কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্ৰশ্নঃ - উপানুৱাক্যাভিধানং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
হিৰণ্যৱৰ্ণা-শ্শুচযঃ পাৱকা যাসু জাতঃ কশ্যপো যাস্ৱিন্দ্ৰঃ । অগ্নিং-যাঁ গৰ্ভ-ন্দধিৰে ৱিৰূপাস্তা ন আপ-শ্শগ্গ্ স্যোনা ভৱন্তু ॥ যাসাগ্ং ৰাজা ৱৰুণো যাতি মদ্ধ্যে সত্যানৃতে অৱপশ্যন্ জনানাম্ । মধুশ্চুত-শ্শুচযো যাঃ পাৱকাস্তা ন আপ-শ্শগ্গ্ স্যোনা ভৱন্তু ॥ যাসা-ন্দেৱা দিৱি কৃণ্ৱন্তি ভক্ষং-যাঁ অন্তৰিক্ষে বহুধা ভৱন্তি । যাঃ পৃথিৱী-ম্পযসোন্দন্তি - [ ] 1
শুক্ৰাস্তা ন আপ-শ্শগ্গ্ স্যোনা ভৱন্তু ॥ শিৱেন মা চক্ষুষা পশ্যতা-ঽঽপ-শ্শিৱযা তনুৱোপ স্পৃশত ত্ৱচ-ম্মে । সৰ্ৱাগ্ং অগ্নীগ্ং ৰফ্সুষদো হুৱে ৱো মযি ৱৰ্চো বলমোজো নি ধত্ত ॥ যদদ-স্স-ম্প্ৰযতীৰহা ৱনদতাহতে । তস্মাদা নদ্যো নাম স্থ তা ৱো নামানি সিন্ধৱঃ ॥ য-ত্প্ৰেষিতা ৱৰুণেন তা-শ্শীভগ্ং সমৱল্গত । 2
তদাপ্নো-দিন্দ্ৰো ৱো যতী-স্তস্মা-দাপো অনু স্থন ॥ অপকামগ্গ্ স্যন্দমানা অৱীৱৰত ৱো হিকম্ । ইন্দ্ৰো ৱ-শ্শক্তিভি ৰ্দেৱী-স্তস্মা-দ্ৱাৰ্ণাম ৱো হিতম্ ॥ একো দেৱো অপ্যতিষ্ঠ-থ্স্যন্দমানা যথা ৱশম্ । উদানিষু-ৰ্মহীৰিতি তস্মা-দুদক-মুচ্যতে ॥ আপো ভদ্ৰা ঘৃতমিদাপ আসুৰগ্নী-ষোমৌ বিভ্ৰত্যাপ ই-ত্তাঃ । তীৱ্ৰো ৰসো মধুপৃচা- [মধুপৃচাম্, অৰঙ্গম আ মা] 3
-মৰঙ্গম আ মা প্ৰাণেন সহ ৱৰ্চসা গন্ন্ ॥ আদি-ত্পশ্যাম্যুত ৱা শৃণোম্যা মা ঘোষো গচ্ছতি ৱান্ন আসাম্ । মন্যে ভেজানো অমৃতস্য তৰ্হি হিৰণ্যৱৰ্ণা অতৃপং-যঁদা ৱঃ ॥ আপো হি ষ্ঠা মযো ভুৱস্তা ন ঊৰ্জে দধাতন । মহে ৰণায চক্ষসে ॥ যো ৱঃ শিৱতমো ৰসস্তস্য ভাজযতেহ নঃ । উশতীৰিৱ মাতৰঃ ॥ তস্মা অৰ-ঙ্গমাম ৱো যস্য ক্ষযায জিন্ৱথ । আপো জনযথা চ নঃ ॥ দিৱি শ্ৰয স্ৱান্তৰিক্ষে যতস্ৱ পৃথিৱ্যা স-ম্ভৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চ-সমসি ব্ৰহ্মৱৰ্চসায ত্ৱা ॥ 4
(উদন্তি - সমৱল্গত - মধুপৃচাং - মাতৰো - দ্ৱাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 1)
অপা-ঙ্গ্ৰহা-ন্গৃহ্ণাত্যেতদ্ৱাৱ ৰাজসূযং-যঁদেতে গ্ৰহা-স্সৱো ঽগ্নিৰ্ৱৰুণসৱো ৰাজসূয-মগ্নিসৱ-শ্চিত্যস্তাভ্যা-মেৱ সূযতে-ঽথো উভাৱেৱ লোকাৱভি জযতি যশ্চ ৰাজসূযেনেজানস্য যশ্চা-ঽগ্নিচিত আপো ভৱন্ত্যাপো ৱা অগ্নেৰ্ভ্ৰাতৃৱ্যা যদপো ঽগ্নেৰধস্তাদুপ দধাতি ভ্ৰাতৃৱ্যাভিভূত্যৈ ভৱত্যাত্মনা পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱত্যমৃতং- [ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱত্যমৃতম্, ৱা আপস্তস্মা-] 5
-ঁৱা আপস্তস্মা-দদ্ভিৰৱতান্ত-মভি ষিঞ্চন্তি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছতি সৰ্ৱমাযুৰেতি যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদান্নং-ৱাঁ আপঃ পশৱ আপো-ঽন্ন-ম্পশৱো-ঽন্নাদঃ পশুমা-ন্ভৱতি যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদ দ্ৱাদশ ভৱন্তি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা [-স্সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা, অন্নমৱ ৰুন্ধে] 6
অন্নমৱ ৰুন্ধে পাত্ৰাণি ভৱন্তি পাত্ৰে ৱা অন্নমদ্যতে সযোন্যেৱান্নমৱ ৰুন্ধ আ দ্ৱাদশা-ত্পুৰুষাদন্ন-মত্ত্যথো পাত্ৰান্ন ছিদ্যতে যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদ কুম্ভাশ্চ কুম্ভীশ্চ মিথুনানি ভৱন্তি মিথুনস্য প্ৰজাত্যৈ প্ৰ প্ৰজযা পশুভি-ৰ্মিথুনৈ-ৰ্জাযতে যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ [য উ, চৈনা এৱং-ৱেঁদ] 7
চৈনা এৱং-ৱেঁদ শুগ্ৱা অগ্নি-স্সো-ঽদ্ধ্ৱৰ্যুং-যঁজমান-ম্প্ৰজা-শ্শুচা-ঽৰ্পযতি যদপ উপদধাতি শুচমেৱাস্য শমযতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমান-শ্শাম্যন্তি প্ৰজা যত্ৰৈতা উপধীযন্তে ঽপাং-ৱাঁ এতানি হৃদযানি যদেতা আপো যদেতা অপ উপদধাতি দিৱ্যাভিৰেৱৈনা-স্সগ্ং সৃজতি ৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যো [পৰ্জন্যঃ, ভৱতি যো ৱা] 8
ভৱতি যো ৱা এতাসামাযতন-ঙ্কৢপ্তিং-ৱেঁদা-ঽঽযতনৱা-ন্ভৱতি কল্পতে ঽস্মা অনুসীতমুপ দধাত্যেতদ্ৱা আসামাযতনমেষা কৢপ্তিৰ্য এৱং-ৱেঁদা-ঽঽযতনৱা-ন্ভৱতি কল্পতে-ঽস্মৈ দ্ৱদ্ৱম্মন্যা উপ দধাতি চতস্ৰো মদ্ধ্যে ধৃত্যা অন্নং-ৱাঁ ইষ্টকা এত-ত্খলু ৱৈ সাক্ষাদন্নং-যঁদেষ চৰুৰ্যদেত-ঞ্চৰুমুপ দধাতি সাক্ষা- [সাক্ষাত্, এৱা-ঽস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে] 9
-দেৱা-ঽস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে মদ্ধ্যত উপ দধাতি মদ্ধ্যত এৱাস্মা অন্ন-ন্দধাতি তস্মা-ন্মদ্ধ্যতো-ঽন্নমদ্যতে বাৰ্হস্পত্যো ভৱতি ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতি-ৰ্ব্ৰহ্মণৈৱাস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে ব্ৰহ্মৱৰ্চসমসি ব্ৰহ্মৱৰ্চসায ত্ৱেত্যাহ তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চসী ভৱতি যস্যৈষ উপধীযতে য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 10 ॥
(অমৃত - মস্মৈ - জাযতে যস্যৈতা - উপধীযন্তে য উ - পৰ্জন্য - উপদধাতি সাক্ষাথ্ - সপ্তচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
ভূতেষ্টকা উপ দধাত্যত্ৰাত্ৰ ৱৈ মৃত্যুৰ্জাযতে যত্ৰযত্ৰৈৱ মৃত্যুৰ্জাযতে তত এৱৈনমৱ যজতে তস্মাদগ্নিচি-থ্সৰ্ৱমাযুৰেতি সৰ্ৱে হ্যস্য মৃত্যৱো ঽৱেষ্টাস্তস্মা-দগ্নিচিন্না-ভিচৰিতৱৈ প্ৰত্যগেন-মভিচাৰ-স্স্তৃণুতে সূযতে ৱা এষ যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে দেৱসুৱামেতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্ত্যেতাৱন্তো ৱৈ দেৱানাগ্ং সৱাস্ত এৱা- [সৱাস্ত এৱ, অস্মৈ সৱা-ন্প্ৰ] 11
-ঽস্মৈ সৱা-ন্প্ৰ যচ্ছন্তি ত এনগ্ং সুৱন্তে সৱো-ঽগ্নিৰ্ৱৰুণসৱো ৰাজসূয-ম্ব্ৰহ্মসৱশ্চিত্যো দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যাহ সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈন-ম্ব্ৰহ্মণা দেৱতাভিৰভি ষিঞ্চত্যন্ন-স্যান্নস্যাভি ষিঞ্চত্যন্ন-স্যান্নস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চমভি ষিঞ্চতি পুৰস্তাদ্ধি প্ৰতীচী-নমন্নমদ্যতে শীৰ্ষতো-ঽভি ষিঞ্চতি শীৰ্ষতো হ্যন্নমদ্যত আ মুখা-দন্ৱৱস্ৰাৱযতি [মুখা-দন্ৱৱস্ৰাৱযতি, মুখত এৱা-ঽস্মা] 12
মুখত এৱা-ঽস্মা অন্নাদ্য-ন্দধাত্যগ্নেস্ত্ৱা সাম্ৰাজ্যেনাভি ষিঞ্চামীত্যাহৈষ ৱা অগ্নে-স্সৱস্তেনৈৱৈনমভি ষিঞ্চতি বৃহস্পতেস্ত্ৱা সাম্ৰাজ্যেনাভিষিঞ্চামীত্যাহ ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিৰ্ব্ৰহ্মণৈৱৈনমভি ষিঞ্চতীন্দ্ৰস্য ত্ৱা সাম্ৰাজ্যেনাভি ষিঞ্চা-মীত্যাহেন্দ্ৰিযমেৱাস্মি-ন্নুপৰিষ্টা-দ্দধাত্যেত- [-দ্দধাত্যেতত্, ৱৈ ৰাজসূযস্য] 13
