Goddess Devi

શ્રીકાલિદાસ વિરચિત પઞ્ચસ્તવ્યાં પઞ્ચમઃ સકલજનનીસ્તવઃ

(Sakala Janani Stavam in Gujarati)

Also known as ajananto yanti ksayamavasamanyonyakalahai

Sakala Janani Stavam is a hymn of thirty-nine verses addressed to the Divine Mother as the origin of all that lives. Its verses turn on a single recognition: that seekers caught in the knot of her māyā contend with one another and come to ruin until she herself grants the sight that releases them. She is praised as beyond the reach of speech and inference, her radiance likened to the blue lotus, worshipped by Śiva himself. It is recited by those who approach her not for any boon but for refuge, and for the ending of the fever of birth.

Reading depth
Lyrics
અજાનન્તો યાન્તિ ક્ષયમવશમન્યોન્યકલહૈ-
-રમી માયાગ્રન્થૌ તવ પરિલુઠન્તઃ સમયિનઃ ।
જગન્માતર્જન્મજ્વરભયતમઃ કૌમુદિ વયં
નમસ્તે કુર્વાણાઃ શરણમુપયામો ભગવતીમ્ ॥ ૧ ॥
વચસ્તર્કાગમ્યસ્વરસપરમાનન્દવિભવ-
-પ્રબોધાકારાય દ્યુતિતુલિતનીલોત્પલરુચે ।
શિવાદ્યારાધ્યાય સ્તનભરવિનમ્રાય સતતં
નમસ્તસ્મૈ કસ્મૈચન ભવતુ મુગ્ધાય મહસે ॥ ૨ ॥
અનાદ્યન્તાભેદપ્રણયરસિકાપિ પ્રણયિની
શિવસ્યાસીર્યત્ત્વં પરિણયવિધૌ દેવિ ગૃહિણી ।
સવિત્રી ભૂતાનામપિ યદુદભૂઃ શૈલતનયા
તદેતત્સંસારપ્રણયનમહાનાટકમુખમ્ ॥ ૩ ॥
બ્રુવન્ત્યેકે તત્ત્વં ભગવતિ સદન્યે વિદુરસ-
-ત્પરે માતઃ પ્રાહુસ્તવ સદસદન્યે સુકવયઃ ।
પરે નૈતત્સર્વં સમભિદધતે દેવિ સુધિય-
-સ્તદેતત્ત્વન્માયાવિલસિતમશેષં નનુ શિવે ॥ ૪ ॥
લુઠદ્ગુઞ્જાહારસ્તનભરનમન્મધ્યલતિકા-
-મુદઞ્ચદ્ધર્મામ્ભઃ કણગુણિતવક્ત્રામ્બુજરુચમ્ ।
શિવં પાર્થત્રાણપ્રવણમૃગયાકારગુણિતં
શિવામન્વગ્યાન્તીં શરણમહમન્વેમિ શબરીમ્ ॥ ૫ ॥
મિથઃ કેશાકેશિપ્રથનનિધનાસ્તર્કઘટનાઃ
બહુશ્રદ્ધાભક્તિપ્રણતિવિષયાઃ શાસ્ત્રવિધયઃ ।
પ્રસીદ પ્રત્યક્ષીભવ ગિરિસુતે દેહિ શરણં
નિરાલમ્બં ચેતઃ પરિલુઠતિ પારિપ્લવમિદમ્ ॥ ૬ ॥
શુનાં વા વહ્નેર્વા ખગપરિષદો વા યદશનં
કદા કેન ક્વેતિ ક્વચિદપિ ન કશ્ચિત્કલયતિ ।
