શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥
જયજયાજી અનાથનાથા ॥ સગુણસ્વરૂપા કૃપાવંતા ॥
ગ્રંથારંભીં પ્રાર્થિતોં સમર્થા ॥ ચરણીં માથા ભાવાર્થે ॥ ૧ ॥
દિનનાથ મ્હણતી કીં તુજલા ॥ તરી કાય નામાતેં વિસરલા ॥
ષડ્રિપુ ગાંજિતી મજલા ॥ હેં કાય તુજલા ઉચીત ॥ ૨ ॥
આમ્હી તવ અનાથદીન ॥ ગાંજિલે પ્રપંચવેદનેનેં ॥
હેં તવ કૌતુક પાહૂન ॥ લાજિરવાણેં લૌકિકીં ॥ ૩ ॥
માતા ઉપેક્ષિના બાળાતેં ॥ તેવિ તૂં જગદીશ જગાતેં ॥
ઉપેક્ષિતા દીનદાસાતેં ॥ કેવિ હેતૂંતેં શોભેલ ॥ ૪ ॥
હરી તૂં નાના અવતાર ધરિસી ॥ દીનદાસાતેં પ્રતિપાળિસીં ॥
તેથેં મજ દીનાતેં ઉપેક્ષિસી ॥ કેવિ મિરવિસી થોરીવ ॥ ૫ ॥
આતાં શ્રોતે સજ્જન હો ઐકા ॥ ચિત્ત કરૂન એકાગ્ર દેખા ॥
ભાવ ધરૂનિયાં નિકા ॥ સંપૂર્ણ ઐકા ગ્રંથ હા ॥ ૬ ॥
ઉપેક્ષિતા નિજ મની ગ્રંથ ॥ તરી કેવિ પ્રાણિયાંચા પ્રાંત ॥
યદર્થી ઇતિહાસ શ્રીઅચ્યુત ॥ અનુવાદત લક્ષ્મીયે ॥ ૭ ॥
તોચિ ભાવાર્થ સંપૂર્ણ ॥ શ્રોતેહો કરા શ્રવણ ॥
લક્ષ્મીતે વદલાસે નારાયણ ॥ તેચિ શ્રવણ અવધારા ॥ ૮ ॥
અત્ર તે કથયિષ્યામિ કથાં પાપપ્રણાશિનીં ॥
યાંશ્રુત્વા બ્રહ્મહાસ્તેનો મુચ્યતે યોનિસંકટાત ॥ ૧ ॥
લક્ષ્મીતેં વદે નારાયણ ॥ જે ઐકતી ભાવેં કરૂન ॥
તયાંચે પાપ હોય દહન ॥ સંકટી જાણ ન પડતી તે ॥ ૯ ॥
ઐસેં વાક્ય તયાચેં પાહે ॥ કોણ અભાગીં ઉપેક્ષૂં લાહે ॥
ઉપેક્ષિતાં કોણ દશા હોય ॥ તેચિ આયકાવી સાવકાશ ॥ ૧૦ ॥
વીરબાહુર્નૃપઃ પૂર્વમાસીભ્દૂમિતલેખિલે ॥
દાતાયજ્વા સુરૂપશ્ચ સુભગોજનવલ્લભઃ ॥ ૨ ॥
પૂર્વી વીરબાહુ રાજેશ્વર ॥ મહીમંડળીં કીર્તી અપાર ॥
પરમ ધાર્મિક અતિ ઉદાર ॥ દાનશૂર પ્રતાપી ॥ ૧૧ ॥
સગુણસ્વરૂપ ઐશ્વર્યસંપન્ન ॥ સર્વરાયામાજી શ્રેષ્ઠમાન ॥
આપ્તવર્ગ પ્રજાનન ॥ ચિંતિતી કલ્યાણ રાયાચેં ॥ ૧૨ ॥
ઐસા ભૂપ સર્વાંગુણીમંડિત ॥ વિવેકી જૈસા વસિષ્ઠ સત્ય ॥
સેના જયાચી અપરિમિત ॥ પ્રજા પાળિત સ્વધર્મેસી ॥ ૧૩ ॥
તયાચી ભાર્યા રૂપવતી સતી ॥ નામ જાણ યશોમતી ॥
ઉભયતાંચી અત્યંત પ્રીતિ ॥ અસેં નિશ્ચિતી જાણ પાં ॥ ૧૪ ॥
યૌવનગર્વે નસે ગર્વિષ્ઠ ॥ લાવણ્યામાજી અસે શ્રેષ્ઠ ॥
પ્રધાન રાયાચા ધર્મિષ્ઠ ॥ અતિ નિકટ સ્નેહકાજીં ॥ ૧૫ ॥
રાજ્યભાર ચાલવી નેટકા ॥ ધાક જ્યાચા સર્વાંસી દેખા ॥
