(1-50-1)
दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म् ॥ 1
- उत् (ut)upward
- त्यम् (tyam)that
- जातवेदसम् (jātavedasam)Jātavedas, knower of all that is born
- देवम् (devam)god
- वहन्ति (vahanti)bear
- केतवः (ketavaḥ)rays, banners
- दृशे (dṛśe)for the seeing
- विश्वाय (viśvāya)for all
- सूर्यम् (sūryam)the sun
सूरा॑य वि॒श्वच॑क्षसे ॥ 2
- अप (apa)away
- त्ये (tye)those
- तायवः यथा (tāyavaḥ yathā)like thieves
- नक्षत्रा (nakṣatrā)the stars
- यन्ति (yanti)go
- अक्तुभिः (aktubhiḥ)with the nights
- सूराय (sūrāya)before the sun
- विश्वचक्षसे (viśvacakṣase)the all-beholding
भ्राज॑न्तो अ॒ग्नयो॑ यथा ॥ 3
- अदृश्रम् (adṛśram)have been seen
- अस्य (asya)his
- केतवः (ketavaḥ)banners
- वि रश्मयः (vi raśmayaḥ)rays spreading
- जनान् अनु (janān anu)among the peoples
- भ्राजन्तः (bhrājantaḥ)blazing
- अग्नयः यथा (agnayaḥ yathā)like fires
विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम् ॥ 4
- तरणिः (taraṇiḥ)swift, carrying across
- विश्वदर्शतः (viśvadarśataḥ)seen by all
- ज्योतिष्कृत् (jyotiṣkṛt)maker of light
- असि (asi)you are
- विश्वम् (viśvam)all
- आ भासि (ā bhāsi)you illumine
- रोचनम् (rocanam)the shining realm
प्र॒त्यङ्विश्वं॒ स्व॑र्दृ॒शे ॥ 5
- प्रत्यङ् (pratyaṅ)facing, turned toward
- देवानाम् विशः (devānām viśaḥ)the clans of the gods
- उदेषि (udeṣi)you rise
- मानुषान् (mānuṣān)men
- विश्वम् (viśvam)all
- स्वः (svaḥ)the heavenly light
- दृशे (dṛśe)for the beholding
त्वं-वँ॑रुण॒ पश्य॑सि ॥ 6
- येन (yena)by which
- पावक (pāvaka)O purifier
- चक्षसा (cakṣasā)with the eye, with the light
- भुरण्यन्तम् (bhuraṇyantam)busy, stirring
- जनान् अनु (janān anu)among men
- वरुण (varuṇa)O Varuṇa
- पश्यसि (paśyasi)you behold
पश्य॒ञ्जन्मा॑नि सूर्य ॥ 7
- वि एषि (vi eṣi)you traverse
- द्याम् (dyām)the sky
- रजः पृथु (rajaḥ pṛthu)the broad mid-space
- अहा (ahā)days
- मिमानः (mimānaḥ)measuring
- अक्तुभिः (aktubhiḥ)by the nights
- पश्यन् (paśyan)beholding
- जन्मानि (janmāni)births, creatures
शो॒चिष्के॑शं-विँचक्षण ॥ 8
- सप्त (sapta)seven
- त्वा (tvā)you
- हरितः (haritaḥ)tawny mares
- रथे (rathe)in the chariot
- वहन्ति (vahanti)bear
- शोचिष्केशम् (śociṣkeśam)flame-haired (śocis:flame | keśa:hair)
- विचक्षण (vicakṣaṇa)O far-seeing
ताभि॑र्याति॒ स्वयु॑क्तिभिः ॥ 9
- अयुक्त (ayukta)has yoked
- सप्त (sapta)seven
- शुन्ध्युवः (śundhyuvaḥ)bright, purifying
- सूरः (sūraḥ)the sun
- रथस्य नप्त्यः (rathasya naptyaḥ)daughters of the chariot
- ताभिः (tābhiḥ)with them
- याति (yāti)he goes
- स्वयुक्तिभिः (svayuktibhiḥ)self-yoked
दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥ 10
- उत् (ut)up
- वयम् (vayam)we
- तमसः परि (tamasaḥ pari)beyond the darkness
- ज्योतिः (jyotiḥ)light
- पश्यन्तः (paśyantaḥ)beholding
- उत्तरम् (uttaram)higher
- देवत्रा (devatrā)among the gods
- अगन्म (aganma)we have come
- ज्योतिः उत्तमम् (jyotiḥ uttamam)the highest light
हृ॒द्रो॒ग-म्मम॑ सूर्य हरि॒माणं॑ च नाशय ॥ 11
- उद्यन् (udyan)rising
- अद्य (adya)today
- मित्रमहः (mitramahaḥ)O great as Mitra
- आरोहन् (ārohan)ascending
- उत्तराम् दिवम् (uttarām divam)the higher heaven
- हृद्रोगम् (hṛdrogam)heart-sickness
- मम (mama)my
- हरिमाणम् (harimāṇam)yellowness, jaundice
