Goddess Tripura Sundari

ষট্ত্ৰিংশন্নৱমল্লিকাস্তৱঃ

(Shattrimshannavamallikastavah in Assamese)

Tyagaraja

Also known as shattrimshat nava mallika stava · nava mallika stava · tripura sundari stava tyagaraja

Thirty-six verses to Tripura, every one of them ending on the same line — I bow to Tripura, made of the higher and the lower, for the awareness of my own bliss — so that the hymn works as a litany on a single refrain. It follows her up through the body: at the lotus of the root, on the seat called Kamakhya, as Bala with the light of moon and sun and fire; at Oddiyana, slender as a lotus fibre and bright as a thousand lightnings, setting the breath to work. It then lays out what the schools have each called her — wisdom, being, emptiness, the unborn, inertness, and by others simply that brahman which is everything — and gives her the offices of grace and of concealment, of creation, maintenance and dissolution alike. The final verse calls the poem a garland of thirty-six fresh jasmines strung on the thread of insight.

॥ ষট্ত্ৰিংশন্নৱমল্লিকাস্তৱঃ ॥
যা মাতা সদসদ্ৱিলক্ষণপৰাসংৱিত্স্ৱৰূপা সদা
জাগ্ৰত্স্ৱপ্নসুষুপ্তিৱৃত্তিৱিলসত্স্ফূৰ্তিঃ পৰা ৱৈখৰী ।
ইচ্ছাদিত্ৰযধৰ্মিণী পৰগুহাহন্তাপ্ৰকাশাত্মিকা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১॥
যাং মূলাম্বুজকৰ্ণিকাপ্ৰৱিলসত্কামাখ্যপীঠে পৰাং
সোমাৰ্কানলদীপ্তিমক্ষৰতনুং বালাং ৱিমৰ্শাত্মিকাম্ ।
ধ্যাযন্তঃ সহসা ভজন্তি কৱিতাপাণ্ডিত্যমত্যদ্ভুতং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২॥
যামম্ভোজমৃণালতন্তুসুতনুং ৱিদ্যুত্সহস্ৰপ্ৰভাং
কূজন্তীং কুলকুণ্ডখেলনপৰাং প্ৰাণানিলোদ্যোজনীম্ ।
ওড্যাণে পৰিচিন্তযন্তি কৃতিনঃ পীযূষৱৰ্ষাপ্তযে
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩॥
যাং স্মৃত্ৱা মণিপূৰকে ৰৱিনিভে ৰৌদ্ৰে কৃশান্ৱালযে
পশ্যন্তীং পদৱাক্যপদ্যৰচনাপাণ্ডিত্যসংৱৰ্ধিনীম্ ।
ৱক্ত্ৰাম্ভোৰুহসৌধনৰ্তননটীং পশ্যন্তি শৈৱাঃ সদা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৪॥
যাং ধ্যাযন্তি ৱিধূতপাপহৃদযা হৃত্পুণ্ডৰীকাম্বৰে
নিৰ্দোষাৰুণৰত্নদীপতুলিতাং প্ৰজ্ঞানসীমন্তিনীম্ ।
সংলব্ধুং সকলাত্মিকাং পৰমনঃকাযপ্ৰৱেশাক্ৰিযাং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৫॥
যাং জালন্ধৰবন্ধনোৰ্ধ্ৱগমনাং চক্ৰে ৱিশুদ্ধৌ শৰ-
জ্জ্যোত্স্নাকাশনিভে স্ৱৰাক্ষৰলসদ্দ্ৱ্যষ্টাব্জপত্ৰান্ৱিতে ।
