શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
ઐકા શ્રોતે સંતસજ્જન મલમહાત્મ પુણ્યાખ્યાન ॥
માગિલે પ્રસંગીચે નિરૂપણ ॥ ધરા આઠવણ માનસીં ॥ ૧ ॥
વિપ્રનંદાચી ભગિની ॥ વેશ્યા ગેલીસે ઘેઊની ॥
તે વાર્તા ઐકૂનિ કાનીં ॥ બંધુ શોકસદનીં પડિયેલા ॥ ૨ ॥
ઇતુકા વૃત્તાંત માગેં કથિલા ॥ યાઉપરી પાહિજે ઐકિલા ॥
અવધાન દીજે શ્રવણાલા ॥ કાય કરિતા જાલા વિપ્રકુમર ॥ ૩ ॥
શોક કરિતાં તયાતેં ॥ નગરવાસી સભોંવતે ॥
સમજાવુનિ તયાતેં ॥ ગૃહ ગેલે આપુલિયા ॥ ૪ ॥
યાઉપરી તો વિપ્રકુમર ॥ નિત્ય સારીતસે ગૃહાચાર ॥
તક્ર વિક્રય કરૂન ઉદર ॥ નિજ હાતેં સંપાદિતસે ॥ ૫ ॥
તો યેરીકડે નારાયણ ॥ યાત્રા ક્રમી વર્ષે તીન ॥
મ્હણે જાવેં માઘારેં પરતોન ॥ લેંકુરેં અજ્ઞાન શ્રીગુરૂચીં ॥ ૬ ॥
ગુરુકન્યા વેશ્યેને નેલી જાણા ॥ હે વાર્તા વિદિત નાહીં નારાયણા ॥
પરી અંતરસાક્ષ જનાર્દના ॥ ફિરલેં મન નારાયણાચેં ॥ ૭ ॥
મ્હણે ગુરુગૃહીં જાવેં આતાં ॥ કવણ તેથેં સુખાચી વાર્તા ॥
હે તો સાંગોન ગેલી દેવતા ॥ યક્ષિણીદેવી પૂર્વીચ ॥ ૮ ॥
એકે તક્ર વિક્રય કરાવા ॥ એકા જારત્વેં નિર્વાહ વ્હાવા ॥
હા સૌખ્યાચા તેથીલ ઠેવા ॥ ન દેખવે દેવા માઝેની ॥ ૯ ॥
મ્હણોન યેત યેત પરતલા ॥ પુનઃ માગુતા તીર્થા ગેલા ॥
વર્ષે દ્વાદશ ક્રમિતા ઝાલા ॥ પરી નાહીં મનાલા સ્થિરતા ॥ ૧૦ ॥
કોમળ હ્રદય બ્રાહ્મણાચેં ॥ વરી પુણ્યવાન શરીર ત્યાચેં ॥
વિશેષ પુણ્ય ગુરુસેવેચેં ॥ મ્હણોન નવનીતાચેં હ્રદય પૈં ॥ ૧૧ ॥
અસો દ્વાદશવર્ષા પરતોની ॥ નારાયણ પાતલા ગુરુઆશ્રમસ્થાનીં ॥
યેતાં દેખિલા ગુરુસુતેં નયનીં ॥ પરી ત્યાચી વોળખી નીં ન પુરેં ॥ ૧૨ ॥
મગ નારાયણેં હાસ્ય કેલેં ॥ મ્હણે આમ્હી તુવા વોળખિલેં ॥
ઐસેં વદતાં તેચિ વેળે ॥ પાયીં ઠેવિલેં મસ્તક ॥ ૧૩ ॥
આરડોની પડિલાસે ગળા ॥ રડોં લાગલા ખળખળાં ॥
મ્હણે વનીં ટાકુની વત્સલા ॥ આપણ ગેલા યાત્રેતેં ॥ ૧૪ ॥
મ્હણે મજ નાહીં માતા પિતા ॥ નાહી બંધુભગિની ચુલતા ॥
નાહીં કોણી પાળિતા પોશિતા ॥ અહા અનંતા હેં કાય કેલેં ॥ ૧૫ ॥
એક હોતી ભગિની મજલાગુની ॥ તેહી વેશ્યેનેં નેલી ચાળવૂની ॥
નેણોં અસે કવણે સ્થાનીં ॥ તે મજલાગુની ॥ વિદિત નસે ॥ ૧૬ ॥
ઐસા સાકલ્ય સમાચાર ઐકિલા ॥ નારાયણ હ્રદયીં થકિત ઝાલા ॥
મગ તયાતેં આશ્વાસિતા ઝાલા ॥ મધુરવચનેં કરૂનીં ॥ ૧૭ ॥
મ્હણે બાપા ઐક આતાં ॥ હોણાર તેં ન ચુકે તત્વતાં ॥