- नाशय (nāśaya)destroy
अथो॑ हारिद्र॒वेषु॑ मे हरि॒माणं॒ नि द॑ध्मसि ॥ 12
- शुकेषु (śukeṣu)upon the parrots
- मे (me)my
- हरिमाणम् (harimāṇam)yellowness
- रोपणाकासु (ropaṇākāsu)upon the ropaṇākā birds
- दध्मसि (dadhmasi)we place
- हारिद्रवेषु (hāridraveṣu)upon the yellow hāridrava birds
- नि दध्मसि (ni dadhmasi)we set down
द्वि॒षन्तं॒ मह्यं॑ र॒न्धय॒न्मो अ॒ह-न्द्वि॑ष॒ते र॑धम् ॥ 13
- उदगात् (udagāt)has risen
- अयम् आदित्यः (ayam ādityaḥ)this Āditya
- विश्वेन सहसा सह (viśvena sahasā saha)with all his might
- द्विषन्तम् (dviṣantam)the one who hates
- मह्यम् (mahyam)for me
- रन्धयन् (randhayan)subduing, delivering up
- मा अहम् (mā aham)may I not
- द्विषते (dviṣate)to one who hates
- रधम् (radham)fall into subjection
चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।
आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥ 14
- चित्रम् (citram)wonderful, bright
- देवानाम् (devānām)of the gods
- अनीकम् (anīkam)front, face
- उदगात् (udagāt)has risen
- चक्षुः (cakṣuḥ)the eye
- आप्रा (āprā)has filled
- द्यावापृथिवी (dyāvāpṛthivī)heaven and earth
- अन्तरिक्षम् (antarikṣam)mid-air
- आत्मा (ātmā)self
- जगतः तस्थुषः च (jagataḥ tasthuṣaḥ ca)of what moves and what stands
यत्रा॒ नरो॑ देव॒यन्तो॑ यु॒गानि॑ वितन्व॒ते प्रति॑ भ॒द्राय॑ भ॒द्रम् ॥ 15
- सूर्यः (sūryaḥ)the Sun
- देवीम् उषसम् (devīm uṣasam)the goddess Dawn
- रोचमानाम् (rocamānām)shining
- मर्यः न योषाम् (maryaḥ na yoṣām)as a young man a maiden
- अभि एति (abhi eti)follows after
- पश्चात् (paścāt)behind
- देवयन्तः (devayantaḥ)god-seeking
- युगानि (yugāni)the ages
- वितन्वते (vitanvate)stretch out
- भद्राय भद्रम् (bhadrāya bhadram)good upon good
न॒म॒स्यन्तो॑ दि॒व आ पृ॒ष्ठम॑स्थुः॒ परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी य॑न्ति स॒द्यः ॥ 16
- भद्राः (bhadrāḥ)auspicious
- अश्वाः (aśvāḥ)horses
- हरितः (haritaḥ)tawny
- चित्राः (citrāḥ)dappled
- एतग्वाः (etagvāḥ)gleaming
- अनुमाद्यासः (anumādyāsaḥ)worthy of joyful praise
- नमस्यन्तः (namasyantaḥ)doing homage
- दिवः पृष्ठम् (divaḥ pṛṣṭham)the back of heaven
- अस्थुः (asthuḥ)have mounted
- सद्यः (sadyaḥ)in a single day
य॒देदयु॑क्त ह॒रितः॑ स॒धस्था॒दाद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै॑ ॥ 17
- देवत्वम् (devatvam)godhead
- महित्वम् (mahitvam)greatness
- मध्या कर्तोः (madhyā kartoḥ)in the midst of the work
- विततम् (vitatam)spread out
- सम् जभार (sam jabhāra)gathered up
- अयुक्त (ayukta)unyoked
- हरितः (haritaḥ)the tawny mares
- सधस्थात् (sadhasthāt)from their station
- रात्री (rātrī)Night
- वासः (vāsaḥ)garment
- तनुते (tanute)spreads
अ॒न॒न्तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाजः॑ कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रित॒-स्स-म्भ॑रन्ति ॥ 18
- अभिचक्षे (abhicakṣe)for the beholding
- रूपम् कृणुते (rūpam kṛṇute)makes a form
- द्योः उपस्थे (dyoḥ upasthe)in the lap of heaven
- अनन्तम् (anantam)endless
- रुशत् (ruśat)bright
- पाजः (pājaḥ)splendour, strength
- कृष्णम् (kṛṣṇam)dark
- सम् भरन्ति (sam bharanti)they gather in
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒-स्सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥ 19
- अद्य (adya)today