સ્વધર્મેસી અતિવિવેકા ન શિવે દેખા પાપાતેં ॥ ૧૬ ॥
તયા રાજયાચા મંત્રી ચતુર ॥ તેથેં યથા ન્યાયેં ચાલે રાજ્ય ભાર ॥
તયા દેશીં અન્ય વિચાર ॥ ન ઘડે સાચાર નિર્ધારેસી ॥ ૧૭ ॥
અસો ઐસે અસતાં જાણ ॥ રાજપત્ની સર્વગુણેમંડન ॥
સ્વરૂપજાળેં પસરૂન ॥ આકર્ષિલા મનમીન રાયાચા ॥ ૧૮
સદાસર્વદા વિષયાસક્ત પાહી ॥ દાનધર્મ કિંચિત નેણેં કાહીં ॥
સદાસર્વદા વિષયાસક્ત પાહી ॥ દાનધર્મ કિંચિત નેણેં કાહીં ॥
વપૂભૂષણાતેં સર્વકાળ દેહીં ॥ સાંવરિતસે સાયાસેં ॥ ૧૯ ॥
ન દાનં ન વ્રતં વપિ ન દેવાર્ચનસેવનં ॥
ભુંક્તેભોગાનનેકાંશ્ચ વપુભૂષણતત્પરઃ ॥ ૩ ॥
ઐસિ તે રાજભાર્યા જાણ ॥ કદાંહી ન કરી ધર્મદાન ॥
નેણે તીર્થપર્વણી ગંગાસ્નાન ॥ કરી અમાન્ય સર્વહી ॥ ૨૦ ॥
પુરોહિત સાંગતાં ત્રાસલે બહુત ॥ કદાંહી ન કરી તો દાનવ્રત ॥
પહા હી અનકૂળ અસતાં ત્વરિત ॥ નાહીં હેત ધર્માવરી ॥ ૨૧ ॥
તયાતે પુત્ર અસતી દોન ॥ સુબાહુ શતબાહુ નામેં જાણ ॥
તેહી સ્વરૂપેમંડણ ॥ ગુણસંપન્ન આગળે ॥ ૨૨ ॥
એકદા મલમાસાચિયે સંધી ॥ પ્રધાન સ્ત્રીકરૂન અવધી ॥
મ્હણે બહુત દિન ન ઘડે વિધી ॥ રાજસ્ત્રી દર્શનાતેં ॥ ૨૩ ॥
મ્હણૂનિ સાધૂનિયાં વેળ ॥ પ્રધાનસ્ત્રી નિઘે તાત્કાળ ॥
પરમ જાલીસે ઉતાવેળ ॥ રાજસ્ત્રિયેચે દર્શની ॥ ૨૪ ॥
દર્શનાચી ધરૂન લાલસા ॥ ભેટી પાતલી તે મ્હાળસા ॥
સુંદરપણેં તિચિયા વયસા ॥ શિબિકેમાજી આરૂઢે ॥ ૨૫ ॥
દૂતી જાણવિતિ સ્વામિણીતેં ॥ પ્રધાનભાર્યા પાતલી દર્શનાતે ॥
ઐસી ઐકતાચી માત ॥ સામોરી યેત ગજગામિની ॥ ૨૬ ॥
તિયેતેં ધરૂન નિજ હસ્તકીં ॥ બૈસવિતી જાલી નિજ મંચકીં ॥
યેરી સ્વભાવેં તેજા વિલોકી ॥ તંવ અપૂર્વતા દેખત ॥ ૨૭ ॥
ઇંદ્રભુવના ઐસેં રમ્ય સદન ॥ રત્નેં વિખુરલીં ચહુકડૂન ॥
સૂર્યપ્રભેસમાન જાણ ॥ શોભે સદન તિયેચેં ॥ ૨૮ ॥
તેહી અલંકારયુક્ત ઘવઘવીત ॥ સુસ્વરૂપેં અસે નટત ॥
પયોધર સર્વદાં ઉઘડી ઝાંકિત ॥ અચળ સરસાવિત વેળોવેળા ॥ ૨૯ ॥
અપાર તેથેં દાસદાસી ॥ સદાં સાદરતા સેવેસી ॥
કાય બોલેલ કેધવાં વચનાસી ॥ ન હાલેં નેત્રાસી પાતિયા ॥ ૩૦ ॥
ઐસે દેખૂન તે પ્રધાનજાયા ॥ મંજુળ વચનેં રાજભાર્યા ॥
નમૂનિ તિચિયા પાયાં ॥ કાય બોલે આદરાસી ॥ ૩૧ ॥
તંવ પ્રધાન ભાર્ય તે ગુણવતી ॥ તે કાય વદતસે સતી ॥
