શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
ઐકા ભાવિકજન સકળ ॥ મલમહાત્મ અતિરસાળ ॥
શ્રવણ કેલિયા તાત્કાળ ॥ ઝડે કલિમલ નિજનિષ્ઠેં ॥ ૧ ॥
સાક્ષાત લક્ષ્મી નારાયણ ॥ તયાચા સંવાદ જાણ ॥
યેર લાપનિકા નવ્હે જાણ ॥ કરા શ્રવણ ભાવાર્થ ॥ ૨ ॥
વિષ્ણુરુવાચ ॥ શ્રુણુ સુશ્રોણિ વક્ષ્યામિ ફલં યન્મલમાસજં ॥
સર્વદા સર્વ દાનોત્થં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ॥ ૧ ॥
સર્વવ્રતાધિકોમાસઃ સર્વદાનાધિકોમતઃ ॥
સર્વેષામેવમાસાનમયમેવાધિકોમતઃ ॥ ૨ ॥
સ્નાનં દાનં જપો હોમઃ ॥ સ્વાધ્યાયો હરિતોષણં ॥
મલિમ્લુચે પ્રકર્તવ્યમનંતં ફલમાપ્નુયાત્ ॥ ૩ ॥
સ્નાનેનાથ વ્રતેનાથ દીપદાને નવાપુનઃ॥
પૂજનેન તુ વિપ્રસ્ય તથા ગોપૂજનેનચ ॥ ૪ ॥
શુષ્કાર્દ પાતક ઘોરં પાપસંઘાત્સમુદ્ભવં ॥
સંપ્રાપ્તે મલમાસેતુ તત્સર્વયાતિ ભસ્મસાત્ ॥ ૫ ॥
શ્રીવિષ્ણુ સાક્ષાત આપણ ॥ લક્ષ્મી તે મ્હણે ઐક વચન ॥
મલમાસ પરમ પાવન્ ॥ કરીં શ્રવણ શુભાનને ॥ ૩ ॥
સકળ તીર્થામાજી પ્રયાગ પૂર્ણ ॥ કિંવા શસ્ત્રામાજી સુદર્શન ॥
વેદામાજી સામવેદ જાણ ॥ શ્રેષ્ઠપણ તયાતે ॥ ૪ ॥
વ્રતામાજી એકાદશી ॥ સપ્તપુરીમાજી કાશી ॥
ઉત્તમ સ્નાન ગંગેસી ॥ ભાગિરથીસી જેવી ઘડે ॥ ૫ ॥
પુરાણામાજી શ્રીભાગવત ॥ અર્થામાજી ભગવદ્ગીતાર્થ ॥
શાસ્ત્રામાજી વેદાંત નિશ્ચિત ॥ માસાંત મલમાસ હા ॥ ૬ ॥
યામાજી ઉત્તમોત્તમ પ્રકારીં ॥ સંપૂર્ણ દાનાતેં જો અંગીકારી ॥
સદા સર્વદા મનોચ્છાવ સ્વિકારીં ॥ તરીં જન્મફેરી નિવારે ॥ ૭ ॥
સ્નાન દાન હોમ જપ ॥ સ્વાધ્યાય ઐસેં જેં તપ ॥
મલમાસીં કરિતાં અમુપ ॥ તરીં નાસે પાપ તયાચેં ॥ ૮ ॥
દીપદાનાદિ વિપ્રસેવન ॥ ભાવેં કીજે બ્રાહ્મણ સંતર્પણ ॥
દાનવસ્તુ કીજે દાન ॥ તરીં પાવે સદન તો માઝે ॥ ૯ ॥
તયાચે શુષ્ક અથવા ઘોર ॥ પાતકાચા મી ન કરીં વિચાર ॥
ભસ્મ કરીં મી સમગ્ર સત્વર ॥ નાહીં ઉશીર મજલાગીં ॥ ૧૦ ॥
ઐસેં વચન નારાયણાચેં ॥ આકર્ણૂની લક્ષ્મી વદે સાચેં ॥