- उदिता सूर्यस्य (uditā sūryasya)at the rising of the sun
- निः अंहसः (niḥ aṃhasaḥ)from distress
- पिपृत (pipṛta)deliver
- निः अवद्यात् (niḥ avadyāt)from blame
- मामहन्ताम् (māmahantām)may they grant
- अदितिः (aditiḥ)Aditi
- सिन्धुः (sindhuḥ)the river
- पृथिवी उत द्यौः (pṛthivī uta dyauḥ)earth and heaven
इन्द्रं॑ मि॒त्रं-वँरु॑णम॒ग्निमा॑हु॒रथो॑ दि॒व्य-स्स सु॑प॒र्णो ग॒रुत्मा॑न् ।
एकं॒ सद्विप्रा॑ बहु॒धा व॑दन्त्य॒ग्निं-यँ॒म-म्मा॑त॒रिश्वा॑नमाहुः ॥ 20
- इन्द्रम् मित्रम् वरुणम् अग्निम् (indram mitram varuṇam agnim)Indra, Mitra, Varuṇa, Agni
- आहुः (āhuḥ)they call
- दिव्यः (divyaḥ)heavenly
- सुपर्णः (suparṇaḥ)of beautiful wings
- गरुत्मान् (garutmān)Garutmān
- एकम् सत् (ekam sat)being one
- विप्राः (viprāḥ)the wise
- बहुधा वदन्ति (bahudhā vadanti)speak in many ways
- यमम् (yamam)Yama
- मातरिश्वानम् (mātariśvānam)Mātariśvan, the wind
त आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्यादिद्घृ॒तेन॑ पृथि॒वी व्यु॑द्यते ॥ 21
- कृष्णम् (kṛṣṇam)dark
- नियानम् (niyānam)path of descent
- हरयः (harayaḥ)the tawny
- सुपर्णाः (suparṇāḥ)of beautiful wings
- अपः वसानाः (apaḥ vasānāḥ)clothed in the waters
- दिवम् उत्पतन्ति (divam utpatanti)fly up to heaven
- ऋतस्य सदनात् (ṛtasya sadanāt)from the seat of order
- घृतेन (ghṛtena)with ghee
- व्युद्यते (vyudyate)is drenched
हं॒स-श्शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् ।
नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तम् ॥ 22
- हंसः (haṃsaḥ)swan, the sun
- शुचिषत् (śuciṣat)seated in the pure
- वसुः (vasuḥ)the good, a Vasu
- अन्तरिक्षसत् (antarikṣasat)seated in the mid-air
- होता (hotā)the invoking priest
- वेदिषत् (vediṣat)seated at the altar
- अतिथिः (atithiḥ)guest
- दुरोणसत् (duroṇasat)seated in the house
- नृषत् (nṛṣat)seated among men
- ऋतसत् (ṛtasat)seated in order
- व्योमसत् (vyomasat)seated in the firmament
- अब्जाः गोजाः (abjāḥ gojāḥ)born of water, born of cattle
- अद्रिजाः (adrijāḥ)born of the rock
- ऋतम् (ṛtam)Order
यत्त्वा॑ सूर्य॒ स्व॑र्भानु॒स्तम॒सावि॑ध्यदासु॒रः ।
अक्षे॑त्रवि॒द्यथा॑ मु॒ग्धो भुव॑नान्यदीधयुः ॥ 23
- यत् (yat)when
- स्वर्भानुः (svarbhānuḥ)Svarbhānu, the eclipse-demon
- तमसा (tamasā)with darkness
- अविध्यत् (avidhyat)pierced
- आसुरः (āsuraḥ)the asura
- अक्षेत्रवित् (akṣetravit)not knowing the ground
- मुग्धः यथा (mugdhaḥ yathā)as one bewildered
- भुवनानि (bhuvanāni)the worlds
- अदीधयुः (adīdhayuḥ)looked out, gazed
यद॒द्य सू॑र्य॒ ब्रवो-ऽना॑गा उ॒द्यन्मि॒त्राय॒ वरु॑णाय स॒त्यम् ।
व॒य-न्दे॑व॒त्रादि॑ते स्याम॒ तव॑ प्रि॒यासो॑ अर्यमन्गृ॒णन्तः॑ ॥ 24
- यत् अद्य (yat adya)when today
- ब्रवः (bravaḥ)you declare
- अनागाः (anāgāḥ)free of offence
- उद्यन् (udyan)rising
- सत्यम् (satyam)in truth
- देवत्रा (devatrā)among the gods
- अदिते (adite)O Aditi
- स्याम (syāma)may we be
- तव प्रियासः (tava priyāsaḥ)dear to you
- अर्यमन् (aryaman)O Aryaman
- गृणन्तः (gṛṇantaḥ)singing praise
उत्सूर्यो॑ बृ॒हद॒र्चींष्य॑श्रेत्पु॒रु विश्वा॒ जनि॑म॒ मानु॑षाणाम् ।
स॒मो दि॒वा द॑दृशे॒ रोच॑मानः॒ क्रत्वा॑ कृ॒त-स्सुकृ॑तः क॒र्तृभि॑र्भूत् ॥ 25
- उत् (ut)up
- बृहत् (bṛhat)lofty
- अर्चींषि (arcīṃṣi)beams
- अश्रेत् (aśret)has spread
- पुरु विश्वा जनिम (puru viśvā janima)over all the many births