-দ্ৱৈ ৰাজসূযস্য ৰূপং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুত উভাৱেৱ লোকাৱভি জযতি যশ্চ ৰাজসূযেনেজানস্য যশ্চাগ্নিচিত ইন্দ্ৰস্য সুষুৱাণস্য দশধেন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্পৰা-ঽপত-ত্তদ্দেৱা-স্সৌত্ৰামণ্যা সমভৰন্-থ্সূযতে ৱা এষ যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা সৌত্ৰামণ্যা যজেতেন্দ্ৰিযমেৱ ৱীৰ্যগ্ং সভৃন্ত্যা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে ॥ 14 ॥
(ত এৱা - ন্ৱৱস্ৰাৱযত্যে - ত - দষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
সজূৰব্দো-ঽযাৱভি-স্সজূৰুষা অৰুণীভি-স্সজূ-স্সূৰ্য এতশেন সজোষাৱশ্ৱিনা দগ্ংসোভি-স্সজূৰগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰ ইডাভিৰ্ঘৃতেন স্ৱাহা সংৱঁথ্সৰো ৱা অব্দো মাসা অযাৱা উষা অৰুণী সূৰ্য এতশ ইমে অশ্ৱিনা সংৱঁথ্সৰো-ঽগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰঃ পশৱ ইডা পশৱো ঘৃতগ্ং সংৱঁথ্সৰ-ম্পশৱো-ঽনু প্ৰ জাযন্তে সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মৈ পশূ-ন্প্ৰজনযতি দৰ্ভস্তম্বে জুহোতি য - [ ] 15
-দ্ৱা অস্যা অমৃতং-যঁ-দ্ৱীৰ্য-ন্ত-দ্দৰ্ভাস্তস্মিন্ জুহোতি প্ৰৈৱ জাযতে ঽন্নাদো ভৱতি যস্যৈৱ-ঞ্জুহ্ৱত্যেতা ৱৈ দেৱতা অগ্নেঃ পুৰস্তাদ্ভাগাস্তা এৱ প্ৰীণাত্যথো চক্ষুৰেৱাগ্নেঃ পুৰস্তা-ত্প্ৰতি দধাত্যনন্ধো ভৱতি য এৱং-ৱেঁদা-ঽঽপো ৱা ইদমগ্ৰে সলিলমাসী-থ্স প্ৰজাপতিঃ পুষ্কৰপৰ্ণে ৱাতো ভূতো-ঽলেলায-থ্স [ভূতো-ঽলেলায-থ্স, প্ৰতিষ্ঠা-ন্না-ঽৱিন্দত] 16
প্ৰতিষ্ঠা-ন্না-ঽৱিন্দত স এতদপা-ঙ্কুলাযমপশ্য-ত্তস্মিন্নগ্নিমচিনুত তদিযমভৱ-ত্ততো ৱৈ স প্ৰত্যতিষ্ঠদ্যা-ম্পুৰস্তাদুপা-দধা-ত্তচ্ছিৰো ঽভৱ-থ্সা প্ৰাচী দিগ্যা-ন্দক্ষিণত উপাদধা-থ্স দক্ষিণঃ পক্ষো-ঽভৱ-থ্সা দক্ষিণা দিগ্যা-ম্পশ্চা-দুপাদধা-ত্ত-ত্পুচ্ছমভৱ-থ্সা প্ৰতীচী দিগ্যামুত্তৰত উপাদধা- [উপাদধাত্, স উত্তৰঃ] 17
-থ্স উত্তৰঃ পক্ষো-ঽভৱ-থ্সোদীচী দিগ্যামুপৰিষ্টা-দুপাদধা-ত্ত-ত্পৃষ্ঠমভৱ-থ্সোৰ্ধ্ৱা দিগিযং-ৱাঁ অগ্নিঃ পঞ্চেষ্টক-স্তস্মা-দ্যদস্যা-ঙ্খনন্ত্যভীষ্টকা-ন্তৃন্দন্ত্যভি শৰ্কৰাগ্ং সৰ্ৱা ৱা ইযং-ৱঁযোভ্যো নক্ত-ন্দৃশে দীপ্যতে তস্মাদিমাং-ৱঁযাগ্ংসি নক্ত-ন্নাদ্ধ্যাসতে য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে প্ৰত্যেৱ [প্ৰত্যেৱ, তিষ্ঠত্যভি দিশো] 18
তিষ্ঠত্যভি দিশো জযত্যাগ্নেযো ৱৈ ব্ৰাহ্মণস্তস্মা-দ্ব্ৰাহ্মণায সৰ্ৱাসু দিক্ষ্ৱৰ্ধুকগ্গ্ স্ৱামেৱ ত-দ্দিশমন্ৱেত্যপাং-ৱাঁ অগ্নিঃ কুলায-ন্তস্মাদাপো-ঽগ্নিগ্ং হাৰুকা-স্স্ৱামেৱ ত-দ্যোনি-ম্প্ৰৱিশন্তি ॥ 19 ॥
(যদ- লেলায-থ্স-উত্তৰত উপাদধা-দেৱ - দ্ৱাত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)
সংৱঁথ্সৰমুখ্য-ম্ভৃত্ৱা দ্ৱিতীযে সংৱঁথ্সৰ আগ্নেযমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেদৈন্দ্ৰ-মেকাদশকপালং-ৱৈঁশ্ৱদেৱ-ন্দ্ৱাদশকপাল-ম্বাৰ্হস্পত্য-ঞ্চৰুং-ৱৈঁষ্ণৱ-ন্ত্ৰিকপাল-ন্তৃতীযে সংৱঁথ্সৰে-ঽভিজিতা যজেত যদষ্টাকপালো ভৱত্যষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰ্যাগ্নেয-ঙ্গাযত্ৰ-ম্প্ৰাতস্সৱন-ম্প্ৰাতস্সৱনমেৱ তেন দাধাৰ গাযত্ৰী-ঞ্ছন্দো যদেকাদশকপালো ভৱত্যেকাদশাক্ষৰা ত্ৰিষ্টুগৈন্দ্ৰ-ন্ত্ৰৈষ্টুভ-ম্মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱন-ম্মাদ্ধ্যন্দিনমেৱ সৱন-ন্তেন দাধাৰ ত্ৰিষ্টুভ- [ত্ৰিষ্টুভম্, ছন্দো য-দ্দ্ৱাদশকপালো ভৱতি] 20
-ঞ্ছন্দো য-দ্দ্ৱাদশকপালো ভৱতি দ্ৱাদশাক্ষৰা জগতী ৱৈশ্ৱদেৱ-ঞ্জাগত-ন্তৃতীযসৱন-ন্তৃতীযসৱনমেৱ তেন দাধাৰ জগতী-ঞ্ছন্দো য-দ্বাৰ্হস্পত্যশ্চৰুৰ্ভৱতি ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিৰ্ব্ৰহ্মৈৱ তেন দাধাৰ য-দ্ৱৈষ্ণৱস্ত্ৰিকপালো ভৱতি যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞমেৱ তেন দাধাৰ য-ত্তৃতীযে সংৱঁথ্সৰে-ঽভিজিতা যজতে-ঽভিজিত্যৈ য-থ্সংৱঁথ্সৰমুখ্য-ম্বিভৰ্তীমমেৱ [ ] 21
তেন লোকগ্গ্ স্পৃণোতি য-দ্দ্ৱিতীযে সংৱঁথ্সৰে-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে ঽন্তৰিক্ষমেৱ তেন স্পৃণোতি য-ত্তৃতীযে সংৱঁথ্সৰে যজতে-ঽমুমেৱ তেন লোকগ্গ্ স্পৃণোত্যেতং-ৱৈঁ পৰ আট্ণাৰঃ কক্ষীৱাগ্ং ঔশিজো ৱীতহৱ্য-শ্শ্ৰাযসস্ত্ৰসদস্যুঃ পৌৰুকুথ্স্যঃ প্ৰজাকামা অচিন্ৱত ততো ৱৈ তে সহস্ৰগ্ং সহস্ৰ-ম্পুত্ৰানৱিন্দন্ত প্ৰথতে প্ৰজযা পশুভিস্তা-ম্মাত্ৰামাপ্নোতি যা-ন্তে-ঽগচ্ছন্ য এৱং-ৱিঁদ্ৱানেতমগ্নি-ঞ্চিনুতে ॥ 22 ॥
(দাধাৰ ত্ৰিষ্টুভ - মিমমেৱৈ - ৱং - চত্ৱাৰি চ) (অ. 5)
প্ৰজাপতিৰগ্নিমচিনুত স ক্ষুৰপৱিৰ্ভূত্ৱা-ঽতিষ্ঠ-ত্ত-ন্দেৱা বিভ্যতো নোপা-ঽঽয-ন্তে ছন্দোভিৰাত্মান-ঞ্ছাদযিত্ৱোপা-ঽঽয-ন্তচ্ছন্দসা-ঞ্ছন্দস্ত্ৱ-ম্ব্ৰহ্ম ৱৈ ছন্দাগ্ংসি ব্ৰহ্মণ এত-দ্ৰূপং-যঁ-ত্কৃষ্ণাজিন-ঙ্কাৰ্ষ্ণী উপানহাৱুপ মুঞ্চতে ছন্দোভিৰেৱা-ঽঽত্মান-ঞ্ছাদযিত্ৱা-ঽগ্নিমুপ চৰত্যাত্মনো-ঽহিগ্ংসাযৈ দেৱনিধিৰ্ৱা এষ নি ধীযতে যদগ্নি- [যদগ্নিঃ, অন্যে ৱা ৱৈ] 23
-ৰন্যে ৱা ৱৈ নিধিমগুপ্তং-ৱিঁন্দন্তি ন ৱা প্ৰতি প্ৰ জানাত্যুখামা ক্ৰামত্যাত্মানমেৱাধিপা-ঙ্কুৰুতে গুপ্ত্যা অথো খল্ৱাহুৰ্না-ঽঽক্ৰম্যেতি নৈৰ্-ঋত্যুখা যদাক্ৰামেন্নিৰ্-ঋত্যা আত্মানমপি দদ্ধ্যা-ত্তস্মান্না-ঽঽক্ৰম্যা পুৰুষশীৰ্ষমুপ দধাতি গুপ্ত্যা অথো যথা ব্ৰূযাদেতন্মে গোপাযেতি তাদৃগেৱ ত- [তত্, প্ৰজাপতিৰ্ৱা] 24
-ত্প্ৰজাপতিৰ্ৱা অথৰ্ৱা ঽগ্নিৰেৱ দদ্ধ্যঙ্ঙাথৰ্ৱণস্তস্যেষ্টকা অস্থান্যেতগ্ং হ ৱাৱ তদ্-ঋষিৰভ্যনূৱাচেন্দ্ৰো দধীচো অস্থভিৰিতি যদিষ্টকাভিৰগ্নি-ঞ্চিনোতি সাত্মানমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে সাত্মামুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ শৰীৰং-ৱাঁ এতদগ্নেৰ্যচ্চিত্য আত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যচ্চিতে ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্জুহোতি শৰীৰমেৱ সগ্গ্স্কৃত্যা- [সগ্গ্স্কৃত্যা, অভ্যাৰোহতি] 25
-ঽভ্যাৰোহতি শৰীৰং-ৱাঁ এত-দ্যজমান-স্সগ্গ্ স্কুৰুতে যদগ্নি-ঞ্চিনুতে যচ্চিতে ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্জুহোতি শৰীৰমেৱ সগ্গ্স্কৃত্যা ঽঽত্মনা-ঽভ্যাৰোহতি তস্মা-ত্তস্য নাৱ দ্যন্তি জীৱন্নেৱ দেৱানপ্যেতি ৱৈশ্ৱানৰ্যৰ্চা পুৰীষমুপ দধাতীযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰস্তস্যৈষা চিতিৰ্য-ত্পুৰীষমগ্নিমেৱ ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্চিনুত এষা ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূৰ্য-দ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰিযামেৱাস্য তনুৱমৱ ৰুন্ধে ॥ 26 ॥
(অগ্নি - স্তথ্ - সগ্গ্স্কৃত্যা - গ্নে - ৰ্দশ চ) (অ. 6)