સ્વામિયા મહિમાન યાચેં ॥ અધિકાધિક ઐકિલેં ॥ ૧૧ ॥
લક્ષ્મીરુવાચ ॥
હે સ્વામી જનાર્દન સર્વેશ ॥ યથાશક્તિ આચેરે જો દાનાસ ॥
તરીં ઇતુકેં પુણ્ય પ્રાપ્ત હોય ત્યાસ ॥ નવલ વચનાસ વાટતસે ॥ ૧૨ ॥
તરીં સ્વાભાવિક કવણાલા ॥ શક્તિનુસાર દાનધર્મ ઘડલા ॥
કોણ પાવન કોણ ઉદ્ધરલા ॥ પાહિજે કથિલા વૃત્તાંતુ ॥ ૧૩ ॥
ઐકૂનિ ઐસે ઉત્તર ॥ બોલતા ઝાલા સર્વેશ્વર ॥
મ્હણે કથાનક પરિકર ॥ શ્રવણ કરીં શુભાનને ॥ ૧૪ ॥
ઐક કમળલક્ષણે વરદે ॥ પુરાતન ઇતિહાસ શુભદે ॥
અરુંધતી આણિ પાર્વતી સંવાદે ॥ સુખપ્રદ શ્રવણ કરી ॥ ૧૫ ॥
એકદા કૈલાસાપ્રતી ॥ જાતી જાલી અરુંધતી સતી ॥
નમોનિયાં પાર્વતી પ્રતી ॥ અનુવાદા સંતોષે ॥ ૧૬ ॥
તંવ તો મલમાસાચા દિવસ ॥ પ્રાપ્ત હોતાં ત્યા સમયાસ ॥
અરુંધતી વદે દેવીસ ॥ ઐક વચનાસ માઝિયાં ॥ ૧૭ ॥
તૂં તંવ જગત્રય જનની ॥ સાક્ષાત આદિ ભવાની ॥
સદા વસસી સન્નિધાનીં ॥ ખટ્વાંગપાણી વશ્ય કેલા ॥ ૧૮ ॥
કવણ પુણ્યાચિયા કોટી ॥ પૂર્વિ આચરલીસ ગોમટી ॥
તે મજ નિવેદી હાતવટી ॥ બોલતાં હોટીં લાજે મી ॥ ૧૯ ॥
મી તંવ ઋષિ ભાર્યા સત્ય ॥ તુજલાગીં સર્વ અસાવેં શ્રુત ॥
પરિ નેણતપણે અસે પુસત ॥ ન યાવેં કોપાતે મજલાગીં ॥ ૨૦ ॥
માસપક્ષ વર્ષે દિન ॥ કોઠે નવ્હે તુઝે આગમન ॥
ટાકૂનિયાં કૈલાસ ભુવન ॥ કોઠે ન જાસી શુભાનને ॥ ૨૧ ॥
વૃદ્ધ ભ્રતાર સદાંચા પાહીં ॥ ભસ્મોદ્ધારણ સદા દેહીં ॥
સુગંધ દ્રવ્યાચી વાર્તા નાહીં ॥ લવથવિત ગજચર્મે ॥ ૨૨ ॥
ઉદક પ્રાશના તુંબિનીફળ ॥ ભક્ષાવયા પાત્ર નરકપાળ ॥
ઐસેં અસેં પરિ ત્રૈલોક્ય પાળ ॥ મ્હણતી અચળ અવિનાશી ॥ ૨૩ ॥
ઐશી અવિનાશ કાશી ॥ કવણ પુણ્ય જોડલેં તયાસીં ॥
તે કૃપા કરૂનિયાં મજસીં ॥ સંકલિત અર્થાસીં વદાવેં ॥ ૨૪ ॥
ઐકૂન અરુંધતીચે વચન ॥ દેવી કરી હાસ્યવદન ॥
મગ વદતી જાલી આપણ ॥ ગૌરીરમણ તોષકજે ॥ ૨૫ ॥
પાર્વત્યુવાચ॥ અરુંધતિ યદા માત્રા એવં સ્નેહેનતર્જિતા ॥
ભર્તુઃ સમીપે વાસલ્યાદ્વિનોદેનાવભાષણાત્ ॥ ૬ ॥