- समः दिवा (samaḥ divā)equal with the sky
- ददृशे (dadṛśe)is seen
- रोचमानः (rocamānaḥ)shining
- क्रत्वा कृतः (kratvā kṛtaḥ)made by design
- सुकृतः (sukṛtaḥ)well made
- कर्तृभिः (kartṛbhiḥ)by the makers
प्र नो॑ मि॒त्राय॒ वरु॑णाय वो॒चो-ऽना॑गसो अर्य॒म्णे अ॒ग्नये॑ च ॥ 26
- सः (saḥ)he, so
- प्रति पुरः (prati puraḥ)before, in front
- उद्गाः (udgāḥ)rise
- एभिः स्तोमेभिः (ebhiḥ stomebhiḥ)with these praises
- एतशेभिः एवैः (etaśebhiḥ evaiḥ)with swift courses
- प्र वोचः (pra vocaḥ)declare
- अनागसः (anāgasaḥ)free of offence
यच्छ॑न्तु च॒न्द्रा उ॑प॒म-न्नो॑ अ॒र्कमा नः॒ कामं॑ पूपुरन्तु॒ स्तवा॑नाः ॥ 27
- वि रदन्तु (vi radantu)may they open, cleave
- सहस्रम् (sahasram)a thousand
- शुरुधः (śurudhaḥ)streams of bounty
- ऋतावानः (ṛtāvānaḥ)keepers of order
- यच्छन्तु (yacchantu)may they grant
- चन्द्राः (candrāḥ)the shining
- अर्कम् (arkam)the song, the prayer
- कामम् (kāmam)desire
- पूपुरन्तु (pūpurantu)may they fill
- स्तवानाः (stavānāḥ)being praised
उद्वे॑ति सु॒भगो॑ वि॒श्वच॑क्षा॒-स्साधा॑रण॒-स्सूर्यो॒ मानु॑षाणाम् ।
चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य दे॒वश्चर्मे॑व॒ य-स्स॒मवि॑व्य॒क्तमां॑सि ॥ 28
- उद् वेति (ud veti)rises
- सुभगः (subhagaḥ)blessed, bringing fortune
- विश्वचक्षाः (viśvacakṣāḥ)all-beholding
- साधारणः (sādhāraṇaḥ)common to all
- चक्षुः (cakṣuḥ)eye
- चर्म इव (carma iva)as a hide
- सम् अविव्यक् (sam avivyak)rolled up
- तमांसि (tamāṃsi)the darknesses
स॒मा॒न-ञ्च॒क्र-म्प॑र्या॒विवृ॑त्स॒न्यदे॑त॒शो वह॑ति धू॒र्षु यु॒क्तः ॥ 29
- प्रसवीता (prasavītā)the quickener, impeller
- जनानाम् (janānām)of men
- महान् केतुः (mahān ketuḥ)great banner
- अर्णवः (arṇavaḥ)surging
- समानम् चक्रम् (samānam cakram)the one wheel
- पर्याविवृत्सन् (paryāvivṛtsan)setting to turn about
- एतशः (etaśaḥ)the swift steed
- धूर्षु युक्तः (dhūrṣu yuktaḥ)yoked at the pole
ए॒ष मे॑ दे॒व-स्स॑वि॒ता च॑च्छन्द॒ य-स्स॑मा॒न-न्न प्र॑मि॒नाति॒ धाम॑ ॥ 30
- विभ्राजमानः (vibhrājamānaḥ)blazing forth
- उषसाम् उपस्थात् (uṣasām upasthāt)from the lap of the dawns
- रेभैः (rebhaiḥ)by the singers
- उदेति (udeti)rises
- अनुमद्यमानः (anumadyamānaḥ)gladly hymned
- सविता (savitā)Savitṛ, the impeller
- चच्छन्द (cacchanda)has pleased
- न प्रमिनाति (na pramināti)does not diminish
- धाम (dhāma)the abiding law
नू॒न-ञ्जना॒-स्सूर्ये॑ण॒ प्रसू॑ता॒ अय॒न्नर्था॑नि कृ॒णव॒न्नपां॑सि ॥ 31
- रुक्मः (rukmaḥ)golden ornament
- उरुचक्षाः (urucakṣāḥ)of wide gaze
- दूरे अर्थः (dūre arthaḥ)whose goal is far
- तरणिः (taraṇiḥ)swift
- प्रसूताः (prasūtāḥ)quickened, impelled
- अर्थानि (arthāni)tasks
- कृणवन् (kṛṇavan)may they do
- अपांसि (apāṃsi)works
- यत्र (yatra)where
- चक्रुः (cakruḥ)they made
- अमृताः (amṛtāḥ)the immortals
- गातुम् (gātum)a way
- अस्मै (asmai)for him
- श्येनः न (śyenaḥ na)like a falcon
- दीयन् (dīyan)flying
- अन्वेति (anveti)follows
- पाथः (pāthaḥ)the course
उदु॒ त्यद्द॑र्श॒तं-वँपु॑र्दि॒व ए॑ति प्रतिह्व॒रे ।
यदी॑मा॒शुर्वह॑ति दे॒व एत॑शो॒ विश्व॑स्मै॒ चक्ष॑से॒ अर॑म् ॥ 33
- उत् (ut)up
- त्यत् (tyat)that
- दर्शतम् (darśatam)lovely to see
- वपुः (vapuḥ)form
- दिवः (divaḥ)from heaven
- प्रतिह्वरे (pratihvare)at the turning
- आशुः (āśuḥ)swift
- वहति (vahati)bears