કોણ ટાળૂં શકે બ્રહ્મલિખિતા ॥ તયાચી વાર્તા અનુપમ્ય ॥ ૧૮ ॥
ઐસેં તયાતેં અશ્વાસુની ॥ બૈસતા જાલા નિજઆસનીં ॥
યેરેં માંડિલીસે સાજણીં ॥ પરવડી તયા ભોજનાચી ॥ ૧૯ ॥
ગૃહીં તો પદાર્થ અનકૂળ નાહીં ॥ મ્હણોન કુસુમુસી ઠાયીંચે ઠાયીં ॥
આહા દેવા માઝે દૈવીં નાહીં ॥ આલિયા સમયીં અતિતા ॥ ૨૦ ॥
હે નારાયણેં જાણિતલેં ॥ મ્હણે બાપા તુવાં કાય આરંભિલેં ॥
માઝે ભોજન તંવ અસે જાલેં ॥ નાહીં ઉરલી અપેક્ષા કાંહીં ॥ ૨૧ ॥
મનીં વિચારી નારાયણ ॥ રસવિક્રયાચેં ન સ્વીકારાવેં અન્ન ॥
મ્હણોનિ માંડિલેં નિર્વાણ ॥ વારિલા જાણ યા હેતુ ॥ ૨૨ ॥
મગ યેરેં ગોદોહને કેલેં ॥ કાંહીં ઉપહારાતેં સારિલેં ॥
મગ શયનાતેં આરંભિલેં ॥ પાય ચુરિલેં તયાતેં ॥ ૨૩ ॥
તંવ નારાયણ વિચારિતા જાલા ॥ મ્હણે આજવરી દ્રવ્યાર્થ કાય સાંચિલા ॥
તો સત્ય નિવેદીં મજલા ॥ શંકા યા બોલા ન માનીં ॥ ૨૪ ॥
યેરૂ પરમલજ્જેં કરૂનીં ॥ સાંગતા ઝાલા તયે ક્ષણીં ॥
મ્હણે એકદશક રૌપ્ય નાણેં સાચુનીં ॥ ઠેવિલેં સદનીં આજવરી ॥ ૨૫ ॥
યા વિરહિત કાંહીં નસે જાણ ॥ પાત્ર તો મૃન્મય ભોજન ॥
વાહતોં તવ ચરણાચી આણ ॥ સત્ય જાણ મહારાજા ॥ ૨૬ ॥
નિર્મળ હ્રદયીંચા પાહૂન ॥ ચિત્તીં દ્રવલા નારાયણ ॥
કાંહીં ઉપાય કરૂન ॥ લાવાવેં સાધન યાલાગીં ॥ ૨૭ ॥
મગ તયાતેં મધુર વચનીં ॥ બોલતા જાલા તત્ક્ષણીં ॥
મ્હણે મી સાંગેન જી કરણી ॥ તે તૂં નિજમનીં ધરસી કીં ॥ ૨૮ ॥
યેરૂ મ્હણેજી તત્વતાં ॥ અસત્ય ન કરીં વચનાર્થા ॥
સાંગાલ તેં સ્વીકારીન આતાં ॥ નવ્હે અન્યથા સ્વામિયા ॥ ૨૯ ॥
મગ શ્લોકાધારેં કરૂન ॥ બોલતા જાલા વચન ॥
તોચિ અવગત હોં જાણ ॥ તુમ્હાંલાગૂન સમસ્તા ॥ ૩૦ ॥
ગોદાને નભવેલ્લોકો ગવાંલોમ્નાંહિ સંખ્યયા ॥
કલ્પાંતં બ્રહ્મણોલોકઃ પાપનાશપ્રભાવતઃ ॥ ૧ ॥
મ્હણે યા મલમાસી નિઃશેષ ॥ ગોદાન પરમ વિશેષ ॥
જે આચરતી નિર્દોષ ॥ ત્યા પુણ્યાસ પાર નાહીં ॥ ૩૧ ॥
જિતુકે રોમ ધેનૂ આંગીં અસતી ॥ તિતુકે કલ્પ બ્રહ્મલોકીં વસ્તી ॥
સમૂળ હોય પાપાચી શાંતિ ॥ આચરે તયાપ્રતી હેં પુણ્ય ॥ ૩૨ ॥
તરીં ઉદઈક કરૂન પ્રાતઃસ્નાન ॥ હી ધેનૂ કરીં કૃષ્ણાર્પણ ॥
વરી દક્ષિણા સંચિત જેં રૌપ્યનાણેં ॥ કરી અર્પણ દ્વિજાતેં ॥ ૩૩ ॥
ઇતુકેં વચન જરી માનિસી ॥ તરીં તૂં અક્ષયી સુખી રાહાસી ॥
યેરુ વદે ત્યા સમયાસી ॥ તથાસ્તુ ઐસી અક્ષરેં ॥ ૩૪ ॥
પરી વિશ્વાસ ન વાટે નારાયણા ॥ કરીલ ન કરીલ ગોદાના ॥
