Lord Dakshinamurti

śrī dakṣiṇāmūrti pañjaram

(Sri Dakshinamurthy Panjaram in English (IAST))

Also known as dakshinamurti panjara stotram · dakshinamurthy panjar · skanda narada dakshinamurti

A panjara — a cage rather than an armour, the form that encloses the reciter on every side — set as a conversation in which the sage of the vina bows his head to Shiva with Uma and then asks Skanda for it, addressing him as the one who has obtained the whole of scripture, commander of the host, beloved son of Parvati. What Skanda gives him runs to some fifty verses: the syllables of the mantra set about the body and the quarters, the directions closed, and the enclosure completed. The last verse states its purpose without ornament — therefore a person who seeks release should by every effort turn this Dakshinamurti Panjara over daily; his self made clean of every sin, he goes to the eternal brahman.

|| śrī dakṣiṇāmūrti pañjaram ||
praṇamya sāmbamīśānāṃ śirasā vaiṇiko muniḥ |
vinayā'vanato bhūtvā papraccha skandamādarāt || 1 ||
nārada uvāca|
bhagavan parameśāna samprāptākhilaśāstraka |
skandasenāpate svāmin pārvatīpriyanandana || 2 ||
yajjapāt kavitā vidyā śive bhaktiśca śāśvatī |
avāptiraṇimādīnāṃ sampadāṃ prāptireva ca || 3 ||
bhūtapretapiśācānāmagamyatvamarogatā |
mahāvijñānasamprāptirmahārājavipūjanam || 4 ||
varaprasādo devānāṃ mahābhogārthasambhavaḥ |
naṣṭarājyaśca siddhiśca tathā nigalamocanam || 5 ||
ṛṇadāridryanāśaśca tanayaprāptireva ca |
aśrutasya prabandhasya samyagvyākhyānapāṭavam || 6 ||
pratibhonmeṣaṇaṃ caiva prabandharacanā tathā |
bhavantyacirakālena tadbrūhi hara suprajaḥ || 7 ||
skanda uvāca|
sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāga kamalāsanasatsuta |
tvayaiva pṛṣṭametaddhi jagatāmupakārakam || 8 ||
bāla eva purā so'haṃ svapanaṃ prāptavān yadā |
tadā me nikaṭaṃ prāpya dakṣiṇāmūrtirūpadhṛt || 9 ||
pitā me pañjaraṃ svasya sarvavijñānadāyakam |
upādiśadahaṃ tena vijñānamagamaṃ dhṛvam || 10 ||
devasenāpatitvaṃ ca tārakasya jayaṃ tathā |
vidyāmayo'haṃ bhagavan tajjapānmunisattama || 11 ||
sadā tasya japaṃ kuryādātmanaḥ kṣemakṛdyadi |
itaḥ pūrvaṃ na kasyāpi mayā noktaṃ yatavrata || 12 ||
upadeśaṃ tavaivādya karavāṇi śubhāptaye |
tvanmukhādeva lokeṣu prasiddhaṃ ca gamiṣyati || 13 ||
|| viniyogaḥ ||
oṃ asya śrīdakṣiṇāmūrti pañjara mahāmantrasya śrī śuka ṛṣiḥ anuṣṭup chandaḥ śrīdakṣiṇāmūrtirdevatā oṃ bījaṃ svāhā śaktiḥ namaḥ kīlakaṃ śrī dakṣiṇāmūrti prasādasiddhyarthe jape viniyogaḥ |
|| dhyānam ||
tataḥ sāmbaṃ śivaṃ dhyāyeddakṣiṇāmūrtimavyayam |
chāyāpihitaviśvasya mūle nyagrodhaśākhinaḥ || 16 ||
maṇisiṃhāsanāsīnaṃ munibṛndaniṣevitam |
varabhūṣaṇadīptāṅgaṃ māṇikyamakuṭojjvalam || 17 ||
mandākinījalaspardhi prabhābhāsitavigraham |
śuklavastraparīdhānaṃ śuklamālyānulepanam || 18 ||
sphāṭikīmakṣamālāṃ ca vahniṃ ca bhujagādhipam |
pustakaṃ ca karairdivyairdadhānaṃ candraśekharam || 19 ||
mañjumañjīraninadairākṛṣṭākhilasārasam |
keyūrakoṭivilasadvaramāṇikyadīptibhiḥ || 20 ||
tejitāśeṣabhuvanaṃ tejasāmekasaṃśrayam |
jāhnavīsalilonmagna jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam || 21 ||
utphullakamalodāracakṣuṣaṃ karuṇānidhim |
bhujaṅgaśiśu vitrasta kuraṅgaśiśumaṇḍitam || 22 ||
agrendratanayāsaktavarāṅgamatulaprabham |
pādaśuśrūṣaṇāsakta nākanārīsamāvṛtam || 23 ||
kailāsaśṛṅgasaṅkāśa mahokṣavaravāhanam |
brahmādibhirabhidhyeyaṃ brahmaṇyaṃ brahmaniṣṭhitam || 24 ||
prācīnānāmapi girāmagocaramanāmayam |
dhyāyannevaṃ mahādevaṃ prajapetpañjaraṃ śubham || 25 ||
|| pañjara stotram ||
śiro me dakṣiṇāmūrtiḥ pātu pāśavimocakaḥ |
phālaṃ pātu mahādevaḥ pātu me viśvadṛgdṛśau || 1 ||
śravaṇe pātu viśvātmā pātu gaṇḍasthalaṃ haraḥ |
śivo me nāsikāṃ pātu tālvoṣṭhau pārvatīpatiḥ || 2 ||
jihvāṃ me pātu vidyātmā dantān pātu vṛṣadhvajaḥ |
cubukaṃ pātu sarvātmā śrīkaṇṭhaḥ kaṇṭhamevatu || 3 ||
skandhau pātu vṛṣaskandhaḥ śūlapāṇiḥ karau mama |
sarvajño hṛdayaṃ pātu stanau pātu gajāntakaḥ || 4 ||
vakṣo mṛtyuñjayaḥ pātu kukṣiṃ kukṣisthaviṣṭapaḥ |
śarvo valitrayaṃ pātu pātu nābhiṃ girīśvaraḥ || 5 ||
vyomakeśaḥ kaṭiṃ pātu guhyaṃ pātu purāntakaḥ |
ūrū pātu maghadhvaṃsī jānunī pātu śaṅkaraḥ || 6 ||
jaṅghe pātu jagatsraṣṭā gulphau pātu jagadguruḥ |
apasmāraupamardī me pādau pātu maheśvaraḥ || 7 ||
romāṇi vyomakeśo me pātu māṃsaṃ pinākadhṛt |
dārān pātu virūpākṣaḥ putrān pātu jaