॥ श्री दक्षिणामूर्ति पञ्जरम् ॥
प्रणम्य साम्बमीशानां शिरसा वैणिको मुनिः ।
विनयाऽवनतो भूत्वा पप्रच्छ स्कन्दमादरात् ॥ १ ॥
विनयाऽवनतो भूत्वा पप्रच्छ स्कन्दमादरात् ॥ १ ॥
नारद उवाच।
भगवन् परमेशान सम्प्राप्ताखिलशास्त्रक ।
स्कन्दसेनापते स्वामिन् पार्वतीप्रियनन्दन ॥ २ ॥
स्कन्दसेनापते स्वामिन् पार्वतीप्रियनन्दन ॥ २ ॥
यज्जपात् कविता विद्या शिवे भक्तिश्च शाश्वती ।
अवाप्तिरणिमादीनां सम्पदां प्राप्तिरेव च ॥ ३ ॥
अवाप्तिरणिमादीनां सम्पदां प्राप्तिरेव च ॥ ३ ॥
भूतप्रेतपिशाचानामगम्यत्वमरोगता ।
महाविज्ञानसम्प्राप्तिर्महाराजविपूजनम् ॥ ४ ॥
महाविज्ञानसम्प्राप्तिर्महाराजविपूजनम् ॥ ४ ॥
वरप्रसादो देवानां महाभोगार्थसम्भवः ।
नष्टराज्यश्च सिद्धिश्च तथा निगलमोचनम् ॥ ५ ॥
नष्टराज्यश्च सिद्धिश्च तथा निगलमोचनम् ॥ ५ ॥
ऋणदारिद्र्यनाशश्च तनयप्राप्तिरेव च ।
अश्रुतस्य प्रबन्धस्य सम्यग्व्याख्यानपाटवम् ॥ ६ ॥
अश्रुतस्य प्रबन्धस्य सम्यग्व्याख्यानपाटवम् ॥ ६ ॥
प्रतिभोन्मेषणं चैव प्रबन्धरचना तथा ।
भवन्त्यचिरकालेन तद्ब्रूहि हर सुप्रजः ॥ ७ ॥
भवन्त्यचिरकालेन तद्ब्रूहि हर सुप्रजः ॥ ७ ॥
स्कन्द उवाच।
साधु पृष्टं महाभाग कमलासनसत्सुत ।
त्वयैव पृष्टमेतद्धि जगतामुपकारकम् ॥ ८ ॥
त्वयैव पृष्टमेतद्धि जगतामुपकारकम् ॥ ८ ॥
बाल एव पुरा सोऽहं स्वपनं प्राप्तवान् यदा ।
तदा मे निकटं प्राप्य दक्षिणामूर्तिरूपधृत् ॥ ९ ॥
तदा मे निकटं प्राप्य दक्षिणामूर्तिरूपधृत् ॥ ९ ॥
पिता मे पञ्जरं स्वस्य सर्वविज्ञानदायकम् ।
उपादिशदहं तेन विज्ञानमगमं धृवम् ॥ १० ॥
उपादिशदहं तेन विज्ञानमगमं धृवम् ॥ १० ॥
देवसेनापतित्वं च तारकस्य जयं तथा ।
विद्यामयोऽहं भगवन् तज्जपान्मुनिसत्तम ॥ ११ ॥
विद्यामयोऽहं भगवन् तज्जपान्मुनिसत्तम ॥ ११ ॥
सदा तस्य जपं कुर्यादात्मनः क्षेमकृद्यदि ।
इतः पूर्वं न कस्यापि मया नोक्तं यतव्रत ॥ १२ ॥
इतः पूर्वं न कस्यापि मया नोक्तं यतव्रत ॥ १२ ॥
उपदेशं तवैवाद्य करवाणि शुभाप्तये ।
त्वन्मुखादेव लोकेषु प्रसिद्धं च गमिष्यति ॥ १३ ॥
त्वन्मुखादेव लोकेषु प्रसिद्धं च गमिष्यति ॥ १३ ॥
॥ विनियोगः ॥
ओं अस्य श्रीदक्षिणामूर्ति पञ्जर महामन्त्रस्य श्री शुक ऋषिः अनुष्टुप् छन्दः श्रीदक्षिणामूर्तिर्देवता ओं बीजं स्वाहा शक्तिः नमः कीलकं श्री दक्षिणामूर्ति प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ।
॥ ध्यानम् ॥
ततः साम्बं शिवं ध्यायेद्दक्षिणामूर्तिमव्ययम् ।
छायापिहितविश्वस्य मूले न्यग्रोधशाखिनः ॥ १६ ॥
छायापिहितविश्वस्य मूले न्यग्रोधशाखिनः ॥ १६ ॥
मणिसिंहासनासीनं मुनिबृन्दनिषेवितम् ।
वरभूषणदीप्ताङ्गं माणिक्यमकुटोज्ज्वलम् ॥ १७ ॥
वरभूषणदीप्ताङ्गं माणिक्यमकुटोज्ज्वलम् ॥ १७ ॥
मन्दाकिनीजलस्पर्धि प्रभाभासितविग्रहम् ।
शुक्लवस्त्रपरीधानं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ॥ १८ ॥
