Goddess Tripura Sundari

ષટ્ત્રિંશન્નવમલ્લિકાસ્તવઃ

(Shattrimshannavamallikastavah in Gujarati)

Tyagaraja

Also known as shattrimshat nava mallika stava · nava mallika stava · tripura sundari stava tyagaraja

Thirty-six verses to Tripura, every one of them ending on the same line — I bow to Tripura, made of the higher and the lower, for the awareness of my own bliss — so that the hymn works as a litany on a single refrain. It follows her up through the body: at the lotus of the root, on the seat called Kamakhya, as Bala with the light of moon and sun and fire; at Oddiyana, slender as a lotus fibre and bright as a thousand lightnings, setting the breath to work. It then lays out what the schools have each called her — wisdom, being, emptiness, the unborn, inertness, and by others simply that brahman which is everything — and gives her the offices of grace and of concealment, of creation, maintenance and dissolution alike. The final verse calls the poem a garland of thirty-six fresh jasmines strung on the thread of insight.

॥ ષટ્ત્રિંશન્નવમલ્લિકાસ્તવઃ ॥
યા માતા સદસદ્વિલક્ષણપરાસંવિત્સ્વરૂપા સદા
જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તિવૃત્તિવિલસત્સ્ફૂર્તિઃ પરા વૈખરી ।
ઇચ્છાદિત્રયધર્મિણી પરગુહાહન્તાપ્રકાશાત્મિકા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧॥
યાં મૂલામ્બુજકર્ણિકાપ્રવિલસત્કામાખ્યપીઠે પરાં
સોમાર્કાનલદીપ્તિમક્ષરતનું બાલાં વિમર્શાત્મિકામ્ ।
ધ્યાયન્તઃ સહસા ભજન્તિ કવિતાપાણ્ડિત્યમત્યદ્ભુતં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨॥
યામમ્ભોજમૃણાલતન્તુસુતનું વિદ્યુત્સહસ્રપ્રભાં
કૂજન્તીં કુલકુણ્ડખેલનપરાં પ્રાણાનિલોદ્યોજનીમ્ ।
ઓડ્યાણે પરિચિન્તયન્તિ કૃતિનઃ પીયૂષવર્ષાપ્તયે
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩॥
યાં સ્મૃત્વા મણિપૂરકે રવિનિભે રૌદ્રે કૃશાન્વાલયે
પશ્યન્તીં પદવાક્યપદ્યરચનાપાણ્ડિત્યસંવર્ધિનીમ્ ।
વક્ત્રામ્ભોરુહસૌધનર્તનનટીં પશ્યન્તિ શૈવાઃ સદા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૪॥
યાં ધ્યાયન્તિ વિધૂતપાપહૃદયા હૃત્પુણ્ડરીકામ્બરે
નિર્દોષારુણરત્નદીપતુલિતાં પ્રજ્ઞાનસીમન્તિનીમ્ ।
સંલબ્ધું સકલાત્મિકાં પરમનઃકાયપ્રવેશાક્રિયાં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૫॥
યાં જાલન્ધરબન્ધનોર્ધ્વગમનાં ચક્રે વિશુદ્ધૌ શર-