યેવઢીચ તયાતેં ઉદરપોષણા ॥ મ્હણોનિ મના સંશયો ॥ ૩૫ ॥
પરી વિપ્રકુમર તો દ્રવલા ॥ આધીંચ હોતા તો ત્રાસલા ॥
ત્યાહીવરી સદ્ગુરુ ભેટલા ॥ ઉપદેશ કેલા પરમાર્થા ॥ ૩૬ ॥
મગ ભાવાર્થા ધરૂની સદ્ગુરુવચની ॥ પ્રાતઃકાળીં આલા સ્નાન કરૂનીં ॥
એકા વિપ્રાતેં બોલાવૂનીં ॥ ગોપૂજનીં અનુસરલા ॥ ૩૭ ॥
દાના તેં જો વિપ્ર પાચારિલા ॥ તો પરમ આશ્ચર્ય માનિતા ઝાલા ॥
મ્હણે આજ કાય આઠવલેં યાલા ॥ પુઢેં નિર્વાહાલા કેવિં હોય ॥ ૩૮ ॥
અસો આપણાસીં કાય કારણ ॥ સાંપ્રત ધેનુ યેતસે દાન ॥
મ્હણોન વિધિયુક્ત સંકલ્પ સાંગૂન ॥ કરી પૂજન ધેનૂચેં ॥ ૩૯ ॥
ઉપરિ વિપ્રપૂજા સ્વયેં કરૂન ॥ તે ધેનુ અસે દિધલી દાન ॥
મનીં ભાવાર્થ ગુરુવચનીં પૂર્ણ ॥ નસે જાણ અન્ય કાંહીં ॥ ૪૦ ॥
એકા સદ્ભાવાવાંચૂન કાંહીં ॥ સદ્ગુરુચી ભેટી હોણાર નાહીં ॥
તયાવિણ સુટે ન સંદેહો ॥ જાણા સર્વહી ભાવિકહો ॥ ૪૧ ॥
આધીંચ વિપ્રકુમર દરિદ્રી પાહીં ॥ માતાપિતા પાળિતા દુજા નાહીં ॥
ઉદર નિર્વાહાચી ધેનૂ તેહી ॥ દિધલી પાહીં દાનાતે ॥ ૪૨ ॥
એક દિનીચેં ભક્ષાવયા અન્ન ॥ તેંહીં કિંચિત ગૃહીં નસે જાણ ॥
યાપરી સર્વસ્વેં ઘડલે દાન ॥ તયા વિપ્રકુમરા લાગૂન ॥ ૪૩ ॥
ઐસેં જાલેં તે દિવસી જાણ ॥ પરી પ્રાપ્ત ઝાલા માધ્યાન ॥
વિપ્રકુમર તળમળેં તેણેં કરૂન ॥ અન્ન ભક્ષાવયા ॥ ૪૪ ॥
અંતરીંચ આપુલ્યા કુસમુસી ॥ કાંહીચ ન બોલે સદ્ગુરૂસી ॥
ઐસેં કરિતાં અસ્તમાનાસી ॥ સંધી આપૈસી હોઊં આલી ॥ ૪૫ ॥
તંવ નારાયણેં કાય કેલેં ॥ નિવાંત મનીં આસનીં બૈસલે ॥
સ્નાન સંધ્યેતેં માંડિલેં ॥ આરંભિલેં પૂજાનાતેં ॥ ૪૬ ॥
ત્રૈલોક્યનાથ ચક્રપાણી ॥ ઉપોષિત રાહું નેદીચ કોણી ॥
કીટકપક્ષી આદીકરૂની ॥ જો ત્રિભુવનીં પાળીતસે ॥ ૪૭ ॥
તેથેં વિપ્રકુમર ક્ષુધેનેં પીડિત ॥ હે તયાતેં ન સાહવેચી માત ॥
તંવ તો નારદમુની અકસ્માત્ ॥ દેખિલેં તેથેં કૌતુકાતેં ॥ ૪૮ ॥
મગ તૈસાચ ત્વરે ચાલિલા ॥ મુની બ્રહ્મલોકાપ્રતી આલા ॥
સદ્ભાવેં નમસ્કારિલા પિતા આપુલા ॥ આણી સમગ્ર નિવેદિલા વૃત્તાંતુ ॥ ૪૯ ॥
મ્હણે નવલ દેખિલેં આજી સ્વામિ ॥ વિપ્રકુમરાચીં અક્ષરેં લિહિલી તુમ્હી ॥
જે તક્રવિક્રયેં નિર્વાહ વ્યોમીં ॥ પ્રતિદિનીં કરાવા ॥ ૫૦॥
ઐસેં અક્ષર સ્વામીચેં ॥ તેં અસત્ય જાલેં સાચે ॥
તયાને દાન કેલે ધેનૂચે ॥ પુઢે નિર્વાહાચે કસે કાય ॥ ૫૧ ॥
અસ્તા હોઊં આલા દિનમાન ॥ પુઢે તયાચી ગતી કવણ ॥
