ଅଥ ମନ୍ଯୁସୂକ୍ତଂ
ଯସ୍ତେ ମନ୍ଯୋ-ଽଵିଧଦ୍ ଵଜ୍ର ସାଯକ ସହ ଓଜଃ ପୁଷ୍ଯତି ଵିଶ୍ଵମାନୁଷକ୍ ।
ସାହ୍ଯାମ ଦାସମାର୍ଯ-ନ୍ତ୍ଵଯା ଯୁଜା ସହସ୍କୃତେନ ସହସା ସହସ୍ଵତା ॥ 1 ॥
- ଯଃ (yaḥ)whoever
- ତେ (te)you
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu, O divine wrath
- ଅଵିଧତ୍ (avidhat)has worshipped, has honoured
- ଵଜ୍ର (vajra)O thunderbolt
- ସାଯକ (sāyaka)O arrow, O missile
- ସହଃ (sahaḥ)overpowering might
- ଓଜଃ (ojaḥ)vigour
- ପୁଷ୍ଯତି (puṣyati)nourishes, increases
- ଵିଶ୍ଵମ୍ (viśvam)all
- ଆନୁଷକ୍ (ānuṣak)in unbroken succession
- ସାହ୍ଯାମ (sāhyāma)may we overcome
- ଦାସମ୍ (dāsam)the Dāsa
- ଆର୍ଯମ୍ (āryam)the Ārya
- ତ୍ଵଯା ଯୁଜା (tvayā yujā)with you as ally
- ସହସ୍କୃତେନ (sahaskṛtena)wrought by strength
- ସହସା (sahasā)by might
- ସହସ୍ଵତା (sahasvatā)possessed of might
ମନ୍ଯୁଂ-ଵିଁଶ ଈଲତେ ମାନୁଷୀର୍ଯାଃ ପାହି ନୋ ମନ୍ଯୋ ତପସା ସଜୋଷାଃ ॥ 2 ॥
- ମନ୍ଯୁଃ (manyuḥ)wrath, ardour, the deity Manyu
- ଇନ୍ଦ୍ରଃ (indraḥ)Indra
- ଏଵ (eva)indeed
- ଆସ (āsa)was, is
- ଦେଵଃ (devaḥ)the god
- ହୋତା (hotā)the invoking priest
- ଵରୁଣଃ (varuṇaḥ)Varuṇa
- ଜାତଵେଦାଃ (jātavedāḥ)Jātavedas, Agni knower of all born
- ଵିଶଃ (viśaḥ)the clans, the people
- ଈଲତେ (īlate)praise, worship
- ମାନୁଷୀଃ (mānuṣīḥ)human
- ଯାଃ (yāḥ)which
- ପାହି (pāhi)protect
- ନଃ (naḥ)us
- ତପସା (tapasā)with ardour, with heat of austerity
- ସଜୋଷାଃ (sajoṣāḥ)of one accord, in company
ଅମିତ୍ରହା ଵୃତ୍ରହା ଦସ୍ଯୁହା ଚ ଵିଶ୍ଵା ଵସୂନ୍ଯା ଭରା ତ୍ଵ-ନ୍ନଃ ॥ 3 ॥
- ଅଭି ଇହି (abhi ihi)come near, approach
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ତଵସଃ (tavasaḥ)than the strong
- ତଵୀଯାନ୍ (tavīyān)mightier still
- ତପସା ଯୁଜା (tapasā yujā)joined with ardour
- ଵି ଜହି (vi jahi)strike apart, destroy
- ଶତ୍ରୂନ୍ (śatrūn)foes
- ଅମିତ୍ରହା (amitrahā)slayer of enemies
- ଵୃତ୍ରହା (vṛtrahā)slayer of Vṛtra
- ଦସ୍ଯୁହା (dasyuhā)slayer of the Dasyus
- ଵିଶ୍ଵା ଵସୂନି (viśvā vasūni)all good things, all treasures
- ଆ ଭର (ā bhara)bring
- ତ୍ଵମ୍ (tvam)you
- ନଃ (naḥ)to us
ଵିଶ୍ଵଚର୍-ଷଣି-ସ୍ସହୁରି-ସ୍ସହାଵାନସ୍ମାସ୍ଵୋଜଃ ପୃତନାସୁ ଧେହି ॥ 4 ॥
- ତ୍ଵମ୍ (tvam)you
- ହି (hi)for, indeed