ধ্যাযন্ত্যাত্মসুখানুভূতিমমলাং লব্ধুং চিৰঞ্জীৱিতাং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৬॥
যাং পশ্যন্তি পুৰাণপুণ্যলসিকাঃ শ্ৰীদেশিকাজ্ঞাধৰা
ভ্ৰূমধ্যদ্ৱিদলাম্বুজপ্ৰৱিলসচ্চান্দ্ৰীকলাং শাশ্ৱতীম্ ।
নিত্যানন্দসুধাসমুদ্ৰলহৰীক্ৰীডানুভূত্যৈ সদা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৭॥
যাং পাৰ্শ্ৱস্থিতহংসৱৰ্ণৱিলসদ্বিন্দৌ ত্ৰিৱৰ্ণাত্মিকাং
প্ৰদ্যুম্নীযকলামযীং নিজসুখোদ্বোধপ্ৰসাদোদযাম্ ।
সিদ্ধান্তাৰ্থৰতা জিতেন্দ্ৰিযকণা ধ্যাযন্ত্যভেদায ৱৈ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৮॥
যামৰ্ধেন্দুসৰোৰুহেঽৰ্ধশশভৃদ্ৰূপে হিমাংশুপ্ৰভে
পশ্যন্ত্যাত্মসুখায ৱিস্ৱনমযীং তত্তন্ত্ৰসঙ্খ্যালৱৈঃ ।
হৃল্লেখামনুপাৰগা নিযমিতপ্ৰাণাদিসৰ্ৱেন্দ্ৰিযাঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৯॥
ৰোধিন্যম্বুৰুহে ত্ৰিকোণৰুচিৰে জ্যোত্স্নানিভে সৰ্ৱদা
দ্ৱাত্ৰিংশল্লৱমাননিস্ৱনৱহাং পশ্যন্তি যাং খেচৰীম্ ।
মাযাক্ৰীডনপেশলানিজপদানন্দাপ্তযেঽপ্যদ্ভুতং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১০॥
নাদাব্জে ৱৰপদ্মৰাগমণিযষ্ট্যা স্পৰ্ধমানাং পৰাং
গচ্ছন্তীং শিৱধাম ষোডশলৱধ্যানাত্মিকাং সংৱিদা ।
তাৰানাযকভানুসঙ্গৰসিকাঃ পশ্যন্তি মুদ্ৰান্ৱিতাঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১১॥
নাদান্তেঽষ্টলৱধ্ৱনিপ্ৰকটিতাং ৱিদ্যুচ্ছটাভাসুৰাং
যাং সৱ্যস্থিতবিন্দুলাঙ্গলমিৱা স্ৱং ৰূপমাবিভ্ৰতীম্ ।
যান্তীমূৰ্ধ্ৱকুলং যমাদিনিৰতাঃ পশ্যন্ত্যখণ্ডাপ্তযে
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১২॥
তিৰ্যগ্বিন্দুযুগস্য ৱামৱিচৰদ্ৰেখামযে নিৰ্মলে
শক্ত্যব্জে তৰুণাৰ্কৰোচিষি চ যাং পশ্যন্তি লক্ষেক্ষণাঃ ।
স্ৱানন্দায চতুৰ্লৱস্ৱনমযীং শ্ৰীপাদুকাগামিনীং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৩॥
বিন্দ্ৱাশ্লিষ্টকৃশানুকোণতনুমত্যাং ৱ্যাপিকাযাং সদা
বালোষ্ণাংশুৰুচৌ পৰাং লৱযুগধ্যানাত্মিকাং সংৱিদম্ ।
যাং পশ্যন্তি মনীষিণঃ কুলৱধূপাদাব্জৰেণূদ্ৱহাঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৪॥
ঊৰ্ধ্ৱাধোৱিলসত্সুবিন্দুযুতৰেখাম্ভোৰুহে নিৰ্মলে
সূৰ্যাভে সমনেতিনাম্নি লৱনিস্ৱানাত্মিকাং চেতনাম্ ।
যাং পশ্যন্ত্যমনস্কযোগৱিভৱাযান্তৰ্মুখাৰাধকাঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৫॥
উন্মন্যম্বুৰুহে দ্ৱিষডদিনমণিজ্যোতিৰ্মযে চিন্মযীং
বিন্দ্ৱাধাৰসমুল্লসত্সৰলসদ্ৰেখামযে যোগিনঃ ।
যাং পশ্যন্ত্যণিমাদিৱিঘ্নদলনে ধীধৈৰ্যৱিজ্ঞানিনঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৬॥