મ્હણે ઐકે બાઈ યશોમતી ॥ વચનાપ્રતી માન દેઈ ॥ ૩૨ ॥
હા તવ મલમાસ અતિઉત્તમ ॥ પ્રાપ્ત જાલા કેશવ પુરુષોત્તમ ॥
તરી સ્નાનદાન યથાનુક્રમ ॥ ઉભયતા સંપાદૂં એકમાસ ॥ ૩૩ ॥
અઘટિત તેથીંચે મહિમાન ॥ માગુતા સાધ્ય નવ્હે ઐસા દિન ॥
નેણો કવણ વેળકાળ કઠિણ ॥ ઘડો શકે નેણવે તેં ॥ ૩૪ ॥
યાલાગી રાજસે પાહીં ॥ આયુષ્ય તંવ આપુલેં નાહીં ॥
યદર્થી આપણ ઉભયતાંહી ॥ આચરો દેહીં વ્રતાતેં ॥ ૩૫ ॥
સકળ પદાર્થ અનુકૂળ ॥ દાનધર્મ કરૂં સર્વકાળ ॥
સૌભાગ્યવર્ધન હોય સકળ ॥ પુત્ર આણિ કલત્રેસી ॥ ૩૬ ॥
તવ આજ્ઞે માજી ભૂપતી ॥ વરી ધાર્મિક તયાચી રીતી ॥
તો કદાંહી વારિના તુજપ્રતી ॥ કરિતા દાન પદ્ધતી યથાક્રમેં ॥ ૩૭ ॥
ઐસેં ઐકૂનિ તિચિયા ઉત્તરા ॥ બોલે કાંહીંતે રાજદારા ॥
અવ્હેરુની વચનામૃત સારા ॥ બોલે સુંદર તે ઐકા ॥ ૩૮ ॥
મ્હણે ઐકહો ગુણવંતીબાઈ ॥ કૈચેં દાન કૈચેં વ્રત પાહીં ॥
કોણ કષ્ઠવી યા દેહીં ॥ ફળ કાયી આચરૂનીં ॥ ૩૯ ॥
આતાં આચરાવેં વ્રતાતેં ॥ તેં ફળ પુઢેં પ્રાપ્ત હોતેં ॥
દેવ દેઈલ મ્હણોનિ સંકલ્પાતેં ॥ આશા અંતરાતેં ધરૂની ॥ ૪૦ ॥
ઐસા આચરાવા જરી નેમ ॥ તરી કવણ જાણે પુઢીલ જન્મ ॥
કાય વોઢવેલ નેણો કર્મ ॥ પાહુનિયાં ધર્મ કોણ આલા ॥ ૪૧ ॥
દાનધર્મ કરૂન સર્વ જન ॥ મૃત્યુ પાવલે તે નાહીં આલે પરતુન ॥
નેણોં સ્વર્ગી જાચણી કીં સન્માન ॥ પાહુનિયા કોણ પરતલે ॥ ૪૨ ॥
વૃથા કષ્ટવાવેં શરીરાતેં ॥ કાય ઉણેં કેલેં ભગવંતેં ॥
સર્વ અનુકૂળ આહે આમ્હાંતે ॥ ઐક નિરુતે ભામિની ॥ ૪૩ ॥
ધન માગાવેં શ્રીહરી ॥ સર્વ સંપત્તી અનુકૂળ ઘરીં ॥
પુત્ર માગો ઇચ્છા અંતરી ॥ તરી અસતી નિર્ધારીં પુત્ર દોઘે ॥ ૪૪ ॥
તેહી સગુણસંપન્ન ॥ સર્વગુણમંડિત પૂર્ણ ॥
વર્તતી આમુચે વચનાધીન ॥ ન મોડિતી વચન કદાં તે ॥ ૪૫ ॥
જેવી શિવ આણિ ભવાની ॥ તેવીં માનિતી આમ્હાં ઉભયતાલાગુની ॥
તયાંચી માન્યતા સર્વ જનીં ॥ જયવિજય સુરલોકીંચે ॥ ૪૬ ॥
મીહી સ્વરૂપેં સુંદર અંગના ॥ રૂપાભિમાનેં ન માની કોણા ॥
માઝિયા ઐશ્વર્યપુઢેં ઉણા ॥ ઇંદ્ર ઠેંગણા મી માનીં ॥ ૪૭ ॥
સદાંસર્વદા મજલાગીં ॥ નૃપ સંતોષવિ સ્વઅંગી ॥
પ્રાણ વેંચીલ વચનાલાગીં ॥ માઝિયાં નૃપેંદ્ર તો ॥ ૪૮ ॥
પરમ પ્રીતી આમ્હાં ઉભયતાં ॥ ઐસેં ઐશ્વર્ય મજ અસતાં ॥