અસત્ય જાલે વચન ॥ બ્રહ્મ અક્ષરે પૂર્ણ સ્વામિયા ॥ ૫૨ ॥
ઐકૂન નારદમુનીચી વાણી ॥ ચતુરાનન દચકલા મનીં ॥
નિરખિતાં જાલા જંવ ધ્યાનીં ॥ તંવ સત્યવાણી સર્વહી ॥ ૫૩ ॥
મ્હણે હે તો વિપરીત જાલે ॥ તયાતે સર્વસ્વ દાન ઘડલે ॥
આતાં ઉપાયાતે પાહિજે કેલે ॥ તરીચ ભલે કર્મ હે પૈં ॥ ૫૪ ॥
યેથે જે જે અર્પાવે ॥ તયા દશગુણી લાગે પાવાવે ॥
હે જાણુની બ્રહ્મદેવે ॥ કાય માંડિલે વિંદાન ॥ ૫૫ ॥
સત્વર બ્રાહ્મણ વેષ નટલા ॥ સવે દશ ગાઈંચા મેળા ॥
ઘેઊન ભૂલોકીં આલા ॥ ત્વરે પાવલા વિપ્રસદન ॥ ૫૬ ॥
ગાઈ ઉભ્યા કરૂન દ્વારી ॥ વિપ્રકુમરાતે હાકા મારી ॥
યેરૂ પાતલા ઝડકરી ॥ સદ્ભાવે નમસ્કારી તયાતે ॥ ૫૭ ॥
તંવ ચતુરાનન બોલે તયાસી ॥ તુઝિયાં પિતરે આમ્હાપાશીં ॥
દશ ગૌતમ્યા રક્ષણાસી ॥ ઠેવિલ્યા હોત્યા નિર્ધારે ॥ ૫૮ ॥
ત્યા તૂં આપલ્યા અંગિકારીં આતાં ॥ મ્હણોનિ જાલા બોલતા ॥
ઐસે વચન ઐકૂની તત્વતાં ॥ યેરૂ થાંબા મ્હણે તયાતે ॥ ૫૯ ॥
મી આપુલે ગુરૂસી પુસોન ॥ માઘારા યેતો પરતુન ॥
ઐસે તયાતે વદોન ॥ આલા પરતુન માઘારા ॥ ૬૦ ॥
મગ ગુરુ બંધૂતેં મ્હણે તેવ્હાં ॥ એક વિપ્ર આલાસે સદૈવા ॥
તયાનેં આણિલ્યા દશધેનુવા ॥ અંગિકાર માતેં મ્હણતસે ॥ ૬૧ ॥
મ્હણે તુઝિયા બાપેં ઠેવિલ્યા પાહીં ॥ હે તો માતેં વિદિત નાહીં ॥
કાય ઉત્તર અસે તે સમયીં ॥ કૃપા કરૂન દેઈ તયાતેં ॥ ૬૨ ॥
ઐસેં ઐકૂન નારાયણ ॥ કિંચિત કેલેં હાસ્યવદન ॥
કળલી અંતરીચી ખૂણ ॥ આલા ઘેઊન વિધાતા ॥ ૬૩ ॥
યેથેં જૈસે આપણ દ્યાવેં ॥ તયા દશગુણી લાગે પાવાવેં ॥
મ્હણોનિયાં બ્રહ્મદેવેં ॥ દશધેનૂ આણિલ્યા પૈં ॥ ૬૪ ॥
મગ તયાતેં આજ્ઞા દેતે અવસરીં ॥ ધેનુ આણિકા ગૃહાભીતરી ॥
તયા વિપ્રાતેં નમસ્કારી ॥ જોડલ્યાકરીં સદ્ભાવેં ॥ ૬૫ ॥
યેરેં જાઊન તૈસેંચી કેલે ॥ ધેનુકા તેં અંગિકારિલે ભલે ॥
વરી રૌપ્ય નાણેં ચાંગલે ॥ ગણિત ભલેં એકદશક ॥ ૬૬ ॥
ઐસેં સ્વીકારૂન તે વેળા ॥ નમસ્કારૂનિ વિપ્ર બોલાવિલા ॥
નારાયણાતેં નિવેદિતા ઝાલા ॥ વાડા ભરલા ગોધનીં ॥ ૬૭ ॥
તંવ તયાતે વદે નારાયણ ॥ એક મોડીં આતાં રૌપ્ય નાણેં ॥
ધેનૂ લાગીં ઘેઊન યેઈ તૃણ ॥ આણિ ઉદરા લાગુનિ તુઝિયા ॥ ૬૮ ॥
જે ઇચ્છા અસેલ અંતરીં ॥ તેચી તૂં આજી સ્વીકારી ॥
અર્ધ નાણેં તયા માઝારી ॥ અસોં દે પદરીં તુઝીયાં ॥ ૬૯ ॥
ઐસેં આજ્ઞાપિતાં તયાતેં ॥ યેરૂ આજ્ઞા તૈસીચ વર્તત ॥
રૌપ્ય નાણેં નેઊન બાજારાંત ॥ તૃણ આણિત ધેનુલાગીં ॥ ૭૦ ॥