મગ વદતસે પાર્વતી સતી ॥ ઐકે બાઈ અરુંધતી ભર્તા ॥
આમુચા ભોળા પશુપતી ॥ સ્નેહે મજપ્રતી પાળીત ॥ ૨૬ ॥
જેવીં પુત્રાલાગીં કૃપાળૂ માતા ॥ સ્નેહવૃદ્ધિ પ્રતિપાળિતા ॥
તેવીં માતેં ભોળાનાથ ॥ કૃપા કરીત સ્નેહભરેં ॥ ૨૭ ॥
ભ્રતારચી કૃપા પરિપૂર્ણ ॥ અસલિયા દુજે નાઠવે જાણ ॥
માહેર નાઠવે તિયે લાગૂન ॥ ભ્રતાર પૂર્ણ સ્નેહાળૂ ॥ ૨૮ ॥
નાનાપરી વિનોદે રીતી ॥ સમયીં સંતોષવી મજપ્રતી ॥
હે તંવ પૂર્વીચી રીતી ॥ તેહી પદ્ધતી વેગળીચ ॥ ૨૯ ॥
મી અસતાં પિતૃગૃહીં ॥ કુમારીદશા પ્રાપ્ત દેહીં ॥
એસેં અસતાં એકેસમયીં ॥ દુર્વાસ આલે ભેટીસી ॥ ૩૦ ॥
તપિયા માજી શિરોમણી ॥ મહારાજ તો દુર્વાસમુની ॥
તેણેં માઝિયા પિતયા લાગુની ॥ નિવેદિલી કાહાણી તે ઐકા ॥ ૩૧ ॥
મલમાસ મહિમા પરિકર ॥ મુનિરાવો વદલા અપાર ॥
તેથેંચિ મી હોઊન તત્પર ॥ શ્રવણરંધ્રી આકર્ણિલેં ॥ ૩૨ ॥
મગ તેથેચી બસલા હેત ॥ મીહી આચરેં નિત્યાનિત્ય ॥
સંપૂર્ણ સાધિલેંસે વ્રત ॥ પિતા કરવિત ઉદ્યાપન ॥ ૩૩ ॥
તયા પુણ્યેં કરૂનિ જાણ ॥ પ્રસન્ન ઝાલા ત્રિનયન ॥
અર્ધાંગી ઠાવ દેઈ મ્હણોન ॥ વદતાં તથાસ્તુ ઐસેં મ્હણે ॥ ૩૪ ॥
તોચી વ્રત પ્રભાવો ફળલા ॥ શંકરા ઐસા પતિ પ્રાપ્ત જાલા ॥
મલમાસ મહિમા પરિકર ॥ ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ ॥ ૩૫ ॥
ઐસેં સાંગતાં પાર્વતી ॥ બોલતી જાલી અરુંધતી ॥
મ્હણે કૃપા કરૂન મજપ્રતી ॥ વ્રત પદ્ધતિ નિવેદી પૈં ॥ ૩૬ ॥
મી વ્રત સંપાદીન ॥ ભાવાર્થે જાણ આચરેન ॥
વિનાવ્રતેં દાનાવિણ ॥ નિરર્થક જાણ જન્મ હા ॥ ૩૭ ॥
ઐસેં બોલતાં વિનયવાણી ॥ ઋષિભાર્યા શિરોમણી ॥
મગ બોલતી જાલી ભવાની ॥ તેંચી શ્રવણીં પરિસવૂં ॥ ૩૮ ॥
પાર્વતી મ્હણે શુભ કલ્યાણી ॥ ઐકહો માયે સાધ્વી શિરોમણી ॥
માસામાજી પ્રતિદિની ॥ ઐક અરુંધતી સુશીળે ॥ ૩૯ ॥
દ્વાદશી સંક્રાંતી પાહીં ॥ ત્યા વિભાગિલ્યા માસાચ્યા ઠાયીં ॥
પ્રતિમાસાતેં પર્વે સર્વહી ॥ પુણ્યદેહી આચરતી ॥ ૪૦ ॥