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ଅଭିଭୂତ୍ଯୋଜାଃ (abhibhūtyojāḥ)of overwhelming vigour (abhibhūti:overpowering | ojas:vigour)
- ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଃ (svayambhūḥ)self-existent
- ଭାମଃ (bhāmaḥ)blaze, fury
- ଅଭିମାତିଷାହଃ (abhimātiṣāhaḥ)subduer of assailants (abhimāti:assailant | sāha:subduing)
- ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣିଃ (viśvacarṣaṇiḥ)belonging to all peoples
- ସହୁରିଃ (sahuriḥ)overpowering
- ସହାଵାନ୍ (sahāvān)possessed of might
- ଅସ୍ମାସୁ (asmāsu)in us
- ଓଜଃ (ojaḥ)vigour
- ପୃତନାସୁ (pṛtanāsu)in the battles
- ଧେହି (dhehi)place, establish
ତ-ନ୍ତ୍ଵା ମନ୍ଯୋ ଅକ୍ରତୁର୍ଜିହୀଲାହଂ ସ୍ଵାତନୂର୍ବଲଦେଯାଯ ମେହି ॥ 5 ॥
- ଅଭାଗଃ (abhāgaḥ)without a share, portionless
- ସନ୍ (san)being
- ଅପ ପରେତଃ (apa paretaḥ)gone away, departed
- ଅସ୍ମି (asmi)I am
- ତଵ (tava)your
- କ୍ରତ୍ଵା (kratvā)by the will, by the resolve
- ତଵିଷସ୍ଯ (taviṣasya)of the mighty
- ପ୍ରଚେତଃ (pracetaḥ)O far-seeing, O wise
- ତମ୍ ତ୍ଵା (tam tvā)you, that one
- ଅକ୍ରତୁଃ (akratuḥ)wanting in resolve
- ଜିହୀଲେ (jihīle)have offended, have slighted
- ଅହମ୍ (aham)I
- ସ୍ଵା ତନୂଃ (svā tanūḥ)your own body, your own person
- ବଲଦେଯାଯ (baladeyāya)for the giving of strength
- ମା ଇହି (mā ihi)come to me
ମନ୍ଯୋ ଵଜ୍ରିନ୍ନଭି ମାମା ଵଵୃତ୍ସ୍ଵହନାଵ ଦସ୍ଯୂଁରୁତ ବୋଧ୍ଯାପେଃ ॥ 6 ॥
- ଅଯମ୍ (ayam)here, this one
- ତେ (te)yours
- ଅସ୍ମି (asmi)I am
- ଉପ ମା ଇହି (upa mā ihi)come near to me
- ଅର୍ଵାଙ୍ (arvāṅ)hitherward
- ପ୍ରତୀଚୀନଃ (pratīcīnaḥ)turned toward
- ସହୁରେ (sahure)O overpowering one
- ଵିଶ୍ଵଧାଯଃ (viśvadhāyaḥ)all-sustaining
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ଵଜ୍ରିନ୍ (vajrin)O wielder of the thunderbolt
- ଅଭି ମାମ୍ ଆ ଵଵୃତ୍ସ୍ଵ (abhi mām ā vavṛtsva)turn toward me
- ହନାଵ (hanāva)let us two slay
- ଦସ୍ଯୂନ୍ (dasyūn)the Dasyus
- ଉତ (uta)and
- ବୋଧି (bodhi)be mindful, think upon
- ଆପେଃ (āpeḥ)of the friend, of the kinsman
ଜୁହୋମି ତେ ଧରୁଣ-ମ୍ମଧ୍ଵୋ ଅଗ୍ରମୁଭା ଉପାଂଶୁ ପ୍ରଥମା ପିବାଵ ॥ 7 ॥
- ଅଭି ପ୍ରେହି (abhi prehi)come forward
- ଦକ୍ଷିଣତଃ (dakṣiṇataḥ)on the right