અમુષ્મિન્વિશ્વાસં વિજહિહિ મમાહ્નાય વપુષિ
પ્રપદ્યેથાશ્ચેતઃ સકલજનનીમેવ શરણમ્ ॥ ૭ ॥
તટિત્કોટિજ્યોતિર્દ્યુતિદલિતષડ્ગ્રન્થિગહનં
પ્રવિષ્ટં સ્વાધારં પુનરપિ સુધાવૃષ્ટિવપુષા ।
કિમપ્યષ્ટાવિંશત્કિરણસકલીભૂતમનિશં
ભજે ધામ શ્યામં કુચભરનતં બર્બરકચમ્ ॥ ૮ ॥
ચતુષ્પત્રાન્તઃ ષડ્દલપુટભગાન્તસ્ત્રિવલય-
-સ્ફુરદ્વિદ્યુદ્વહ્નિદ્યુમણિનિયુતાભદ્યુતિલતે ।
ષડશ્રં ભિત્ત્વાદૌ દશદલમથ દ્વાદશદલં
કલાશ્રં ચ દ્વ્યશ્રં ગતવતિ નમસ્તે ગિરિસુતે ॥ ૯ ॥
કુલં કેચિત્પ્રાહુર્વપુરકુલમન્યે તવ બુધાઃ
પરે તત્સમ્ભેદં સમભિદધતે કૌલમપરે ।
ચતુર્ણામપ્યેષામુપરિ કિમપિ પ્રાહુરપરે
મહામાયે તત્ત્વં તવ કથમમી નિશ્ચિનુમહે ॥ ૧૦ ॥
ષડધ્વારણ્યાનીં પ્રલયરવિકોટિપ્રતિરુચા
રુચા ભસ્મીકૃત્ય સ્વપદકમલપ્રહ્વશિરસામ્ ।
વિતન્વાનઃ શૈવં કિમપિ વપુરિન્દીવરરુચિઃ
કુચાભ્યામાનમ્રસ્તવ પુરુષકારો વિજયતે ॥ ૧૧ ॥
પ્રકાશાનન્દાભ્યામવિદિતચરીં મધ્યપદવીં
પ્રવિશ્યૈતદ્દ્વન્દ્વં રવિશશિસમાખ્યં કબલયન્ ।
પ્રપદ્યોર્ધ્વં નાદં લયદહનભસ્મીકૃતકુલઃ
પ્રસાદાત્તે જન્તુઃ શિવમકુલમમ્બ પ્રવિશતિ ॥ ૧૨ ॥
મનુષ્યાસ્તિર્યઞ્ચો મરુત ઇતિ લોકત્રયમિદં
ભવામ્ભોધૌ મગ્નં ત્રિગુણલહરીકોટિલુઠિતમ્ ।
કટાક્ષશ્ચેદ્યત્ર ક્વચન તવ માતઃ કરુણયા
શરીરી સદ્યોઽયં વ્રજતિ પરમાનન્દતનુતામ્ ॥ ૧૩ ॥
પ્રિયઙ્ગુશ્યામાઙ્ગીમરુણતરવાસં કિસલયાં
સમુન્મીલન્મુક્તાફલવહલનેપથ્યસુભગામ્ ।
સ્તનદ્વન્દ્વસ્ફારસ્તબકનમિતાં કલ્પલતિકાં
સકૃદ્ધ્યાયન્તસ્ત્વાં દધતિ શિવચિન્તામણિપદમ્ ॥ ૧૪ ॥
ષડાધારાવર્તૈરપરિમિતમન્ત્રોર્મિપટલૈઃ
લસન્મુદ્રાફેનૈર્બહુવિધલસદ્દૈવતઝષૈઃ ।
ક્રમસ્રોતોભિસ્ત્વં વહસિ પરનાદામૃતનદી
ભવાનિ પ્રત્યગ્રા શિવચિદમૃતાબ્ધિપ્રણયિની ॥ ૧૫ ॥
મહીપાથોવહ્નિશ્વસનવિયદાત્મેન્દુરવિભિ-
-ર્વપુર્ભિગ્રસ્તાશૈરપિ તવ કિયાનમ્બ મહિમા ।
અમૂન્યાલોક્યન્તે ભગવતિ ન કુત્રાપ્યણુતમા-
-મવસ્થાં પ્રાપ્તાનિ ત્વયિ તુ પરમવ્યોમવપુષિ ॥ ૧૬ ॥
કલામાજ્ઞાં પ્રજ્ઞાં સમયમનુભૂતિં સમરસં
ગુરું પારમ્પર્યં વિનયમુપદેશં શિવપદમ્ ।
પ્રમાણં નિર્વાણં પ્રકૃતિમભિભૂતિં પરગુહાં
વિધિં વિદ્યામાહુઃ સકલજનનીમેવ મુનયઃ ॥ ૧૭ ॥
પ્રલીને શબ્દૌઘે તદનુ વિરતે બિન્દુવિભવે
તતસ્તત્ત્વે ચાષ્ટધ્વનિભિરનપાયિન્યધિગતે ।