મગ ગૌ આણિ આપલી વાસના ॥ તોચી પદાર્થ ઘેત આપણા ॥
અર્ધ રૌપ્ય નાણેં સમગ્રહીં જાણા ॥ ઠેવિતા ઝાલા વિપ્રકુમાર ॥ ૭૧ ॥
ધેનુવેતેં ઘાલુનિયાં તૃણ ॥ સ્વયેં સારિલેંસે ભોજન ॥
મગ ગુરુસેવેલાગૂન ॥ તત્પર ઝાલા યામિનીં ॥ ૭૨ ॥
તંવ શિકવણ દેતસે નારાયણ ॥ મ્હણે બાપા એક એકવચન ॥
પ્રાતઃકાળીં ઉઠોન ગંગાસ્નાન ॥ યેઈ કરૂન ઝડકરી ॥ ૭૩ ॥
મગ બોલાવૂન વિપ્રમેળા ॥ દાન દેઈ ધેનૂસકળા ॥
સ્વયેં હોઈ તૂં તંવ નિરાળા ॥ પાહિજે કશાલા ખટાટોપ ॥ ૭૪ ॥
રૌપ્ય નાણેં તુઝિયા પદરીં ॥ ગણતી અસે નઊદ્વારીં ॥
એક અર્ધરૌપ્ય નાણેં વરી ॥ અસો સાચારી જાણતાં ॥ ૭૫ ॥
તરી દહા વિપ્ર બોલાવૂન ॥ દક્ષિણે સહિત દેઈ ગોદાન ॥
ઝણી કરિસી અનુમાન ॥ વચના જાણ માઝિયા ॥ ૭૬ ॥
ઐશી શિકવણ દેતાં તયાતેં ॥ યેરૂ અવશ્ય મ્હણે ત્યાતેં ॥
અમાન્ય સ્વામી વચનાતેં ॥ ન કરીં જાણ સ્વામિયાં ॥ ૭૭ ॥
નંતર પ્રાતઃકાળી ઉઠોન ॥ કરિતા જાલા ગંગાસ્નાન ॥
પાચારૂનિયા બ્રાહ્મણ ॥ કેલેં સંપૂર્ણ ગોદાન ॥ ૭૮ ॥
દાન કેસેં સર્વહી ધન ॥ માધ્યન્હિકાતેં નાહીં ધાન્ય ॥
મ્હણે હે ભગવન્ જનાર્દન ॥ કેવીં પ્રાક્તન માઝેં હેં ॥ ૭૯ ॥
ધન દેખિલેં નાહીં આજવરી ॥ તેં ચાલત આલેં નિજમંદિરીં ॥
તેંહીં ન રાહાવેં કીં પદરીં ॥ જન્મવરી ચુકેના ॥ ૮૦ ॥
માઝિયે પ્રારબ્ધીં હેંચી પૂર્ણ ॥ તક્રવિક્રયેં ઉદરપોષણ ॥
કરાવેં પરી તેં ધેનુહી જાણ ॥ દિધલી દાન ગુરુ આજ્ઞેં ॥ ૮૧ ॥
ઐસા કુસમુસીં આપુલે મનીં ॥ પરી બોલૂન દાવિના વદનીં ॥
તંવ સંધી પ્રાપ્ત જાલીયા વન્હી ॥ વિપ્રમનીં ક્ષુધિત પૈં ॥ ૮૨ ॥
તંવ ચિત્રગુપ્ત વૃત્તાંતાતેં ॥ સમૂળ નિવેદિલેં બ્રહ્મયાતેં ॥
કાલ દશ ધેનુવા દિધલ્યા જ્યાતેં ॥ ત્યાનેં ત્યા દ્વિજાતેં અર્પિલ્યા ॥ ૮૩ ॥
સમગ્ર ધેનૂચેં કેલેં દાન ॥ પદરીં નાહીં કાંહીં અન્ન ॥
તક્રવિક્રય ઉદર પોષણ ॥ કરી ઉપોષણ વિપ્રકુમાર ॥ ૮૪ ॥
મગ શત ધેનૂચા સમુદાવો ॥ ઘેઊન ચાલિલા બ્રહ્મદેવો ॥
દ્વારદેશીં ઉભા રાહૂન પહાહો ॥ પાહાતા ઝાલા વિપ્રકુમરા ॥ ૮૫ ॥
મ્હણે મહાપુરુષા બાહેર યેઈ ॥ હીં ગોધનેં સાંભાળૂન ઘેઈ ॥
તુઝિયા બાપાચી હે ઠેવી ॥ આજવરી પાહીં પાળિલી મી ॥ ૮૬ ॥
ઐસી ઐકતાચી માત ॥ યેરૂ આલા ધાંવત ધાંવત ॥
પોટીં ક્ષુધાનળ અતિ તપ્ત ॥ તોં નયનીં દેખતા વિપ્રરાવો ॥ ૮૭ ॥
દેદીપ્યમાન સર્વશરીરીં ॥ ભસ્મેં ચર્ચિત વસ્ત્ર પાઠારીં ॥