অগ্নেৰ্ৱৈ দীক্ষযা দেৱা ৱিৰাজমাপ্নুৱ-ন্তিস্ৰো ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-ত্ত্ৰিপদা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি ষড্-ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-থ্ষ-ড্ৱা ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি দশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্দশাক্ষৰা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি দ্ৱাদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি ত্ৰযোদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-ত্ত্ৰযোদশ [ত্ৰযোদশ, মাসা-] 27
মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি পঞ্চদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-ত্পঞ্চদশ ৱা অৰ্ধমাসস্য ৰাত্ৰযো-ঽৰ্ধমাসশ-স্সংৱঁথ্সৰ আপ্যতে সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি সপ্তদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱ-স্স সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি চতুৰ্ৱিগ্ংশতিগ্ং ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-চ্চতুৰ্ৱিগ্ংশতিৰৰ্ধমাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি ত্ৰিগ্ংশতগ্ং ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা- [ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যাত্, ত্ৰিগ্ংশদক্ষৰা] 28
-ত্ত্ৰিগ্ংশদক্ষৰা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি মাস-ন্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্যো মাস-স্স সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি চতুৰো মাসো দীক্ষিত-স্স্যাচ্চতুৰো ৱা এত-ম্মাসো ৱসৱো-ঽবিভৰুস্তে পৃথিৱীমা-ঽজয-ন্গাযত্ৰী-ঞ্ছন্দো-ঽষ্টৌ ৰুদ্ৰাস্তে-ঽন্তৰিক্ষমা-ঽজয-ন্ত্ৰিষ্টুভ-ঞ্ছন্দো দ্ৱাদশা-ঽঽদিত্যাস্তে দিৱমা-ঽজযন্ জগতী-ঞ্ছন্দস্ততো ৱৈ তে ৱ্যাৱৃত-মগচ্ছঞ্ছ্ৰৈষ্ঠ্য-ন্দেৱানা-ন্তস্মা-দ্দ্ৱাদশ মাসো ভৃত্ৱা-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱীত দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো -ঽগ্নিশ্চিত্যস্তস্যা-হোৰাত্ৰাণীষ্টকা আপ্তেষ্টকমেন-ঞ্চিনুতে-ঽথো ৱ্যাৱৃতমেৱ গচ্ছতি শ্ৰৈষ্ঠ্যগ্ং সমানানাম্ ॥ 29 ॥
(স্যা-ত্ত্ৰযোদশ - ত্ৰিগ্ংশতগ্ং ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্- ৱৈ তে - ঽষ্টাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 7)
সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায চীযতে যদগ্নিস্তং-যঁন্নান্ৱাৰোহে-থ্সুৱৰ্গাল্লোকা-দ্যজমানো হীযেত পৃথিৱীমা-ঽক্ৰমিষ-ম্প্ৰাণো মা মা হাসীদন্তৰিক্ষমা-ঽক্ৰমিষ-ম্প্ৰজা মা মা হাসী-দ্দিৱমা-ঽক্ৰমিষগ্ং সুৱৰগন্মেত্যাহৈষ ৱা অগ্নেৰন্ৱাৰোহস্তেনৈৱৈন-মন্ৱাৰোহতি সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ য-ত্পক্ষসম্মিতা-ম্মিনুযা- [মিনুযাত্, কনীযাগ্ংস-] 30
-ত্কনীযাগ্ংসং-যঁজ্ঞক্ৰতুমুপেযা-ত্পাপীযস্যস্যা ঽঽত্মনঃ প্ৰজা স্যা-দ্ৱেদিসম্মিতা-ম্মিনোতি জ্যাযাগ্ংসমেৱ যজ্ঞক্ৰতুমুপৈতি নাস্যা-ঽঽত্মনঃ পাপীযসী প্ৰজা ভৱতি সাহস্ৰ-ঞ্চিন্ৱীত প্ৰথম-ঞ্চিন্ৱান-স্সহস্ৰসম্মিতো ৱা অযং-লোঁক ইমমেৱ লোকমভি জযতি দ্ৱিষাহস্ৰ-ঞ্চিন্ৱীত দ্ৱিতীয-ঞ্চিন্ৱানো দ্ৱিষাহস্ৰং-ৱাঁ অন্তৰিক্ষ-মন্তৰিক্ষমেৱাভি জযতি ত্ৰিষাহস্ৰ-ঞ্চিন্ৱীত তৃতীয-ঞ্চিন্ৱান- [তৃতীয-ঞ্চিন্ৱানঃ, ত্ৰিষাহস্ৰো ৱা অসৌ] 31
-স্ত্ৰিষাহস্ৰো ৱা অসৌ লোকো ঽমুমেৱ লোকমভি জযতি জানুদঘ্ন-ঞ্চিন্ৱীত প্ৰথম-ঞ্চিন্ৱানো গাযত্ৰিযৈৱেমং-লোঁকমভ্যাৰোহতি নাভিদঘ্ন-ঞ্চিন্ৱীত দ্ৱিতীয-ঞ্চিন্ৱানস্ত্ৰিষ্টুভৈৱা-ন্তৰিক্ষ-মভ্যাৰোহতি গ্ৰীৱদঘ্ন-ঞ্চিন্ৱীত তৃতীয-ঞ্চিন্ৱানো জগত্যৈৱামুন্ ঁলোকমভ্যাৰোহতি নাগ্নি-ঞ্চিত্ৱা ৰামামুপেযাদযোনৌ ৰেতো ধাস্যামীতি ন দ্ৱিতীয-ঞ্চিত্ৱা-ঽন্যস্য স্ত্ৰিয- [স্ত্ৰিযম্, উপেযান্ন] 32
-মুপেযান্ন তৃতীয-ঞ্চিত্ৱা কা-ঞ্চনোপেযা-দ্ৰেতো ৱা এতন্নি ধত্তে যদগ্নি-ঞ্চিনুতে যদুপেযা-দ্ৰেতসা ৱ্যৃদ্ধ্যেতা-ঽথো খল্ৱাহুৰ প্ৰজস্য-ন্ত-দ্যন্নোপেযাদিতি য-দ্ৰেতস্সিচাৱুপদধাতি তে এৱ যজমানস্য ৰেতো বিভৃতস্তস্মা-দুপেযা-দ্ৰেতসো-ঽস্কন্দায ত্ৰীণি ৱাৱ ৰেতাগ্ংসি পিতা পুত্ৰঃ পৌত্ৰো [পৌত্ৰঃ, য-দ্দ্ৱে ৰেতস্সিচা] 33
য-দ্দ্ৱে ৰেতস্সিচা-ৱুপদদ্ধ্যা-দ্ৰেতো-ঽস্য ৱিচ্ছিন্দ্যা-ত্তিস্ৰ উপ দধাতি ৰেতস-স্সন্তত্যা ইযং-ৱাঁৱ প্ৰথমা ৰেতস্সিগ্ ৱাগ্ৱা ইয-ন্তস্মা-ত্পশ্যন্তীমা-ম্পশ্যন্তি ৱাচং-ৱঁদন্তীমন্তৰিক্ষ-ন্দ্ৱিতীযা প্ৰাণো ৱা অন্তৰিক্ষ-ন্তস্মান্না-ঽন্তৰিক্ষ-ম্পশ্যন্তি ন প্ৰাণমসৌ তৃতীযা চক্ষুৰ্ৱা অসৌ তস্মা-ত্পশ্যন্ত্যমূ-ম্পশ্যন্তি চক্ষু-ৰ্যজুষেমা-ঞ্চা- [চক্ষু-ৰ্যজুষেমা-ঞ্চা, অমূ-ঞ্চোপ] 34
-ঽমূ-ঞ্চোপ দধাতি মনসা মদ্ধ্যমামেষাং-লোঁকানা-ঙ্কৢপ্ত্যা অথো প্ৰাণানামিষ্টো যজ্ঞো ভৃগুভিৰাশীৰ্দা ৱসুভিস্তস্য ত ইষ্টস্য ৱীতস্য দ্ৰৱিণেহ ভক্ষীযেত্যাহ স্তুতশস্ত্ৰে এৱৈতেন দুহে পিতা মাতৰিশ্ৱা-ঽচ্ছিদ্ৰা পদা ধা অচ্ছিদ্ৰা উশিজঃ পদা-ঽনু তক্ষু-স্সোমো ৱিশ্ৱৱিন্নেতা নেষ-দ্বৃহস্পতিৰুক্থামদানি শগ্ংসিষদিত্যাহৈতদ্ৱা অগ্নেৰুক্থ-ন্তেনৈৱৈনমনু শগ্ংসতি ॥ 35 ॥
(মিনুযাত্ - তৃতীয-ঞ্চিন্ৱানঃ - স্ত্ৰিযং - পৌত্ৰ - শ্চ - ৱৈ - সপ্ত চ) (অ. 8)
সূযতে ৱা এষো-ঽগ্নীনাং-যঁ উখাযা-ম্ভ্ৰিযতে যদধ-স্সাদযে-দ্গৰ্ভাঃ প্ৰপাদুকা-স্স্যুৰথো যথা সৱা-ত্প্ৰত্যৱৰোহতি তাদৃগেৱ তদাসন্দী সাদযতি গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদাযাথো সৱমেৱৈন-ঙ্কৰোতি গৰ্ভো ৱা এষ যদুখ্যো যোনিঃ শিক্যং-যঁচ্ছিক্যাদুখা-ন্নিৰূহে-দ্যোনেৰ্গৰ্ভ-ন্নিৰ্হণ্যা-থ্ষডুদ্যামগ্ং শিক্য-ম্ভৱতি ষোঢা ৱিহিতো ৱৈ [ ] 36
পুৰুষ আত্মা চ শিৰশ্চ চত্ৱাৰ্যঙ্গান্যাত্মন্নেৱৈন-ম্বিভৰ্তি প্ৰজাপতিৰ্ৱা এষ যদগ্নিস্তস্যোখা চোলূখল-ঞ্চ স্তনৌ তাৱস্য প্ৰজা উপ জীৱন্তি যদুখা-ঞ্চোলূখল-ঞ্চোপদধাতি তাভ্যামেৱ যজমানো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽগ্নি-ন্দুহে সংৱঁথ্সৰো ৱা এষ যদগ্নিস্তস্য ত্ৰেধাৱিহিতা ইষ্টকাঃ প্ৰাজাপত্যা ৱৈষ্ণৱী- [ৱৈষ্ণৱীঃ, ৱৈশ্ৱকৰ্মণী-] 37
-ৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণী-ৰহোৰাত্ৰাণ্যেৱা-ঽস্য প্ৰাজাপত্যা যদুখ্য-ম্বিভৰ্তি প্ৰাজাপত্যা এৱ তদুপ ধত্তে য-থ্সমিধ আদধাতি ৱৈষ্ণৱা ৱৈ ৱনস্পতযো ৱৈষ্ণৱীৰেৱ তদুপ ধত্তে যদিষ্টকাভিৰগ্নি-ঞ্চিনোতীযং-ৱৈঁ ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱৈশ্ৱকৰ্মণীৰেৱ তদুপ ধত্তে তস্মা-দাহু-স্ত্ৰিৱৃদগ্নিৰিতি তং-ৱাঁ এতং-যঁজমান এৱ চিন্ৱীত যদস্যান্য শ্চিনুযাদ্য-ত্ত-ন্দক্ষিণাভিৰ্ন ৰাধযেদগ্নিমস্য ৱৃঞ্জীত যো-ঽস্যা-ঽগ্নি-ঞ্চিনুযা-ত্ত-ন্দক্ষিণাভী ৰাধযেদগ্নিমেৱ ত-থ্স্পৃণোতি ॥ 38 ॥
(ষোঢাৱিহিতো ৱৈ - ৱৈষ্ণৱী - ৰন্যো - ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 9)