शुक्लवस्त्रपरीधानं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ॥ १८ ॥
स्फाटिकीमक्षमालां च वह्निं च भुजगाधिपम् ।
पुस्तकं च करैर्दिव्यैर्दधानं चन्द्रशेखरम् ॥ १९ ॥
पुस्तकं च करैर्दिव्यैर्दधानं चन्द्रशेखरम् ॥ १९ ॥
मञ्जुमञ्जीरनिनदैराकृष्टाखिलसारसम् ।
केयूरकोटिविलसद्वरमाणिक्यदीप्तिभिः ॥ २० ॥
केयूरकोटिविलसद्वरमाणिक्यदीप्तिभिः ॥ २० ॥
तेजिताशेषभुवनं तेजसामेकसंश्रयम् ।
जाह्नवीसलिलोन्मग्न जटामण्डलमण्डितम् ॥ २१ ॥
जाह्नवीसलिलोन्मग्न जटामण्डलमण्डितम् ॥ २१ ॥
उत्फुल्लकमलोदारचक्षुषं करुणानिधिम् ।
भुजङ्गशिशु वित्रस्त कुरङ्गशिशुमण्डितम् ॥ २२ ॥
भुजङ्गशिशु वित्रस्त कुरङ्गशिशुमण्डितम् ॥ २२ ॥
अग्रेन्द्रतनयासक्तवराङ्गमतुलप्रभम् ।
पादशुश्रूषणासक्त नाकनारीसमावृतम् ॥ २३ ॥
पादशुश्रूषणासक्त नाकनारीसमावृतम् ॥ २३ ॥
कैलासशृङ्गसङ्काश महोक्षवरवाहनम् ।
ब्रह्मादिभिरभिध्येयं ब्रह्मण्यं ब्रह्मनिष्ठितम् ॥ २४ ॥
ब्रह्मादिभिरभिध्येयं ब्रह्मण्यं ब्रह्मनिष्ठितम् ॥ २४ ॥
प्राचीनानामपि गिरामगोचरमनामयम् ।
ध्यायन्नेवं महादेवं प्रजपेत्पञ्जरं शुभम् ॥ २५ ॥
ध्यायन्नेवं महादेवं प्रजपेत्पञ्जरं शुभम् ॥ २५ ॥
॥ पञ्जर स्तोत्रम् ॥
शिरो मे दक्षिणामूर्तिः पातु पाशविमोचकः ।
फालं पातु महादेवः पातु मे विश्वदृग्दृशौ ॥ १ ॥
फालं पातु महादेवः पातु मे विश्वदृग्दृशौ ॥ १ ॥
श्रवणे पातु विश्वात्मा पातु गण्डस्थलं हरः ।
शिवो मे नासिकां पातु ताल्वोष्ठौ पार्वतीपतिः ॥ २ ॥
शिवो मे नासिकां पातु ताल्वोष्ठौ पार्वतीपतिः ॥ २ ॥
जिह्वां मे पातु विद्यात्मा दन्तान् पातु वृषध्वजः ।
चुबुकं पातु सर्वात्मा श्रीकण्ठः कण्ठमेवतु ॥ ३ ॥
चुबुकं पातु सर्वात्मा श्रीकण्ठः कण्ठमेवतु ॥ ३ ॥
स्कन्धौ पातु वृषस्कन्धः शूलपाणिः करौ मम ।
सर्वज्ञो हृदयं पातु स्तनौ पातु गजान्तकः ॥ ४ ॥
सर्वज्ञो हृदयं पातु स्तनौ पातु गजान्तकः ॥ ४ ॥
वक्षो मृत्युञ्जयः पातु कुक्षिं कुक्षिस्थविष्टपः ।
शर्वो वलित्रयं पातु पातु नाभिं गिरीश्वरः ॥ ५ ॥
शर्वो वलित्रयं पातु पातु नाभिं गिरीश्वरः ॥ ५ ॥
व्योमकेशः कटिं पातु गुह्यं पातु पुरान्तकः ।
ऊरू पातु मघध्वंसी जानुनी पातु शङ्करः ॥ ६ ॥
ऊरू पातु मघध्वंसी जानुनी पातु शङ्करः ॥ ६ ॥
जङ्घे पातु जगत्स्रष्टा गुल्फौ पातु जगद्गुरुः ।
अपस्मारौपमर्दी मे पादौ पातु महेश्वरः ॥ ७ ॥
अपस्मारौपमर्दी मे पादौ पातु महेश्वरः ॥ ७ ॥
रोमाणि व्योमकेशो मे पातु मांसं पिनाकधृत् ।
दारान् पातु विरूपाक्षः पुत्रान् पातु जटाधरः ॥ ८ ॥
दारान् पातु विरूपाक्षः पुत्रान् पातु जटाधरः ॥ ८ ॥
पशून् पशुपतिः पातु भ्रातॄन् भूतेश्वरो मम ।
रक्षाहीनं तु यत् स्थानं सर्वतः पातु शङ्करः ॥ ९ ॥
रक्षाहीनं तु यत् स्थानं सर्वतः पातु शङ्करः ॥ ९ ॥
॥ फलश्रुति ॥
इतीदं पञ्जरं यस्तु पठेन्नित्यं समाहितः ।
गद्यपद्यात्मिका वाणी मुखान्निस्सरति ध्रुवम् ॥ १० ॥
गद्यपद्यात्मिका वाणी मुखान्निस्सरति ध्रुवम् ॥ १० ॥
