Lord Dattatreya

śrī gurucaritra adhyāya 37

(Shri Gurucharitra Adhyay 37 in English (IAST))

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 37 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 37. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for आह्निककर्मनिरूपणं.

#of 274
|| śrīgaṇeśāya namaḥ ||
nāmadhāraka vinavī siddhāsī | puḍhe kathā vartalī kaisī |
śrīguru sāṃgatī vistāresī | kāya nirūpile yānaṃtara ||1||
aika nāmadhārakā saguṇā | śrīguru avatāra nārāyaṇā |
jāṇe sarva ācārakhuṇā | sāṃgatase kṛpesī ||2||
traimūrtīcyā avatārāsa | ācāra sāṃgatā kāya prayāsa |
jñāna deunī patitāsa | veda mhaṇavile kavaṇeparī ||3||
aise gurumūrti dātāru | bhaktajanakalpataru |
sāṃgate jhāle ācāru | kṛpā karoni viprāsī ||4||
śrīguru mhaṇatī brāhmaṇāsī | gṛharakṣaṇārtha kāraṇāsī agnimaṃthanakāṣṭhāsī |
saṃpādāve kṛṣṇāmārjāra ||5||
śrīkhaṃḍādi maṇighṛte | til̤a kṛṣṇājina chāgavastre |
itukī asāvī pavitre | durite bādhā karū na śakatī ||6||
śuklapakṣa sārasāsī | posāve gharī pariyesī |
samastapāpavināśī | dhenu asāvī āpule gharī ||7||
devapūjece vidhāna | sāṃgena aikā eka mana |
gṛha barave saṃmārjana | devaguha asāve ||8||
hiraṇya raupya tāmresī | athavā mṛttikā pātresī |
saṃmārjana karāve vidhīṃsī | niṣiddha pātre sāṃgena ||9||
kāsyapātrī kanyakāhastī | novarī athavā śūdra jātī |
na karāve vastra dharoni vāmahastī | dakṣiṇa hastī sāravāve ||10||
prāraṃbha karāvā naiṛtyakonī | rātrī na karāve udaka gheunī |
agatya karaṇe ghaḍe manī | bhasme karoni sāravāve ||11||
raṃgamāl̤ikā ghāloni nirmal̤a | asāve devatābhuvanī |
maga baisoni śubhāsanī | devapūjā karāvī ||12||
jaisī saṃdhyā brāhmaṇāsī | devapūjā karāvī taisī |
trikāla karāve arcanāsī | ekacitte manobhāve ||13||
trikāl̤ī na ghaḍe jyāsī | prātaḥkāl̤ī karāvī harṣī |
tehī na sādhe pariyesī | mādhyāhnakāl̤ī karāve ||14||
sāyaṃkāl̤ī maṃtresī | puṣpe vāhoni bhaktīsī |
aise na sādhe jayāsī | bhojanakāl̤ī karāve ||15||
devapūjā na karī nara | pāve tvarita yamapura |
naraka bhogī niraṃtara | aika brāhmaṇā ekacitte ||16||
viprakul̤ī janma jayāsī | pūjā na karitā jevī harṣī |
toci hoya yamagrāsī | vaiśvadeva na karī nara ||17||
devapūjā karāvayāsī | sahā prakāra pariyesī |
udakanārāyaṇa viśeṣī | pūjitā tṛpti jagannāthā ||18||
dusarā prakāra sāṃgena aikā | agnidevapūjā adhikā |
mānasapūjā ativiśekhā | ekacitte pariyesā ||19||
sūryapūjā karitā jāṇa | saṃtuṣṭa hoya nārāyaṇa |
sāmānyapakṣe sthaṃḍilī jāṇa | pratimāpūjā svalpabuddhi ||20||
jñātā asela buddhimaṃta | yajñapuruṣapūjā tvarita |
svargāpavargā pūjā deta | yajñapuruṣapūjā mukhya jāṇa ||21||
athavā pūjāve dhenūsī | brāhmaṇapūjā viśeṣī |
gurupūjā manobhāvesī | pratyakṣa tuṣṭe gurumūrti ||22||
guru traimūrti mhaṇoni | bolatī samasta śrutivacanī |
sakal̤ābhīṣṭe tayāpāsūnī | pāvije cārī puruṣārtha ||23||
kalipraveśa hotā narū | na karitā aṃtaḥkaraṇa sthirū |
utpatti kelī śāṅargadharū | samasta kali uddhārāvayā ||24||
śāligrāmacakrāṃkitesī | prakāśa kelā hraṣīkeśī |
tīrtha ghetā pariyesī | samasta pāpe nāsatī ||25||
ājñā gheūni śrīgurūcī | pūjā karāvī pratimecī |
vedokta maṃtra karonī vācī | vidhipūrvaka pūjāve ||26||
strījanādi śūdrāṃsī | na mhaṇāve vedamaṃtresī |
āgamoktamārgaisī gurunirope karāve ||27||
śrīgurūce niropāne | pūjije kāṣṭhe pāṣāṇe |
teci hotī deva jāṇe | hotī prasanna pariyesā ||28||
śuci āsanī baisonī | karāve prāṇāyāma tinhī |
yebhyomātā mhaṇoni | cetana karāvā paramātmā ||29||
praṇava maṃtroni dvādaśī | udaka prokṣāve āpulyā śirasī |
saṃkalpa karoni aṃganyāsī | kalaśapūjā karāvī ||30||
devācyā dakṣiṇa bhāgesī | kalaśa ṭhevāvā pariyesī |
pūjā karoni bhaktīsī | śaṃkhapūjā karāvī ||31||
nirmālya kāḍhoni vinayesī | ṭākāve te naiṛtyadiśī |
dhauta vastra hāṃtaroni harṣī | dīpa prajvalita karāvā ||32||