যাং ধাত্ৰাদিৱিহীনধামৰসিকাং জ্ঞাত্ৰাদিৱিশ্ৰান্তিকাম্
আত্মাৰামপৰাযণশ্ৰুতিশিৰোমৌনাৰ্থৰূপাং শিৱাম্ ।
নিৰ্দ্ৱন্দ্ৱাত্মপৰাযণা অনুভৱন্ত্যানন্দসীমাতিগাঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৭॥
যামাবালবুধাজ্ঞগোপৱিদিতাহংৰূপিণীং সৰ্ৱদা
সৰ্ৱোপপ্লৱমুক্তধামৰমণীং স্ৱানন্দলীলাৱতীম্ ।
নিস্ত্ৰৈগুণ্যপৰাপৰেতৰৰসাঃ স্ৱেনৈৱ পশ্যন্ত্যহো
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৮॥
যাং প্ৰজ্ঞেতি ৱদন্তি কেচিদিতৰে সদ্ৰূপিণীত্যাদিমাং
শূন্যং কেচিদজেতি কেচিদপৰে জাড্যাত্মিকেত্যদ্ভুতম্ ।
জাড্যাজাড্যমযীতি কেচিদিতৰে তদ্ব্ৰহ্ম সৰ্ৱাত্মকং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ১৯॥
যা কাষ্ঠা পৰমা গতিঃ পৰমভূদস্পন্দিনী স্পন্দিনী
সৃষ্ট্ৱাদৌ নিখিলং চৰাচৰমিদং স্ৱস্মিন্ প্ৰৱেশ্যেচ্ছযা ।
ক্ৰীডত্যেকৰসাত্মিকাপি বহুধা ভাতীৱ যা সৰ্ৱগা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২০॥
যাহম্প্ৰত্যযসাক্ষিণী জগদুপাদানং চ নিষ্কাৰণং
যাৱস্থাত্ৰযৱৰ্জিতাপি সকলাৱস্থাত্মিকা সংৱিদা ।
যা ভোক্তৃত্ৱৱিলক্ষণাপি সততং ভোক্ত্ৰী প্ৰমোদান্নিজাত্
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২১॥
সৰ্ৱানুগ্ৰহধৰ্মিণী স্ৱযমভূত্ সাদাখ্যধৰ্মেণ যা
লোকানাং পৰমেশ্ৱৰী কিল তিৰোধানেন ধৰ্মেণ যা ।
যা নাশস্থিতিসৃষ্টিধৰ্মৱিভৱৈ ৰুদ্ৰাদিমূৰ্ত্যাত্মিকা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২২॥
যা সোমাৰ্কমহীজলাগ্নিমৰুদাকাশাত্মদেহৈঃ সদা
সৰ্ৱং ৱিশ্ৱমিদং দধত্যাপি পৰং নিৰ্দেহলেপাদ্ভুতম্ ।
যা ৱেদাগমশাস্ত্ৰমূলগুৰুৰপ্যৱ্যাজমৌনাত্মিকা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৩॥
সূক্ষ্মাত্ সূক্ষ্মতমা ৱিভোৰ্ৱিভুতমা যা মধ্যমা সৰ্ৱদা
শ্ৰোত্ৰাদেঃ শ্ৰৱণাদিৰাত্মনি চিদাভাসো মতৌ প্ৰেৰিকা ।
ৱিশ্ৱো জাগ্ৰতি তৈজসঃ পৰমভূত্ স্ৱপ্নে সুষুপ্তৌ সুখং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৪॥
নিৰ্দোষা সকলান্তৰঙ্গৰমণীযাপ্যদ্ভুতং নিষ্ক্ৰিযা
যা সৰ্ৱেন্দ্ৰিযকৰ্মকৰ্ত্ৰ্যপি সতাং পাশাষ্টকচ্ছেদিনী ।
নিৰ্লোভা নিখিলপ্ৰপঞ্চমমতাহন্তাত্মিকাপ্যদ্ৱযী
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৫॥
অধ্ৱাতীতচৰিত্ৰৱত্যপি সতাং সন্মাৰ্গসন্দৰ্শিনী
যা পূজাৱিমুখী নৃণাং নিজপদাৰ্চাযাং নিযন্ত্ৰী পৰম্ ।
সৰ্ৱাহঙ্কৃতিৰূপিণী নতজনাহঙ্কাৰৱিচ্ছেদিনী
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৬॥
যা পঞ্চাননমঞ্চমধ্যৱিলসত্কামেশ্ৱৰাঙ্কস্থিতা
নিত্যা পূজিতপাদপদ্মযুগলা নিত্যোত্সৱাহ্লাদিনী ।
সৰ্ৱানন্দগৃহোজ্জ্ৱলা গুৰুকৃপাপীযূষট্টগ্গোচৰা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৭॥
