- સરસ્વતી દેવી પ્રતિમા વા ચિત્રપટઃ વા
પૂર્વાઙ્ગ પૂજા
અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા ।
યઃ સ્મરેત્ પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તરઃ શુચિઃ ॥
પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષાય નમઃ ॥
પ્રાર્થના
શુક્લામ્બરધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્ ।
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્ સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે ॥
અગજાનન પદ્માર્કં ગજાનનમહર્નિશમ્ ।
અનેકદં તં ભક્તાનાં એકદન્તમુપાસ્મહે ॥
તદેવ લગ્નં સુદિનં તદેવ
લક્ષ્મીપતે તેઽઙ્ઘ્રિયુગં સ્મરામિ ॥
ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુઃ ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।
ગુરુઃ સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥
સર્વમઙ્ગલ માઙ્ગલ્યે શિવે સર્વાર્થસાધિકે ।
શરણ્યે ત્ર્યમ્બકે ગૌરી નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે ॥
શ્રીલક્ષ્મીનારાયણાભ્યાં નમઃ ।
વાણીહિરણ્યગર્ભાભ્યાં નમઃ ।
અરુન્ધતીવસિષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
સર્વેભ્યો મહાજનેભ્યો નમઃ ।
આચમનં
ૐ શ્રીકૃષ્ણાય નમઃ ।
દીપારાધનમ્
દીપસ્ત્વં બ્રહ્મરૂપોઽસિ જ્યોતિષાં પ્રભુરવ્યયઃ ।
સૌભાગ્યં દેહિ પુત્રાંશ્ચ સર્વાન્કામાંશ્ચ દેહિ મે ॥
ભો દીપ દેવિ રૂપસ્ત્વં કર્મસાક્ષી હ્યવિઘ્નકૃત્ ।
યાવત્પૂજાં કરિષ્યામિ તાવત્ત્વં સુસ્થિરો ભવ ॥
દીપારાધન મુહૂર્તઃ સુમુહૂર્તોઽસ્તુ ॥
ભૂતોચ્ચાટનમ્
ઉત્તિષ્ઠન્તુ ભૂતપિશાચાઃ ય એતે ભૂમિભારકાઃ ।
એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥
અપસર્પન્તુ તે ભૂતા યે ભૂતા ભૂમિસંસ્થિતાઃ ।
યે ભૂતા વિઘ્નકર્તારસ્તે ગચ્છન્તુ શિવાઽજ્ઞયા ॥
પ્રાણાયામઃ
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ॑ । ઓગ્ં સુવઃ॑ । ઓ-મ્મહઃ॑ । ઓ-ઞ્જનઃ॑ । ઓ-ન્તપઃ॑ । ઓગ્ં સત્યમ્ ।
ઓ-ન્તત્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥
ઓમાપો॒ જ્યોતી॒ રસો॒-ઽમૃત॒-મ્બ્રહ્મ॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમ્ ॥