প্ৰজাপতি-ৰগ্নি-মচিনুতৰ্তুভিঃ সংৱঁথ্সৰং-ৱঁসন্তেনৈৱাস্য পূৰ্ৱাৰ্ধমচিনুত গ্ৰীষ্মেণ দক্ষিণ-ম্পক্ষং-ৱঁৰ্ষাভিঃ পুচ্ছগ্ং শৰদোত্তৰ-ম্পক্ষগ্ং হেমন্তেন মদ্ধ্য-ম্ব্ৰহ্মণা ৱা অস্য ত-ত্পূৰ্ৱাৰ্ধমচিনুত ক্ষত্ৰেণ দক্ষিণ-ম্পক্ষ-ম্পশুভিঃ পুচ্ছং-ৱিঁশোত্তৰ-ম্পক্ষমাশযা মদ্ধ্যং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুত ঋতুভিৰেৱৈন-ঞ্চিনুতে-ঽথো এতদেৱ সৰ্ৱমৱ - [সৰ্ৱমৱ, ৰুন্ধে শৃণ্ৱন্ত্যেন] 39
ৰুন্ধে শৃণ্ৱন্ত্যেন-মগ্নি-ঞ্চিক্যানমত্ত্যন্নগ্ং ৰোচত ইযং-ৱাঁৱ প্ৰথমা চিতিৰোষধযো ৱনস্পতযঃ পুৰীষমন্তৰিক্ষ-ন্দ্ৱিতীযা ৱযাগ্ংসি পুৰীষমসৌ তৃতীযা নক্ষত্ৰাণি পুৰীষং-যঁজ্ঞশ্চতুৰ্থী দক্ষিণা পুৰীষং-যঁজমানঃ পঞ্চমী প্ৰজা পুৰীষং-যঁ-ত্ত্ৰিচিতীক-ঞ্চিন্ৱীত যজ্ঞ-ন্দক্ষিণামাত্মান-ম্প্ৰজামন্তৰিযা-ত্তস্মা-ত্পঞ্চচিতীকশ্চেতৱ্য এতদেৱ সৰ্ৱগ্গ্ স্পৃণোতি য-ত্তিস্ৰশ্চিতয- [য-ত্তিস্ৰশ্চিতযঃ, ত্ৰিৱৃদ্ধ্যগ্নিৰ্য-দ্দ্ৱে] 40
-স্ত্ৰিৱৃদ্ধ্যগ্নিৰ্য-দ্দ্ৱে দ্ৱিপা-দ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ পঞ্চ চিতযো ভৱন্তি পাঙ্ক্তঃ পুৰুষ আত্মানমেৱ স্পৃণোতি পঞ্চ চিতযো ভৱন্তি পঞ্চভিঃ পুৰীষৈৰভ্যূহতি দশ স-ম্পদ্যন্তে দশাক্ষৰো ৱৈ পুৰুষো যাৱানেৱ পুৰুষস্তগ্গ্ স্পৃণোত্যথো দশাক্ষৰা ৱিৰাডন্নং-ৱিঁৰা-ড্ৱিৰাজ্যেৱান্নাদ্যে প্ৰতি তিষ্ঠতি সংৱঁথ্সৰো ৱৈ ষষ্ঠী চিতিৰ্-ঋতৱঃ পুৰীষগ্ং ষট্ চিতযো ভৱন্তি ষট্ পুৰীষাণি দ্ৱাদশ স-ম্পদ্যন্তে দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ 41 ॥
(অৱ - চিতযঃ - পুৰীষং - পঞ্চদশ চ) (অ. 10)
ৰোহিতো ধূম্ৰৰোহিতঃ কৰ্কন্ধুৰোহিতস্তে প্ৰাজাপত্যা বভ্ৰুৰৰুণবভ্ৰু-শ্শুকবভ্ৰুস্তে ৰৌদ্ৰা-শ্শ্যেতঃ শ্যেতাক্ষ-শ্শ্যেতগ্ৰীৱস্তে পিতৃদেৱত্যাস্তিস্ৰঃ কৃষ্ণা ৱশা ৱাৰুণ্যস্তিস্ৰ-শ্শ্ৱেতা ৱশা-স্সৌৰ্যো মৈত্ৰাবাৰ্হস্পত্যা ধূম্ৰললামাস্তূপৰাঃ ॥ 42 ॥
(ৰোহিতঃ-ষড্ৱগ্ংশতিঃ) (অ. 11)
পৃশ্ঞি-স্তিৰশ্চীন-পৃশ্ঞিৰূৰ্ধ্ৱ-পৃশ্ঞিস্তে মাৰুতাঃ ফল্গূৰ্লোহিতোৰ্ণী বলক্ষী তা-স্সাৰস্ৱত্যঃ পৃষতী স্থূলপৃষতী ক্ষুদ্ৰপৃষতী তা ৱৈশ্ৱদেৱ্যস্তিস্ৰ-শ্শ্যামা ৱশাঃ পৌষ্ণিযস্তিস্ৰো ৰোহিণীৰ্ৱশা মৈত্ৰিয ঐন্দ্ৰাবাৰ্হস্পত্যা অৰুণললামাস্তূপৰাঃ ॥ 43 ॥
(পৃশ্ঞিঃ - ষড্ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 12)
শিতিবাহু-ৰন্যতশ্শিতিবাহু-স্সমন্ত শিতিবাহুস্ত ঐন্দ্ৰৱাযৱা-শ্শিতিৰন্ধ্ৰো ঽন্যতশ্শিতিৰন্ধ্ৰ-স্সমন্তশিতিৰন্ধ্ৰস্তে মৈত্ৰাৱৰুণা-শ্শুদ্ধৱাল-স্সৰ্ৱশুদ্ধৱালো মণিৱালস্ত আশ্ৱিনাস্তিস্ৰ-শ্শিল্পা ৱশা ৱৈশ্ৱদেৱ্যস্তিস্ৰ-শ্শ্যেনীঃ পৰমেষ্ঠিনে সোমাপৌষ্ণা-শ্শ্যামললামাস্তূপৰাঃ ॥ 44 ॥
(শিতিবাহুঃ পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)
উন্নত ঋষভো ৱামনস্ত ঐন্দ্ৰাৱৰুণা-শ্শিতিককুচ্ছিতিপৃষ্ঠ-শ্শিতিভস-ত্ত ঐন্দ্ৰাবাৰ্হস্পত্যা-শ্শিতিপাচ্ছিত্যোষ্ঠঃ শিতিভ্ৰুস্ত ঐন্দ্ৰাৱৈষ্ণৱাস্তিস্ৰ-স্সিদ্ধ্মা ৱশা ৱৈশ্ৱকৰ্মণ্যস্তিস্ৰো ধাত্ৰে পৃষোদৰা ঐন্দ্ৰাপৌষ্ণা-শ্শ্যেতললামাস্তূপৰাঃ ॥ 45 ॥
(উন্নতঃ পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 14)
কৰ্ণাস্ত্ৰযো যামা-স্সৌম্যাস্ত্ৰযঃ শ্ৱিতিঙ্গা অগ্নযে যৱিষ্ঠায ত্ৰযো নকুলাস্তিস্ৰো ৰোহিণীস্ত্ৰ্যৱ্যস্তা ৱসূনা-ন্তিস্ৰো-ঽৰুণা দিত্যৌহ্যস্তা ৰুদ্ৰাণাগ্ং সোমৈন্দ্ৰা বভ্ৰুললামাস্তূপৰাঃ ॥ 46 ॥
(কৰ্ণাস্ত্ৰযো - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 15)
শুণ্ঠাস্ত্ৰযো ৱৈষ্ণৱা অধীলোধকৰ্ণাস্ত্ৰযো ৱিষ্ণৱ উৰুক্ৰমায লফ্সুদিনস্ত্ৰযো ৱিষ্ণৱ উৰুগাযায পঞ্চাৱীস্তিস্ৰ আদিত্যানা-ন্ত্ৰিৱথ্সা-স্তিস্ৰো-ঽঙ্গিৰসামৈন্দ্ৰাৱৈষ্ণৱা গৌৰললামাস্তূপৰাঃ ॥ 47 ॥
(শুণ্ঠা - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 16)
ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে ত্ৰযঃ শিতিপৃষ্ঠা ইন্দ্ৰাযা-ধিৰাজায ত্ৰয-শ্শিতিককুদ ইন্দ্ৰায স্ৱৰাজ্ঞে ত্ৰয-শ্শিতিভস-দস্তিস্ৰস্তুৰ্যৌহ্যঃ সাদ্ধ্যানা-ন্তিস্ৰঃ পষ্ঠৌহ্যো ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানামাগ্নেন্দ্ৰাঃ কৃষ্ণললামাস্তূপৰাঃ ॥ 48 ॥
(ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 17)
অদিত্যৈ ত্ৰযো ৰোহিতৈতা ইন্দ্ৰাণ্যৈ ত্ৰযঃ কৃষ্ণৈতাঃ কুহ্ৱৈ ত্ৰযো-ঽৰুণৈতাস্তিস্ৰো ধেনৱো ৰাকাযৈ ত্ৰযো-ঽনড্ৱাহঃ সিনীৱাল্যা আগ্নাৱৈষ্ণৱা ৰোহিতললামাস্তূপৰাঃ ॥ 49 ॥
(অদিত্যা-অষ্টাদশ) (অ. 18)
সৌম্যাস্ত্ৰযঃ পিশঙ্গা-স্সোমায ৰাজ্ঞে ত্ৰযঃ সাৰঙ্গাঃ পাৰ্জন্যা নভোৰূপাস্তিস্ৰো-ঽজা মল্হা ইন্দ্ৰাণ্যৈ তিস্ৰো মেষ্য আদিত্যা দ্যাৱাপৃথিৱ্যা মালঙ্গাস্তূপৰাঃ ॥ 50 ॥
(সৌম্যা - একান্নৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 19)
ৱাৰুণাস্ত্ৰযঃ কৃষ্ণললামা ৱৰুণায ৰাজ্ঞে ত্ৰযো ৰোহিতললামা ৱৰুণায ৰিশাদসে ত্ৰযো-ঽৰুণললামা-শ্শিল্পাস্ত্ৰযো ৱৈশ্ৱদেৱাস্ত্ৰযঃ পৃশ্ঞয-স্সৰ্ৱদেৱত্যা ঐন্দ্ৰাসূৰা-শ্শ্যেতললামাস্তূপৰাঃ ॥ 51 ॥
(ৱাৰুণা - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 20)
সোমায স্ৱৰাজ্ঞে-ঽনোৱাহাৱনড্ৱাহা-ৱিন্দ্ৰাগ্নিভ্যা-মোজোদাভ্যামুষ্টাৰা-ৱিন্দ্ৰাগ্নিভ্যা-ম্বলদাভ্যাগ্ং সীৰৱাহাৱৱী দ্ৱে ধেনূ ভৌমী দিগ্ভ্যো ৱডবে দ্ৱে ধেনূ ভৌমী ৱৈৰাজী পুৰুষী দ্ৱে ধেনূ ভৌমী ৱাযৱ আৰোহণৱাহাৱনড্ৱাহৌ ৱাৰুণী কৃষ্ণে ৱশে অৰাড্যৌ দিৱ্যাৱৃষভৌ পৰিমৰৌ ॥ 52 ॥
(সোমায স্ৱৰাজ্ঞে - চতুস্ত্ৰিগ্ংশত্) (অ. 21)
একাদশ প্ৰাতৰ্গৱ্যাঃ পশৱ আ লভ্যন্তে ছগলঃ কল্মাষঃ কিকিদীৱিৰ্ৱিদীগযস্তে ত্ৱাষ্ট্ৰা-স্সৌৰীৰ্নৱ শ্ৱেতা ৱশা অনূবন্ধ্যা ভৱন্ত্যাগ্নেয ঐন্দ্ৰাগ্ন আশ্ৱিনস্তে ৱিশালযূপ আ লভ্যন্তে ॥ 53 ॥
(ঐকাদশ প্ৰাতঃ - পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)
পিশঙ্গাস্ত্ৰযো ৱাসন্তা-স্সাৰঙ্গাস্ত্ৰযো গ্ৰৈষ্মাঃ পৃষন্তস্ত্ৰযো ৱাৰ্ষিকাঃ পৃশ্নযস্ত্ৰযঃ শাৰদাঃ পৃশ্ঞিসক্থা-স্ত্ৰযো হৈমন্তিকা অৱলিপ্তাস্ত্ৰযঃ শৈশিৰা-স্সংৱঁথ্সৰায নিৱক্ষসঃ ॥ 54 ॥
(পিশঙ্গা - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 23)
(ৰোহিতঃ কৃষ্ণা ধূম্ৰললামাঃ - পৃশ্ঞিঃ শ্যামা অৰুণললামাঃ -শিতিবাহু-শ্শিল্পা-শ্শ্যেনী-শ্শ্যামললামা - উন্নত-স্সিদ্ধ্মা ধাত্ৰে পৌষ্ণা-শ্শ্যেতললামাঃ - কৰ্ণা বভ্ৰুললামাঃ - শুণ্ঠা গৌৰললামা - ইন্দ্ৰায কৃষ্ণাললামা - অদিত্যৈ ৰোহিত ললামঃ -সৌম্যা মালঙ্গা - ৱাৰুণা-স্সূৰা-শ্শ্যেতললামা - দশ ।)
(হিৰণ্যৱৰ্ণা - অপা-ঙ্গ্ৰহান্ - ভূতেষ্টকাঃ - সজূঃ - সংৱঁথ্সৰং - প্ৰজাপতি-স্স ক্ষুৰপৱি - ৰৱগ্নেৰ্ৱৈ দীক্ষযা - সুৱৰ্গায তং-যঁন্ন - সূযতে - প্ৰজাপতিৰ্-ঋতুভী - ৰোহিতঃ - পৃঞিঃ - শিতিবাহু - ৰুন্নতঃ - কৰ্ণাঃ - শুণ্ঠা - ইন্দ্ৰাযা- দিত্যৈ - সৌম্যা - ৱাৰুণাঃ - সোমাযৈ - কাদশ - পিশঙ্গা - স্ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ)
(হিৰণ্যৱৰ্ণা - ভূতেষ্টকাঃ - ছন্দো যত্ - কনীযাগ্ংসন্-ত্ৰিৱৃদ্ধ্যগ্নি - ৰ্ৱাৰুণা - শ্চতুষ্পঞ্চাশত্ )