તેથેં વ્રત પ્રભાવાચી વાર્તા ॥ કાય ભગવંતા માગાવેં ॥ ૪૯ ॥
આતાં વ્રત આચરાવેં કોણી ॥ તેંહી ઐકપાં કહાણી ॥
સદા પીડિલેં જે દરિદ્રેંકરૂની ॥ વ્રત તયાનેં કરાવેં ॥ ૫૦ ॥
અન્નવસ્ત્ર ન મિળેં કિંચિત ॥ પોટીં નાહી જ્યાચિયા સંતત ॥
ત્યાનેં કરાવેં પૈ વ્રત ॥ આણીક માત અવધારી ॥ ૫૧ ॥
વ્યાધિયુક્ત અસતાં શરીરીં ॥ તયાનેં જપાવા હરિહરી ॥
કિંવા એકચિ પુત્ર સંસારી ॥ તોહી નાયકે પિતયાચેં ॥ ૫૨ ॥
સદાં સર્વકાળ માતાપિતા ॥ દેખોં ન શકેચી સર્વથા ॥
ઐસીં જેથેં અસે વ્યવસ્થા ॥ તયાનેં યા વ્રતા આચરાવેં ॥ ૫૩ ॥
વ્રત આચરતાં સંપૂર્ણ ॥ મનીં હેતુ હાચિ પૂર્ણ ॥
વ્હાવેં માઝેં કલ્યાણ ॥ કરાવેં મ્હણોન વ્રત હેં ॥ ૫૪ ॥
તરી શ્રીહરી કૃપેકરૂન પાહી ॥ સર્વ અનકૂળ મજલાગીં બાઈ ॥
મજ નસેચી વાસના કાંહી ॥ વ્રતપ્રભાવીં સાજણીયે ॥ ૫૫ ॥
ઐસી તિચીયા વચનાચી હેળણા ॥ કરિતી જાલી નૃપાંગના ॥
કોણી જાવેં તીર્થાટણા ॥ કષ્ટ જાણા શરીરાતેં ॥ ૫૬ ॥
અમૃતા ઐસેં તિચેં વચન ॥ યેરી માની તૃણસમાન ॥
જેવીં અમૃતકુંભ નેઊન ॥ ઉકરડાં ઓતી અભાગી ॥ ૫૭ ॥
જેવી એકાદિયા સદ્બુદ્ધિ સાંગતા ॥ તો તંવ નાયકેચી તત્વતાં ॥
મગ તયાતેં પ્રસ્તવા હોતાં ॥ કુસુકુસી મનામાજી ॥ ૫૮ ॥
તૈસા પ્રકાર યેથેં જાલા ॥ નાયકે શિકવિલ્યા બોલા ॥
અવ્હેરૂનિ સતી ગુણવતીલા ॥ અપાયાલા વાટ કેલી ॥ ૫૯ ॥
અસો હોણાર તેં કાં સુખેં ॥ ઐસેં માનુનિયા નિકેં ॥
આજ્ઞા ઘેઊન તાત્કાળીકેં ॥ ગુણવતી ગૃહાતેં પાતલી ॥ ૬૦ ॥
તંવ તે ગુણવતી પ્રધાનકામિની ॥ આરંભિતી જાલી વ્રતા લાગુની ॥
યથાપૂર્વક ભાવાર્થ મનીં ॥ ચક્રપાણી આરાધિતસે ॥ ૬૧ ॥
યેરીકડે યશોમતી સતી ॥ ભોગસમયીં યેતાં નૃપતી ॥
અવઘા સમાચાર તયાપ્રતી ॥ જાલી સાંગતી આદરેંસી ॥ ૬૨ ॥
નૃપેં ઉત્તર ન દેતાં તયેલા ॥ સંપાદિત ઝાલા ભોગવળા ॥
તંવ અપૂર્વ જાલીસે લીળા ॥ તે સકળાંલાગીં પરિસવૂં ॥ ૬૩ ॥
કઠોર શબ્દ ન સાહવે માનવિયાં તે ॥ મગ તો તવ સાક્ષાંત અનંત ॥
જાણેં સર્વાંચે હ્રદ્ગત ॥ દૂષણ વૃથા ઠેવિલેંસ ॥ ૬૪ ॥
મ્હણોનિ કોપલા નારાયણ ॥ જ્વર પ્રાપ્ત ઝાલા ન લાગતાં ક્ષણ ॥
રાજભાર્યા અત્યંત વ્યાકુળ જાણ ॥ શાંત નવ્હે જાણ જ્વર પૈં ॥ ૬૫ ॥
અત્યંત ભૂતજ્વર આંગીં ॥ પ્રાણ જાઊં પાહે લગબગી ॥