- एतशः (etaśaḥ)the steed Etaśa
- विश्वस्मै चक्षसे (viśvasmai cakṣase)for all to behold
- अरम् (aram)fitly
स॒प्त स्वसा॑र-स्सुवि॒ताय॒ सूर्यं॒ वह॑न्ति ह॒रितो॒ रथे॑ ॥ 34
- शीर्ष्णः शीर्ष्णः (śīrṣṇaḥ śīrṣṇaḥ)of head after head, of each one
- जगतः तस्थुषः (jagataḥ tasthuṣaḥ)of what moves and what stands
- पतिम् (patim)lord
- समया (samayā)throughout, alike
- रजः (rajaḥ)the mid-space
- सप्त स्वसारः (sapta svasāraḥ)seven sisters
- सुविताय (suvitāya)for welfare
- हरितः (haritaḥ)tawny mares
पश्ये॑म श॒रदः॑ श॒त-ञ्जीवे॑म श॒रदः॑ श॒तम् ॥ 35
- तत् चक्षुः (tat cakṣuḥ)that eye
- देवहितम् (devahitam)set by the gods
- शुक्रम् (śukram)pure, bright
- उच्चरत् (uccarat)rising
- पश्येम (paśyema)may we see
- शरदः शतम् (śaradaḥ śatam)a hundred autumns
- जीवेम (jīvema)may we live
बण्म॒हाँ अ॑सि सूर्य॒ बला॑दित्य म॒हाँ अ॑सि ।
म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒-ऽद्धा दे॑व म॒हाँ अ॑सि ॥ 36
- बट् (baṭ)truly, indeed
- महान् असि (mahān asi)you are great
- आदित्य (āditya)O Āditya
- महः ते सतः (mahaḥ te sataḥ)of you who are great
- महिमा (mahimā)greatness
- पनस्यते (panasyate)is praised
- अद्धा (addhā)verily
म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्यः॑ पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम् ॥ 37
- श्रवसा (śravasā)in renown
- सत्रा (satrā)wholly, altogether
- मह्ना (mahnā)by greatness
- असुर्यः (asuryaḥ)lordly, mighty
- पुरोहितः (purohitaḥ)chief priest, one set in front
- विभु (vibhu)far-extending
- ज्योतिः (jyotiḥ)light
- अदाभ्यम् (adābhyam)inviolable
नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑से म॒हो दे॒वाय॒ तदृ॒तं स॑पर्यत ।
दू॒रे॒दृशे॑ दे॒वजा॑ताय के॒तवे॑ दि॒वस्पु॒त्राय॒ सूर्या॑य शंसत ॥ 38
- नमः (namaḥ)homage
- चक्षसे (cakṣase)to the eye
- महः देवाय (mahaḥ devāya)to the great god
- तत् ऋतम् (tat ṛtam)that which is right
- सपर्यत (saparyata)worship
- दूरेदृशे (dūredṛśe)far-seen
- देवजाताय (devajātāya)born of the gods
- केतवे (ketave)to the banner
- दिवस्पुत्राय (divasputrāya)to the son of heaven
- शंसत (śaṃsata)sing, proclaim
विश्व॑म॒न्यन्नि वि॑शते॒ यदेज॑ति वि॒श्वाहापो॑ वि॒श्वाहोदे॑ति॒ सूर्यः॑ ॥ 39
- सत्योक्तिः (satyoktiḥ)utterance of truth
- परि पातु (pari pātu)may it guard about
- विश्वतः (viśvataḥ)on every side
- ततनन् (tatanan)stretch out
- अहानि (ahāni)the days
- नि विशते (ni viśate)goes to rest
- यत् एजति (yat ejati)whatever stirs
- विश्वाहा (viśvāhā)always
- उदेति (udeti)rises
प्रा॒चीन॑म॒न्यदनु॑ वर्तते॒ रज॒ उद॒न्येन॒ ज्योति॑षा यासि सूर्य ॥ 40
- न (na)not
- अदेवः (adevaḥ)godless
- प्रदिवः (pradivaḥ)from of old
- नि वासते (ni vāsate)restrains, holds back
- एतशेभिः पतरैः (etaśebhiḥ pataraiḥ)with winged steeds
- रथर्यसि (ratharyasi)you drive
- प्राचीनम् (prācīnam)eastward
- अन्यत् (anyat)the one
- अनु वर्तते (anu vartate)follows
- अन्येन ज्योतिषा (anyena jyotiṣā)with the other light
- यासि (yāsi)you go
तेना॒स्मद्विश्वा॒मनि॑रा॒मना॑हुति॒मपामी॑वा॒मप॑ दु॒ष्वप्न्यं॑ सुव ॥ 41
- येन ज्योतिषा (yena jyotiṣā)with which light
- बाधसे (bādhase)you drive off
- तमः (tamaḥ)darkness
- उदियर्षि (udiyarṣi)you rouse up
- भानुना (bhānunā)with your beam
- अनिराम् (anirām)want, lack of nourishment