(হিৰণ্যৱৰ্ণা, নিৱক্ষসঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
হিৰণ্যৱৰ্ণা-শ্শুচযঃ পাৱকা যাসু জাতঃ কশ্যপো যাস্ৱিন্দ্ৰঃ । অগ্নিং-যাঁ গৰ্ভ-ন্দধিৰে ৱিৰূপাস্তা ন আপ-শ্শগ্গ্ স্যোনা ভৱন্তু ॥ যাসাগ্ং ৰাজা ৱৰুণো যাতি মদ্ধ্যে সত্যানৃতে অৱপশ্যন্ জনানাম্ । মধুশ্চুত-শ্শুচযো যাঃ পাৱকাস্তা ন আপ-শ্শগ্গ্ স্যোনা ভৱন্তু ॥ যাসা-ন্দেৱা দিৱি কৃণ্ৱন্তি ভক্ষং-যাঁ অন্তৰিক্ষে বহুধা ভৱন্তি । যাঃ পৃথিৱী-ম্পযসোন্দন্তি - [ ] 1
শুক্ৰাস্তা ন আপ-শ্শগ্গ্ স্যোনা ভৱন্তু ॥ শিৱেন মা চক্ষুষা পশ্যতা-ঽঽপ-শ্শিৱযা তনুৱোপ স্পৃশত ত্ৱচ-ম্মে । সৰ্ৱাগ্ং অগ্নীগ্ং ৰফ্সুষদো হুৱে ৱো মযি ৱৰ্চো বলমোজো নি ধত্ত ॥ যদদ-স্স-ম্প্ৰযতীৰহা ৱনদতাহতে । তস্মাদা নদ্যো নাম স্থ তা ৱো নামানি সিন্ধৱঃ ॥ য-ত্প্ৰেষিতা ৱৰুণেন তা-শ্শীভগ্ং সমৱল্গত । 2
তদাপ্নো-দিন্দ্ৰো ৱো যতী-স্তস্মা-দাপো অনু স্থন ॥ অপকামগ্গ্ স্যন্দমানা অৱীৱৰত ৱো হিকম্ । ইন্দ্ৰো ৱ-শ্শক্তিভি ৰ্দেৱী-স্তস্মা-দ্ৱাৰ্ণাম ৱো হিতম্ ॥ একো দেৱো অপ্যতিষ্ঠ-থ্স্যন্দমানা যথা ৱশম্ । উদানিষু-ৰ্মহীৰিতি তস্মা-দুদক-মুচ্যতে ॥ আপো ভদ্ৰা ঘৃতমিদাপ আসুৰগ্নী-ষোমৌ বিভ্ৰত্যাপ ই-ত্তাঃ । তীৱ্ৰো ৰসো মধুপৃচা- [মধুপৃচাম্, অৰঙ্গম আ মা] 3
-মৰঙ্গম আ মা প্ৰাণেন সহ ৱৰ্চসা গন্ন্ ॥ আদি-ত্পশ্যাম্যুত ৱা শৃণোম্যা মা ঘোষো গচ্ছতি ৱান্ন আসাম্ । মন্যে ভেজানো অমৃতস্য তৰ্হি হিৰণ্যৱৰ্ণা অতৃপং-যঁদা ৱঃ ॥ আপো হি ষ্ঠা মযো ভুৱস্তা ন ঊৰ্জে দধাতন । মহে ৰণায চক্ষসে ॥ যো ৱঃ শিৱতমো ৰসস্তস্য ভাজযতেহ নঃ । উশতীৰিৱ মাতৰঃ ॥ তস্মা অৰ-ঙ্গমাম ৱো যস্য ক্ষযায জিন্ৱথ । আপো জনযথা চ নঃ ॥ দিৱি শ্ৰয স্ৱান্তৰিক্ষে যতস্ৱ পৃথিৱ্যা স-ম্ভৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চ-সমসি ব্ৰহ্মৱৰ্চসায ত্ৱা ॥ 4
(উদন্তি - সমৱল্গত - মধুপৃচাং - মাতৰো - দ্ৱাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 1)
অপা-ঙ্গ্ৰহা-ন্গৃহ্ণাত্যেতদ্ৱাৱ ৰাজসূযং-যঁদেতে গ্ৰহা-স্সৱো ঽগ্নিৰ্ৱৰুণসৱো ৰাজসূয-মগ্নিসৱ-শ্চিত্যস্তাভ্যা-মেৱ সূযতে-ঽথো উভাৱেৱ লোকাৱভি জযতি যশ্চ ৰাজসূযেনেজানস্য যশ্চা-ঽগ্নিচিত আপো ভৱন্ত্যাপো ৱা অগ্নেৰ্ভ্ৰাতৃৱ্যা যদপো ঽগ্নেৰধস্তাদুপ দধাতি ভ্ৰাতৃৱ্যাভিভূত্যৈ ভৱত্যাত্মনা পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱত্যমৃতং- [ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱত্যমৃতম্, ৱা আপস্তস্মা-] 5
-ঁৱা আপস্তস্মা-দদ্ভিৰৱতান্ত-মভি ষিঞ্চন্তি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছতি সৰ্ৱমাযুৰেতি যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদান্নং-ৱাঁ আপঃ পশৱ আপো-ঽন্ন-ম্পশৱো-ঽন্নাদঃ পশুমা-ন্ভৱতি যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদ দ্ৱাদশ ভৱন্তি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা [-স্সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা, অন্নমৱ ৰুন্ধে] 6
অন্নমৱ ৰুন্ধে পাত্ৰাণি ভৱন্তি পাত্ৰে ৱা অন্নমদ্যতে সযোন্যেৱান্নমৱ ৰুন্ধ আ দ্ৱাদশা-ত্পুৰুষাদন্ন-মত্ত্যথো পাত্ৰান্ন ছিদ্যতে যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদ কুম্ভাশ্চ কুম্ভীশ্চ মিথুনানি ভৱন্তি মিথুনস্য প্ৰজাত্যৈ প্ৰ প্ৰজযা পশুভি-ৰ্মিথুনৈ-ৰ্জাযতে যস্যৈতা উপধীযন্তে য উ [য উ, চৈনা এৱং-ৱেঁদ] 7
চৈনা এৱং-ৱেঁদ শুগ্ৱা অগ্নি-স্সো-ঽদ্ধ্ৱৰ্যুং-যঁজমান-ম্প্ৰজা-শ্শুচা-ঽৰ্পযতি যদপ উপদধাতি শুচমেৱাস্য শমযতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমান-শ্শাম্যন্তি প্ৰজা যত্ৰৈতা উপধীযন্তে ঽপাং-ৱাঁ এতানি হৃদযানি যদেতা আপো যদেতা অপ উপদধাতি দিৱ্যাভিৰেৱৈনা-স্সগ্ং সৃজতি ৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যো [পৰ্জন্যঃ, ভৱতি যো ৱা] 8
ভৱতি যো ৱা এতাসামাযতন-ঙ্কৢপ্তিং-ৱেঁদা-ঽঽযতনৱা-ন্ভৱতি কল্পতে ঽস্মা অনুসীতমুপ দধাত্যেতদ্ৱা আসামাযতনমেষা কৢপ্তিৰ্য এৱং-ৱেঁদা-ঽঽযতনৱা-ন্ভৱতি কল্পতে-ঽস্মৈ দ্ৱদ্ৱম্মন্যা উপ দধাতি চতস্ৰো মদ্ধ্যে ধৃত্যা অন্নং-ৱাঁ ইষ্টকা এত-ত্খলু ৱৈ সাক্ষাদন্নং-যঁদেষ চৰুৰ্যদেত-ঞ্চৰুমুপ দধাতি সাক্ষা- [সাক্ষাত্, এৱা-ঽস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে] 9
-দেৱা-ঽস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে মদ্ধ্যত উপ দধাতি মদ্ধ্যত এৱাস্মা অন্ন-ন্দধাতি তস্মা-ন্মদ্ধ্যতো-ঽন্নমদ্যতে বাৰ্হস্পত্যো ভৱতি ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতি-ৰ্ব্ৰহ্মণৈৱাস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে ব্ৰহ্মৱৰ্চসমসি ব্ৰহ্মৱৰ্চসায ত্ৱেত্যাহ তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চসী ভৱতি যস্যৈষ উপধীযতে য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 10 ॥
(অমৃত - মস্মৈ - জাযতে যস্যৈতা - উপধীযন্তে য উ - পৰ্জন্য - উপদধাতি সাক্ষাথ্ - সপ্তচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
ভূতেষ্টকা উপ দধাত্যত্ৰাত্ৰ ৱৈ মৃত্যুৰ্জাযতে যত্ৰযত্ৰৈৱ মৃত্যুৰ্জাযতে তত এৱৈনমৱ যজতে তস্মাদগ্নিচি-থ্সৰ্ৱমাযুৰেতি সৰ্ৱে হ্যস্য মৃত্যৱো ঽৱেষ্টাস্তস্মা-দগ্নিচিন্না-ভিচৰিতৱৈ প্ৰত্যগেন-মভিচাৰ-স্স্তৃণুতে সূযতে ৱা এষ যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে দেৱসুৱামেতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্ত্যেতাৱন্তো ৱৈ দেৱানাগ্ং সৱাস্ত এৱা- [সৱাস্ত এৱ, অস্মৈ সৱা-ন্প্ৰ] 11
-ঽস্মৈ সৱা-ন্প্ৰ যচ্ছন্তি ত এনগ্ং সুৱন্তে সৱো-ঽগ্নিৰ্ৱৰুণসৱো ৰাজসূয-ম্ব্ৰহ্মসৱশ্চিত্যো দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যাহ সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈন-ম্ব্ৰহ্মণা দেৱতাভিৰভি ষিঞ্চত্যন্ন-স্যান্নস্যাভি ষিঞ্চত্যন্ন-স্যান্নস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চমভি ষিঞ্চতি পুৰস্তাদ্ধি প্ৰতীচী-নমন্নমদ্যতে শীৰ্ষতো-ঽভি ষিঞ্চতি শীৰ্ষতো হ্যন্নমদ্যত আ মুখা-দন্ৱৱস্ৰাৱযতি [মুখা-দন্ৱৱস্ৰাৱযতি, মুখত এৱা-ঽস্মা] 12
মুখত এৱা-ঽস্মা অন্নাদ্য-ন্দধাত্যগ্নেস্ত্ৱা সাম্ৰাজ্যেনাভি ষিঞ্চামীত্যাহৈষ ৱা অগ্নে-স্সৱস্তেনৈৱৈনমভি ষিঞ্চতি বৃহস্পতেস্ত্ৱা সাম্ৰাজ্যেনাভিষিঞ্চামীত্যাহ ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিৰ্ব্ৰহ্মণৈৱৈনমভি ষিঞ্চতীন্দ্ৰস্য ত্ৱা সাম্ৰাজ্যেনাভি ষিঞ্চা-মীত্যাহেন্দ্ৰিযমেৱাস্মি-ন্নুপৰিষ্টা-দ্দধাত্যেত- [-দ্দধাত্যেতত্, ৱৈ ৰাজসূযস্য] 13