- ଭଵ (bhava)be
- ମେ (me)for me
- ଅଧ (adha)then
- ଵୃତ୍ରାଣି (vṛtrāṇi)foes, obstructions
- ଜଙ୍ଘନାଵ (jaṅghanāva)let us two strike down
- ଭୂରି (bhūri)many, abundantly
- ଜୁହୋମି (juhomi)I offer as oblation
- ତେ (te)to you
- ଧରୁଣମ୍ (dharuṇam)the sustaining
- ମଧ୍ଵଃ (madhvaḥ)of the honey, of the sweet draught
- ଅଗ୍ରମ୍ (agram)the foremost, the first portion
- ଉଭୌ (ubhau)both of us
- ଉପାଂଶୁ (upāṃśu)in silence, inaudibly
- ପ୍ରଥମା (prathamā)first
- ପିବାଵ (pibāva)let us two drink
ତିଗ୍ମେଷଵ ଆଯୁଧା ସଂଶିଶାନା ଅଭି ପ୍ରଯନ୍ତୁ ନରୋ ଅଗ୍ନିରୂପାଃ ॥ 8 ॥
- ତ୍ଵଯା (tvayā)with you
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ସରଥମ୍ (saratham)on the same chariot
- ଆରୁଜନ୍ତଃ (ārujantaḥ)breaking through, shattering
- ହର୍ଷମାଣାସଃ (harṣamāṇāsaḥ)exulting, thrilled
- ଧୃଷିତାଃ (dhṛṣitāḥ)emboldened, daring
- ମରୁତ୍ଵଃ (marutvaḥ)O lord attended by the Maruts
- ତିଗ୍ମେଷଵଃ (tigmeṣavaḥ)having sharp arrows (tigma:sharp | iṣu:arrow)
- ଆଯୁଧା (āyudhā)weapons
- ସଂଶିଶାନାଃ (saṃśiśānāḥ)whetting, sharpening
- ଅଭି ପ୍ରଯନ୍ତୁ (abhi prayantu)let them advance
- ନରଃ (naraḥ)the men
- ଅଗ୍ନିରୂପାଃ (agnirūpāḥ)of the form of fire
ହତ୍ଵାଯ ଶତ୍ରୂନ୍ ଵି ଭଜସ୍ଵ ଵେଦ ଓଜୋ ମିମାନୋ ଵିମୃଧୋ ନୁଦସ୍ଵ ॥ 9 ॥
- ଅଗ୍ନିଃ ଇଵ (agniḥ iva)like fire
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ତ୍ଵିଷିତଃ (tviṣitaḥ)blazing, flashing
- ସହସ୍ଵ (sahasva)prevail, overpower
- ସେନାନୀଃ (senānīḥ)leader of the army
- ନଃ (naḥ)our
- ସହୁରେ (sahure)O overpowering one
- ହୂତଃ (hūtaḥ)invoked
- ଏଧି (edhi)be
- ହତ୍ଵାଯ (hatvāya)having slain
- ଶତ୍ରୂନ୍ (śatrūn)the foes
- ଵି ଭଜସ୍ଵ (vi bhajasva)apportion, distribute
- ଵେଦଃ (vedaḥ)wealth, possessions
- ଓଜଃ (ojaḥ)vigour
- ମିମାନଃ (mimānaḥ)measuring out
- ଵି ମୃଧଃ (vi mṛdhaḥ)the scorners, the contemners
- ନୁଦସ୍ଵ (nudasva)drive off
ଉଗ୍ର-ନ୍ତେ ପାଜୋ ନନ୍ଵା ରୁରୁଧ୍ରେ ଵଶୀ ଵଶ-ନ୍ନଯସ ଏକଜ ତ୍ଵମ୍ ॥ 10 ॥
- ସହସ୍ଵ (sahasva)overpower
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ଅଭିମାତିମ୍ (abhimātim)the assailant
- ଅସ୍ମେ (asme)against us, for us
- ରୁଜନ୍ (rujan)breaking