જ્જ્યોત્સ્નાકાશનિભે સ્વરાક્ષરલસદ્દ્વ્યષ્ટાબ્જપત્રાન્વિતે ।
ધ્યાયન્ત્યાત્મસુખાનુભૂતિમમલાં લબ્ધું ચિરઞ્જીવિતાં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૬॥
યાં પશ્યન્તિ પુરાણપુણ્યલસિકાઃ શ્રીદેશિકાજ્ઞાધરા
ભ્રૂમધ્યદ્વિદલામ્બુજપ્રવિલસચ્ચાન્દ્રીકલાં શાશ્વતીમ્ ।
નિત્યાનન્દસુધાસમુદ્રલહરીક્રીડાનુભૂત્યૈ સદા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૭॥
યાં પાર્શ્વસ્થિતહંસવર્ણવિલસદ્બિન્દૌ ત્રિવર્ણાત્મિકાં
પ્રદ્યુમ્નીયકલામયીં નિજસુખોદ્બોધપ્રસાદોદયામ્ ।
સિદ્ધાન્તાર્થરતા જિતેન્દ્રિયકણા ધ્યાયન્ત્યભેદાય વૈ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૮॥
યામર્ધેન્દુસરોરુહેઽર્ધશશભૃદ્રૂપે હિમાંશુપ્રભે
પશ્યન્ત્યાત્મસુખાય વિસ્વનમયીં તત્તન્ત્રસઙ્ખ્યાલવૈઃ ।
હૃલ્લેખામનુપારગા નિયમિતપ્રાણાદિસર્વેન્દ્રિયાઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૯॥
રોધિન્યમ્બુરુહે ત્રિકોણરુચિરે જ્યોત્સ્નાનિભે સર્વદા
દ્વાત્રિંશલ્લવમાનનિસ્વનવહાં પશ્યન્તિ યાં ખેચરીમ્ ।
માયાક્રીડનપેશલાનિજપદાનન્દાપ્તયેઽપ્યદ્ભુતં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૦॥
નાદાબ્જે વરપદ્મરાગમણિયષ્ટ્યા સ્પર્ધમાનાં પરાં
ગચ્છન્તીં શિવધામ ષોડશલવધ્યાનાત્મિકાં સંવિદા ।
તારાનાયકભાનુસઙ્ગરસિકાઃ પશ્યન્તિ મુદ્રાન્વિતાઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૧॥
નાદાન્તેઽષ્ટલવધ્વનિપ્રકટિતાં વિદ્યુચ્છટાભાસુરાં
યાં સવ્યસ્થિતબિન્દુલાઙ્ગલમિવા સ્વં રૂપમાબિભ્રતીમ્ ।
યાન્તીમૂર્ધ્વકુલં યમાદિનિરતાઃ પશ્યન્ત્યખણ્ડાપ્તયે
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૨॥
તિર્યગ્બિન્દુયુગસ્ય વામવિચરદ્રેખામયે નિર્મલે
શક્ત્યબ્જે તરુણાર્કરોચિષિ ચ યાં પશ્યન્તિ લક્ષેક્ષણાઃ ।
સ્વાનન્દાય ચતુર્લવસ્વનમયીં શ્રીપાદુકાગામિનીં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૩॥
બિન્દ્વાશ્લિષ્ટકૃશાનુકોણતનુમત્યાં વ્યાપિકાયાં સદા
બાલોષ્ણાંશુરુચૌ પરાં લવયુગધ્યાનાત્મિકાં સંવિદમ્ ।
યાં પશ્યન્તિ મનીષિણઃ કુલવધૂપાદાબ્જરેણૂદ્વહાઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૪॥
ઊર્ધ્વાધોવિલસત્સુબિન્દુયુતરેખામ્ભોરુહે નિર્મલે
સૂર્યાભે સમનેતિનામ્નિ લવનિસ્વાનાત્મિકાં ચેતનામ્ ।
યાં પશ્યન્ત્યમનસ્કયોગવિભવાયાન્તર્મુખારાધકાઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૫॥
ઉન્મન્યમ્બુરુહે દ્વિષડદિનમણિજ્યોતિર્મયે ચિન્મયીં
બિન્દ્વાધારસમુલ્લસત્સરલસદ્રેખામયે યોગિનઃ ।
યાં પશ્યન્ત્યણિમાદિવિઘ્નદલને ધીધૈર્યવિજ્ઞાનિનઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૬॥