પરી યા મલમાસાચ્યા ઠાયીં ॥ સંક્રાતિયે ઠાવેચિ નાહીં ॥
મ્હણોન અસકૃત પાહીં ॥ મ્હણતી જાણ નિશ્ચયેંસી ॥ ૪૧ ॥
મ્હણોન પર્વકાળ ઉત્તમોત્તમ ॥ યેથેં કીજે દાનધર્મ ॥
તેણેં યોગેં પાર્વતીરમણ ॥ નિજધામ વૈકુંઠીં ॥ ૪૨ ॥
યેથેં જે જે જૈસેં દાન કીજે ॥ સ્નાનવિધી આચરિજે ॥
તૈસેં તૈસેં ફળ પાવિજે ॥ સાયાસ ન કરિતાં અનાયાસે ॥ ૪૩ ॥
ઐસે વાક્ય વદતાં ગૌરી ॥ યેરી માગુતી નમસ્કારી ॥
મસ્તક ઠેવી ચરણાંવરી ॥ મ્હણે કૃપા કરી સ્વામિણીયે ॥ ૪૪ ॥
તરી મલમહિમા અનુપમ્ય ॥ મજ નિવેદાવા સંપૂર્ણ ॥
તુમ્હીં કેલે વ્રત તેહી જાણ ॥ કરાવે કથન મજલાગી ॥ ૪૫ ॥
સ્વયે મી અંગિકારીન ॥ તયા વ્રતાલાગીં આચરેન ॥
ઇતુકે દેઈ કૃપાદાન ॥ કરીં પાવન જનનીયે ॥ ૪૬ ॥
ઐકોનિ ઐસિયા વચનાતે ॥ ઉમા નિવેદિતસે તિયેતે ॥
મ્હણે ઐકેં સંપૂર્ણ વ્રતાતેં ॥ જેં મી આચરલેં ભામિની ॥ ૪૭ ॥
તેંચી કથિત્યે તુજલાગૂની ॥ પ્રાતઃકાળીં સ્નાનાતેં સારુની ॥
ચંદ્રમૌળીતેં નમસ્કારુની ॥ બૈસે પૂજનીં આદરેં ॥ ૪૮ ॥
ષોડશોપચારેં પૂજા સમસ્ત ॥ સાહિત્યેસી યથાસ્થિત ॥
કાંહી ન્યૂન પદાર્થાંત ॥ ઉણે પડો નેદી સર્વથા ॥ ૪૯ ॥
મગ અશ્વાત્થાતળીં આસન ॥ ઘાલૂન બૈસે નિવાંત મન ॥
તેથેં ગૌરી પંચકાતે સ્થાપૂન ॥ કરી પૂજન યથાવિધી ॥ ૫૦ ॥
ગૌરી પંચક માઝિયે માતેતેં ॥ મજ આંદણ દિધલેસે તિયેને ॥
કરીતસે તેચી મી પૂજન ॥ ભાવ ધરૂની અવધારીં ॥ ૫૧ ॥
પંચામૃત પૂજા સોપસ્કારી ॥ નિત્ય પૂજિતી પંચગૌરી ॥
ધૂપદીપ પુષ્પે નાનાપરી ॥ અર્પી નિર્ધારી પૂજની ॥૫૨ ॥
સૌભાગ્યાદિ વસ્ત્રે કજ્જલ ॥ અર્પિ દક્ષિણેસી ફલ તાંબૂલ ॥
નૈવેદ્ય ષડ્રસ સુપરિમળ ॥ અર્પી નિર્મળ ભાવાર્થે ॥ ૫૩ ॥
ઐસી પૂજા સંપૂર્ણ માસવરી ॥ કરિતસે જાણ મી સુંદરી ॥
મગ ઉદ્યાપનાતે સ્વીકારી ॥ તેહી પરી અવધારી ॥ ૫૪ ॥
પાચારૂનિ વિપ્ર પંચકાતે ॥ સહદંપત્યાસી તયાતે ॥
વસ્ત્ર અલંકારાદિ સહિતે ॥ ભોજનાતે ષડ્રસ ॥ ૫૫ ॥
ઐસે કરિતાં ઉદ્યાપન ॥ વિપ્રે દિધલે આશીર્વચન ॥