व्याचष्टे ह्यश्रुतं शास्त्रं तनुते काव्यनाटकम् ।
शास्त्रषट्कं चतुर्वेदाः समयाः षट्तथैव च ॥ ११ ॥
शास्त्रषट्कं चतुर्वेदाः समयाः षट्तथैव च ॥ ११ ॥
स्वयमेव प्रकाशन्ते नात्र कार्या विचारणा ।
तस्य गेहे महालक्ष्मीः सन्निधत्ते सदाऽनघ ॥ १२ ॥
तस्य गेहे महालक्ष्मीः सन्निधत्ते सदाऽनघ ॥ १२ ॥
तस्य कात्यायनी देवी प्रसन्ना वरदा भवेत् ।
आधयो व्याधयश्चापि न भवन्ति कदाचन ॥ १३ ॥
आधयो व्याधयश्चापि न भवन्ति कदाचन ॥ १३ ॥
स च नाशयते नित्यं कालमृत्युमपि ध्रुवम् ।
जपेदवश्यं विद्यार्थी ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ १४ ॥
जपेदवश्यं विद्यार्थी ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ १४ ॥
दक्षिणामूर्तिदेवस्य प्रासादात् पण्डितो भवेत् ।
भक्तिश्रद्धे पुरस्कृत्य दक्षिणामूर्तिपञ्जरम् ॥ १५ ॥
भक्तिश्रद्धे पुरस्कृत्य दक्षिणामूर्तिपञ्जरम् ॥ १५ ॥
जपित्वा कवितां विद्यां प्राप्नुयात् सर्वमाप्नुयात् ।
जलमध्ये स्थिरो भूत्वा जपित्वा पञ्जरोत्तमम् ॥ १६ ॥
जलमध्ये स्थिरो भूत्वा जपित्वा पञ्जरोत्तमम् ॥ १६ ॥
भूतप्रेतपिशाचादीन्नाशयेन्नात्र संशयः ।
महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ १७ ॥
महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ १७ ॥
मुच्यते ब्रह्महत्याया अपि नारदसत्तम ।
त्रिसन्ध्यं पञ्जरमिदमावर्तयति यः पुमान् ॥ १८ ॥
त्रिसन्ध्यं पञ्जरमिदमावर्तयति यः पुमान् ॥ १८ ॥
किं न सिद्ध्यति तस्यात्र सुकृतं मुनिसत्तम ।
तेनेष्टं राजसूयेन कृतं दानादिकेन च ॥ १९ ॥
तेनेष्टं राजसूयेन कृतं दानादिकेन च ॥ १९ ॥
पुंशब्दवाच्यः स पुमान् पुण्यानां भाजनं स च ।
रोगमुक्तः स एव स्यादतुलां कीर्तिमाप्नुयात् ॥ २० ॥
रोगमुक्तः स एव स्यादतुलां कीर्तिमाप्नुयात् ॥ २० ॥
पुत्राः कुलकरास्तस्य सम्पद्यन्ते न संशयः ।
आप्नुयादखिलं राज्यं तथा बन्धविमोचनम् ॥ २१ ॥
आप्नुयादखिलं राज्यं तथा बन्धविमोचनम् ॥ २१ ॥
पूज्यते पार्थिवस्थाने तस्य वश्या वराङ्गनाः ।
बन्धूनां रक्षणे भूयात् समानेषूत्तमो भवेत् ॥ २२ ॥
बन्धूनां रक्षणे भूयात् समानेषूत्तमो भवेत् ॥ २२ ॥
इह भुक्त्वाऽखिलान् भोगान् तथैवामुष्मिकानपि ।
कैलासे सुचिरं स्थित्वा दक्षिणामूर्तिसन्निधौ ॥ २३ ॥
कैलासे सुचिरं स्थित्वा दक्षिणामूर्तिसन्निधौ ॥ २३ ॥
तस्मादवाप्य विज्ञानं प्राप्य रुद्रत्वमेव च ।
विलयं याति तत्त्वार्थी नात्र कार्या विचारणा ॥ २४ ॥
विलयं याति तत्त्वार्थी नात्र कार्या विचारणा ॥ २४ ॥
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मोक्षार्थी सर्वदा पुमान् ।
इदमावर्तयेन्नित्यं दक्षिणामूर्ति पञ्जरम् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ २५ ॥
इदमावर्तयेन्नित्यं दक्षिणामूर्ति पञ्जरम् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ २५ ॥
॥ इति गुहनारदसंवादे श्री दक्षिणामूर्ति पञ्जरम् सम्पूर्णम् ॥