smarāve manī śrīgurūsī | manovākkāyakarmaisī |
arcana karāve pīṭhāsī | vidhipūrvaka avadhārā ||33||
cārī dvāre pūjoni | diśā pūjāvyā arcunī |
śāṃtākāra karā dhyānī | maga āvāhanāve maṃtrokta ||34||
sahastraśīrṣeti āvāhanoni | puruṣaevedaṃ āsanī |
etāvānasya mhaṇoni | pādya dyāve avadhārā ||35||
maṃtra mhaṇoni tripādūrdhva aisā | arghya dyāve pariyesā |
tasmādvirāḍa mhaṇā aisā | devāsī ācamana samarpāve ||36||
yatpuruṣeṇa maṃtresī | snapana karā devāsī |
dugdhādi paṃcāmṛtāsī | snapanapūjā karāvī ||37||
puruṣasūktādi rudresī | śrutimārgai karoni nyāsāsī |
snapana karāve pariyesī | ekacitte avadhārā ||38||
snapana karūni devāsī | baisavāve śūbhāsanesī |
tayajñamiti maṃtresī | vastre dyāvī pariyesā ||39||
tasmādyajñeti maṃtresī | yajñopavīta dyāve devāsī |
yeṇeci maṃtre gaṃdhākṣatesī | vahāve ananyabhaktīne ||40||
tasmādaśvā ajāyanta | aisā tumhī maṃtra mhaṇata |
puṣpe vahāvī ekacitta | manaḥpūrvaka devāsī ||41||
puṣpe vahāvayāce vidhāna | sāṃgena aikā ṛṣijana |
āpaṇa perilī kusume saguṇa | uttama pakṣa pariyesā ||42||
puṣpe asatī araṇyāta | tī madhyama prakāra bolijeta |
kraya karūni ghetā vikata | adhama puṣpe jāṇije ||43||
uttama na mil̤atā ghyāvī vikata | uttama pakṣa puṣpe śveta |
rakta madhyama adhama pīta | kṛṣṇacitra adhamādhama ||44||
varjāvī śil̤ī puṣpe dekha | sacchidra athavā kṛmibhakṣaka |
bhūmīvarī paḍe aika | puṣpa tyajāve devāsī ||45||
śil̤ī navhetī dravye jāṇā | bilvapatre tul̤asī āṇā |
sahastrapatre kamal̤e nānā | sadā grāhya devāṃsī ||46||
śatapatre bakulacaṃpakāsī | pāṭale kamale punnāgesī |
mallikā jātī karavīresī | kalhārapuṣpe arpāvī ||47||
viṣṇupūjā karāvayāsī | varjāvī puṣpe tumhī aisī |
dhattūra arka karavīresī | rakta puṣpe varjāvī ||48||
girikarṇikā nirguḍesī | sevagā kapittha karaṃjesī |
amalapatra kuṣmāṃḍesī | puṣpe viṣṇūsī varjāvī ||49||
hī vāhilyā hoya doṣī | sāṃgena aikā samasta ṛṣi |
pujā karitī viṣṇusī | tyajāvī yāci kāraṇe ||50||
arkapuṣpa vāhilyāsī | vināśa hoya āpaṇāsī |
dhattūrapuṣpe prajñānāsī | kovidāre daridratā ||51||
śrīkarṇikāpuṣpe vāhatā | kul̤akṣaya hoya tvaritā |
kaṃṭukārīpuṣpe vāhatā | śoka hoya pariyesā ||52||
kaṃdapuṣpe hoya duḥkha | śālmalīpuṣpe roga aika |
tyācī kāraṇe karūni viveka | puṣpe vahāvī viṣṇūsī ||53||
varjā puṣpe īśvarāsī | sāṃgena nāve pariyesī |
kapittha ketakī śaśāṃkesī | śyāmapuṣpe varjāvī ||54||
kāṣṭha piṃpal̤a karaṃja dekhā | bakula dāḍiṃba ketakā |
ghātakī niṃbādi paṃcakā | mādhavīpuṣpe varjāvī ||55||
cūta kuṃda yūthikā jātī | rakta puṣpe varjāvī nirutī |
īśvarārcane doṣa ghaḍatī | śvetapuṣpe mukhya dekhā ||56||
pūjā karitā gaṇeśāsī | varja karā tumhī tulasī |
nityapūjā karā dūrvaisī | dūrvā varja śaktidevīte ||57||
yeṇe vidhī puṣpe vāhatā | kāmya hoya tumhā tvaritā |
caturvidha puruṣārthā | lādhāla tumhī avadhārā ||58||
yatpuruṣeti maṃtresī | sugaṃdha dhūpādi parimal̤esī |
brāhmaṇosyeti maṃtresī | ekārtikya karāve ||59||
caṃdramāmanaso iti maṃtresī | naivedya arpāvā devāsī |
tāṃbūla arpitā mhaṇā maṃtrāsī | nābhyāāsīditi aisā ||60||
suvarṇapuṣpe nīrāṃjana | saptāsyeti maṃtre karūna |
puṣpāṃjali gheūna | devā yajñeti maṃtre arpāvī ||61||
dhātāpurastāt maṃtresī | namaskārāve devāsī |
ati saṃmukha pṛṣṭhadeśī | garbhagṛhī karū naye ||62||
namaskārāce vidhāna | sāṃgena aikā vidvajjana |
savya devapradakṣiṇā | karūni namana karāve ||63||
āpulā guru mātā pitā | saṃmukha jāve bāherūni yetā |
athavā uttama dvija dekhatā | saṃmukha jāvoni vaṃdāve ||64||
sabhā asela dvijāṃcī | namaskāra karā tumhī ekacī |
devārcanī taisecī | namaskāra pāve samastā ||65||
mātā pitā śrīgurūsī | namaskārācī rīti aisī |
ubhaya haste karṇasparśī | ekabhāve vaṃdāve ||66||
savya pādāvarī dekhā | savya hasta sparśoni nikā |
vāmahastī vāmapādukā | dharūni namana karāve ||67||