વાર્તા ફાંકતાંચી જગી ॥ નૃપ વેગી પાતલા ॥ ૬૬ ॥
પુત્ર હી ધાવિન્નલેં વેગેં ॥ સન્નિધ પાતલે નિજાંગેં ॥
દાસ દાસી અપાર વેગેં ॥ પાતલેં વેગેં ત્યા ઠાયી ॥ ૬૭ ॥
બહુતાંપરી ઉપચાર ॥ કરવિતા જાલા નૃપવર ॥
ઔષધી દેતાં નવ્હે બરેં ॥ અધિકાધિક વ્યથા જાચી ॥ ૬૮ ॥
ઘાબરે જાલે નગરવાસી ॥ ઉરસ્ફોટ નૃપવરાસી ॥
રુદિત શબ્દ ન ફુટે પુત્રાસી ॥ દાસદાસી આકાંત ॥ ૬૯ ॥
તંવ તો મંડન પ્રધાન પાહીં ॥ સ્ત્રીસહીત ધાંવત આલા, લાહીં ॥
તંવ તેથેં દુઃખાતે પારચ નાહી ॥ સમજાવિત નાહી કોણી કોણા ॥ ૭૦ ॥
શાંતવિતાં મંડન પ્રધાન ॥ ઉગે ન રાહતી નૃપનંદન ॥
રાજયાચે અશ્રુપૂર્ણ ॥ દેખે પ્રધાન નિજનયની ॥ ૭૧ ॥
કરપલ્લવે સમસ્તાતેં ॥ પ્રધાનેં શાંત કેલે તેથેં ॥
તંવ ગુણવતી પ્રધાનભાર્યા તે ॥ અંતરગૃહાતેં પાતલી ॥ ૭૨ ॥
નિવારૂન સકળ સ્ત્રિયાંચા મેળા ॥ આપણ પાતલી યશોમતીજવળા ॥
નિવારુનિ સકળ દુઃખકલ્લોળા ॥ ઉપચાર કેલા બહુ તેણેં ॥ ૭૩ ॥
તિતુકિયામાજી કાય ઝાલેં ॥ રાજયોષિતેને અવલોકિલે ॥
તવ ગુણવતીચે મુખ ચાંગલે ॥ સુશોભિત દેખિલે નિજનયની ॥ ૭૪ ॥
હરિદ્રકુંકુમ લેત વદની ॥ માથા શેંદુરસુશોભિની ॥
અંજન ઘાલૂનિયા નયનીં ॥ દેખે ભામિની રાયાચી ॥ ૭૫ ॥
મુખી તાંબૂલ અસે રંગલા ॥ અલંકારેમંડિત તે અબળા ॥
દેખતી જાલી રાજવેલ્હાળા ॥ દેખૂનિ કપાળા આઠી ઘાલી ॥ ૭૬ ॥
મગ બોલે રાજયોષિતા ॥ કોણ કાળ શ્રૃંગારકરિતા ॥
સકળિકા શોક અવસ્થા ॥ શ્રૃંગારિયા લજ્જા નસે ॥ ૭૭ ॥
તરી ઉઠે આતા યેથૂની ॥ જાઈ આપુલ્યા સદની ॥
આલી શ્રૃંગાર સાવરુની ॥ દર્શનાલાગુની માઝિયા ॥ ૭૮ ॥
ઐસે વદતા તિયેતે ॥ યેરિચે કાય ચાલે તેથે ॥
સ્વામિયે નિખાદિતાં સેવકાતે ॥ ન ચાલે તેથે દુજિયાચે ॥ ૭૯ ॥
રાજા કોપલા પ્રજા તે પાહી ॥ સર્વ સંપત્તિ લુટિતા હોઈ ॥
તેથે દુજિયાચા ઉપાય નાહી ॥ તૈસીચ નવાઈહી દિસે ॥ ૮૦ ॥
અસો કોપારૂઢ રાજજાયા ॥ દેખૂન ઉઠલી પ્રધાનભાર્યા ॥
સ્વગૃહા પાતલી લવલાહ્યા ॥ સખેદયુક્ત અંતરી ॥ ૮૧ ॥
યેરીકડે નૃપસુંદરી ॥ ભ્રૂસંકેતે તે અવસરી ॥
નૃપાલાગી અત્યાદરી ॥ પાચારી જવળીકે ॥ ૮૨ ॥
મ્હણે કાહી પાહિલે કૌતુક ॥ યેરુ મ્હણે નાહી દેખિલે સમ્યક ॥
તી મ્હણે તુમ્હી ભોળે ભાવિક ॥ નેણા કૌતુક સ્ત્રિયાંચે ॥ ૮૩ ॥
મજ પ્રાપ્ત ઝાલે હે દુઃખ ॥ તુમ્હી સકળ કરિતસા શોક ॥