શ્રિતે શાક્તે પર્વણ્યનુકલિતચિન્માત્ર ગહનાં
સ્વસંવિત્તિં યોગી રસયતિ શિવાખ્યાં ભગવતીમ્ ॥ ૧૮ ॥
પરાનન્દાકારાં નિરવધિશિવૈશ્વર્યવપુષં
નિરાકારાં જ્ઞાનપ્રકૃતિમપરિચ્છિન્નકરુણામ્ ।
સવિત્રીં લોકાનાં નિરતિશયધામાસ્પદપદાં
ભવો વા મોક્ષો વા ભવતુ ભવતીમેવ ભજતામ્ ॥ ૧૯ ॥
જગત્કાયે કૃત્વા તદપિ હૃદયે તચ્ચ પુરુષે
પુમાંસં બિન્દુસ્થં તદપિ વિયદાખ્યે ચ ગહને ।
તદેતદ્જ્ઞાનાખ્યે તદપિ પરમાનન્દગહને
મહાવ્યોમાકારે ત્વદનુભવશીલો વિજયતે ॥ ૨૦ ॥
વિધે વેદ્યે વિદ્યે વિવિધસમયે વેદગુલિકે
વિચિત્રે વિશ્વાદ્યે વિનયસુલભે વેદજનનિ ।
શિવજ્ઞે શૂલસ્થે શિવપદવદાન્યે શિવનિધે
શિવે માતર્મહ્યં ત્વયિ વિતર ભક્તિં નિરુપમામ્ ॥ ૨૧ ॥
વિધેર્મુણ્ડં હૃત્વા યદકુરુત પાત્રં કરતલે
હરિં શૂલપ્રોતં યદગમયદંસાભરણતામ્ ।
અલઞ્ચક્રે કણ્ઠં યદપિ ગરલેનામ્બ ગિરિશઃ
શિવસ્થાયાઃ શક્તેસ્તદિદમખિલં તે વિલસિતમ્ ॥ ૨૨ ॥
વિરિઞ્ચ્યાખ્યા માતઃ સૃજસિ હરિસઞ્જ્ઞા ત્વમવસિ
ત્રિલોકીં રુદ્રાખ્યા હરસિ વિદધાસીશ્વરદશામ્ ।
ભવન્તી નાદાખ્યા વિહરસિ ચ પાશૌઘદલની
ત્વમેવૈકાઽનેકા ભવસિ કૃતિભેદૈર્ગિરિસુતે ॥ ૨૩ ॥
મુનીનાં ચેતોભિઃ પ્રમૃદિતકષાયૈરપિ મના-
-ગશક્યં સંસ્પ્રષ્ટું ચકિતચકિતૈરમ્બ સતતમ્ ।
શ્રુતીનાં મૂર્ધાનઃ પ્રકૃતિકઠિનાઃ કોમલતરે
કથં તે વિન્દન્તે પદકિસલયે પાર્વતિ પદમ્ ॥ ૨૪ ॥
તટિદ્વલ્લીં નિત્યામમૃતસરિતં પારરહિતાં
મલોત્તીર્ણાં જ્યોત્સ્નાં પ્રકૃતિમગુણગ્રન્થિગહનામ્ ।
ગિરાં દૂરાં વિદ્યામવિનતકુચાં વિશ્વજનની-
-મપર્યન્તાં લક્ષ્મીમભિદધતિ સન્તો ભગવતીમ્ ॥ ૨૫ ॥
શરીરં ક્ષિત્યમ્ભઃ પ્રભૃતિરચિતં કેવલમચિત્
સુખં દુઃખં ચાયં કલયતિ પુમાંશ્ચેતન ઇતિ ।
સ્ફુટં જાનાનોઽપિ પ્રભવતિ ન દેહી રહયિતું
શરીરાહઙ્કારં તવ સમયબાહ્યો ગિરિસુતે ॥ ૨૬ ॥
પિતા માતા ભ્રાતા સુહૃદનુચરઃ સદ્મ ગૃહિણી
વપુઃ ક્ષેત્રં મિત્રં ધનમપિ યદા માં વિજહતિ ।
તદા મે ભિન્દાના સપદિ ભયમોહાન્ધતમસં
મહાજ્યોત્સ્ને માતર્ભવ કરુણયા સન્નિધિકરી ॥ ૨૭ ॥
સુતા દક્ષસ્યાદૌ કિલ સકલમાતસ્ત્વમુદભૂઃ
સદોષં તં હિત્વા તદનુ ગિરિરાજસ્ય દુહિતા ।
અનાદ્યન્તા શમ્ભોરપૃથગપિ શક્તિર્ભગવતી
વિવાહાજ્જાયાસીત્યહહ ચરિતં વેત્તિ તવ કઃ ॥ ૨૮ ॥
કણાસ્ત્વદ્દીપ્તીનાં રવિશશિકૃશાનુપ્રભૃતયઃ
પરં બ્રહ્મ ક્ષુદ્રં તવ નિયતમાનન્દકણિકા ।
શિવાદિ ક્ષિત્યન્તં ત્રિવલયતનોઃ સર્વમુદરે
તવાસ્તે ભક્તસ્ય સ્ફુરસિ હૃદિ ચિત્રં ભગવતિ ॥ ૨૯ ॥
પુરઃ પશ્ચાદન્તર્બહિરપરિમેયં પરિમિતં
પરં સ્થૂલં સૂક્ષ્મં સકલમકુલં ગુહ્યમગુહમ્ ।
દવીયો નેદીયઃ સદસદિતિ વિશ્વં ભગવતી
સદા પશ્યન્ત્યાખ્યાં વહસિ ભુવનક્ષોભજનનીમ્ ॥ ૩૦ ॥
પ્રવિશ્ય ત્વન્માર્ગં સહજદયયા દેશિકદૃશા
ષડધ્વધ્વાન્તૌઘચ્છિદુરગણનાતીતકરુણામ્ ।
પરામાજ્ઞાકારાં સપદિ શિવયન્તીં શિવતનું
સ્વમાત્માનં ધન્યાશ્ચિરમુપલભન્તે ભગવતીમ્ ॥ ૩૧ ॥
મયૂખાઃ પૂષ્ણીવ જ્વલન ઇવ તદ્દીપ્તિકણિકાઃ
પયોધૌ કલ્લોલાઃ પ્રતિહતમહિમ્નીવ પૃષતઃ ।
ઉદેત્યોદેત્યામ્બ ત્વયિ સહ નિજૈઃ સાત્ત્વિકગુણૈ-
-ર્ભજન્તે તત્ત્વૌઘાઃ પ્રશમમનુકલ્પં પરવશાઃ ॥ ૩૨ ॥
વિધુર્વિષ્ણુર્બ્રહ્મા પ્રકૃતિરણુરાત્મા દિનકરઃ
સ્વભાવો જૈનેન્દ્રઃ સુગતમુનિરાકાશમલિનઃ ।
શિવઃ શક્તિશ્ચેતિ શ્રુતિવિષયતાં તામુપગતાં
વિકલ્પૈરેભિસ્ત્વામભિદધતિ સન્તો ભગવતીમ્ ॥ ૩૩ ॥
શિવસ્ત્વં શક્તિસ્ત્વં ત્વમસિ સમયા ત્વં સમયિની
ત્વમાત્મા ત્વં દીક્ષા ત્વમયમણિમાદિર્ગુણગણઃ ।
અવિદ્યા ત્વં વિદ્યા ત્વમસિ નિખિલં ત્વં કિમપરં
પૃથક્તત્ત્વં ત્વત્તો ભગવતિ ન વીક્ષામહ ઇમે ॥ ૩૪ ॥
ત્વયાસૌ જાનીતે રચયતિ ભવત્યૈવ સતતં
ત્વયૈવેચ્છત્યમ્બ ત્વમસિ નિખિલા યસ્ય તનવઃ ।
જગત્સામ્યં શમ્ભોર્વહસિ પરમવ્યોમવપુષઃ
તથાપ્યર્ધં ભૂત્વા વિહરસિ શિવસ્યેતિ કિમિદમ્ ॥ ૩૫ ॥
અસઙ્ખ્યૈઃ પ્રાચીનૈર્જનનિ જનનૈઃ કર્મવિલયા-
-ત્સકૃજ્જન્મન્યન્તે ગુરુવપુષમાસાદ્ય ગિરિશમ્ ।
અવાપ્યાજ્ઞાં શૈવીં શિવતનુમપિ ત્વાં વિદિતવા-
-ન્નયેયં ત્વત્પૂજાસ્તુતિવિરચનેનૈવ દિવસાન્ ॥ ૩૬ ॥
યત્ષટ્પત્રં કમલમુદિતં તસ્ય યા કર્ણિકાખ્યા
યોનિસ્તસ્યાઃ પ્રથિતમુદરે યત્તદોઙ્કારપીઠમ્ ।
તસ્યાપ્યન્તઃ કુચભરનતાં કુણ્ડલીતિ પ્રસિદ્ધાં
શ્યામાકારાં સકલજનનીં સન્તતં ભાવયામિ ॥ ૩૭ ॥
ભુવિ પયસિ કૃશાનૌ મારુતે ખે શશાઙ્કે
સવિતરિ યજમાનેઽપ્યષ્ટધા શક્તિરેકા ।
વહસિ કુચભરાભ્યાં યાવનમ્રાપિ વિશ્વં
સકલજનનિ સા ત્વં પાહિ મામિત્યવાચ્યમ્ ॥ ૩૮ ॥
ઇતિ શ્રીકાલિદાસ વિરચિત પઞ્ચસ્તવ્યાં પઞ્ચમઃ સકલજનનીસ્તવઃ ।

Explore More