મમ ઉપાત્ત સમસ્ત દુરિતક્ષય દ્વારા શ્રીપરમેશ્વર પ્રીત્યર્થં, મમ/અસ્માકં સહકુટુમ્બસ્ય ક્ષેમ-સ્થૈર્ય-ધૈર્ય-વીર્ય-વિજય-અભય-આયુઃ-આરોગ્ય-ઐશ્વર્ય-અભિવૃદ્ધ્યર્થં, પ્રજ્ઞા-મેધા-વિદ્યા-વિવેક-વાગ્વિલાસ-સિદ્ધ્યર્થં, ધર્માર્થ-કામ-મોક્ષ-ચતુર્વિધ-પુરુષાર્થ-ફલ-સિદ્ધ્યર્થં, શ્રીસરસ્વતી દેવી-પ્રીત્યર્થં, યાવચ્છક્તિ ધ્યાન-આવાહનાદિ-ષોડશોપચાર-પૂજાં કરિષ્યે ॥
તદઙ્ગ કલશારાધનં કરિષ્યે ॥
કલશારાધનમ્
કલશે ગન્ધ પુષ્પાક્ષતૈરભ્યર્ચ્ય ।
કલશસ્યોપરિ હસ્તં નિધાય ।
કલશસ્ય મુખે વિષ્ણુઃ કણ્ઠે રુદ્રઃ સમાશ્રિતઃ ।
મૂલે ત્વસ્ય સ્થિતો બ્રહ્મા મધ્યે માતૃગણાઃ સ્મૃતાઃ ॥
કુક્ષૌ તુ સાગરાઃ સર્વે સપ્તદ્વીપા વસુન્ધરા ।
ઋગ્વેદોઽથ યજુર્વેદો સામવેદો હ્યથર્વણઃ ॥
અઙ્ગૈશ્ચ સહિતાઃ સર્વે કલશામ્બુ સમાશ્રિતાઃ ॥
ગઙ્ગે ચ યમુને ચૈવ ગોદાવરી સરસ્વતી ।
નર્મદે સિન્ધુ કાવેરી જલેઽસ્મિન્ સન્નિધિં કુરુ ॥
કાવેરી તુઙ્ગભદ્રા ચ કૃષ્ણવેણી ચ ગૌતમી ।
ભાગીરથીતિ વિખ્યાતાઃ પઞ્ચગઙ્ગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
આયાન્તુ દેવપૂજાર્થં મમ દુરિતક્ષયકારકાઃ ।
કલશોદકેન પૂજા દ્રવ્યાણિ સમ્પ્રોક્ષ્ય, દેવં સમ્પ્રોક્ષ્ય, આત્માનં ચ સમ્પ્રોક્ષ્ય ॥
શઙ્ખપૂજા
શઙ્ખં ચન્દ્રાર્ક દૈવતં મધ્યે વરુણ દેવતામ્ ।
પૃષ્ઠે પ્રજાપતિં વિન્દ્યાદગ્રે ગઙ્ગા સરસ્વતીમ્ ॥
ત્રૈલોક્યે યાનિ તીર્થાનિ વાસુદેવસ્ય આજ્ઞયા ।
શઙ્ખે તિષ્ઠન્તુ વિપ્રેન્દ્રાઃ તસ્માત્ શઙ્ખં પ્રપૂજયેત્ ॥
ૐ શઙ્ખાય નમઃ ।
સકલપૂજાર્થે અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ॥
ઘણ્ટાનાદઃ
આગમાર્થં તુ દેવાનાં ગમનાર્થં તુ રાક્ષસામ્ ।
ઘણ્ટારવં કરોમ્યાદૌ દેવતાહ્વાન લાઞ્છનમ્ ॥
સકલોપચાર પૂજાર્થે અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ॥
શ્રી મહાગણપતિ પૂજા
ઓ-ઙ્ગ॒ણાના᳚-ન્ત્વા ગ॒ણપ॑તિગ્ં હવામહે ક॒વિ-ઙ્ક॑વી॒નાં ઉપ॒મશ્ર॑વસ્તવમ્ ।
જ્યે॒ષ્ઠ॒રાજ॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત॒ આ નઃ॑ શૃ॒ણ્વન્નૂ॒તિભિ॑સ્સીદ॒ સાદ॑નમ્ ॥
સુમુખશ્ચૈકદન્તશ્ચ કપિલો ગજકર્ણકઃ ।
લમ્બોદરશ્ચ વિકટો વિઘ્નરાજો ગણાધિપઃ ॥
ધૂમકેતુર્ગણાધ્યક્ષઃ ફાલચન્દ્રો ગજાનનઃ ।
વક્રતુણ્ડઃ શૂર્પકર્ણો હેરમ્બઃ સ્કન્દપૂર્વજઃ ॥
ૐ શ્રીમહાગણપતયે નમઃ ।
ધ્યાયામિ । આવાહયામિ । આસનં સમર્પયામિ ।
પાદ્યં સમર્પયામિ । અર્ઘ્યં સમર્પયામિ । આચમનીયં સમર્પયામિ ।
સ્નાનં સમર્પયામિ । વસ્ત્રં સમર્પયામિ । યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ।