নৈষ্কৰ্ম্যা স্ৱযমপ্যহো নিজকৃপাপাত্ৰস্য যত্ সঞ্চিতং
প্ৰাৰব্ধম্ ক্ষপযত্যনন্যগতিকং তং যাকৰোদ্দেৱতাম্ ।
নিৰ্ধৰ্মিণ্যপি সৰ্ৱদা নিজনতাযানন্দদাযিন্যহো
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৮॥
যা ব্ৰহ্মাণ্ডজগত্প্ৰসূৰপি সদা তাৰুণ্যৱত্যদ্ভুতং
সৰ্ৱৈশ্ৱৰ্যৰতাপি গৰ্ৱমদমাত্সৰ্যাদিহীনা পৰম্ ।
ত্ৰৈলোক্যেশ্ৱৰৰাজ্ঞ্যপি শ্ৰিতজনৈৰ্দত্তং প্ৰগৃহ্ণাত্যহো
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ২৯॥
যা ভক্তোত্তমচেতসশ্চপলতাং হন্ত্ৰী কুৰঙ্গেক্ষণা
চিত্ৰং কামৰিপোৰ্মনশ্চপলতাং দাত্ৰী স্ৱৰূপেণ চ ।
মোহং হন্তি নতস্য মন্দহসিতৈৰ্মোহং ৱিধত্তে ৱিভোঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩০॥
যস্যাঃ পদ্মদলাযতাক্ষিকৰুণাপাত্ৰাণি ৱাণ্যাদয-
স্তত্তত্কাৰ্যপৰা ভৱন্তি কৃতিনো ব্ৰহ্মেন্দ্ৰৰুদ্ৰাদযঃ ।
যস্যাঃ পাদসৰোজসেৱনপৰা নন্দন্ত্যহো সিদ্ধযঃ
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩১॥
দিৱ্যশ্ৰীচৰণাৰৱিন্দৱিগলত্পীযূষসৰ্পিঃ প্লুতং
জ্ঞানাগ্নৌ সুমনঃস্ৰুচা জডমিদং দৃশ্যং তপঃসংস্কৃতম্ ।
যস্যৈ ভক্তিসতীসমন্ৱিতবুধা জুহ্ৱত্যজস্ৰং পৰং
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩২॥
যা শৃঙ্গাৰৰসোপদেশনগুৰুঃ শ্ৰীকামজেতুঃ সদা
কাৰুণ্যামৃতৱৃষ্টিপূৰ্ণজলমুক্ শ্ৰীনীলকণ্ঠপ্ৰিযা ।
পঞ্চেষোৰ্ৱিজযশ্ৰিযো ধ্ৱজপটী যা শান্তিসীমানটী
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩৩॥
ৱিদ্যোদ্যানমৰালিকা পৰশিৱোত্সঙ্গোল্লসচ্ছাৰিকা
মেনাপুণ্যসুপঞ্জৰাশ্ৰিতশুকী কাত্যাতনী যাম্বিকা ।
শ্ৰীপাণ্ড্যেশ্ৱৰকীৰ্তিকল্পলতিকা কাঞ্চীপুৰীনাযিকা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩৪॥
লোকানাং পৰমৌষধং ভগৱদধ্ৱংসায ৱিদ্যাপ্তযে
মূকানামমৃতাব্ধিৱীচিকৱিতাপাণ্ডিত্যসীমাপ্তযে ।
নিস্ত্ৰৈগুণ্যপৰাত্পৰস্য মদনোদ্ৰেকায চিত্ৰং চ যা
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩৫॥
নিত্যৈশ্ৱৰ্যৱতী মহাগুণৱতী সত্পুত্ৰসম্পদ্ৱতী
সত্সৌভাগ্যৱতী পতিপ্ৰিযৱতী প্ৰাজ্ঞেশ্ৱৰী পাৰ্ৱতী ।
সত্সৌন্দৰ্যৱতী শিৱৱ্ৰতৱতী সাধ্ৱী চ যা শাশ্ৱতী
তাং নৌমি ত্ৰিপুৰাং পৰাপৰমযীং স্ৱানন্দসংৱিত্তযে ॥ ৩৬॥
ষট্ত্ৰিংশন্নৱমল্লিকাস্ৰজমিমাং ত্যাগেশপাদাৰ্পিতাং
প্ৰজ্ঞাসূত্ৰসুগুম্ভিতাং গুৰুকৃপানন্দামৃতাপ্লাৱিতাম্ ।
যো ধত্তে হৃদি মূৰ্ধ্নি নিশ্চলধিযা শ্ৰোত্ৰেণ ৱাচাথৱা
তস্মৈ দাস্যতি দেৱতা শিৱপদং সত্পুত্ৰসম্পত্সুখম্ ॥ ৩৭॥
ইত্যানন্দনাথপাদপপদ্মোপজীৱিনা কাশ্যপগোত্ৰোত্পন্নেনান্ধ্ৰেণ ত্যাগৰাজনাম্না ৱিৰচিতঃ ষট্ত্ৰিংশন্নৱমল্লিকাস্তৱঃ সম্পূৰ্ণঃ ।

Explore More