- ମୃଣନ୍ (mṛṇan)crushing
- ପ୍ରମୃଣନ୍ (pramṛṇan)grinding down
- ପ୍ରେହି (prehi)advance
- ଶତ୍ରୂନ୍ (śatrūn)upon the foes
- ଉଗ୍ରମ୍ (ugram)fierce
- ତେ (te)your
- ପାଜଃ (pājaḥ)strength, brightness
- ନନୁ ଆ ରୁରୁଧ୍ରେ (nanu ā rurudhre)they have not withstood
- ଵଶୀ (vaśī)master, one who controls
- ଵଶମ୍ (vaśam)the subdued, the willing
- ନଯସେ (nayase)you lead
- ଏକଜଃ (ekajaḥ)born alone, sole-born
- ତ୍ଵମ୍ (tvam)you
ଅକୃତ୍ତରୁ-କ୍ତ୍ଵଯା ଯୁଜା ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଯୁମନ୍ତ-ଙ୍ଘୋଷଂ-ଵିଁଜଯାଯ କୃଣ୍ମହେ ॥ 11 ॥
- ଏକଃ (ekaḥ)alone, one
- ବହୂନାମ୍ (bahūnām)among many
- ଅସି (asi)you are
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ଈଲିତଃ (īlitaḥ)praised, invoked
- ଵିଶମ୍ ଵିଶମ୍ (viśam viśam)clan after clan
- ଯୁଧଯେ (yudhaye)for the fight
- ସମ୍ ଶିଶାଧି (sam śiśādhi)whet, sharpen
- ଅକୃତ୍ତରୁକ୍ (akṛttaruk)of unblunted brilliance (akṛtta:uncut | ruc:lustre)
- ତ୍ଵଯା ଯୁଜା (tvayā yujā)with you as ally
- ଵଯମ୍ (vayam)we
- ଦ୍ଯୁମନ୍ତମ୍ (dyumantam)resounding, brilliant
- ଘୋଷମ୍ (ghoṣam)shout
- ଵିଜଯାଯ (vijayāya)for victory
- କୃଣ୍ମହେ (kṛṇmahe)we make
ପ୍ରିଯ-ନ୍ତେ ନାମ ସହୁରେ ଗୃଣୀମସି ଵିଦ୍ମାତମୁତ୍ସଂ-ଯଁତ ଆବଭୂଥ ॥ 12 ॥
- ଵିଜେଷକୃତ୍ (vijeṣakṛt)maker of victories
- ଇନ୍ଦ୍ରଃ ଇଵ (indraḥ iva)like Indra
- ଅନଵବ୍ରଵଃ (anavabravaḥ)not to be gainsaid, unassailable
- ଅସ୍ମାକମ୍ (asmākam)our
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ଅଧିପାଃ (adhipāḥ)overlord
- ଭଵ (bhava)be
- ଇହ (iha)here
- ପ୍ରିଯମ୍ (priyam)dear
- ତେ (te)your
- ନାମ (nāma)name
- ସହୁରେ (sahure)O overpowering one
- ଗୃଣୀମସି (gṛṇīmasi)we sing, we celebrate
- ଵିଦ୍ମ (vidma)we know
- ତମ୍ ଉତ୍ସମ୍ (tam utsam)that spring, that source
- ଯତଃ (yataḥ)from which
- ଆବଭୂଥ (ābabhūtha)you have arisen
କ୍ରତ୍ଵା ନୋ ମନ୍ଯୋ ସହମେଦ୍ଯେଧି ମହାଧନସ୍ଯ ପୁରୁହୂତ ସଂସୃଜି ॥ 13 ॥
- ଆଭୂତ୍ଯା (ābhūtyā)with power, with might
- ସହଜା (sahajā)born together
- ଵଜ୍ର (vajra)O thunderbolt
- ସାଯକ (sāyaka)O arrow
- ସହଃ (sahaḥ)might
- ବିଭର୍ଷି (bibharṣi)you bear
- ଅଭିଭୂତ (abhibhūta)O overcomer
- ଉତ୍ତରମ୍ (uttaram)higher, superior