ગન્ધં સમર્પયામિ । પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ।
ધૂપમાઘ્રાપયામિ । દીપં દર્શયામિ ।
નૈવેદ્યં સમર્પયામિ । તામ્બૂલં સમર્પયામિ ।
નીરાજનં સમર્પયામિ । મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
પ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥
ષોડશોપચાર પૂજા
યા કુન્દેન્દુ તુષારહારધવલા યા શુભ્રવસ્ત્રાવૃતા ।
યા વીણાવરદણ્ડમણ્ડિતકરા યા શ્વેતપદ્માસના ॥
યા બ્રહ્માચ્યુતશઙ્કરપ્રભૃતિભિર્દેવૈઃ સદા પૂજિતા ।
સા માં પાતુ સરસ્વતી ભગવતી નિશ્શેષજાડ્યાપહા ॥
અઙ્કુશં ચાક્ષસૂત્રં ચ પાશં વીણાં ચ ધારિણીમ્ ।
મુક્તાહારસમાયુક્તાં મોદરૂપાં મનોહરામ્ ॥
પ્ર ણો॑ દે॒વી સર॑સ્વતી॒ વાજે॑ભિર્વા॒જિની॑વતી ।
ધ્યાયામિ । ધ્યાનં સમર્પયામિ ॥
આવાહનમ્
અત્રાગચ્છ જગદ્વન્દ્યે સર્વલોકૈક પૂજિતે ।
મયા કૃતમિમાં પૂજાં ગૃહાણ જગદીશ્વરિ ॥
આવાહયામિ । સ્થાપયામિ । પૂજયામિ ॥
આસનમ્
અનેક રત્નસંયુક્તં સુવર્ણેન વિરાજિતમ્ ।
મુક્તામણિયુતં ચારુ ચાસનં તે દદામ્યહમ્ ॥
ગન્ધ પુષ્પાક્ષતૈઃ સાર્ધં શુદ્ધ તોયેન સંયુતમ્ ।
શુદ્ધસ્ફટિકતુલ્યાઙ્ગિ પાદ્યં તે પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
પાદયોઃ પાદ્યં સમર્પયામિ ॥
અર્ઘ્યમ્
ભક્તાભીષ્ટપ્રદે દેવિ દેવદેવાદિવન્દિતે ।
ધાતૃપ્રિયે જગદ્ધાત્રિ દદામ્યર્ઘ્યં ગૃહાણ મે ॥
હસ્તયોઃ અર્ઘ્યં સમર્પયામિ ॥
આચમનીયમ્
પૂર્ણચન્દ્રસમાનાભે કોટિસૂર્યસમપ્રભે ।
ભક્ત્યા સમર્પિતં વાણિ ગૃહાણાચમનીયકમ્ ॥
મુખે આચમનીયં સમર્પયામિ ॥
સ્નાનમ્
આપો॒ હિષ્ઠા મ॑યો॒ભુવ॒સ્તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન ।
યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો રસ॒સ્તસ્ય॑ ભાજયતે॒હ નઃ॑ ।
તસ્મા॒ અર॑-ઙ્ગમામ વો॒ યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ ।
શુદ્ધોદક સ્નાનં સમર્પયામિ ॥
સ્નાનાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ ॥
વસ્ત્રમ્
શુક્લવસ્ત્રદ્વયં દેવિ કોમલં કુટિલાલકે ।
મયિ પ્રીત્યા ત્વયા વાણિ બ્રહ્માણિ પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
વસ્ત્રં સમર્પયામિ ॥
યજ્ઞોપવીતમ્
શબ્દબ્રહ્માત્મિકે દેવિ શબ્દશાસ્ત્ર કૃતાલયે ।
બ્રહ્મસૂત્રં ગૃહાણ ત્વં બ્રહ્મશક્રાદિ પૂજિતે ॥
યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ॥