રુદ્રાક્ષ માળાં અતિસાજિરી ॥ કંઠીં ઘાલી પરિપૂર્ણ ॥ ૮૮ ॥
સવેં ગોધનાચા કળપ ॥ ગણિતા એક શત ભરી માપ ॥
મગ પરતલા અતિ સાક્ષેપ ॥ ગુરુબંધુ જવળિકે ॥ ૮૯ ॥
સર્વ વૃત્તાંત નિવેદિલા ॥ મ્હણે દ્વારીં એક વિપ્ર અસે આલા ॥
સવેં શત ધેનૂંચા મેળા સાંભાળીં મજલા મ્હણતસે ॥ ૯૦ ॥
વિપ્ર પરમ દૈદીપ્યમાન ॥ મુખીં બોલતસે વચન ॥
તુઝિયા વડિલાંચીં હીં ગોધનેં ॥ વરી રૌપ્ય નાણેં શતવરી ॥ ૯૧ ॥
ઐસેં તો વદતસે વચન ॥ સાંગા આતાં અજ્ઞાતે કવણ ॥
યેરૂ બોલતસે હાંસૂન ॥ સાંભાળીં ગોધન સર્વહી ॥ ૯૨ ॥
ગુરુ આજ્ઞેનેં તત્વતા ॥ ગોધનેં જાલા આણિતા ॥
હાતીં ઘેઊન દ્રવ્યશતા ॥ પાહતાં વિપ્ર ગુપ્ત ઝાલા ॥ ૯૩ ॥
પરી હેં બ્રાહ્મણ નેણેં કાંહીં ॥ હર્ષયુક્ત ધેનુ આણિ સર્વહી ॥
હી ખૂણ નારાયણાતેં ઠાવી ॥ ઇતરા કાઈ અવગત ॥ ૯૪ ॥
મગ ગોધનેં ભરુનિ ગોઠણ ॥ ઘાતલેં તયાલાગીં તૃણ ॥
સ્વયેં ભક્ષી શ્રેષ્ઠ અન્ન ॥ આવડે પદાર્થ તોચી પૈં ॥ ૯૫ ॥
ઐસી કરૂની સારાસારી ॥ માગુતી ગુરુસેવા અંગિકારી ॥
ચરણ ચુરિતાં નિર્ધારી ॥ બોલે તે અવસરીં નારાયણ ॥ ૯૬ ॥
મ્હણે સખ્યા ઐક વચન ॥ ગૃહભરી દાટલેં ગોધન ॥
યાસી સાંભાળિસી કૈસેન ॥ તરી સાંગતોં વચન તેં ઐક ॥ ૯૭ ॥
એક ધેનૂતેં પોસિતાં ॥ કંટાળા આલાસે તત્વતાં ॥
યેથેં શંભરાંચી વાર્તા ॥ કેવીં આતાં ઘડૂં શકે ॥ ૯૮ ॥
તરી ઉદઈક સ્નાન કરૂની॥ પાચારી વિપ્રાલાગુની ॥
સંપૂર્ણ ગોધનેં દક્ષિણાદાનીં ॥ વિપ્રા લાગુની અર્પાવે ॥ ૯૯ ॥
સંગ્રહીં ન ઠેવીં એક અડકા ॥ ઉતુકેં કાર્ય આધીં કરીં કાં ॥
યેરૂ તૈસેંચ કરી દેખા ॥ ઉઠોનિયાં પ્રાતઃકાળીં ॥ ૧૦૦ ॥
સ્નાન સારિલેં ગંગાજળીં ॥ પાચારિલી વિપ્રમંડળી ॥
સમગ્ર ગોધને એકચ મેળીં ॥ પૂજા કેલી ગંધાક્ષતેં ॥ ૧ ॥
મગ એક રૌપ્ય ગોધન ॥ અર્પિતા ઝાલા વિપ્રાલાગૂન ॥
બ્રાહ્મણાચે મનીં હર્ષ પૂર્ણ ॥ નેતા ગોધનેં બોલતી તે ॥ ૨ ॥
મ્હણે પ્રતિદિનીં વાંટિતો ગાઈ ॥ યાસી તો એક દિનાચેં ભક્ષ નાહીં ॥
હી તો દિસતી અપૂર્વ નવાઈ ॥ કિંવા શેષશાયી તુષ્ટલા ॥ ૩ ॥
એક મ્હણતી કારણ કાય આપણાતેં ॥ આણૂ કોઠૂન તરી પરાતેં ॥
ધેનૂ મિળાલી એક આપણાતેં ॥ દક્ષિણેસહીત નિર્ધારેં ॥ ૪ ॥
ઐસેં બોલતાં દ્વિજવર ॥ સમસ્ત પાતલે નિજમંદીર ॥
ઇકડે રડે વિપ્રકુમાર ॥ હોઉની સ્થિર બૈસલાસે ॥ ૫ ॥
મ્હણે રાત્રીં ગૃહભરી દાઉની ॥ વાડા ભરલાસે ગોધનીં ॥
કૈસી કર્માચી કાહણી ॥ ન દેખો નયની પૈ એક ॥ ૬ ॥