- କ୍ରତ୍ଵା (kratvā)by resolve, by will
- ନଃ (naḥ)our
- ମନ୍ଯୋ (manyo)O Manyu
- ସହ ମେଦି (saha medi)be our ally, be joined with us
- ଏଧି (edhi)be
- ମହାଧନସ୍ଯ (mahādhanasya)of great wealth
- ପୁରୁହୂତ (puruhūta)O much-invoked
- ସଂସୃଜି (saṃsṛji)in the winning, in the gathering
ଭିଯ-ନ୍ଦଧାନା ହୃଦଯେଷୁ ଶତ୍ରଵଃ ପରାଜିତାସୋ ଅପ ନିଲଯନ୍ତାମ୍ ॥ 14 ॥
ଧନ୍ଵନା ଗା ଧନ୍ଵନାଜିଞ୍ଜଯେମ ଧନ୍ଵନା ତୀଵ୍ରା-ସ୍ସମଦୋ ଜଯେମ ।
ଧନୁ-ଶ୍ଶତ୍ରୋରପକାମ-ଙ୍କୃଣୋତି ଧନ୍ଵନା ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଜଯେମ ॥
ଓଁ ଶାନ୍ତା ପୃଥିଵୀ ଶିଵମନ୍ତରିକ୍ଷ-ନ୍ଦ୍ଯୌର୍ନୋ ଦେଵ୍ଯ-ଽଭଯନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ।
ଶିଵା ଦିଶଃ ପ୍ରଦିଶ ଉଦ୍ଦିଶୋ ନ-ଽଆପୋ ଵିଶ୍ଵତଃ ପରିପାନ୍ତୁ ସର୍ଵତ-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ ॥
- ସଂସୃଷ୍ଟମ୍ (saṃsṛṣṭam)gathered together
- ଧନମ୍ (dhanam)wealth
- ଉଭଯମ୍ (ubhayam)of both kinds
- ସମାକୃତମ୍ (samākṛtam)brought together
- ଅସ୍ମଭ୍ଯମ୍ (asmabhyam)to us
- ଦତ୍ତାମ୍ (dattām)may the two give
- ଵରୁଣଃ (varuṇaḥ)Varuṇa
- ଚ (ca)and
- ମନ୍ଯୁଃ (manyuḥ)Manyu
- ଭିଯମ୍ (bhiyam)fear
- ଦଧାନାଃ (dadhānāḥ)bearing
- ହୃଦଯେଷୁ (hṛdayeṣu)in their hearts
- ଶତ୍ରଵଃ (śatravaḥ)enemies
- ପରାଜିତାସଃ (parājitāsaḥ)defeated
- ଅପ ନିଲଯନ୍ତାମ୍ (apa nilayantām)may they slink away
- ଧନ୍ଵନା (dhanvanā)with the bow
- ଗାଃ (gāḥ)cattle
- ଆଜିମ୍ (ājim)the contest
- ଜଯେମ (jayema)may we win
- ତୀଵ୍ରାଃ ସମଦଃ (tīvrāḥ samadaḥ)fierce encounters
- ଶତ୍ରୋଃ (śatroḥ)of the enemy
- ଅପକାମମ୍ (apakāmam)undoing of desire
- କୃଣୋତି (kṛṇoti)makes
- ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଦିଶଃ (sarvāḥ pradiśaḥ)all the quarters
- ଶାନ୍ତା (śāntā)peaceful
- ପୃଥିଵୀ (pṛthivī)earth
- ଶିଵମ୍ (śivam)auspicious
- ଅନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ (antarikṣam)mid-air
- ଦ୍ଯୌଃ (dyauḥ)sky
- ଦେଵୀ (devī)divine
- ଅଭଯମ୍ (abhayam)freedom from fear
- ଦିଶଃ (diśaḥ)quarters
- ପ୍ରଦିଶଃ (pradiśaḥ)intermediate quarters
- ଉଦ୍ଦିଶଃ (uddiśaḥ)upward quarters
- ଆପଃ (āpaḥ)waters
- ଵିଶ୍ଵତଃ ପରି (viśvataḥ pari)on every side
- ପାନ୍ତୁ (pāntu)may they guard
- ସର୍ଵତଃ (sarvataḥ)wholly
- ଶାନ୍ତିଃ (śāntiḥ)peace