gurusthānāṃcī nāve | sāṃgena aikā bhāve |
vicāroniyā barave | namaskārāve yeṇe vidhī ||68||
mātā pitā guru dhātā | bhayahartā annadātā |
vratabaṃdha kelyā purohitā | sāpatnī te gurusthānī ||69||
jyeṣṭha bhrātā athavā culatā | sāpatna asela jyācī mātā |
vaya adhika iṣṭamitrā | namaskārāve tayāṃsī ||70||
niṣiddha sthāne namāvayāsī | sāṃgena aikā tumhāsī |
uṇe asela vaya jyāsī | namū naye vidvajjanī ||71||
agni samidhā puṣpe kuśā | dharilā asela akṣatāṃkuśā |
svahastī parahastī asatā doṣā | aśastravadha hoīje namaskāritā ||72||
japa athavā homa karitā | dūra dekhilā dvija yetā |
snāna karitā jal̤ī asatā | namana karitā doṣa ghaḍe ||73||
ekhādā vipra ase dhāvata | neṇatā athavā dhanagarvita |
krodhavaṃta kiṃvā maṃgalasnāna karita | namaskāra karū naye ||74||
ekahaste brāhmaṇāsī | namū naye pariyesī |
sūtakiyā mūrkha janāṃsī | karū naye namaskāra ||75||
gītavādyādi nṛtyesī | saṃtuṣṭāve devāsī |
prārthanā karāvī bhaktīsī | maga arcāve sanakādikā ||76||
pūjā apūrva devāsī | hasta ṭhevūni pīṭhesī |
uttarapūjā karāvī harṣī | maga karāve udvāsana ||77||
aiseparī devapūjā | karāvī bhaktīne aikā dvijā |
saṃskṛta anna vhāvayā kājā | vaiśvadeva karāvā ||78||
agni alaṃkāra karūni | anna agnikuṃḍī dākhavūni |
ghṛtasaṃmiśrita karūni | paṃca bhāga karāve ||79||
eka bhāgācyā dahā āhuti | dusarā bal̤iharaṇī yojitī |
agradāna tisarā karitī | cauthyā māge pitṛyajña ||80||
manuṣyayajña pāṃcavyāsī | vaiśvadeva karāvā maṃtresī |
anna nāhī jyā divasī | taṃdulāṃnī karāvā ||81||
vaiśvadeva samayāsī | atithi āliyā gharāsī |
cora cāṃḍāla hoya harṣī | pūjā karāvī manobhāve ||82||
yama sāṃge dūtāsī | vaiśvadeva karitā narāsī |
jāū nako tayāpāsī | viṣṇuājñā āmhā ase ||83||
mātāpitāghātakiyāṃsī | śuni śvapacacāṃḍāsāṃsī |
atithi āliyā gharāsī anna dyāve pariyesā ||84||
na vicārāve gotrakul̤a | anna ghālāve tātkāl̤a |
vinmukha jhāliyā pitṛkul̤a | varṣai sol̤ā na yetī gharāsī ||85||
pravāsī asela āpaṇa jarī | auṣadhi ghṛta dadhi kṣīrī |
kaṃdamūl̤e phal̤e tarī | devayajña karāvā ||86||
annāviṇe agradāna | karū naye sādhujana |
paṃcamahāyajña karū brāhmaṇa | cāṃdrāyaṇa ācarāve ||87||
na hotā vaiśvadeva āpulyā gharī | bhikṣesi ālā nara jarī |
bhikṣā ghālitā pāpa dūrī | vaiśvadevaphala ase ||88||
bal̤iharaṇa ghāloni kāḍaḥī āpaṇa | tyāṇe ācarāve cāṃdrāyaṇa |
āpaṃ kāḍhitā doṣa jāṇa | āṇikākaravī kāḍhavāve ||89||
bal̤iharaṇa na kāḍhitā jevī jarī | sahā prāṇāyāma tvarita karī |
teṇe hoya pāpa dūrī | śrīguru mhaṇatī brāhmaṇāsī ||90||
gṛhapūjā karūni dekhā | gogrāsa dyāvā viśekhā |
nitya śrāddha karaṇe aikā | karūni anna samarpāve ||91||
svadhākāra piṃḍadāna | karū naye agnaukaraṇa |
brahmacāriyāsī tāṃbūladāna | dakṣiṇā varja pariyesā ||92||
vaiśvadeva jhāliyāvarī | ubhā rāhoni āpulyā dvārī |
atithimārga pahāvā nirdhārī | āliyā pūjana karāve ||93||
śramoni āliyā atithisī | pūjā karāvī bhaktīsī |
athavā astamānasamayāsī | āliyā pūjana karāve ||94||
varṇānā brāhmaṇo guruḥ | aise bolatī vedaśāstru |
atithi jāṇa sarva guru | vaiśvadevasamayāsī ||95||
vaiśvadevasamayī atithisī | pūjā karitā pariyesī |
tī pāve devāṃsī | tuṣṭe brahmā iṃdra vahni ||96||
vāyugaṇa aryamādi deva | tṛpti pāve sadāśiva |
pūjā karāvī ekabhāva | sarva devatā saṃtuṣṭatī ||97||
atithīpāda prakṣāl̤itī | pitara sakal̤a tṛpta hotī |
annadāne brahmā tṛpti | viṣṇumaheśvarā avadhārā ||98||
yatīśvarādi brahmacārī | je samayī yetī āpulyā gharī |
anna dyāve nirdhārī | mahāpuṇya ase dekhā ||99||
grāsamātra didhalā eka | merūsamāna puṇya adhika |
barave dyāve tyāsī udaka | samudrāsamāna dāna ase ||100||
atithi āliyā gharāsī | jevī āpaṇa tyajūnī tyāsī |
śvānayonī pāve harṣī | gardabhayonī puḍhe upaje ||1||
aise atithi pūjona | maga karāve bhojana āpaṇa |