ઐસે મ્હણોનિ સ્વસ્થ બૈસલા ॥ તો દિનઅસ્ત હોઊં આલા ॥
પરી પાહૂનિયા કૌતુકાલા ॥ નારદ ગેલા બ્રહ્મલોકા ॥ ૭ ॥
નમુનિયાં ચતુરાનન નિવેદિતા જાલા વર્તમાન ॥
મ્હણે આપણ દિધલેં ગોધન ॥ તે દિધલેં દાન તયાનેં ॥ ૮ ॥
તક્ર વિક્રયીં નિર્વાહો ॥ ઐસા લિખિતાચા ભાવો ॥
પરી એકહી ધેનૂતેં ન ઠેવી હો ॥ પુઢેં નિર્વાહો કૈસેની ॥ ૯ ॥
હોઊં આલા અસ્તમાન ॥ ઉપોષિત અસે તો બ્રાહ્મણ ॥
ઐકતાં મુનિશ્વરાચેં વચન ॥ હાંસ્ય કેલેં કમળાસનેં॥ ૧૦ ॥
માગુતી કમળાસને ઉઠોન ॥ સવેં ઘેતલેં સહસ્ર ગોધન ॥
વરી સહસ્ર રૌપ્ય નાણેં ઘેઊન ॥ ચતુરાનન પાતલા ॥ ૧૧ ॥
ઉભા રાહૂન દ્વારદેશી ॥ હાંક મારી વિપ્રકુમરાસી ॥
યેરૂ ધાંવત આલા વચનાસરસી ॥ કેલા વિપ્રાંસી નમસ્કાર ॥ ૧૨ ॥
બ્રહ્મા બોલતસે તેવ્હાં ॥ હ્યા ધેનૂ સાંભાળી સદૈવા ॥
વરી રૌપ્ય નાણેં ઠેવા ॥ સહસ્ત્રવરી પૈં અસે ॥ ૧૩ ॥
આતાં તરી સાંભાળીં સમગ્ર પાહીં ॥ વદોન ગુપ્ત જાલા તેચિ ઠાયીં ॥
દેખતાં ચાકાટલા નિજહ્રદયીં ॥ આલા લવલાહી ભીતરી ॥ ૧૪ ॥
સમૂળ વૃત્તાંત નિવેદિલા ॥ મ્હણે સહસ્ર ગોધનાચા મેળા ॥
ઘેઊનિ રૌપ્ય નાણ્યાલા ॥ પરી પાહતાં ગુપ્ત જાલા નેણવે ॥ ૧૫ ॥
ઐકૂન તોષલા નારાયણ ॥ મ્હણે લાગલેં હેં સાધન ॥
મગ મ્હણેં તયા લાગૂન ॥ સાંભાળીં કોણ કળપા ॥ ૧૬ ॥
તરી ધેનૂતેં અર્પી તૃણ ॥ તૂંહી સારી કાં ભોજન॥
પ્રાતઃકાળીં કરૂનિયાં સ્નાન ॥ આણી પાચારૂન વિપ્રાતેં ॥ ૧૭ ॥
સમસ્ત ધેનુ દક્ષિણેસી ॥ દાન દેઈ કાં બ્રાહ્મણાસીં ॥
યેરૂ હર્ષયુક્ત માનસીં ॥ તથાસ્તુ ॥ વચનાસીં બોલતસે ॥ ૧૮ ॥
મગ દુસરે દિનીં તૈસાચ પ્રકાર ॥ આચરતા જાલા વિપ્રકુમર ॥
પાચારુનિયાં ધરામર ॥ ધેનુ સમગ્ર વાટિલ્યા ॥ ૧૯ ॥
દક્ષિણેસહીત દિધલેં દાન ॥ નાહીંસેં કેલેં સહસ્ર નાણેં ॥
ન ઉરે દર્શના એકહી જાણ ॥ ધેનુ સંપૂર્ણ નિજગૃહીં ॥ ૨૦
ઐસેં કરિતાં તયે વેળાં ॥ વૃત્તાંત બ્રહ્મયાતેં કળલા ॥
ઐસેં કરિતાં તયે વેળાં ॥ વૃત્તાંત બ્રહ્મયાતેં કળલા ॥
મ્હણે સહસ્ર ગોધનેં વાંટિતા જાલા ॥ અહારે કપાળા હેં કાય ॥ 2૧ ॥
આતાં દહા સહસ્ર નેતાં ધેનુ ॥ ત્યાહી દાન દેઈલ બ્રાહ્મણુ ॥
ઐસા પ્રત્યહી દશગુણિત ધેનુ ॥ કોઠુન આણુ તયાતેં ॥ ૨૨ ॥
તયાતેં આયુષ્ય શતભરી પૂર્ણ ॥ તો તંવ પ્રત્યહીં કરીલ હેંચિ કારણ ॥
ત્યાચેં રુચેલ યેથેંચી મન ॥ તક્ર વિકૂન કાય કાજ ॥ ૨૩ ॥
કોણ ગુરુ તયાતેં ભેટલા ॥ માઝા મંત્ર મજ ફળલા ॥
