॥ સપ્તર્ષિ રામાયણમ્ ॥
કશ્યપઃ (બાલકાણ્ડમ્) –
જાતઃ શ્રીરઘુનાયકો દશરથાન્મુન્યાશ્રયાત્તાટકાં
હત્વા રક્ષિતકૌશિકક્રતુવરઃ કૃત્વાપ્યહલ્યાં શુભામ્ ।
ભઙ્ક્ત્વા રુદ્રશરાસનં જનકજાં પાણૌ ગૃહીત્વા તતો
જિત્વાર્ધાધ્વનિ ભાર્ગવં પુનરગાત્ સીતાસમેતઃ પુરીમ્ ॥ ૧ ॥
હત્વા રક્ષિતકૌશિકક્રતુવરઃ કૃત્વાપ્યહલ્યાં શુભામ્ ।
ભઙ્ક્ત્વા રુદ્રશરાસનં જનકજાં પાણૌ ગૃહીત્વા તતો
જિત્વાર્ધાધ્વનિ ભાર્ગવં પુનરગાત્ સીતાસમેતઃ પુરીમ્ ॥ ૧ ॥
અત્રિઃ (અયોધ્યાકાણ્ડમ્) –
દાસ્યા મન્થરયા દયારહિતયા દુર્ભેદિતા કૈકયી
શ્રીરામપ્રથમાભિષેકસમયે માતાપ્યયાચદ્વરૌ ।
ભર્તારં ભરતઃ પ્રશાસ્તુ ધરણીં રામો વનં ગચ્છતા-
-દિત્યાકર્ણ્ય સ ચોત્તરં ન હિ દદૌ દુઃખેન મૂર્છાં ગતઃ ॥ ૨ ॥
શ્રીરામપ્રથમાભિષેકસમયે માતાપ્યયાચદ્વરૌ ।
ભર્તારં ભરતઃ પ્રશાસ્તુ ધરણીં રામો વનં ગચ્છતા-
-દિત્યાકર્ણ્ય સ ચોત્તરં ન હિ દદૌ દુઃખેન મૂર્છાં ગતઃ ॥ ૨ ॥
ભરદ્વાજઃ (આરણ્યકાણ્ડમ્) –
શ્રીરામઃ પિતૃશાસનાદ્વનમગાત્ સૌમિત્રિસીતાન્વિતો
ગઙ્ગાં પ્રાપ્ય જટાં નિબધ્ય સગુહઃ સચ્ચિત્રકૂટે વસન્ ।
કૃત્વા તત્ર પિતૃક્રિયાં સભરતો દત્વાઽભયં દણ્ડકે
પ્રાપ્યાગસ્ત્યમુનીશ્વરં તદુદિતં ધૃત્વા ધનુશ્ચાક્ષયમ્ ॥ ૩ ॥
ગઙ્ગાં પ્રાપ્ય જટાં નિબધ્ય સગુહઃ સચ્ચિત્રકૂટે વસન્ ।
કૃત્વા તત્ર પિતૃક્રિયાં સભરતો દત્વાઽભયં દણ્ડકે
પ્રાપ્યાગસ્ત્યમુનીશ્વરં તદુદિતં ધૃત્વા ધનુશ્ચાક્ષયમ્ ॥ ૩ ॥
વિશ્વામિત્રઃ (કિષ્કિન્ધકાણ્ડમ્) –
ગત્વા પઞ્ચવટીમગસ્ત્યવચનાદ્દત્વાઽભયં મૌનિનાં
છિત્વા શૂર્પણખાસ્યકર્ણયુગલં ત્રાતું સમસ્તાન્ મુનીન્ ।
હત્વા તં ચ ખરં સુવર્ણહરિણં ભિત્વા તથા વાલિનં
તારારત્નમવૈરિરાજ્યમકરોત્સર્વં ચ સુગ્રીવસાત્ ॥ ૪ ॥
છિત્વા શૂર્પણખાસ્યકર્ણયુગલં ત્રાતું સમસ્તાન્ મુનીન્ ।
હત્વા તં ચ ખરં સુવર્ણહરિણં ભિત્વા તથા વાલિનં
તારારત્નમવૈરિરાજ્યમકરોત્સર્વં ચ સુગ્રીવસાત્ ॥ ૪ ॥
ગૌતમઃ (સુન્દરકાણ્ડમ્) –