અક્ષયી સૌભાગ્ય નવ્હે ખંડણ ॥ સાધિલે પૂર્ણ વ્રતાસી ॥ ૫૬ ॥
ઐસે સંપૂર્ણ માસવરી જાણ ॥ મૌન્યેચી એકભુક્ત કરૂન ॥
વ્રત સાધિલે સંપૂર્ણ ॥ ફલપૂર્ણ પ્રાપ્ત ઝાલે ॥ ૫૭ ॥
ઐસે વ્રત માઝિયા આનંદાચે ॥ તૂંતે નિવેદિલે આજી સાચે ॥
જરી આચરસી નેમાચે ॥ ફલ તયાચે પ્રાપ્ત હોય ॥ ૫૮ ॥
હે વ્રત કરિતી જ્યા નારી ॥ ત્યા પુત્ર પ્રસવતી સંસારી ॥
અક્ષયી સૌભાગ્યાચી પરી ॥ લાહે સંસારી પરિસા તે ॥ ૫૯ ॥
સંપૂર્ણ વ્રત પ્રભાવી ઐસા ॥ અરુંધતીને આકર્ણિલા સૌરસા ॥
નમોનિ ઉમેચ્યા ચરણરજસા ॥ પુસોનિ ગૃહા પાતલીસે ॥ ૬૦ ॥
સ્વગૃહીં જાઊનિયાં ત્વરેં ॥ વ્રતારંભ કરિતસે આદરેં ॥
પૂર્ણ હોતાંચ નિર્ધારેં ॥ અખંડ સૌભાગ્યા તે પાવલી ॥ ૬૧ ॥
ખ્યાતી જિચી ત્રિભુવની ॥ પૂજિતી જીતેં સુરવરમુની ॥
યા વ્રતાચી એસી કરણી ॥ તુજલાગુની કથિયેલી ॥ ૬૨ ॥
ઐસા ઇતિહાસ પાહીં ॥ લક્ષ્મીપ્રતી વદે શેષશાઈ ॥
અરુંધતી પાર્વતી સંવાદ પાહીં ॥ વદલા સ્વદેહી નારાયણ ॥ ૬૩ ॥
તોચી કથા ભાગ આઘવા ॥ નિવેદિલા શ્રોતિયા સર્વાં ॥
ભાવેં કરૂની આચરાવા ॥ મગ પહાવા પ્રત્યયો ॥ ૬૪ ॥
ઐસે હેં ગૌરીપંચકવ્રત ॥ પૂજા કરાવી નેમસ્ત ॥
તેણેં સૌભાગ્યવર્ધન સ્ત્રિયાંસ ॥ પાવે નિશ્ચિત આદરેંસી ॥ ૬૫ ॥
આતાં અવિશ્વાસ અંતરી ॥ ગ્રંથી ન ધરાવા નિર્ધારી ॥
તેચી વર્ણુ આતાં પરી ॥ કથા બરી ઉત્તરાધ્યાયી ॥ ૬૬ ॥
જે વિશ્વાસ ન માનિતી ગ્રંથાસ ॥ તયાચી વ્યવસ્થા કૈસી અસે ॥
તેચિ પરિસા સાવકાશ ॥ પુઢતી પ્રસંગાસ આદરેં ॥ ૬૭ ॥
જેં બોલિલા સ્વયેં નારાયણ ॥ તેચી કથૂં શ્લોકાધારે કરૂન ॥
મ્હણોનિ ન કરાવા અનુમાન ॥ માનાવે વચન દાસાચે ॥ ૬૮ ॥
સ્વસ્તિ શ્રીમલમહાત્મ ગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણ સારોદ્ધાર સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ પંચવિંશતિતમોઽધ્યાય ગોડ હા ॥ ૨૫ ॥
શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
ઓવ્યા ૬૮ ॥ શ્લોક ૬ ॥
॥ ઇતિ પંચવિશતિતમોઽધ્યાયઃ ॥