ઉણેં આણિલેં બ્રહ્માક્ષરાલા ॥ હેં તંવ વેદાલા વિહિત નસે ॥ ૨૪ ॥
મગ હંસ વિમાન પાચારિલેં ॥ તયાતેં નિજમુખેં નિવેદિલેં ॥
ભૂલોકી જાઊન યે વેળેં ॥ ઘેઊન યેઈ વિપ્રકુમારા ॥ ૨૫ ॥
મગ હંસ વિમાન યેઊન ॥ દેદીપ્યમાન કેલા બ્રહ્મનંદન ॥
યેરે નારાયણાતેં મ્હણૂન ॥ મ્હણે પ્રસાદ હા જાણ પૈં તુઝા ॥ ૨૬ ॥
પાવન કેલેં ગુરુરાયા ॥ નિવારિલી જન્મ મરણાચી છાયા ॥
મ્હણોન વારંવાર લાગે પાયાં ॥ ભિતી નાહીં ભાવાર્થા ॥ ૨૭ ॥
સ્તુતિ વાદન કરવેચી જાણ ॥ વાચેસીં પડિલેં દૃઢ મૌન ॥
ન ઉગવતાં ત્રિતીય દિન ॥ નેલા ઉદ્ધરૂન બ્રહ્મલોકા ॥ ૨૮ ॥
સમગ્રજન આશ્ચર્ય કરિતી ॥ નારાયણાચે ચરણીં લાગતી ॥
ધન્યધન્ય શ્રીગુરુમૂર્તિ ॥ યાતાયાતી નિવારિલી ॥ ૨૯ ॥
ઐસેં હેં ગોદાન પ્રકરણ ॥ વિશદ કેલેં શ્રોતિયાં લાગૂન ॥
ન લાગતા ત્રિતીય દિન ॥ નેલા ઉદ્ધરૂન વિપ્રકુમર ॥ ૩૦ ॥
મ્હણોનિયાં મળમાસીં જાણ ॥ અગત્ય ઘડે ગોપૂજા વરદાન ॥
ત્યાહીવરી સંતસેવા પૂર્ણ ॥ ન લાગે આન સાધન પૈં ॥ ૩૧ ॥
શ્રીગુરુ ચરણીં પરમ વિશ્વાસ ॥ તયાચા ચુકેં ગર્ભવાસ ॥
પુઢતી ન લાગેચી સાયાસ ॥ જન્મપંક્તીસ ભોગણેં॥ ૩૨ ॥
પ્રત્યય દેખિયા નયનીં ॥ વિપ્રકુમર ગેલા ઉદ્ધરોનીં ॥
અક્ષઈ પરબ્રહ્મ ભુવનીં ॥ નવ્હે હાની કાલત્રયીં ॥ ૩૩ ॥
મ્હણોન પ્રથમ શ્લોકાચા ભાવાર્થ ॥ નિવેદિલા તુમ્હાં તેં સમસ્ત ॥
યેથેં ધરૂનિયાં શુદ્ધ ભાવાર્થ ॥ આચરાવેં સતત વ્રત હે ॥ ૩૪ ॥
ગોદાને નભવેલ્લોકો ગવાંલોમ્નાંહિ સંખ્યયા ॥
કલ્પાંતં બ્રહ્મણે લોકઃ પાપનાશઃ પ્રભાવતઃ ॥ ૨ ॥
ઐસા હા પ્રથમ શ્લોક ભલા ॥ ત્યાવરી કથાભાગ વર્ણિલા ॥
જે આચરતી ગોદાનાલા ॥ તરી બ્રહ્મલોકીં તયાલા વાસ ઘડે ॥ ૩૫ ॥
જિતુકે રોમ ગૌતમી વરી ॥ નિવાસ તિતુકા કલ્પવરી ॥
પાપક્ષાળણ નિર્ધારી ॥ તાત્કાળીકેં જાણ પાં ॥ ૩૬ ॥
વિપ્રકુમરેં પુણ્ય કેલેં ॥ પરી જન્માંતરીચેં પાપ ગેલેં ॥
તક્રવિક્રયેં જ્યાચેં ખુંટલેલં ॥ ગુરુસેવે ફળલેં ભાગ્ય ત્યાણેં ॥ ૩૭ ॥
મ્હણોનિયાં ભાવિકજન ॥ સદ્ગુરૂતેં જાવેં અનન્ય શરણ ॥
ગર્ભવાસ ચુકે જેણેં ॥ ન લાગે સાધન આણિક કાંહીં ॥ ૧૩૮ ॥
સ્વસ્તિ શ્રીમલમહાત્મ ગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણ આણિ સ્કંદ પુરાણાન્ત ॥
સંમત ઘેઉન મનોહરસુત ॥ ત્રયવિંશતિતમોઽધ્યાય સંપૂર્ણ ॥ ૨૩ ॥
શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
ઓવ્યા ૧૩૮ ॥ શ્લોક ૨ ॥
॥ ઇતિ ત્રયવિંશંતિતમોઽધ્યાયઃ ॥