દૂતો દાશરથેઃ સલીલમુદધિં તીર્ત્વા હનૂમાન્ મહાન્
દૃષ્ટ્વાઽશોકવને સ્થિતાં જનકજાં દત્વાઙ્ગુલેર્મુદ્રિકામ્ ।
અક્ષાદીનસુરાન્નિહત્ય મહતીં લઙ્કાં ચ દગ્ધ્વા પુનઃ
શ્રીરામં ચ સમેત્ય દેવ જનની દૃષ્ટા મયેત્યબ્રવીત્ ॥ ૫ ॥
દૃષ્ટ્વાઽશોકવને સ્થિતાં જનકજાં દત્વાઙ્ગુલેર્મુદ્રિકામ્ ।
અક્ષાદીનસુરાન્નિહત્ય મહતીં લઙ્કાં ચ દગ્ધ્વા પુનઃ
શ્રીરામં ચ સમેત્ય દેવ જનની દૃષ્ટા મયેત્યબ્રવીત્ ॥ ૫ ॥
જમદગ્નિઃ (યુદ્ધકાણ્ડમ્) –
રામો બદ્ધપયોનિધિઃ કપિવરૈર્વીરૈર્નલાદ્યૈર્વૃતો
લઙ્કાં પ્રાપ્ય સકુમ્ભકર્ણતનુજં હત્વા રણે રાવણમ્ ।
તસ્યાં ન્યસ્ય વિભીષણં પુનરસૌ સીતાપતિઃ પુષ્પકા-
-રૂઢઃ સન્ પુરમાગતઃ સભરતઃ સિંહાસનસ્થો બભૌ ॥ ૬ ॥
લઙ્કાં પ્રાપ્ય સકુમ્ભકર્ણતનુજં હત્વા રણે રાવણમ્ ।
તસ્યાં ન્યસ્ય વિભીષણં પુનરસૌ સીતાપતિઃ પુષ્પકા-
-રૂઢઃ સન્ પુરમાગતઃ સભરતઃ સિંહાસનસ્થો બભૌ ॥ ૬ ॥
વસિષ્ઠઃ (ઉત્તરકાણ્ડમ્) –
શ્રીરામો હયમેધમુખ્યમખકૃત્ સમ્યક્ પ્રજાઃ પાલયન્
કૃત્વા રાજ્યમથાનુજૈશ્ચ સુચિરં ભૂરિ સ્વધર્માન્વિતૌ ।
પુત્રૌ ભ્રાતૃસમન્વિતૌ કુશલવૌ સંસ્થાપ્ય ભૂમણ્ડલે
સોઽયોધ્યાપુરવાસિભિશ્ચ સરયૂસ્નાતઃ પ્રપેદે દિવમ્ ॥ ૭ ॥
કૃત્વા રાજ્યમથાનુજૈશ્ચ સુચિરં ભૂરિ સ્વધર્માન્વિતૌ ।
પુત્રૌ ભ્રાતૃસમન્વિતૌ કુશલવૌ સંસ્થાપ્ય ભૂમણ્ડલે
સોઽયોધ્યાપુરવાસિભિશ્ચ સરયૂસ્નાતઃ પ્રપેદે દિવમ્ ॥ ૭ ॥
॥ ફલશ્રુતિ ॥ (સર્વે ઋષયઃ)
શ્રીરામસ્ય કથાસુધાતિમધુરાન્ શ્લોકાનિમાનુત્તમાન્
યે શૃણ્વન્તિ પઠન્તિ ચ પ્રતિદિનં તેઽઘૌઘવિધ્વંસિનઃ ।
શ્રીમન્તો બહુપુત્રપૌત્રસહિતા ભુક્ત્વેહ ભોગાંશ્ચિરં
ભોગાન્તે તુ સદાર્ચિતં સુરગણૈર્વિષ્ણોર્લભન્તે પદમ્ ॥ ૮ ॥
યે શૃણ્વન્તિ પઠન્તિ ચ પ્રતિદિનં તેઽઘૌઘવિધ્વંસિનઃ ।
શ્રીમન્તો બહુપુત્રપૌત્રસહિતા ભુક્ત્વેહ ભોગાંશ્ચિરં
ભોગાન્તે તુ સદાર્ચિતં સુરગણૈર્વિષ્ણોર્લભન્તે પદમ્ ॥ ૮ ॥
॥ ઇતિ સપ્તર્ષિ રામાયણમ્ સમ્પૂર્ણમ્ ॥