પ્રધાનસ્ત્રી ગુણવતી દેખ ॥ આલી નિઃશંક શ્રૃંગારુની ॥ ૮૪ ॥
કાહી દુઃખ ન વાટે તિચે મની ॥ વિપરીત મનામાજી કરણી ॥
મ્હણોન આલી શ્રૃંગારુની ॥ લજ્જા મની ન વાટે ॥ ૮૫ ॥
તી સેવક મી સ્વામિણી ॥ હા ભાવ નસે તિચે મની ॥
ઐસી તી સેવકાચી કરણી ॥ નાયકો કાની સ્વામિયા ॥ ૮૬ ॥
ઐસેં બોલવિલે નૃપાંતરા ॥ દૂર ત્યજીતે રાજસુંદરા ॥
ઐકૂન કાંતેચ્યા ઉત્તરા ॥ જાલા સંચાર ક્રોધાતે ॥ ૮૭ ॥
પરમ અવિવેકી તો ભૂપતી ॥ ઐકૂન સ્ત્રિયાંચી વચનોક્તી ॥
અનુસરલા અક્રિય ગતી ॥ તેચી પદ્ધતી અવધારા ॥ ૮૮ ॥
જો સ્ત્રીબુદ્ધીતે લાગલા ॥ તો સર્વીસર્વસ્વે બુડાલા ॥
તો અપાયી પડે ભલા ॥ સંશય યાલા નસેચી ॥ ૮૯ ॥
તવ રાયે ક્રોધેકરૂન ॥ પ્રધાન કર્ષિલા તો મંડણ ॥
પાયી શૃંખળા દૃઢ ઘાલૂન ॥ ગૃહ લુટૂન પૈ નેલે ॥ ૯૦ ॥
તયાચી સકળ સંપત્તિ ॥ આણવિતા જાલા ભૂપતી ॥
પ્રધાન દંડિલા હે ખ્યાતી ॥ નગરામાજી પ્રગટલી ॥ ૯૧ ॥
પહા પ્રભૂચે કૈસે વિંદાન ॥ ચાલે જો સત્ક્રિયેકરૂન ॥
તયાવરી અપાય કોસળતી જાણ ॥ પરી ધૈર્ય ઠાણ ન સોડાવે ॥ ૯૨ ॥
ગુણવતી આચરતા વ્રત બરવે ॥ પ્રધાન કર્ષૂન ઠેવિલા રાયે ॥
પરી ડગમગેના તિચે હ્રદય ॥ ન સોડી સોય વ્રતાચી ॥ ૯૩ ॥
ગૃહીચે નેલે સર્વ ધન ॥ પરી ન કંટાળે તિચે મન ॥
મ્હણે વ્રત ન હોતા પૂર્ણ ॥ કેવી ટાકૂ મધ્યંતરી ॥ ૯૪ ॥
વ્રત આચરે સાયાસી ॥ વૃત્તાંત કળલા રાયાસી ॥
મગ બોલાવૂ પાઠવિલી દાસી ॥ પતિવ્રતે સન્નિધ ॥ ૯૫ ॥
નૃપ જો પાહે વિલોકુની ॥ તંવ અલંકારયુક્ત કામિની ॥
કુંકુમયુક્ત શોભિત વદની ॥ નૃપૈ મની જાણિલેં ॥ ૯૬ ॥
મ્હણે કાંતા બોલિલી સત્ય ॥ સાંપ્રત નવ્હે અસત્ય ॥
હી તંવ જાયા સુશોભિત ॥ નવ્હે દુઃખ કાલત્રયી ॥ ૯૭ ॥
મગ ક્રોધયુક્ત હોઊન પાહીં ॥ તિયેતેં ઠેવિલેં કારાગૃહીં ॥
ઉભયતાં તેં એકચિ ઠાયી ॥ ઠેવિલેં અસે નિર્ધાર ॥ ૯૮ ॥
પરી તેથેંહી ન સોડી વ્રતા ॥ નિત્ય આચરે પ્રધાનકાંતા ॥
તંવ એકે દિનીં પ્રધાનતત્વતા ॥ જાલા બોલતાં સ્ત્રિયેતેં ॥ ૯૯ ॥
મ્હણે આપણ ઉભયતાં કારાગૃહી ॥ કવણ દુઃખ અવસ્થાદેહી ॥
વ્રત આઠવલેં કૈચેં કાયી ॥ અપરૂપ નવાઈ દેખોં ॥ ૧૦૦ ॥
મંડણ ઉવાચ॥ ન જાને કર્મણઃ કસ્ય વિપાકોયમુપસ્થિતઃ ॥
ગુણવત્યુવાચ॥ દેવસેવકવર્ગસ્ય સ્વામ્યાયત્તં ચ જીવિતં ॥ ૪ ॥