sarvathā na karāve anna bhinna | prapaṃca karitā doṣa ase ||2||
sāyaṃprātargṛhasthāsī | bhojana karaṇe saṃtoṣī |
prakṣālana karoni pādāṃsī | ole pāyī asāve ||3||
olī asāvī pāca sthāne | hasta pāda ubhaya jāṇe |
mukha ole paṃcama sthāne | śatāyuṣī puruṣa hoya ||4||
pūrvābhimukha baisona | bhojanasamayī dharā mauna |
pāda ubhaya joḍona | baisāve aikā ekacitte ||5||
maṃḍala karāve catuṣkonī | varī bhasma prokṣoni |
kṣatriyāsa maṃḍala trikonī | vartul̤a vaiśyāsī pariyesā ||6||
śūdre ardhacaṃdrākāra | maṃḍala karāve parikara |
āvāhanāve suravara | āditya vasu ruda brahmā ||7||
pitāmahādi devatā | tayā maṃḍalī upajavitā |
yāci kāraṇe tattvatā | maṃḍalāviṇe jevū naye ||8||
na karitā maṃḍala jevī jarī | anna netī niśācarī |
piśāca asura rākṣasa parī | annarasa netī avadhārā ||9||
uttama pūrvābhimukhī dekha | paścima madhyama aika |
pitṛkāryā uttaramukha | sadā dakṣiṇa varjāvī ||110||
dharāve pātra suvarṇa rajata tāmrapātra |
padmaapātra pālāśapātra | puṇyapātra pariyesā ||11||
jevitā varjāve gṛhasthāṃnī tāmrapātra | yatīṃnī suvarṇa athavā rajata |
tāmraśuktiśaṃkhaja pātra | sphaṭika pāṣāṇa yatīsī ||12||
kardalīgarbhapatresī | padmapatrajal̤e sparśī |
vallīpālāśapatresī | jevitā cāṃdrāyaṇa ācarāve ||13||
vaṭa aśvattha arka paṭola | kadaṃba kovidāraparṇe komal̤a |
bhojana karitā tātkāl̤a | cāṃdrāyaṇa ācarāve ||14||
lohapātra āpule karī | tāmra mṛṇmaya pṛṣṭhaparṇāvarī |
kārpāsapatrī vastrāvarī | jevitā narakāpratī jāya ||15||
kāsyapātrī jevilyāsī | yaśa bal̤a prajñā āyuṣyāsī |
vaḍhe nitya adhikesī | gṛhasthāṃnī nitya kāsyapātra ||16||
asāve pātra pāca śera | nasāve une adhika thora |
uttamottama ṣaṭ śera | suvarṇapātrāsamāna dekhā ||17||
kāsyapātrīce bhojana | tāṃbūlāsahita abhyaṃgana |
yatī brahmacārī jāṇa | vidhavā striyāṃnī varjāve ||18||
śvānācyā carmāhunī | niṣedha ase eraṃḍapānī |
niṣedha adhika tyāhunī | āṇika jevilyā bhinnatāṭī ||19||
phuṭake kāsyapātresī | jevitā hoya mahādoṣī |
saṃdhyākāl̤ī jevitā harṣī | mahāpātakī hoya jāṇā ||120||
javal̤ī asatā patita jarī | jevū naye avadhārī |
śūdra jevilyā śeṣāvarī | jevū naye brāhmaṇāne ||21||
save gheunī bāl̤āsī | jevū naye śrāddhadivasī |
āsana āpule āpaṇāsī | ghālū naye brāhmaṇāne ||22||
āpośana āpule hātī | gheū naye maṃdamatī |
taila ghālunī svahastī | āpaṇa abhyaṃga karū naye ||23||
bhojanakāl̤ī maṃḍal̤a dekhā | karū naye svahastakā |
āyuṣyakṣaya putraghātakā | mhaṇije nāma tayāsī ||24||
namaskārāve vāḍhitā anna | abhidhārāve pahileci jāṇa |
prāṇāhuti ghetā kṣaṇa | ghṛta ghālāve svahastāne ||25||
udaka gheūni vyāhrati maṃtrī | prokṣoni anna karā pavitrī |
pariṣiṃcāve teci rītī | maga namāve citraguptā ||26||
bal̤ī ghāloni citraguptāsī | kāḍhavāve saveci pariyesī |
vāma hastaka dhuvoni sarasī | pātra dṛḍha dharāve ||27||
aṃguṣṭhatarjanīmadhyamāṃgulīsī | dharāve pātra vāmahastesī |
āpośana karāve savyakaresī | āṇikākaravī ghālāve ||28||
āpośana udaka soḍoni jarī | āṇika ghetī udaka tarī |
śvānamūtra ghetalyāparī | ekacitte pariyesā ||29||
dharile āpośana brāhmaṇāsī | namaskāritā mahādoṣī |
āśīrvāda gheū naye tayāpāsī | ubhayatāṃsī doṣa ghaḍe ||130||
mauna asāve brāahmaṇe dekha | bolū naye śabdādika |
āpośana ghyāve maṃtrapūrvaka | maga ghyāvyā prāṇāhuti ||31||
āpośanāviṇa bhojana karī | pāpavimocana karā tarī |
aṣṭottaraśata maṃtra gāyatrī | japatā doṣa parihare ||32||
prāṇāhutīce vidhāna | sāṃgena aikije brāhmaṇa |
prāṇāgnihotra karitā jāṇa | samasta pāpe jātī dekhā ||33||
jaisā kārpāsarāśīcī | agni lāgatā pariyesī |
jal̤oni jāya tvaritesī | taisī pāpe nāsatī ||34||
prāṇāhutīce lakṣaṇa | caturvidha puruṣārtha jāṇa |
anna sparśoni maṃtra mhaṇe | gītāśloka prakhyāta ||35||
śloka || ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||36||
ṭīkā || annaṃ brahma raso viṣṇu | bhoktā deva girijāramaṇu |