ગન્ધમ્
ચન્દનાગરુ કસ્તૂરી કર્પૂરાદ્યૈશ્ચ સંયુતમ્ ।
ગન્ધં ગૃહાણ ત્વં દેવિ વિધિપત્નિ નમોઽસ્તુ તે ॥
અક્ષતાન્ ધવલાન્ દિવ્યાન્ પુષ્પાણિ ચ સુગન્ધીનિ ।
ભક્ત્યા દત્તાનિ ગૃહ્યન્તાં સર્વદેવાઃ પ્રસીદત ॥
અઙ્ગ પૂજા
ૐ બ્રહ્મણ્યૈ નમઃ - પાદૌ પૂજયામિ ।
ૐ ભારત્યૈ નમઃ - ગુલ્ફૌ પૂજયામિ ।
ૐ જગત્સ્વરૂપિણ્યૈ નમઃ - જઙ્ઘે પૂજયામિ ।
ૐ જગદાદ્યાયૈ નમઃ - જાનુની પૂજયામિ ।
ૐ ચારુવિલાસિન્યૈ નમઃ - ઊરૂ પૂજયામિ ।
ૐ કમલભૂમયે નમઃ - કટિં પૂજયામિ ।
ૐ ગમ્ભીરનાભયે નમઃ - નાભિં પૂજયામિ ।
ૐ લોકમાત્રે નમઃ - સ્તનૌ પૂજયામિ ।
ૐ વેદસ્વરૂપાયૈ નમઃ - વક્ત્રં પૂજયામિ ।
ૐ પુસ્તકધારિણ્યૈ નમઃ - હસ્તૌ પૂજયામિ ।
ૐ કમલાક્ષ્યૈ નમઃ - નેત્રે પૂજયામિ ।
ૐ શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ - શિરઃ પૂજયામિ ।
ૐ બ્રહ્મરૂપિણ્યૈ નમઃ - સર્વાણ્યઙ્ગાનિ પૂજયામિ ॥
[Recite the sarasvatI aShTOttara Sata nAmAvaLI, or at least a few known names of Saraswati. Offer flowers or akshatas with each name.]
સરસ્વતી અષ્ટોત્તર શત નામાવલી>
અથવા સરસ્વતી નામાવલી પઠનમ્ ॥
ૐ શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ।
અષ્ટોત્તર શત નામાવલી પૂજાં સમર્પયામિ ।
અક્ષતાન્ પુષ્પાણિ ચ સમર્પયામિ ॥
ધૂપમ્
દશાઙ્ગં ગુગ્ગુલોપેતં સુગન્ધં ચ મનોહરમ્ ।
ધૂપં ગૃહાણ કલ્યાણિ વરદે પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઘૃતત્રિવર્તિ સંયુક્તં દીપિતં દીપમમ્બિકે ।
ગૃહાણ ચિત્સ્વરૂપે ત્વં કમલાસનવલ્લભે ॥
નૈવેદ્યં ગૃહ્યતાં દેવિ ભક્ત્યા સમ્પાદિતં મયા ।
ઇદં ફલં ચ પાનીયં સર્વોપચાર સંયુતમ્ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॒ । તત્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિ॒યો યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥
સત્યં ત્વા ઋતેન પરિષિઞ્ચામિ ।
અમૃતમસ્તુ । અમૃતોપસ્તરણમસિ ।
ૐ પ્રાણાય સ્વાહા । ૐ અપાનાય સ્વાહા । ૐ વ્યાનાય સ્વાહા ।
ૐ ઉદાનાય સ્વાહા । ૐ સમાનાય સ્વાહા ।
મધ્યે મધ્યે પાનીયં સમર્પયામિ ।
હસ્તૌ પ્રક્ષાલયામિ । પાદૌ પ્રક્ષાલયામિ ।
શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ ॥
ૐ શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ।
નૈવેદ્યં સમર્પયામિ ॥
તામ્બૂલમ્
તામ્બૂલં ચ સકર્પૂરં પૂગનાગદલૈર્યુતમ્ ।