-দ্ৱৈ ৰাজসূযস্য ৰূপং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুত উভাৱেৱ লোকাৱভি জযতি যশ্চ ৰাজসূযেনেজানস্য যশ্চাগ্নিচিত ইন্দ্ৰস্য সুষুৱাণস্য দশধেন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্পৰা-ঽপত-ত্তদ্দেৱা-স্সৌত্ৰামণ্যা সমভৰন্-থ্সূযতে ৱা এষ যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা সৌত্ৰামণ্যা যজেতেন্দ্ৰিযমেৱ ৱীৰ্যগ্ং সভৃন্ত্যা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে ॥ 14 ॥
(ত এৱা - ন্ৱৱস্ৰাৱযত্যে - ত - দষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
সজূৰব্দো-ঽযাৱভি-স্সজূৰুষা অৰুণীভি-স্সজূ-স্সূৰ্য এতশেন সজোষাৱশ্ৱিনা দগ্ংসোভি-স্সজূৰগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰ ইডাভিৰ্ঘৃতেন স্ৱাহা সংৱঁথ্সৰো ৱা অব্দো মাসা অযাৱা উষা অৰুণী সূৰ্য এতশ ইমে অশ্ৱিনা সংৱঁথ্সৰো-ঽগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰঃ পশৱ ইডা পশৱো ঘৃতগ্ং সংৱঁথ্সৰ-ম্পশৱো-ঽনু প্ৰ জাযন্তে সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মৈ পশূ-ন্প্ৰজনযতি দৰ্ভস্তম্বে জুহোতি য - [ ] 15
-দ্ৱা অস্যা অমৃতং-যঁ-দ্ৱীৰ্য-ন্ত-দ্দৰ্ভাস্তস্মিন্ জুহোতি প্ৰৈৱ জাযতে ঽন্নাদো ভৱতি যস্যৈৱ-ঞ্জুহ্ৱত্যেতা ৱৈ দেৱতা অগ্নেঃ পুৰস্তাদ্ভাগাস্তা এৱ প্ৰীণাত্যথো চক্ষুৰেৱাগ্নেঃ পুৰস্তা-ত্প্ৰতি দধাত্যনন্ধো ভৱতি য এৱং-ৱেঁদা-ঽঽপো ৱা ইদমগ্ৰে সলিলমাসী-থ্স প্ৰজাপতিঃ পুষ্কৰপৰ্ণে ৱাতো ভূতো-ঽলেলায-থ্স [ভূতো-ঽলেলায-থ্স, প্ৰতিষ্ঠা-ন্না-ঽৱিন্দত] 16
প্ৰতিষ্ঠা-ন্না-ঽৱিন্দত স এতদপা-ঙ্কুলাযমপশ্য-ত্তস্মিন্নগ্নিমচিনুত তদিযমভৱ-ত্ততো ৱৈ স প্ৰত্যতিষ্ঠদ্যা-ম্পুৰস্তাদুপা-দধা-ত্তচ্ছিৰো ঽভৱ-থ্সা প্ৰাচী দিগ্যা-ন্দক্ষিণত উপাদধা-থ্স দক্ষিণঃ পক্ষো-ঽভৱ-থ্সা দক্ষিণা দিগ্যা-ম্পশ্চা-দুপাদধা-ত্ত-ত্পুচ্ছমভৱ-থ্সা প্ৰতীচী দিগ্যামুত্তৰত উপাদধা- [উপাদধাত্, স উত্তৰঃ] 17
-থ্স উত্তৰঃ পক্ষো-ঽভৱ-থ্সোদীচী দিগ্যামুপৰিষ্টা-দুপাদধা-ত্ত-ত্পৃষ্ঠমভৱ-থ্সোৰ্ধ্ৱা দিগিযং-ৱাঁ অগ্নিঃ পঞ্চেষ্টক-স্তস্মা-দ্যদস্যা-ঙ্খনন্ত্যভীষ্টকা-ন্তৃন্দন্ত্যভি শৰ্কৰাগ্ং সৰ্ৱা ৱা ইযং-ৱঁযোভ্যো নক্ত-ন্দৃশে দীপ্যতে তস্মাদিমাং-ৱঁযাগ্ংসি নক্ত-ন্নাদ্ধ্যাসতে য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে প্ৰত্যেৱ [প্ৰত্যেৱ, তিষ্ঠত্যভি দিশো] 18
তিষ্ঠত্যভি দিশো জযত্যাগ্নেযো ৱৈ ব্ৰাহ্মণস্তস্মা-দ্ব্ৰাহ্মণায সৰ্ৱাসু দিক্ষ্ৱৰ্ধুকগ্গ্ স্ৱামেৱ ত-দ্দিশমন্ৱেত্যপাং-ৱাঁ অগ্নিঃ কুলায-ন্তস্মাদাপো-ঽগ্নিগ্ং হাৰুকা-স্স্ৱামেৱ ত-দ্যোনি-ম্প্ৰৱিশন্তি ॥ 19 ॥
(যদ- লেলায-থ্স-উত্তৰত উপাদধা-দেৱ - দ্ৱাত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)
সংৱঁথ্সৰমুখ্য-ম্ভৃত্ৱা দ্ৱিতীযে সংৱঁথ্সৰ আগ্নেযমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেদৈন্দ্ৰ-মেকাদশকপালং-ৱৈঁশ্ৱদেৱ-ন্দ্ৱাদশকপাল-ম্বাৰ্হস্পত্য-ঞ্চৰুং-ৱৈঁষ্ণৱ-ন্ত্ৰিকপাল-ন্তৃতীযে সংৱঁথ্সৰে-ঽভিজিতা যজেত যদষ্টাকপালো ভৱত্যষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰ্যাগ্নেয-ঙ্গাযত্ৰ-ম্প্ৰাতস্সৱন-ম্প্ৰাতস্সৱনমেৱ তেন দাধাৰ গাযত্ৰী-ঞ্ছন্দো যদেকাদশকপালো ভৱত্যেকাদশাক্ষৰা ত্ৰিষ্টুগৈন্দ্ৰ-ন্ত্ৰৈষ্টুভ-ম্মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱন-ম্মাদ্ধ্যন্দিনমেৱ সৱন-ন্তেন দাধাৰ ত্ৰিষ্টুভ- [ত্ৰিষ্টুভম্, ছন্দো য-দ্দ্ৱাদশকপালো ভৱতি] 20
-ঞ্ছন্দো য-দ্দ্ৱাদশকপালো ভৱতি দ্ৱাদশাক্ষৰা জগতী ৱৈশ্ৱদেৱ-ঞ্জাগত-ন্তৃতীযসৱন-ন্তৃতীযসৱনমেৱ তেন দাধাৰ জগতী-ঞ্ছন্দো য-দ্বাৰ্হস্পত্যশ্চৰুৰ্ভৱতি ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিৰ্ব্ৰহ্মৈৱ তেন দাধাৰ য-দ্ৱৈষ্ণৱস্ত্ৰিকপালো ভৱতি যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞমেৱ তেন দাধাৰ য-ত্তৃতীযে সংৱঁথ্সৰে-ঽভিজিতা যজতে-ঽভিজিত্যৈ য-থ্সংৱঁথ্সৰমুখ্য-ম্বিভৰ্তীমমেৱ [ ] 21
তেন লোকগ্গ্ স্পৃণোতি য-দ্দ্ৱিতীযে সংৱঁথ্সৰে-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে ঽন্তৰিক্ষমেৱ তেন স্পৃণোতি য-ত্তৃতীযে সংৱঁথ্সৰে যজতে-ঽমুমেৱ তেন লোকগ্গ্ স্পৃণোত্যেতং-ৱৈঁ পৰ আট্ণাৰঃ কক্ষীৱাগ্ং ঔশিজো ৱীতহৱ্য-শ্শ্ৰাযসস্ত্ৰসদস্যুঃ পৌৰুকুথ্স্যঃ প্ৰজাকামা অচিন্ৱত ততো ৱৈ তে সহস্ৰগ্ং সহস্ৰ-ম্পুত্ৰানৱিন্দন্ত প্ৰথতে প্ৰজযা পশুভিস্তা-ম্মাত্ৰামাপ্নোতি যা-ন্তে-ঽগচ্ছন্ য এৱং-ৱিঁদ্ৱানেতমগ্নি-ঞ্চিনুতে ॥ 22 ॥
(দাধাৰ ত্ৰিষ্টুভ - মিমমেৱৈ - ৱং - চত্ৱাৰি চ) (অ. 5)
প্ৰজাপতিৰগ্নিমচিনুত স ক্ষুৰপৱিৰ্ভূত্ৱা-ঽতিষ্ঠ-ত্ত-ন্দেৱা বিভ্যতো নোপা-ঽঽয-ন্তে ছন্দোভিৰাত্মান-ঞ্ছাদযিত্ৱোপা-ঽঽয-ন্তচ্ছন্দসা-ঞ্ছন্দস্ত্ৱ-ম্ব্ৰহ্ম ৱৈ ছন্দাগ্ংসি ব্ৰহ্মণ এত-দ্ৰূপং-যঁ-ত্কৃষ্ণাজিন-ঙ্কাৰ্ষ্ণী উপানহাৱুপ মুঞ্চতে ছন্দোভিৰেৱা-ঽঽত্মান-ঞ্ছাদযিত্ৱা-ঽগ্নিমুপ চৰত্যাত্মনো-ঽহিগ্ংসাযৈ দেৱনিধিৰ্ৱা এষ নি ধীযতে যদগ্নি- [যদগ্নিঃ, অন্যে ৱা ৱৈ] 23
-ৰন্যে ৱা ৱৈ নিধিমগুপ্তং-ৱিঁন্দন্তি ন ৱা প্ৰতি প্ৰ জানাত্যুখামা ক্ৰামত্যাত্মানমেৱাধিপা-ঙ্কুৰুতে গুপ্ত্যা অথো খল্ৱাহুৰ্না-ঽঽক্ৰম্যেতি নৈৰ্-ঋত্যুখা যদাক্ৰামেন্নিৰ্-ঋত্যা আত্মানমপি দদ্ধ্যা-ত্তস্মান্না-ঽঽক্ৰম্যা পুৰুষশীৰ্ষমুপ দধাতি গুপ্ত্যা অথো যথা ব্ৰূযাদেতন্মে গোপাযেতি তাদৃগেৱ ত- [তত্, প্ৰজাপতিৰ্ৱা] 24
-ত্প্ৰজাপতিৰ্ৱা অথৰ্ৱা ঽগ্নিৰেৱ দদ্ধ্যঙ্ঙাথৰ্ৱণস্তস্যেষ্টকা অস্থান্যেতগ্ং হ ৱাৱ তদ্-ঋষিৰভ্যনূৱাচেন্দ্ৰো দধীচো অস্থভিৰিতি যদিষ্টকাভিৰগ্নি-ঞ্চিনোতি সাত্মানমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে সাত্মামুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ শৰীৰং-ৱাঁ এতদগ্নেৰ্যচ্চিত্য আত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যচ্চিতে ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্জুহোতি শৰীৰমেৱ সগ্গ্স্কৃত্যা- [সগ্গ্স্কৃত্যা, অভ্যাৰোহতি] 25
-ঽভ্যাৰোহতি শৰীৰং-ৱাঁ এত-দ্যজমান-স্সগ্গ্ স্কুৰুতে যদগ্নি-ঞ্চিনুতে যচ্চিতে ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্জুহোতি শৰীৰমেৱ সগ্গ্স্কৃত্যা ঽঽত্মনা-ঽভ্যাৰোহতি তস্মা-ত্তস্য নাৱ দ্যন্তি জীৱন্নেৱ দেৱানপ্যেতি ৱৈশ্ৱানৰ্যৰ্চা পুৰীষমুপ দধাতীযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰস্তস্যৈষা চিতিৰ্য-ত্পুৰীষমগ্নিমেৱ ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্চিনুত এষা ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূৰ্য-দ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰিযামেৱাস্য তনুৱমৱ ৰুন্ধে ॥ 26 ॥
(অগ্নি - স্তথ্ - সগ্গ্স্কৃত্যা - গ্নে - ৰ্দশ চ) (অ. 6)