તંવ વદે તેવ્હાં ગુણવતી ॥ બોલતસે પતીપ્રતી ॥
હે નાથ જાણત જાણતવૃત્તી ॥ કેવિ નિરુતી કરિતસાં ॥ 10૧ ॥
આપુલા તો સેવક ધર્મ ॥ તો આપણ યે સાધિલા નેમ ॥
નેણો અવ કર્માકર્મ ॥ હેં પુરુષોત્તમ સર્વ જાણે ॥ 10૨ ॥
મગ બોલે પ્રધાન મંડન ॥ હે તો માઝી કર્મરેષા પૂર્ણ ॥
પાયી જાલ્યા શ્રૃંખળાબંધન ॥ ઉભયતાં આપણ દુઃખ ભોગૂં ॥ 10૩ ॥
મજકરિતાં તૂંતેં પાહી ॥ દુઃખ હોતસે હ્રદયી ॥
યેરી ઉત્તર દેતેસમયીં શેષશાયી નિવારિતા ॥ 10૪ ॥
વિષ્ણુર્વિશ્વંભરાભારધરણૈકધુરંધરઃ ॥
શ્રીધરઃ પરમેશાનઃ સર્વ દુઃખનિકૃંતનઃ ॥ ૫ ॥
મ્હણે હે નાથ ચૂડામણી ॥ ચિંતા ન કીજે નિજમની ॥
વિશ્વંભર ચક્રપાણી ॥ આધાર ત્રિભુવનીં જયાચા ॥ 10૫ ॥
તયાચી હે સર્વસત્તા ॥ ત્રૈલોક્ય પ્રતિપાલિતા ॥
જાણે સર્વાંચે મનોગતા ॥ હિતાહિતા સર્વહી ॥ 10૬ ॥
તરી દૃઢ ભાવ તયાચે પાયીં ॥ નિવાંત રાહાવેમ હ્રદયીં ॥
આઠવૂનિયાં શેષશાયી ॥ તોચી સર્વ નિવારિલ ॥ 10૭ ॥
ઐસેં સતીચેં નેમવચન ॥ ઐકૂન સ્વસ્થ રાહે પ્રધાન ॥
યેરી ભાવાર્થ મની ધરૂન ॥ કરી સંપૂર્ણ વ્રતપૈં ॥ ॥ 10૮ ॥
હોતાં વ્રતાચી સંપૂર્ણતા ॥ મગ મજ આઠવૂં જાલા તત્વતાં ॥
ઉણે યેઊં પાહા પૈં આતાં ॥ ન કરિતી વ્રતા કોણીહી ॥ 10૯ ॥
ઐસેં જાણૂન અંતરી ॥ સ્વપ્નીં જાગૃત કેલા નૃપકેસરી ॥
તયાતેં બોલતા જાલા વૈખરી ॥ અવધારીં સુંદરી તેચી તૂં ॥ 1૧૦ ॥
સ્વપ્નામાજી રાયાતેં પાહી ॥ જાગૃત કેલેં તે સમયીં ॥
મૂર્ખા સાવધ આતાં હોઈ ॥ બોલતોં કાઈ તે ઐક ॥ ૧1૧ ॥
વિનાઅપરાધેં તત્વતાં ॥ કારાગૃહીં રાખિલે ઉભયતાં ॥
પ્રધાન આણિ ત્યાચી કાંતા ॥ તરી અન્યાય કોણતા તયાંચા ॥ ૧1૨ ॥
તે ગુણવંતી પરમ સજ્ઞાન ॥ તે પ્રબોધી યશમતીલાગૂન ॥
મલમાસ વ્રતાચર્ણ ॥ આચરૂં જાણ ઉભયતાં ॥ ૧1૩ ॥
તેં ન આણિતાં નિજમનીં ॥ કેલી વ્રતાચી હેળણી ॥
તયાયોગેં જ્વર અદ્ભુત સદનીં ॥ કષ્ટી હોત તવ જાયા ॥ ૧1૪ ॥
ગુણવતી ભાવાર્થેકરૂન ॥ વ્રત કરિતી જાલી આપણ ॥
ભેટીસ યેતા તુઝિયા કાંતેનેં ॥ વિપરીત મનીં ભાવલેં ॥ ૧1૫ ॥
તે તંવ સદૈવ સુવાસિની ॥ સંભ્રમેં ભરિત સૌભાગ્યખાણી ॥
કજ્જકુંકુમાતેં સ્વીકારૂની ॥ પાતલી સદનીં તુઝિયા ॥ ૧1૬ ॥
તેં તંવ દેખતા મનીં ॥ ક્ષોભ પાવલી કામિની ॥
તૂંતેં ભાસવૂન વિપરીત કરણીં ॥ ઘાતલેં બંધનીં ઉભયતાં ॥ ૧1૭ ॥