aisā tumhī maṃtra mhaṇonu | agnirasmi maṃtra japāvā ||37||
maga ghyāvyā prāṇāhuti | āheti paṃca maṃtra prakhyāti |
tarjanī madhyama aṃguṣṭhadhṛtī | prāṇāya svāhā mhaṇāve ||38||
madhyama anāmikā aṃguṣṭhesī | apānāya svāhā mhaṇā harṣī |
vyānāya svāhā mhaṇā yāṃsī | kaniṣṭhikāanāmikāaṃguṣṭhesī ||39||
aṃguṣṭhatarjanīkaniṣṭhikesī | udānāya svāhā mhaṇā harṣī |
paṃcāṃgulīne pariyesī | samānāya svāhā mhaṇāve ||140||
prāṇāhutī ghetalyā anna | daṃtā sparśo naye jāṇa |
jivhe gil̤āve takṣaṇa | maga dharāve mauna dekhā ||41||
mauna dharāvayācī sthāne | sāṃgena aikā atiuttame |
snānāsamayī dharā nirguṇe | na dharitā phala asenā ||42||
homa karitā na dharī mauna | lakṣmī jāya tatkṣaṇa |
jevitā mauna na dharitā āpaṇa | apamṛtyu ghaḍe tyāsī ||43||
aśakya asela mauna jarī | prāṇāhuti gheī tavavarī |
mauna dharāve avadhārī | śrīguru mhaṇatī brāhmaṇāsī ||44||
pitā jivaṃta ase jyāsī | athavā jyeṣṭha baṃdhu pariyesī |
dharū naye maunāsī | śrāddhānna jevitā dharāve ||45||
paṃca prāṇāhuti detā | sarvāṃsī mauna grāhyatā |
asela pitā vaḍīla bhrātā | mauna dharilyā adhaḥpāta ||46||
jevitā prathama madhurānna | bhojana karāve nare jāṇa |
bhakṣūna pūrvī dravānna | kaṭhiṇāṃśa pariyesā ||47||
bhojanāṃtī samayāsī | jevū naye dravānnāṃsī |
bal̤a jāya pariyesī | śīghra bhojana karāve ||48||
dhenūsī udaka pyāvayāsī | jitukā vel̤a hoya tyāsī |
bhojana karāve pariyesī | śīghra bhojana mukhya jāṇā ||49||
bhojana karāvayācī sthiti | sāṃgena aikā grāsamiti |
saṃnyāsī-muni-yatī | aṣṭa grāsa dhyāve jāṇa ||150||
ṣoḍaśa grāsa araṇyavāsī | dvātriśata gṛhasthāsī |
miti nāhī brahmacāryāsī | ekacitte pariyesā ||51||
jitukā māvela āpulyā mukhī | titukā grāsa ghyāvā viśekhī |
adhika ghetā grāsa mukhī | ucchiṣṭha bhakṣile phal̤a dekhā ||52||
ardhā grāsa bhakṣūni | urale ṭhevitī āpulyā bhāṇī |
cāṃdrāyaṇa ācarāve tyāṃnī | ucchiṣṭha bhojana tayā nāva ||53||
na baisāve sahabhojanāsī | iṣṭasoyare ityādikāṃsī |
vratabaṃdhāviṇe putrāsī | kanyākumārāṃsī doṣa nāhī ||54||
sāṃḍū naye anna dekhā | ghṛta pāyasa viśeṣa aikā |
sāṃḍāve thoḍe grāsa ekā | jevū naye sarva anna ||55||
bhojana saṃpeparyaṃta | pātrī dharāvā vāmahasta |
jarī soḍīla ajāṇata | anna varjoni uṭhāve ||56||
yā kāraṇe dvijajanā | soḍū naye pātra jāṇā |
athavā na dharāve pūrvīca jāṇā | doṣa nāhī pariyesā ||57||
vastra guṃḍāl̤oni ḍoyīsī | athavā saṃmukha dakṣiṇesī |
vāmapādāvarī hastesī | jevitā anna rākṣasa netī ||58||
vāmahasta bhūmīvarī | ṭhevūni nara bhojana karī |
roga hoya śarīrī | aṃgulī soḍoni jevū naye ||59||
aṃgulī soḍūni jevī jarī | doṣa gomāṃsa bhakṣilyāparī |
doṣa asatī nānāparī | sthāne asatī bhojanāsī ||160||
aśvagajārūḍha hoūni | athavā baisoni smaśānī |
devālayī śayanasthānī | jevū naye pariyesā ||61||
niṣiddha jevaṇa karapātresī | ole nesoni ārdrakeśī |
bahirhasta bahiḥkeśī | jevitā doṣa pariyesī ||62||
yajñopavitācyā upavītīsī | bhojana karāve pariyesī |
jevitā āpulyā saṃmukhesī | pādarakṣā asū naye ||63||
grāsa udaka kaṃda mūl̤a | ikṣudaṃḍādi keval̤a |
bhakṣoni pātrī ṭhevitā sakal̤a | ucchiṣṭa hoya avadhārā ||64||
bhojana karī snānāviṇe | na karitā homa jevī kavaṇe |
anna navhe kṛmi jāṇe | mhaṇe parāśara ṛṣi ||65||
parṇapṛṣṭhāvarī rātrīsī | dīpeviṇa jevilyāsī |
mahādoṣa ase tayāsī | kṛmi bhakṣilyāsamāna hoya ||66||
dīpa jāya bhojana karitā | pātra dharāve smaroni savitā |
punarapi āṇoni lāvitā | maga bhojana karāve ||67||
pātrī asela jituke anna | titukeci jevāve paripūrṇa |
āṇika ghetā doṣa jāṇa | śrīguru mhaṇatī brāhmaṇāsī ||68||
sparśo naye jevitā keśa | kathā sāṃgatā mahādoṣa |
disū naye vyoma ākāśa | aṃdhakārī jevū naye ||69||
na ṭhevitā śeṣa striyesī | jevitā hoya atyaṃta doṣī |
ṭhevile na jevitā striyā doṣī | mahāpātake ghaḍatī jāṇā ||170||