অগ্নেৰ্ৱৈ দীক্ষযা দেৱা ৱিৰাজমাপ্নুৱ-ন্তিস্ৰো ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-ত্ত্ৰিপদা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি ষড্-ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-থ্ষ-ড্ৱা ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি দশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্দশাক্ষৰা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি দ্ৱাদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি ত্ৰযোদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-ত্ত্ৰযোদশ [ত্ৰযোদশ, মাসা-] 27
মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি পঞ্চদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-ত্পঞ্চদশ ৱা অৰ্ধমাসস্য ৰাত্ৰযো-ঽৰ্ধমাসশ-স্সংৱঁথ্সৰ আপ্যতে সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি সপ্তদশ ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱ-স্স সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি চতুৰ্ৱিগ্ংশতিগ্ং ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-চ্চতুৰ্ৱিগ্ংশতিৰৰ্ধমাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি ত্ৰিগ্ংশতগ্ং ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা- [ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যাত্, ত্ৰিগ্ংশদক্ষৰা] 28
-ত্ত্ৰিগ্ংশদক্ষৰা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি মাস-ন্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্যো মাস-স্স সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো ৱিৰা-ড্ৱিৰাজমাপ্নোতি চতুৰো মাসো দীক্ষিত-স্স্যাচ্চতুৰো ৱা এত-ম্মাসো ৱসৱো-ঽবিভৰুস্তে পৃথিৱীমা-ঽজয-ন্গাযত্ৰী-ঞ্ছন্দো-ঽষ্টৌ ৰুদ্ৰাস্তে-ঽন্তৰিক্ষমা-ঽজয-ন্ত্ৰিষ্টুভ-ঞ্ছন্দো দ্ৱাদশা-ঽঽদিত্যাস্তে দিৱমা-ঽজযন্ জগতী-ঞ্ছন্দস্ততো ৱৈ তে ৱ্যাৱৃত-মগচ্ছঞ্ছ্ৰৈষ্ঠ্য-ন্দেৱানা-ন্তস্মা-দ্দ্ৱাদশ মাসো ভৃত্ৱা-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱীত দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো -ঽগ্নিশ্চিত্যস্তস্যা-হোৰাত্ৰাণীষ্টকা আপ্তেষ্টকমেন-ঞ্চিনুতে-ঽথো ৱ্যাৱৃতমেৱ গচ্ছতি শ্ৰৈষ্ঠ্যগ্ং সমানানাম্ ॥ 29 ॥
(স্যা-ত্ত্ৰযোদশ - ত্ৰিগ্ংশতগ্ং ৰাত্ৰীৰ্দীক্ষিত-স্স্যা-দ্- ৱৈ তে - ঽষ্টাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 7)
সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায চীযতে যদগ্নিস্তং-যঁন্নান্ৱাৰোহে-থ্সুৱৰ্গাল্লোকা-দ্যজমানো হীযেত পৃথিৱীমা-ঽক্ৰমিষ-ম্প্ৰাণো মা মা হাসীদন্তৰিক্ষমা-ঽক্ৰমিষ-ম্প্ৰজা মা মা হাসী-দ্দিৱমা-ঽক্ৰমিষগ্ং সুৱৰগন্মেত্যাহৈষ ৱা অগ্নেৰন্ৱাৰোহস্তেনৈৱৈন-মন্ৱাৰোহতি সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ য-ত্পক্ষসম্মিতা-ম্মিনুযা- [মিনুযাত্, কনীযাগ্ংস-] 30
-ত্কনীযাগ্ংসং-যঁজ্ঞক্ৰতুমুপেযা-ত্পাপীযস্যস্যা ঽঽত্মনঃ প্ৰজা স্যা-দ্ৱেদিসম্মিতা-ম্মিনোতি জ্যাযাগ্ংসমেৱ যজ্ঞক্ৰতুমুপৈতি নাস্যা-ঽঽত্মনঃ পাপীযসী প্ৰজা ভৱতি সাহস্ৰ-ঞ্চিন্ৱীত প্ৰথম-ঞ্চিন্ৱান-স্সহস্ৰসম্মিতো ৱা অযং-লোঁক ইমমেৱ লোকমভি জযতি দ্ৱিষাহস্ৰ-ঞ্চিন্ৱীত দ্ৱিতীয-ঞ্চিন্ৱানো দ্ৱিষাহস্ৰং-ৱাঁ অন্তৰিক্ষ-মন্তৰিক্ষমেৱাভি জযতি ত্ৰিষাহস্ৰ-ঞ্চিন্ৱীত তৃতীয-ঞ্চিন্ৱান- [তৃতীয-ঞ্চিন্ৱানঃ, ত্ৰিষাহস্ৰো ৱা অসৌ] 31
-স্ত্ৰিষাহস্ৰো ৱা অসৌ লোকো ঽমুমেৱ লোকমভি জযতি জানুদঘ্ন-ঞ্চিন্ৱীত প্ৰথম-ঞ্চিন্ৱানো গাযত্ৰিযৈৱেমং-লোঁকমভ্যাৰোহতি নাভিদঘ্ন-ঞ্চিন্ৱীত দ্ৱিতীয-ঞ্চিন্ৱানস্ত্ৰিষ্টুভৈৱা-ন্তৰিক্ষ-মভ্যাৰোহতি গ্ৰীৱদঘ্ন-ঞ্চিন্ৱীত তৃতীয-ঞ্চিন্ৱানো জগত্যৈৱামুন্ ঁলোকমভ্যাৰোহতি নাগ্নি-ঞ্চিত্ৱা ৰামামুপেযাদযোনৌ ৰেতো ধাস্যামীতি ন দ্ৱিতীয-ঞ্চিত্ৱা-ঽন্যস্য স্ত্ৰিয- [স্ত্ৰিযম্, উপেযান্ন] 32
-মুপেযান্ন তৃতীয-ঞ্চিত্ৱা কা-ঞ্চনোপেযা-দ্ৰেতো ৱা এতন্নি ধত্তে যদগ্নি-ঞ্চিনুতে যদুপেযা-দ্ৰেতসা ৱ্যৃদ্ধ্যেতা-ঽথো খল্ৱাহুৰ প্ৰজস্য-ন্ত-দ্যন্নোপেযাদিতি য-দ্ৰেতস্সিচাৱুপদধাতি তে এৱ যজমানস্য ৰেতো বিভৃতস্তস্মা-দুপেযা-দ্ৰেতসো-ঽস্কন্দায ত্ৰীণি ৱাৱ ৰেতাগ্ংসি পিতা পুত্ৰঃ পৌত্ৰো [পৌত্ৰঃ, য-দ্দ্ৱে ৰেতস্সিচা] 33
য-দ্দ্ৱে ৰেতস্সিচা-ৱুপদদ্ধ্যা-দ্ৰেতো-ঽস্য ৱিচ্ছিন্দ্যা-ত্তিস্ৰ উপ দধাতি ৰেতস-স্সন্তত্যা ইযং-ৱাঁৱ প্ৰথমা ৰেতস্সিগ্ ৱাগ্ৱা ইয-ন্তস্মা-ত্পশ্যন্তীমা-ম্পশ্যন্তি ৱাচং-ৱঁদন্তীমন্তৰিক্ষ-ন্দ্ৱিতীযা প্ৰাণো ৱা অন্তৰিক্ষ-ন্তস্মান্না-ঽন্তৰিক্ষ-ম্পশ্যন্তি ন প্ৰাণমসৌ তৃতীযা চক্ষুৰ্ৱা অসৌ তস্মা-ত্পশ্যন্ত্যমূ-ম্পশ্যন্তি চক্ষু-ৰ্যজুষেমা-ঞ্চা- [চক্ষু-ৰ্যজুষেমা-ঞ্চা, অমূ-ঞ্চোপ] 34
-ঽমূ-ঞ্চোপ দধাতি মনসা মদ্ধ্যমামেষাং-লোঁকানা-ঙ্কৢপ্ত্যা অথো প্ৰাণানামিষ্টো যজ্ঞো ভৃগুভিৰাশীৰ্দা ৱসুভিস্তস্য ত ইষ্টস্য ৱীতস্য দ্ৰৱিণেহ ভক্ষীযেত্যাহ স্তুতশস্ত্ৰে এৱৈতেন দুহে পিতা মাতৰিশ্ৱা-ঽচ্ছিদ্ৰা পদা ধা অচ্ছিদ্ৰা উশিজঃ পদা-ঽনু তক্ষু-স্সোমো ৱিশ্ৱৱিন্নেতা নেষ-দ্বৃহস্পতিৰুক্থামদানি শগ্ংসিষদিত্যাহৈতদ্ৱা অগ্নেৰুক্থ-ন্তেনৈৱৈনমনু শগ্ংসতি ॥ 35 ॥
(মিনুযাত্ - তৃতীয-ঞ্চিন্ৱানঃ - স্ত্ৰিযং - পৌত্ৰ - শ্চ - ৱৈ - সপ্ত চ) (অ. 8)
সূযতে ৱা এষো-ঽগ্নীনাং-যঁ উখাযা-ম্ভ্ৰিযতে যদধ-স্সাদযে-দ্গৰ্ভাঃ প্ৰপাদুকা-স্স্যুৰথো যথা সৱা-ত্প্ৰত্যৱৰোহতি তাদৃগেৱ তদাসন্দী সাদযতি গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদাযাথো সৱমেৱৈন-ঙ্কৰোতি গৰ্ভো ৱা এষ যদুখ্যো যোনিঃ শিক্যং-যঁচ্ছিক্যাদুখা-ন্নিৰূহে-দ্যোনেৰ্গৰ্ভ-ন্নিৰ্হণ্যা-থ্ষডুদ্যামগ্ং শিক্য-ম্ভৱতি ষোঢা ৱিহিতো ৱৈ [ ] 36
পুৰুষ আত্মা চ শিৰশ্চ চত্ৱাৰ্যঙ্গান্যাত্মন্নেৱৈন-ম্বিভৰ্তি প্ৰজাপতিৰ্ৱা এষ যদগ্নিস্তস্যোখা চোলূখল-ঞ্চ স্তনৌ তাৱস্য প্ৰজা উপ জীৱন্তি যদুখা-ঞ্চোলূখল-ঞ্চোপদধাতি তাভ্যামেৱ যজমানো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽগ্নি-ন্দুহে সংৱঁথ্সৰো ৱা এষ যদগ্নিস্তস্য ত্ৰেধাৱিহিতা ইষ্টকাঃ প্ৰাজাপত্যা ৱৈষ্ণৱী- [ৱৈষ্ণৱীঃ, ৱৈশ্ৱকৰ্মণী-] 37
-ৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণী-ৰহোৰাত্ৰাণ্যেৱা-ঽস্য প্ৰাজাপত্যা যদুখ্য-ম্বিভৰ্তি প্ৰাজাপত্যা এৱ তদুপ ধত্তে য-থ্সমিধ আদধাতি ৱৈষ্ণৱা ৱৈ ৱনস্পতযো ৱৈষ্ণৱীৰেৱ তদুপ ধত্তে যদিষ্টকাভিৰগ্নি-ঞ্চিনোতীযং-ৱৈঁ ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱৈশ্ৱকৰ্মণীৰেৱ তদুপ ধত্তে তস্মা-দাহু-স্ত্ৰিৱৃদগ্নিৰিতি তং-ৱাঁ এতং-যঁজমান এৱ চিন্ৱীত যদস্যান্য শ্চিনুযাদ্য-ত্ত-ন্দক্ষিণাভিৰ্ন ৰাধযেদগ্নিমস্য ৱৃঞ্জীত যো-ঽস্যা-ঽগ্নি-ঞ্চিনুযা-ত্ত-ন্দক্ষিণাভী ৰাধযেদগ্নিমেৱ ত-থ্স্পৃণোতি ॥ 38 ॥
(ষোঢাৱিহিতো ৱৈ - ৱৈষ্ণৱী - ৰন্যো - ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 9)