- अनाहुतिम् (anāhutim)failure of oblation
- अमीवाम् (amīvām)sickness
- दुष्वप्न्यम् (duṣvapnyam)evil dreaming
- अप सुव (apa suva)drive away
यद॒द्य त्वा॑ सूर्योप॒ब्रवा॑महै॒ त-न्नो॑ दे॒वा अनु॑ मंसीरत॒ क्रतु॑म् ॥ 42
- प्रेषितः (preṣitaḥ)sent forth
- रक्षसि (rakṣasi)you guard
- व्रतम् (vratam)the sacred law
- अहेलयन् (ahelayan)unwearied, without anger
- उच्चरसि (uccarasi)you rise
- स्वधाः अनु (svadhāḥ anu)according to your own nature
- उपब्रवामहै (upabravāmahai)we call upon
- अनु मंसीरत (anu maṃsīrata)may they assent
- क्रतुम् (kratum)purpose, resolve
मा शूने॑ भूम॒ सूर्य॑स्य स॒न्दृशि॑ भ॒द्र-ञ्जीव॑न्तो जर॒णाम॑शीमहि ॥ 43
- द्यावापृथिवी (dyāvāpṛthivī)heaven and earth
- आपः (āpaḥ)the waters
- शृण्वन्तु (śṛṇvantu)may they hear
- हवम् वचः (havam vacaḥ)our call and word
- मा शूने भूम (mā śūne bhūma)may we not be in want
- सन्दृशि (sandṛśi)in the sight
- भद्रम् जीवन्तः (bhadram jīvantaḥ)living well
- जरणाम् अशीमहि (jaraṇām aśīmahi)may we attain old age
उ॒द्यन्तं॑ त्वा मित्रमहो दि॒वेदि॑वे॒ ज्योग्जी॒वाः प्रति॑ पश्येम सूर्य ॥ 44
- विश्वाहा (viśvāhā)always
- सुमनसः (sumanasaḥ)of good mind
- सुचक्षसः (sucakṣasaḥ)of clear sight
- प्रजावन्तः (prajāvantaḥ)rich in offspring
- अनमीवाः (anamīvāḥ)free of sickness
- अनागसः (anāgasaḥ)guiltless
- दिवेदिवे (divedive)day by day
- ज्योक् जीवाः (jyok jīvāḥ)living long
- प्रति पश्येम (prati paśyema)may we behold
आ॒रोह॑न्त-म्बृह॒तः पाज॑स॒स्परि॑ व॒य-ञ्जी॒वाः प्रति॑ पश्येम सूर्य ॥ 45
- महि ज्योतिः (mahi jyotiḥ)the great light
- बिभ्रतम् (bibhratam)bearing
- विचक्षण (vicakṣaṇa)O far-seeing
- भास्वन्तम् (bhāsvantam)radiant
- चक्षुषे चक्षुषे (cakṣuṣe cakṣuṣe)to eye after eye
- मयः (mayaḥ)joy
- आरोहन्तम् (ārohantam)ascending
- बृहतः पाजसः परि (bṛhataḥ pājasaḥ pari)from the lofty expanse
अ॒ना॒गा॒स्त्वेन॑ हरिकेश सू॒र्याह्ना॑ह्ना नो॒ वस्य॑सावस्य॒सोदि॑हि ॥ 46
- यस्य ते (yasya te)of you whose
- विश्वा भुवनानि (viśvā bhuvanāni)all the worlds
- केतुना (ketunā)by the banner
- प्र चेरते (pra cerate)go forth
- नि विशन्ते (ni viśante)enter in, rest
- अक्तुभिः (aktubhiḥ)with the nights
- अनागास्त्वेन (anāgāstvena)in guiltlessness
- हरिकेश (harikeśa)O green-haired
- वस्यसा (vasyasā)with a better
- उदिहि (udihi)rise
यथा॒ शमध्व॒ञ्छमस॑द्दुरो॒णे तत्सू॑र्य॒ द्रवि॑ण-न्धेहि चि॒त्रम् ॥ 47
- शम् नः भव (śam naḥ bhava)be gracious to us
- चक्षसा (cakṣasā)with your light
- अह्ना (ahnā)with the day
- भानुना (bhānunā)with your beam
- हिमा (himā)with frost
- घृणेन (ghṛṇena)with heat
- अध्वन् (adhvan)on the road
- दुरोणे (duroṇe)in the house
- द्रविणम् (draviṇam)wealth
- चित्रम् (citram)wondrous
- धेहि (dhehi)grant
अ॒दत्पिब॑दू॒र्जय॑मान॒माशि॑तं॒ तद॒स्मे शं-योँर॑र॒पो द॑धातन ॥ 48
- उभयाय जन्मने (ubhayāya janmane)to both kinds of birth
- शर्म (śarma)shelter
- यच्छत (yacchata)grant
- द्विपदे चतुष्पदे (dvipade catuṣpade)to the two-footed and four-footed
- अदत् पिबत् (adat pibat)eating, drinking
- ऊर्जयमानम् (ūrjayamānam)gaining strength
- आशितम् (āśitam)well fed
- शंयोः (śaṃyoḥ)of peace and health
- अरपः (arapaḥ)without hurt
- दधातन (dadhātana)set, place
अरा॑वा॒ यो नो॑ अ॒भि दु॑च्छुना॒यते॒ तस्मि॒न्तदेनो॑ वसवो॒ नि धे॑तन ॥ 49
- यत् (yat)whatever