śūnyadevadevālayī | devasthāna āpule gṛhī |
jalasamīpa saṃdhyāsamayī | jevū naye pariyesā ||71||
pātre ṭhevūni dagaḍāvarī | jevū naye avadhārī |
avalokū naye mukhāvarī | strījanāce pariyesī ||72||
na karāve sahabhojana | jevitā hoya ucchiṣṭabhakṣaṇa |
kulastriyesī karitā bhojana | nirdoṣa ase pariyesā ||73||
prāśana śeṣa udakāsī | gheū naye ucchiṣṭāsī |
agatya ghaḍe saṃdhīsī | kiṃcit sāṃḍūni gheīje ||74||
vastrodaka ghetalyāsī | apāra doṣa ghaḍatī tayāsī |
janma pāve śvānayonīsī | paḍe māgutī narakāta ||75||
śabda hoya udaka ghetā | athavā kṣīra ghṛta sevitā |
āpośanodaka prāśitā | surāpānasamāna ase ||76||
mahājal̤ī righoni | udaka ghetī mukhāṃtunī |
athavā je ghetī ubhyānī | surāpānasamāna jāṇā ||77||
dvayahastāṃjul̤i karūni | gheū naye udaka jñānī |
ghyāve eka haste karūni | vāma hasta lāvū naye ||78||
sabhe baisoni ekāsanī | athavā āpule hāturaṇī |
prāśana karū naye pāṇī | mahādoṣa pariyesā ||79||
vāḍhāve bhinna pātresī | pāhū naye āṇika yātīsī |
rajasvalā striyāṃsī | cāṃḍāl̤a śvāna pāhū naye ||180||
dṛṣṭi paḍe itukiyāsī | dhvani aikatā karṇāsī |
tyajāve anna tvaritesī | jevitā doṣa pariyesī ||81||
kalahaśabda kāṃḍaṇa dal̤aṇa | aikatā jevū naye anna |
apaśabda spṛṣṭāspṛṣṭa jāṇa | tyajāve anna pariyesā ||82||
neṇate loka paṃktīsī | gheū naye pariyesī |
agatya ghaḍe saṃdhīsī | udake bhasme karā pṛthaka ||83||
athavā staṃbha asela madhya | dvāramārga asela śuddha |
udake veṣṭitā āpule parigha | doṣa nāhī pariyesā ||84||
kṛṣṇa vastra nesoni āpaṇa | jevitā doṣa apāra jāṇa |
strījana vāḍhitī kāṃseviṇa | ucchiṣṭasamāna pariyesā ||85||
aisā vicāra karūni manī | karāve bhojana dvijajanī |
vikirida vilohita mhaṇoni | abhimaṃtrāve śeṣa anna ||86||
vikirīde iti maṃtrāsī | mhaṇāvā aghora ṛṣi |
rudradevatā pariyesī | annābhimaṃtraṇe viniyoga ||87||
aisā maṃtra japona | hātī ghyāve śeṣānna |
yamācyā nāve bal̤ī ghālona | uttarāpośana maga ghyāve ||88||
ucchiṣṭa sarva pātrīce | gheūni hātī mhaṇā vāce |
rauravamaṃtra ase tyāce | pātrājaval̤ī ṭhevāve ||89||
uṭhoni jāve prakṣālanāsī | gaṃḍūṣa karoni maga hasta sparśī |
na karita gaṃḍūṣa prakṣālī hastāsī | ātmaghātakī toci jāṇā ||190||
mukha prakṣāl̤itā pariyesī | madhyamāṃgulī dāta ghāsī |
tarjanī aṃguṣṭhe mahādoṣī | raurava narakī pariyesā ||91||
barave hastaprakṣālana | karāve daṃtaśodhana |
hātīce pavitra soḍūna | ṭākāve naiṛtya diśe ||92||
aṃguṣṭhamātra puruṣā | mhaṇāvā maṃtra pariyesā |
hasta ghāsoni cakṣuṣā | udaka lāvāve avadhārā ||93||
aisā jarī na mhaṇā maṃtra | cakṣuroga hoya tvarita |
yā kāraṇe karā niścita hastodake ārogyatā ||94||
dvirācamana karoni | āyaṃgau maṃtra mhaṇoni |
dupadādivenmumucā mhaṇoni | pādaprakṣālana karāve ||95||
aisā tumhī maṃtra japatā | bhojanaṭhāyī jāūni baisatā |
dvirācamana karūni nigutā | nāsikāsparśa maga karāvā ||96||
smarāve maga agastyāsī | kuṃbhakarṇa vaḍavāgnīsī |
vṛkodara śanaiścarāsī | ilvala vātāpi jīrya mhaṇāve ||97||
hasta dākhavāve agnisī | āṇika sāṃgena pariyesī |
baṃdhuvarga asatī jayāsī | pusū naye vastre kara ||98||
maga smarāve śrīgurūsī | āṇika smarāve kul̤adevatesī |
yeṇeparī vidhīsī | bhojana karāve dvijottame ||99||
vipra vinavī śrīgurūsī | bhojanaprakāra sāṃgitalā āmhāsī |
vidhiniṣiddha annai kaisī | niropāvī dātārā ||200||
vipravacana aikoni | niropitī śrīguru saṃtoṣoni |
aika brāhmaṇā mhaṇoni | atipreme niropitī ||1||
mhaṇe sarasvatī gaṃgādharu | brāhmaṇapaṇācā ācāru |
niropilā gurunāthe samagru | mhaṇoni vinavī saṃtoṣe ||2||
vaiśvadevāviṇe anna | athavā gaṇānna paripurṇa |
ghātale asela bahu lavaṇa | bahumiśritānna jeū naye ||3||
laśuna gājara kaṃda mul̤ā | vṛṃtāka śveta jo ase bhopal̤ā |
chatrākāra śākhā sakal̤ā | varjāvyā tumhī pariyesā ||4||
dhenuajāmahiṣīkṣīra | prasūtīce | varjāve | daśarātra |