યાં ધાત્રાદિવિહીનધામરસિકાં જ્ઞાત્રાદિવિશ્રાન્તિકામ્
આત્મારામપરાયણશ્રુતિશિરોમૌનાર્થરૂપાં શિવામ્ ।
નિર્દ્વન્દ્વાત્મપરાયણા અનુભવન્ત્યાનન્દસીમાતિગાઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૭॥
યામાબાલબુધાજ્ઞગોપવિદિતાહંરૂપિણીં સર્વદા
સર્વોપપ્લવમુક્તધામરમણીં સ્વાનન્દલીલાવતીમ્ ।
નિસ્ત્રૈગુણ્યપરાપરેતરરસાઃ સ્વેનૈવ પશ્યન્ત્યહો
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૮॥
યાં પ્રજ્ઞેતિ વદન્તિ કેચિદિતરે સદ્રૂપિણીત્યાદિમાં
શૂન્યં કેચિદજેતિ કેચિદપરે જાડ્યાત્મિકેત્યદ્ભુતમ્ ।
જાડ્યાજાડ્યમયીતિ કેચિદિતરે તદ્બ્રહ્મ સર્વાત્મકં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૧૯॥
યા કાષ્ઠા પરમા ગતિઃ પરમભૂદસ્પન્દિની સ્પન્દિની
સૃષ્ટ્વાદૌ નિખિલં ચરાચરમિદં સ્વસ્મિન્ પ્રવેશ્યેચ્છયા ।
ક્રીડત્યેકરસાત્મિકાપિ બહુધા ભાતીવ યા સર્વગા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૦॥
યાહમ્પ્રત્યયસાક્ષિણી જગદુપાદાનં ચ નિષ્કારણં
યાવસ્થાત્રયવર્જિતાપિ સકલાવસ્થાત્મિકા સંવિદા ।
યા ભોક્તૃત્વવિલક્ષણાપિ સતતં ભોક્ત્રી પ્રમોદાન્નિજાત્
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૧॥
સર્વાનુગ્રહધર્મિણી સ્વયમભૂત્ સાદાખ્યધર્મેણ યા
લોકાનાં પરમેશ્વરી કિલ તિરોધાનેન ધર્મેણ યા ।
યા નાશસ્થિતિસૃષ્ટિધર્મવિભવૈ રુદ્રાદિમૂર્ત્યાત્મિકા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૨॥
યા સોમાર્કમહીજલાગ્નિમરુદાકાશાત્મદેહૈઃ સદા
સર્વં વિશ્વમિદં દધત્યાપિ પરં નિર્દેહલેપાદ્ભુતમ્ ।
યા વેદાગમશાસ્ત્રમૂલગુરુરપ્યવ્યાજમૌનાત્મિકા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૩॥
સૂક્ષ્માત્ સૂક્ષ્મતમા વિભોર્વિભુતમા યા મધ્યમા સર્વદા
શ્રોત્રાદેઃ શ્રવણાદિરાત્મનિ ચિદાભાસો મતૌ પ્રેરિકા ।
વિશ્વો જાગ્રતિ તૈજસઃ પરમભૂત્ સ્વપ્ને સુષુપ્તૌ સુખં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૪॥
નિર્દોષા સકલાન્તરઙ્ગરમણીયાપ્યદ્ભુતં નિષ્ક્રિયા
યા સર્વેન્દ્રિયકર્મકર્ત્ર્યપિ સતાં પાશાષ્ટકચ્છેદિની ।
નિર્લોભા નિખિલપ્રપઞ્ચમમતાહન્તાત્મિકાપ્યદ્વયી
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૫॥
અધ્વાતીતચરિત્રવત્યપિ સતાં સન્માર્ગસન્દર્શિની
યા પૂજાવિમુખી નૃણાં નિજપદાર્ચાયાં નિયન્ત્રી પરમ્ ।
સર્વાહઙ્કૃતિરૂપિણી નતજનાહઙ્કારવિચ્છેદિની
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૬॥
યા પઞ્ચાનનમઞ્ચમધ્યવિલસત્કામેશ્વરાઙ્કસ્થિતા
નિત્યા પૂજિતપાદપદ્મયુગલા નિત્યોત્સવાહ્લાદિની ।
સર્વાનન્દગૃહોજ્જ્વલા ગુરુકૃપાપીયૂષટ્ટગ્ગોચરા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૭॥