તરીં તેથેં અન્યાય કેઉતા ॥ તુવાં વિચાર ન કરિતાં નૃપનાથા ॥
ગૃહ લુટૂન તત્વતાં ॥ બંદી ઉભયતાં કારાગૃહીં ॥ ૧1૮ ॥
તે ગુણવતી સુશીળા ॥ પુણ્યલેશ તિયેતેં ઘડલા ॥
તરી મુક્ત કરીં ઉભયતાલા ॥ દેઊનિ ધનાલા સર્વહી ॥ ૧1૯ ॥
ઇતુકેં કરીં સત્વર આતાં ॥ સન્માનેં બોળવીં ઉભયતાં ॥
હેં જરી ન કરિસી નૃપનાથા ॥ તરીં આત્મઘાતા પાવશીલ ॥ 1૨૦ ॥
ઐસેં સ્વપ્નીં સાંગોન શેષશાયી ॥ ગુપ્ત જાલે ઠાયીંચે ઠાયીં ॥
રાવો જાગૃત હોતા હ્રદયીં ॥ માની નવાઈઅદ્ભુત ॥ 1૨૧ ॥
મગ ઘાબરેપણેં તે વેળીં ॥ સ્વપ્ન સાંગે સ્ત્રિયેજવળી ॥
ઐકતાં તે હી ચાકાટલી ॥ અંતરીં કળલી નિજ ખૂણ ॥ 1૨૨ ॥
મગ મ્હણે જી નૃપનાથા ॥ તયાતેં સત્વર મુક્ત કરા આતાં ॥
નાહીંતરી બરી ન દિસેં વ્યવસ્થા ॥ હોઈલ ઘાતા આપુલિયા ॥ 1૨૩ ॥
ઐસેં ઐકતાંચિ વચન ॥ દચકલેં રાયાચેં મન ॥
મગ તૈસાચ બંદિશાળે યેઊન ॥ ઉભયતાંલાગૂન નમિયેલે ॥ 1૨૪ ॥
શ્રૃંખળાબંધનીં મુક્ત કેલા ॥ કાંતેસહિ ગૌરવિલા ॥
નૂતન વસ્ત્રેં દેતા જાલા ॥ કારભાર વોપિલા માગુતી ॥ 1૨૫ ॥
વસ્તુજાત સર્વહી તયાચેં ॥ તેંહી અર્પણ કેલેં સાચેં ॥
બોલૂનિયાં નમ્ર વાચેં ॥ સર્વસ્વાતેં ક્ષમા માગેં ॥ 1૨૬ ॥
ગુણવતી સતી પરમમંગળા ॥ રાવ નમસ્કારી વેળોવેળા ॥
રાવભાજેતેહી આરામ વાટલા ॥ પરી કંઠ દાટલા સદ્દીત ॥ 1૨૭ ॥
મૌન્યેંચી નમસ્કારિલી સતી ॥ કાંહીં ન બોલવેંચી પુઢતી ॥
કરીં અપરાધાચી શાંતી ॥ નવલરીતિ અનુપમ્ય ॥ 1૨૮ ॥
ઐસેં મલમાસ વ્રતા ॥ મગ ત્યા આચરતી ઉભયતાં ॥
સકળ સૌભાગ્યસરિતા ॥ જાલી પ્રાપ્તતા તયાતેં ॥ 1૨૯ ॥
મગ નાગરિકવાસી સકળ ॥ વ્રત કરિતે જાલે અચળ ॥
તયેનગરીં કાળવેળ ॥ નોહે દુષ્કાળ કદાંહી ॥ 1૩૦ ॥
ઐસેં હેં મલમાહાત્મ્યઆખ્યાન ॥ અવ્હેરિતાં કાય જાલેં કથન ॥
તેંચી તૂંતેં કેલેં નિવેદન ॥ સત્ય જાણ ભામિનિયે ॥ 1૩૧ ॥
તોચી અર્થાંતરબરવા ॥ શ્રોતિયતેં નિવેદિલા આઘવા ॥
ન ઘડે તરીં ન હેળસાવા ॥ પ્રત્યયો ઘ્યાવા શ્લોકાંતરીં ॥ 1૩૨ ॥
ઇતિશ્રીમલમાહાત્મ્યગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણીચેં સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ ષડ્વિંશતિતમોઽધ્યાય ગોડ હા ॥ ૨૬ ॥
ઓવ્યા ૧૩૨ ॥ શ્લોક ૫ ॥
॥ ઇતિ ષડ્વિંશતિતમોઽધ્યાયઃ ॥