nūtanodaka parjanya pūra | trirātrīce varjāve ||5||
kūṣmāṃḍa ḍoralī paḍaval̤esī | mul̤ā bela āval̤esī |
na bhakṣāve pratipadesī | bhakṣitā pāpa pariyesā ||6||
svargāpavarga cāḍa jyāsī | aṣṭamī varjāvī auduṃbarāsī |
amalakaphal̤a rātrīsī | varjāve bhānuvāsara saptamī ||7||
belaphal̤a varja śukravārī | śamīphal̤a maṃdavārī |
bhakṣitā lakṣmī jāya durī | varjāve te divasī pariyesa ||8||
dhātrīphal̤a rātrīsī | bhakṣitā hāni prajñesī |
nāśa karī vīryāsī | dhātrīphal̤a varjāve ||9||
nakha keśa paḍiliyā annā | sparśa keliyā mārjāra jāṇā |
vāyasa ghārī kukkuṭa jāṇā | sparśa keliyā anna tyajāve ||210||
dhenumūṣaka mukhasparśe | athavā sparśe adhaḥkeśe |
tyajāve anna bharavase | asela ucchiṣṭa annājaval̤ī ||11||
eka hātī vāḍhale anna | śil̤e asela śīta jāṇa |
varjāve tumhī brāhmaṇa | niṣiddha bolile ācārya ||12||
ghṛtatailamiśrita | śil̤e anna apavitra |
tal̤ile asela sarvatra | śil̤e navhe sarvathā ||13||
vipra vikitī gorasa | ghṛta kṣīra pariyesa |
ghetā ghaḍatī mahādoṣa | sākṣāta vahnipakva jevū naye ||14||
māṣānnāce vaṭaka dekhā | śil̤e na hotī kadhī aikā |
jaise lāhyāpīṭha dekhā | śil̤e navhe pariyesā ||15||
kaṃdamūl̤ādi surānna | javāṃce asela paramānna |
guḍayukta asela anna | śil̤e navhe pariyesā ||16||
aiśā śil̤yā annāsī | doṣa nāhī pariyesī |
viṭāl̤a hotā mahādoṣī | śuci sthānī asāve ||17||
bhojana keliyā naṃtara | tāṃbūla ghyāve parikara |
kramukacūrṇa parṇa satvara | ghyāve dyāve brāhmaṇī ||18||
til̤amiśrita bhakṣyāsī | jevu naye rātrīsī |
jevitā hoya mahādoṣī | śrīguru mhaṇatī brāhmaṇāte ||19||
kramuka eka sukhārogya | dvaya detā niścal̤a ārogya |
trīṇi dyāvī mahā bhāgya | caturthe duḥkha hoya jāṇā ||220||
pāca kramuka detā jarī | āyuṣya prajñā vāḍhe bhārī |
deū naye sahā supārī | maraṇa sāṃge pariyesā ||21||
parṇa agra mūla na kāḍhī jarī | vyādhi saṃbhave avadhārī |
agra bhakṣitā pāpa bhārī | cūrṇaparṇe āyuṣya kṣīṇa ||22||
parṇapṛṣṭhī buddhināśa | dviparṇa khātā mahādoṣa |
aiśvaryācā hoya vināśa | ṛṣisaṃmata ase jāṇā ||23||
parṇaiviṇa kramuka mukhī | ghālitā āpaṇa hoya asukhī |
sapta janma daridrī duḥkhī | ajñānī hoya aṃtakāl̤ī ||24||
yatīśvarādibrahmacārī | rajasvalā strī vidhavā jarī |
tāṃbūla bhakṣitā māṃsaparī | rasa tyācā surāpānasama ||25||
tāṃbūla bhakṣilyānaṃtara | sāyaṃsaṃdhyā karāvī vipre |
sūryaardhamaṃḍal̤a utare | arghyai dyāvī pariyesā ||26||
baisoni dyāvī arghyai tinhī | cārī dyāvī kāl̤a kramūni |
gāyatrī maṃtra japūni | imaṃmevaruṇa mhaṇāvā ||27||
gotrapravara uccārona | maga karāve aupāsana |
karāve niśi bhojana | kṣīramiśrita mukhya ase ||28||
rātrī karitā parisiṃcanā | ṛtaṃtvā satyaṃ maṃtra mhaṇā |
yeṇe vidhī karā bhojanā | pūrvī jaise bolile ase ||29||
bhojana jhāliyānaṃtara | vedābhyāsa eka prahara |
maga jāve śayanāvara | yeṇe vidhī ācarāve ||230||
śayana karāvayāce vidhāna | sāṃgena aikā vidvajjana |
parāśara sāṃge vacana | teci vidhāna sāṃgatase ||31||
khaṭvā asāvī nirmal̤a jāṇa | varjāvī tripāda bhinna dūṣaṇa |
auduṃbara aśvattha piṃparī nirguṇa | na karāvī khaṭvā pariyesā ||32||
niṣiddha jāṃbūl̤a kāṣṭhācī | varjāvī pretagajadaṃtācī |
bhinnakāṣṭha tyajāvī sācī | baravī asāvī khaṭvā dekhā ||33||
sumuhūrtai viṇāvī khaṭvā dekhā | dhaniṣṭhā bharaṇī mṛgaśīrṣī dūṣakā |
vāra sāṃgena viśekhā | śūbhāśubhaphal̤a ase ||34||
ādityavārī lābha dekhā | caṃdravārī mahāmukhā |
bhaumavārī pāvije duḥkhā | budhavārī sāṃge mahāpīḍā ||35||
guruvārī viṇalyāsī | sahā putra hotī tyāsī |
śukravārī ativiśeṣī | mṛtyu pāve maṃdavārī ||36||
svagṛhī śayana pūrvaśireṃsī | śvaśurālayī dakṣiṇesī |
pravāsakāl̤ī paścimesī | śayana karāve pariyesā ||37||
sadā niṣiddha uttara diśā | varjale phal̤a sāṃgitalī diśā |
vipre ācarāvā aisā | ṛṣimārga śubhācāra ||38||
pūrṇa kuṃbha ṭheūni uśī | maṃgal̤a dravya ghālāve bahuvaśī |