નૈષ્કર્મ્યા સ્વયમપ્યહો નિજકૃપાપાત્રસ્ય યત્ સઞ્ચિતં
પ્રારબ્ધમ્ ક્ષપયત્યનન્યગતિકં તં યાકરોદ્દેવતામ્ ।
નિર્ધર્મિણ્યપિ સર્વદા નિજનતાયાનન્દદાયિન્યહો
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૮॥
યા બ્રહ્માણ્ડજગત્પ્રસૂરપિ સદા તારુણ્યવત્યદ્ભુતં
સર્વૈશ્વર્યરતાપિ ગર્વમદમાત્સર્યાદિહીના પરમ્ ।
ત્રૈલોક્યેશ્વરરાજ્ઞ્યપિ શ્રિતજનૈર્દત્તં પ્રગૃહ્ણાત્યહો
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૨૯॥
યા ભક્તોત્તમચેતસશ્ચપલતાં હન્ત્રી કુરઙ્ગેક્ષણા
ચિત્રં કામરિપોર્મનશ્ચપલતાં દાત્રી સ્વરૂપેણ ચ ।
મોહં હન્તિ નતસ્ય મન્દહસિતૈર્મોહં વિધત્તે વિભોઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૦॥
યસ્યાઃ પદ્મદલાયતાક્ષિકરુણાપાત્રાણિ વાણ્યાદય-
સ્તત્તત્કાર્યપરા ભવન્તિ કૃતિનો બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રાદયઃ ।
યસ્યાઃ પાદસરોજસેવનપરા નન્દન્ત્યહો સિદ્ધયઃ
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૧॥
દિવ્યશ્રીચરણારવિન્દવિગલત્પીયૂષસર્પિઃ પ્લુતં
જ્ઞાનાગ્નૌ સુમનઃસ્રુચા જડમિદં દૃશ્યં તપઃસંસ્કૃતમ્ ।
યસ્યૈ ભક્તિસતીસમન્વિતબુધા જુહ્વત્યજસ્રં પરં
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૨॥
યા શૃઙ્ગારરસોપદેશનગુરુઃ શ્રીકામજેતુઃ સદા
કારુણ્યામૃતવૃષ્ટિપૂર્ણજલમુક્ શ્રીનીલકણ્ઠપ્રિયા ।
પઞ્ચેષોર્વિજયશ્રિયો ધ્વજપટી યા શાન્તિસીમાનટી
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૩॥
વિદ્યોદ્યાનમરાલિકા પરશિવોત્સઙ્ગોલ્લસચ્છારિકા
મેનાપુણ્યસુપઞ્જરાશ્રિતશુકી કાત્યાતની યામ્બિકા ।
શ્રીપાણ્ડ્યેશ્વરકીર્તિકલ્પલતિકા કાઞ્ચીપુરીનાયિકા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૪॥
લોકાનાં પરમૌષધં ભગવદધ્વંસાય વિદ્યાપ્તયે
મૂકાનામમૃતાબ્ધિવીચિકવિતાપાણ્ડિત્યસીમાપ્તયે ।
નિસ્ત્રૈગુણ્યપરાત્પરસ્ય મદનોદ્રેકાય ચિત્રં ચ યા
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૫॥
નિત્યૈશ્વર્યવતી મહાગુણવતી સત્પુત્રસમ્પદ્વતી
સત્સૌભાગ્યવતી પતિપ્રિયવતી પ્રાજ્ઞેશ્વરી પાર્વતી ।
સત્સૌન્દર્યવતી શિવવ્રતવતી સાધ્વી ચ યા શાશ્વતી
તાં નૌમિ ત્રિપુરાં પરાપરમયીં સ્વાનન્દસંવિત્તયે ॥ ૩૬॥
ષટ્ત્રિંશન્નવમલ્લિકાસ્રજમિમાં ત્યાગેશપાદાર્પિતાં
પ્રજ્ઞાસૂત્રસુગુમ્ભિતાં ગુરુકૃપાનન્દામૃતાપ્લાવિતામ્ ।
યો ધત્તે હૃદિ મૂર્ધ્નિ નિશ્ચલધિયા શ્રોત્રેણ વાચાથવા
તસ્મૈ દાસ્યતિ દેવતા શિવપદં સત્પુત્રસમ્પત્સુખમ્ ॥ ૩૭॥
ઇત્યાનન્દનાથપાદપપદ્મોપજીવિના કાશ્યપગોત્રોત્પન્નેનાન્ધ્રેણ ત્યાગરાજનામ્ના વિરચિતઃ ષટ્ત્રિંશન્નવમલ્લિકાસ્તવઃ સમ્પૂર્ણઃ ।

Explore More