প্ৰজাপতি-ৰগ্নি-মচিনুতৰ্তুভিঃ সংৱঁথ্সৰং-ৱঁসন্তেনৈৱাস্য পূৰ্ৱাৰ্ধমচিনুত গ্ৰীষ্মেণ দক্ষিণ-ম্পক্ষং-ৱঁৰ্ষাভিঃ পুচ্ছগ্ং শৰদোত্তৰ-ম্পক্ষগ্ং হেমন্তেন মদ্ধ্য-ম্ব্ৰহ্মণা ৱা অস্য ত-ত্পূৰ্ৱাৰ্ধমচিনুত ক্ষত্ৰেণ দক্ষিণ-ম্পক্ষ-ম্পশুভিঃ পুচ্ছং-ৱিঁশোত্তৰ-ম্পক্ষমাশযা মদ্ধ্যং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুত ঋতুভিৰেৱৈন-ঞ্চিনুতে-ঽথো এতদেৱ সৰ্ৱমৱ - [সৰ্ৱমৱ, ৰুন্ধে শৃণ্ৱন্ত্যেন] 39
ৰুন্ধে শৃণ্ৱন্ত্যেন-মগ্নি-ঞ্চিক্যানমত্ত্যন্নগ্ং ৰোচত ইযং-ৱাঁৱ প্ৰথমা চিতিৰোষধযো ৱনস্পতযঃ পুৰীষমন্তৰিক্ষ-ন্দ্ৱিতীযা ৱযাগ্ংসি পুৰীষমসৌ তৃতীযা নক্ষত্ৰাণি পুৰীষং-যঁজ্ঞশ্চতুৰ্থী দক্ষিণা পুৰীষং-যঁজমানঃ পঞ্চমী প্ৰজা পুৰীষং-যঁ-ত্ত্ৰিচিতীক-ঞ্চিন্ৱীত যজ্ঞ-ন্দক্ষিণামাত্মান-ম্প্ৰজামন্তৰিযা-ত্তস্মা-ত্পঞ্চচিতীকশ্চেতৱ্য এতদেৱ সৰ্ৱগ্গ্ স্পৃণোতি য-ত্তিস্ৰশ্চিতয- [য-ত্তিস্ৰশ্চিতযঃ, ত্ৰিৱৃদ্ধ্যগ্নিৰ্য-দ্দ্ৱে] 40
-স্ত্ৰিৱৃদ্ধ্যগ্নিৰ্য-দ্দ্ৱে দ্ৱিপা-দ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ পঞ্চ চিতযো ভৱন্তি পাঙ্ক্তঃ পুৰুষ আত্মানমেৱ স্পৃণোতি পঞ্চ চিতযো ভৱন্তি পঞ্চভিঃ পুৰীষৈৰভ্যূহতি দশ স-ম্পদ্যন্তে দশাক্ষৰো ৱৈ পুৰুষো যাৱানেৱ পুৰুষস্তগ্গ্ স্পৃণোত্যথো দশাক্ষৰা ৱিৰাডন্নং-ৱিঁৰা-ড্ৱিৰাজ্যেৱান্নাদ্যে প্ৰতি তিষ্ঠতি সংৱঁথ্সৰো ৱৈ ষষ্ঠী চিতিৰ্-ঋতৱঃ পুৰীষগ্ং ষট্ চিতযো ভৱন্তি ষট্ পুৰীষাণি দ্ৱাদশ স-ম্পদ্যন্তে দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ 41 ॥
(অৱ - চিতযঃ - পুৰীষং - পঞ্চদশ চ) (অ. 10)
ৰোহিতো ধূম্ৰৰোহিতঃ কৰ্কন্ধুৰোহিতস্তে প্ৰাজাপত্যা বভ্ৰুৰৰুণবভ্ৰু-শ্শুকবভ্ৰুস্তে ৰৌদ্ৰা-শ্শ্যেতঃ শ্যেতাক্ষ-শ্শ্যেতগ্ৰীৱস্তে পিতৃদেৱত্যাস্তিস্ৰঃ কৃষ্ণা ৱশা ৱাৰুণ্যস্তিস্ৰ-শ্শ্ৱেতা ৱশা-স্সৌৰ্যো মৈত্ৰাবাৰ্হস্পত্যা ধূম্ৰললামাস্তূপৰাঃ ॥ 42 ॥
(ৰোহিতঃ-ষড্ৱগ্ংশতিঃ) (অ. 11)
পৃশ্ঞি-স্তিৰশ্চীন-পৃশ্ঞিৰূৰ্ধ্ৱ-পৃশ্ঞিস্তে মাৰুতাঃ ফল্গূৰ্লোহিতোৰ্ণী বলক্ষী তা-স্সাৰস্ৱত্যঃ পৃষতী স্থূলপৃষতী ক্ষুদ্ৰপৃষতী তা ৱৈশ্ৱদেৱ্যস্তিস্ৰ-শ্শ্যামা ৱশাঃ পৌষ্ণিযস্তিস্ৰো ৰোহিণীৰ্ৱশা মৈত্ৰিয ঐন্দ্ৰাবাৰ্হস্পত্যা অৰুণললামাস্তূপৰাঃ ॥ 43 ॥
(পৃশ্ঞিঃ - ষড্ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 12)
শিতিবাহু-ৰন্যতশ্শিতিবাহু-স্সমন্ত শিতিবাহুস্ত ঐন্দ্ৰৱাযৱা-শ্শিতিৰন্ধ্ৰো ঽন্যতশ্শিতিৰন্ধ্ৰ-স্সমন্তশিতিৰন্ধ্ৰস্তে মৈত্ৰাৱৰুণা-শ্শুদ্ধৱাল-স্সৰ্ৱশুদ্ধৱালো মণিৱালস্ত আশ্ৱিনাস্তিস্ৰ-শ্শিল্পা ৱশা ৱৈশ্ৱদেৱ্যস্তিস্ৰ-শ্শ্যেনীঃ পৰমেষ্ঠিনে সোমাপৌষ্ণা-শ্শ্যামললামাস্তূপৰাঃ ॥ 44 ॥
(শিতিবাহুঃ পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)
উন্নত ঋষভো ৱামনস্ত ঐন্দ্ৰাৱৰুণা-শ্শিতিককুচ্ছিতিপৃষ্ঠ-শ্শিতিভস-ত্ত ঐন্দ্ৰাবাৰ্হস্পত্যা-শ্শিতিপাচ্ছিত্যোষ্ঠঃ শিতিভ্ৰুস্ত ঐন্দ্ৰাৱৈষ্ণৱাস্তিস্ৰ-স্সিদ্ধ্মা ৱশা ৱৈশ্ৱকৰ্মণ্যস্তিস্ৰো ধাত্ৰে পৃষোদৰা ঐন্দ্ৰাপৌষ্ণা-শ্শ্যেতললামাস্তূপৰাঃ ॥ 45 ॥
(উন্নতঃ পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 14)
কৰ্ণাস্ত্ৰযো যামা-স্সৌম্যাস্ত্ৰযঃ শ্ৱিতিঙ্গা অগ্নযে যৱিষ্ঠায ত্ৰযো নকুলাস্তিস্ৰো ৰোহিণীস্ত্ৰ্যৱ্যস্তা ৱসূনা-ন্তিস্ৰো-ঽৰুণা দিত্যৌহ্যস্তা ৰুদ্ৰাণাগ্ং সোমৈন্দ্ৰা বভ্ৰুললামাস্তূপৰাঃ ॥ 46 ॥
(কৰ্ণাস্ত্ৰযো - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 15)
শুণ্ঠাস্ত্ৰযো ৱৈষ্ণৱা অধীলোধকৰ্ণাস্ত্ৰযো ৱিষ্ণৱ উৰুক্ৰমায লফ্সুদিনস্ত্ৰযো ৱিষ্ণৱ উৰুগাযায পঞ্চাৱীস্তিস্ৰ আদিত্যানা-ন্ত্ৰিৱথ্সা-স্তিস্ৰো-ঽঙ্গিৰসামৈন্দ্ৰাৱৈষ্ণৱা গৌৰললামাস্তূপৰাঃ ॥ 47 ॥
(শুণ্ঠা - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 16)
ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে ত্ৰযঃ শিতিপৃষ্ঠা ইন্দ্ৰাযা-ধিৰাজায ত্ৰয-শ্শিতিককুদ ইন্দ্ৰায স্ৱৰাজ্ঞে ত্ৰয-শ্শিতিভস-দস্তিস্ৰস্তুৰ্যৌহ্যঃ সাদ্ধ্যানা-ন্তিস্ৰঃ পষ্ঠৌহ্যো ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানামাগ্নেন্দ্ৰাঃ কৃষ্ণললামাস্তূপৰাঃ ॥ 48 ॥
(ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 17)
অদিত্যৈ ত্ৰযো ৰোহিতৈতা ইন্দ্ৰাণ্যৈ ত্ৰযঃ কৃষ্ণৈতাঃ কুহ্ৱৈ ত্ৰযো-ঽৰুণৈতাস্তিস্ৰো ধেনৱো ৰাকাযৈ ত্ৰযো-ঽনড্ৱাহঃ সিনীৱাল্যা আগ্নাৱৈষ্ণৱা ৰোহিতললামাস্তূপৰাঃ ॥ 49 ॥
(অদিত্যা-অষ্টাদশ) (অ. 18)
সৌম্যাস্ত্ৰযঃ পিশঙ্গা-স্সোমায ৰাজ্ঞে ত্ৰযঃ সাৰঙ্গাঃ পাৰ্জন্যা নভোৰূপাস্তিস্ৰো-ঽজা মল্হা ইন্দ্ৰাণ্যৈ তিস্ৰো মেষ্য আদিত্যা দ্যাৱাপৃথিৱ্যা মালঙ্গাস্তূপৰাঃ ॥ 50 ॥
(সৌম্যা - একান্নৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 19)
ৱাৰুণাস্ত্ৰযঃ কৃষ্ণললামা ৱৰুণায ৰাজ্ঞে ত্ৰযো ৰোহিতললামা ৱৰুণায ৰিশাদসে ত্ৰযো-ঽৰুণললামা-শ্শিল্পাস্ত্ৰযো ৱৈশ্ৱদেৱাস্ত্ৰযঃ পৃশ্ঞয-স্সৰ্ৱদেৱত্যা ঐন্দ্ৰাসূৰা-শ্শ্যেতললামাস্তূপৰাঃ ॥ 51 ॥
(ৱাৰুণা - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 20)
সোমায স্ৱৰাজ্ঞে-ঽনোৱাহাৱনড্ৱাহা-ৱিন্দ্ৰাগ্নিভ্যা-মোজোদাভ্যামুষ্টাৰা-ৱিন্দ্ৰাগ্নিভ্যা-ম্বলদাভ্যাগ্ং সীৰৱাহাৱৱী দ্ৱে ধেনূ ভৌমী দিগ্ভ্যো ৱডবে দ্ৱে ধেনূ ভৌমী ৱৈৰাজী পুৰুষী দ্ৱে ধেনূ ভৌমী ৱাযৱ আৰোহণৱাহাৱনড্ৱাহৌ ৱাৰুণী কৃষ্ণে ৱশে অৰাড্যৌ দিৱ্যাৱৃষভৌ পৰিমৰৌ ॥ 52 ॥
(সোমায স্ৱৰাজ্ঞে - চতুস্ত্ৰিগ্ংশত্) (অ. 21)
একাদশ প্ৰাতৰ্গৱ্যাঃ পশৱ আ লভ্যন্তে ছগলঃ কল্মাষঃ কিকিদীৱিৰ্ৱিদীগযস্তে ত্ৱাষ্ট্ৰা-স্সৌৰীৰ্নৱ শ্ৱেতা ৱশা অনূবন্ধ্যা ভৱন্ত্যাগ্নেয ঐন্দ্ৰাগ্ন আশ্ৱিনস্তে ৱিশালযূপ আ লভ্যন্তে ॥ 53 ॥
(ঐকাদশ প্ৰাতঃ - পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)
পিশঙ্গাস্ত্ৰযো ৱাসন্তা-স্সাৰঙ্গাস্ত্ৰযো গ্ৰৈষ্মাঃ পৃষন্তস্ত্ৰযো ৱাৰ্ষিকাঃ পৃশ্নযস্ত্ৰযঃ শাৰদাঃ পৃশ্ঞিসক্থা-স্ত্ৰযো হৈমন্তিকা অৱলিপ্তাস্ত্ৰযঃ শৈশিৰা-স্সংৱঁথ্সৰায নিৱক্ষসঃ ॥ 54 ॥
(পিশঙ্গা - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 23)
(ৰোহিতঃ কৃষ্ণা ধূম্ৰললামাঃ - পৃশ্ঞিঃ শ্যামা অৰুণললামাঃ -শিতিবাহু-শ্শিল্পা-শ্শ্যেনী-শ্শ্যামললামা - উন্নত-স্সিদ্ধ্মা ধাত্ৰে পৌষ্ণা-শ্শ্যেতললামাঃ - কৰ্ণা বভ্ৰুললামাঃ - শুণ্ঠা গৌৰললামা - ইন্দ্ৰায কৃষ্ণাললামা - অদিত্যৈ ৰোহিত ললামঃ -সৌম্যা মালঙ্গা - ৱাৰুণা-স্সূৰা-শ্শ্যেতললামা - দশ ।)
(হিৰণ্যৱৰ্ণা - অপা-ঙ্গ্ৰহান্ - ভূতেষ্টকাঃ - সজূঃ - সংৱঁথ্সৰং - প্ৰজাপতি-স্স ক্ষুৰপৱি - ৰৱগ্নেৰ্ৱৈ দীক্ষযা - সুৱৰ্গায তং-যঁন্ন - সূযতে - প্ৰজাপতিৰ্-ঋতুভী - ৰোহিতঃ - পৃঞিঃ - শিতিবাহু - ৰুন্নতঃ - কৰ্ণাঃ - শুণ্ঠা - ইন্দ্ৰাযা- দিত্যৈ - সৌম্যা - ৱাৰুণাঃ - সোমাযৈ - কাদশ - পিশঙ্গা - স্ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ)
(হিৰণ্যৱৰ্ণা - ভূতেষ্টকাঃ - ছন্দো যত্ - কনীযাগ্ংসন্-ত্ৰিৱৃদ্ধ্যগ্নি - ৰ্ৱাৰুণা - শ্চতুষ্পঞ্চাশত্ )
(হিৰণ্যৱৰ্ণা, নিৱক্ষসঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