ગૃહાણ દેવદેવેશિ તત્ત્વરૂપિ નમોઽસ્તુ તે ॥
તામ્બૂલં સમર્પયામિ ॥
નીરાજનમ્
નીરાજનં ગૃહાણ ત્વં જગદાનન્દદાયિનિ ।
જગત્તિમિરમાર્તણ્ડમણ્ડલે તે નમો નમઃ ॥
નીરાજનં સમર્પયામિ ॥
મન્ત્રપુષ્પમ્
પ્ર ણો॑ દે॒વી સર॑સ્વતી॒ વાજે॑ભિર્વા॒જિની॑વતી ।
યા કુન્દેન્દુ તુષારહારધવલા યા શુભ્રવસ્ત્રાવૃતા ।
યા વીણાવરદણ્ડમણ્ડિતકરા યા શ્વેતપદ્માસના ॥
યા બ્રહ્માચ્યુતશઙ્કરપ્રભૃતિભિર્દેવૈઃ સદા પૂજિતા ।
સા માં પાતુ સરસ્વતી ભગવતી નિશ્શેષજાડ્યાપહા ॥
શારદે લોકમાતસ્ત્વમાશ્રિતાભીષ્ટદાયિનિ ।
પુષ્પાઞ્જલિં ગૃહાણ ત્વં મયા ભક્ત્યા સમર્પિતમ્ ॥
મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ॥
પ્રદક્ષિણમ્
યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્માન્તર કૃતાનિ ચ ।
તાનિ તાનિ પ્રણશ્યન્તિ પ્રદક્ષિણ પદે પદે ॥
પાશાઙ્કુશધરા વાણી વીણાપુસ્તકધારિણી ।
મમ વક્ત્રે વસેન્નિત્યં દુગ્ધકુન્દેન્દુનિર્મલા ॥
ચતુર્દશ સુવિદ્યાસુ રમતે યા સરસ્વતી ।
ચતુર્દશેષુ લોકેષુ સા મે વાચિ વસેચ્ચિરમ્ ॥
પ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥
નમસ્કારઃ
ઉરસા શિરસા દૃષ્ટ્યા મનસા વચસા તથા ।
પદ્ભ્યાં કરાભ્યાં કર્ણાભ્યાં પ્રણામોઽષ્ટાઙ્ગ ઉચ્યતે ॥
નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥
સર્વોપચારાઃ
સમસ્ત રાજોપચારાન્ દેવોપચારાન્ સમર્પયામિ ॥
સ્તોત્ર/સૂક્ત પઠનમ્
સરસ્વતી સૂક્તમ્ (ઋગ્વેદ)>
સરસ્વતી સૂક્તમ્ (યજુર્વેદીય)>
ક્ષમાપ્રાર્થના
અપરાધસહસ્રાણિ ક્રિયન્તેઽહર્નિશં મયા ।
દાસોઽયમિતિ માં મત્વા ક્ષમસ્વ પરમેશ્વરિ ॥
મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં મહેશ્વરિ ।
યત્પૂજિતં મયા દેવિ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ તે ॥
કાયેન વાચા મનસેન્દ્રિયૈર્વા
બુદ્ધ્યાત્મના વા પ્રકૃતેઃ સ્વભાવાત્ ।
નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥
અનયા ધ્યાન-આવાહનાદિ-ષોડશોપચાર પૂજયા શ્રીસરસ્વતી દેવી સુપ્રીતા સુપ્રસન્ના વરદા ભવતુ ॥
ઉદ્વાસનમ્
શોભનાર્થે ક્ષેમાય પુનરાગમનાય ચ ॥
પ્રસાદ ગ્રહણમ્
અકાલમૃત્યુહરણં સર્વવ્યાધિનિવારણમ્ ।
સમસ્તપાપક્ષયકરં દેવતા પાદોદકં શુભમ્ ॥
શ્રીસરસ્વતી દેવી પ્રસાદં શિરસા ગૃહ્ણામિ ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
ૐ તત્સત્ બ્રહ્માર્પણમસ્તુ ॥