- चकृम (cakṛma)we have done
- जिह्वया (jihvayā)by the tongue
- गुरु (guru)grave
- मनसः प्रयुती (manasaḥ prayutī)by heedlessness of mind
- देवहेलनम् (devahelanam)offence against the gods
- अरावा (arāvā)the niggard, the ungenerous
- दुच्छुनायते (ducchunāyate)wishes harm
- तस्मिन् (tasmin)on him
- एनः (enaḥ)guilt
- नि धेतन (ni dhetana)lay down
सूर्यो॑ नो दि॒वस्पा॑तु॒ वातो॑ अ॒न्तरि॑क्षात् ।
अ॒ग्निर्नः॒ पार्थि॑वेभ्यः ॥ 50
- सूर्यः (sūryaḥ)the Sun
- नः (naḥ)us
- दिवः (divaḥ)from heaven
- पातु (pātu)may he guard
- वातः (vātaḥ)the wind
- अन्तरिक्षात् (antarikṣāt)from the mid-air
- अग्निः (agniḥ)Agni
- पार्थिवेभ्यः (pārthivebhyaḥ)from earthly things
पा॒हि नो॑ दि॒द्युतः॒ पत॑न्त्याः ॥ 51
- जोषा (joṣā)with favour, gladly
- सवितः (savitaḥ)O Savitṛ
- यस्य ते हरः (yasya te haraḥ)whose blaze
- शतम् सवान् (śatam savān)a hundred impellings
- अर्हति (arhati)is worth
- पाहि नः (pāhi naḥ)guard us
- दिद्युतः पतन्त्याः (didyutaḥ patantyāḥ)from the falling bolt
चक्षु॑र्धा॒ता द॑धातु नः ॥ 52
- चक्षुः (cakṣuḥ)sight, eye
- नः (naḥ)to us
- देवः सविता (devaḥ savitā)the god Savitṛ
- पर्वतः (parvataḥ)the mountain
- धाता (dhātā)the Ordainer
- दधातु (dadhātu)may he give
स-ञ्चे॒दं-विँ च॑ पश्येम ॥ 53
- धेहि (dhehi)give
- चक्षुषे (cakṣuṣe)for the eye
- विख्यै (vikhyai)for looking abroad
- तनूभ्यः (tanūbhyaḥ)for our bodies
- सम् च इदम् वि च पश्येम (sam ca idam vi ca paśyema)may we see this together and severally
वि प॑श्येम नृ॒चक्ष॑सः ॥ 54
- सुसन्दृशम् (susandṛśam)fair to behold
- त्वा (tvā)you
- वयम् (vayam)we
- प्रति पश्येम (prati paśyema)may we behold
- वि पश्येम (vi paśyema)may we see clearly
- नृचक्षसः (nṛcakṣasaḥ)having the sight of men
वि॒भ्राड्बृ॒हत्पि॑बतु सो॒म्य-म्मध्वायु॒र्दध॑द्य॒ज्ञप॑ता॒ववि॑ह्रुतम् ।
वात॑जूतो॒ यो अ॑भि॒रक्ष॑ति॒ त्मना॑ प्र॒जाः पु॑पोष पुरु॒धा वि रा॑जति ॥ 55
- विभ्राट् (vibhrāṭ)far-shining
- बृहत् (bṛhat)lofty
- पिबतु (pibatu)may he drink
- सोम्यम् मधु (somyam madhu)the sweet of soma
- आयुः दधत् (āyuḥ dadhat)granting life
- यज्ञपतौ (yajñapatau)to the lord of the sacrifice
- अविह्रुतम् (avihrutam)unbroken
- वातजूतः (vātajūtaḥ)driven by the wind
- अभिरक्षति (abhirakṣati)guards
- त्मना (tmanā)of himself
- प्रजाः पुपोष (prajāḥ pupoṣa)has nourished the creatures
अ॒मि॒त्र॒हा वृ॑त्र॒हा द॑स्यु॒हन्त॑मं॒ ज्योति॑र्जज्ञे असुर॒हा स॑पत्न॒हा ॥ 56
- सुभृतम् (subhṛtam)well borne
- वाजसातमम् (vājasātamam)most winning of strength
- धर्मन् दिवः (dharman divaḥ)in the law of heaven
- धरुणे (dharuṇe)on the support
- सत्यम् अर्पितम् (satyam arpitam)truth fixed
- अमित्रहा (amitrahā)slayer of foes
- वृत्रहा (vṛtrahā)slayer of Vṛtra
- दस्युहन्तमम् (dasyuhantamam)greatest slayer of Dasyus
- असुरहा सपत्नहा (asurahā sapatnahā)slayer of asuras and rivals
वि॒श्व॒भ्राड्भ्रा॒जो महि॒ सूर्यो॑ दृ॒श उ॒रु प॑प्रथे॒ सह॒ ओजो॒ अच्यु॑तम् ॥ 57
- श्रेष्ठम् (śreṣṭham)best
- ज्योतिषाम् ज्योतिः (jyotiṣām jyotiḥ)light of lights
- उत्तमम् (uttamam)highest
- विश्वजित् (viśvajit)all-conquering
- धनजित् (dhanajit)winner of wealth
- उच्यते (ucyate)is called
- विश्वभ्राट् (viśvabhrāṭ)all-illumining
- दृशे (dṛśe)for the seeing
- उरु पप्रथे (uru paprathe)has spread wide
- सहः ओजः (sahaḥ ojaḥ)might and vigour
- अच्युतम् (acyutam)unfailing
येने॒मा विश्वा॒ भुव॑ना॒न्याभृ॑ता वि॒श्वक॑र्मणा वि॒श्वदे॑व्यावता ॥ 58
- विभ्राजन् (vibhrājan)blazing
- ज्योतिषा (jyotiṣā)with light
- स्वः (svaḥ)the heavenly light
- अगच्छः (agacchaḥ)you went, you reached
- रोचनम् दिवः (rocanam divaḥ)the shining realm of heaven
- येन (yena)by whom
- इमा विश्वा भुवनानि (imā viśvā bhuvanāni)all these worlds
- आभृता (ābhṛtā)brought forth
- विश्वकर्मणा (viśvakarmaṇā)by the maker of all
- विश्वदेव्यावता (viśvadevyāvatā)possessed of all divinity
आय-ङ्गौः पृश्नि॑रक्रमी॒दस॑दन्मा॒तरं॑ पु॒रः ।
पि॒तरं॑ च प्र॒यन्त्स्वः॑ ॥ 59
- अयम् (ayam)this
- गौः (gauḥ)bull, or ray
- पृश्निः (pṛśniḥ)dappled
- अक्रमीत् (akramīt)has stepped forth
- असदत् (asadat)has sat down
- मातरम् पुरः (mātaram puraḥ)before the Mother
- पितरम् च (pitaram ca)and the Father
- प्रयन् (prayan)going on
- स्वः (svaḥ)the heavenly light
व्य॑ख्यन्महि॒षो दिव॑म् ॥ 60
- अन्तः चरति (antaḥ carati)moves within
- रोचना (rocanā)the shining realms
- अस्य प्राणात् (asya prāṇāt)from his out-breath
- अपानती (apānatī)breathing in
- व्यख्यत् (vyakhyat)looked forth upon
- महिषः (mahiṣaḥ)the mighty one, the buffalo-bull
- दिवम् (divam)heaven
प्रति॒ वस्तो॒रह॒ द्युभिः॑ ॥ 61
- त्रिंशत् धाम (triṃśat dhāma)thirty abodes, the days of the month
- वि राजति (vi rājati)rules over
- वाक् (vāk)Speech
- पतङ्गाय (pataṅgāya)for the flying one, the sun-bird
- धीयते (dhīyate)is set
- प्रति वस्तोः (prati vastoḥ)toward the dawn
- द्युभिः (dyubhiḥ)by the days
ऋ॒त-ञ्च॑ स॒त्य-ञ्चा॒भी॑द्धा॒त्तप॒सो-ऽध्य॑जायत ।
ततो॒ रात्र्य॑जायत॒ ततः॑ समु॒द्रो अ॑र्ण॒वः ॥ 62
- ऋतम् (ṛtam)cosmic order
- सत्यम् (satyam)truth
- अभीद्धात् (abhīddhāt)from the kindled
- तपसः (tapasaḥ)from ardour, austerity
- अध्यजायत (adhyajāyata)was born
- ततः (tataḥ)thence
- रात्री (rātrī)Night
- समुद्रः अर्णवः (samudraḥ arṇavaḥ)the surging ocean
अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ वि॒दध॒द्विश्व॑स्य मिष॒तो व॒शी ॥ 63
- समुद्रात् अर्णवात् (samudrāt arṇavāt)from the surging ocean
- संवत्सरः (saṃvatsaraḥ)the year
- अजायत (ajāyata)was born
- अहोरात्राणि (ahorātrāṇi)days and nights
- विदधत् (vidadhat)ordaining
- विश्वस्य मिषतः (viśvasya miṣataḥ)of all that has eyes, of all that blinks
- वशी (vaśī)ruler
दिवं॑ च पृथि॒वी-ञ्चा॒न्तरि॑क्ष॒मथो॒ स्वः॑ ॥ 64
- सूर्याचन्द्रमसौ (sūryācandramasau)sun and moon
- धाता (dhātā)the Ordainer
- यथापूर्वम् (yathāpūrvam)as before
- अकल्पयत् (akalpayat)fashioned, arranged
- दिवम् च पृथिवीम् च (divam ca pṛthivīm ca)heaven and earth
- अन्तरिक्षम् (antarikṣam)the mid-air
- अथो स्वः (atho svaḥ)and then the heavenly light
स॒वि॒ता प॒श्चाता॑त्सवि॒ता पु॒रस्ता॑त्सवि॒तोत्त॒रात्ता॑त्सवि॒ताध॒रात्ता॑त् ।
स॒वि॒ता नः॑ सुवतु स॒र्वता॑तिं सवि॒ता नो॑ रासता-न्दी॒र्घमायुः॑ ॥ 65
- सविता (savitā)Savitṛ, the impeller
- पश्चातात् (paścātāt)from behind
- पुरस्तात् (purastāt)from before
- उत्तरात्तात् (uttarāttāt)from above, from the north
- अधरात्तात् (adharāttāt)from below
- सुवतु (suvatu)may he impel, bestow
- सर्वतातिम् (sarvatātim)wholeness, completeness
- रासताम् (rāsatām)may he grant
- दीर्घम् आयुः (dīrgham āyuḥ)long life