rātrisūkta mhaṇāve harṣī | viṣṇusmaraṇa karāve ||39||
maga smarāvā agastyaṛṣi | mādhava mucukuṃda pariyesī |
āstika kapila mahāṛṣi | sarpastuti karāvī ||240||
niṣiddha sthāne nijāvayāsī | sāṃgena sarva pariyesī |
jīrṇa devālayī smaśānāsī | eka vṛkṣātal̤ī varjāve ||41||
cārī bidī cohāṭesī | īśvarasthāna pariyesī |
mātāpitā nijale sthal̤āsī | nijū naye pariyesā ||42||
varjāve vārul̤ājaval̤ī | āṇi tal̤yāce pāl̤ī |
nadītīrī nasatā javal̤ī | ghora sthal̤ī nijū naye ||43||
varjāve śayana dhānyāvarī | nijū naye moḍake gharī |
vaḍīla khālī nijatīla tarī | khaṭvā varjāvī tyāpuḍhe ||44||
nesūna ole athavā nagna | nijū naye śira veṣṭūna |
ākāśākhālī varjāve śayana | dīpa asatā nijū naye ||45||
pūrvarātrī aparātrīsī | nijū naye pariyesī |
asū naye striyepāsī | rajasvalā caturthadinī ||46||
asāve jānave upavītīsī | dṛṣṭī na paḍāvī yonīsī |
āyuṣya kṣīṇa pariyesī | dīpa varjāvā yā kāraṇe ||47||
nīl̤a vastra nesale striyesī | karitā saṃga pariyesī |
putra upaje cāṃḍāl̤esī | śubhra vastra viśeṣa ||48||
rajasvalā na hotā striyesī | na karāvā saṃga pariyesī |
saṃga karitā mahādoṣī | āṇika prakāra eka ase ||49||
daśa varṣe hotā kanyesī | rajasvalā sarvatrāṃsī |
aikā tumhī sarva ṛṣi parāśara sāṃgatase ||250||
ṛtukāl̤a asatā striyesī | gāvāsī jātā pariyesī |
bhrūṇahatyā hoya doṣī | prakhyāta ase pariyesā ||51||
vṛddha athavā vāṃjhesī |asatī putra jisī |
bahu kanyā hotī jiyesī | cukatā ṛtukāl̤a doṣa nāhī ||52||
ṛtu detā caturtha divasī | putra upaje alpāyuṣī |
kanyā hoya pācave divasī | sahāve dinī putra pariyesā ||53||
viṣama divasī kanyā jāṇa | sama divasī putra saguṇa |
dahā divasa ṛtukāl̤a khūṇa | caṃdrabal̤a asāve ||54||
mūl̤a maghā revatī divasī | saṃga na karāvā pariyesī |
kopa nasāvā ubhayatāṃsī | saṃtoṣarūpe asāve ||55||
ṛtukāl̤ī strīpuruṣāṃsī | je je asela mānasī |
sattvarajatamoguṇesī | taisā piṃḍa upaje dekhā ||56||
aisā brāhmaṇācā ācāra | sāṃgatā jhālā parāśara |
aikoni samasta ṛṣīśvara | yeṇeparī ācaratī ||57||
śrīguru mhaṇatī brāhmaṇāṃsī | aisā ācāra pariyesī |
je ācaratī vidhīṃsī | dainya kaice tayā gharī ||58||
te vaṃdya hota devāṃsī | kāmadhenu yeīla gharāsī |
lakṣmī rāhe akhaṃḍesī | putrapautrī nāṃdatī ||59||
hoya āpaṇa śatāyuṣī | na ghaḍatī doṣa kāhī tyāsī |
to na bhiī kal̤ikāl̤āsī | brahmajñānī hoya jāṇā ||260||
kāl̤amṛtyu cuke dekhā | apamṛtyu ghaḍe kaicā aikā |
aisā ācāra āhe nikā | nitya rahāṭāve yeṇeparī ||61||
aise aikoniyā vacanā | vipra lāge śrīgurucaraṇā |
jhālā upadeśa uddhāraṇā | kṛpāsāgara gurumūrti ||62||
bhaktajana tārāvayāsī | avataralāsī hraṣīkeśī |
pariharile aṃdhakārāsī | jñānajyotī prakāśalī ||63||
aise vinavoni brāhmaṇa | punarapi dharile śrīgurucaraṇa |
śrīgurumurti saṃtoṣona | prasanna jhāle taye vel̤ī ||64||
mhaṇatī śrīguru tayāsī | ācāra sāṃgitalā tuja harṣī |
nava jāve ātā bhikṣesī | ācāra karūni sukhī ase ||65||
je je icchisī kāmanā | hoīla nirutī satya jāṇā |
kanyā putra nāṃdatī saguṇā | saṃdeha na dharāvā mānasī ||66||
aisā vara lādhoni | vipra gelā saṃtoṣoni |
hotā taisā ācaroni | sakal̤ābhīṣṭe lādhalā ||67||
siddha mhaṇe nāmadhārakāsī | śrīgurucaritra aise pariyesī |
aikatā jñāna samastāṃsī | mūḍha hoya brahmajñānī ||68||
ajñānatimiraaṃdhakārāsī | jyotiprakāśa kathā surasī |
je je icchile mānasī | pāvije tvarita avadhārā ||69||
mhaṇe sarasvatīgaṃgādharu | śrīgurucaritra ase surataru |
aikatā hoya saṃtoṣa phāru | sakal̤ābhīṣṭe sādhatī ||270||
iti śrīgurucaritra | nāmadhārakā śiṣya sāṃgata |
ācāra jo kā samasta | niropilā śrīgurunāthe ||271||
iti śrīgurucaritraparamakathākalpatarau śrīnṛsiṃhasarasvatyupākhyāne
siddhanāmadhārakasaṃvāde āhnikakarmanirūpaṇaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||37||
||śrīgurudattātreyārpaṇamastu||

Explore More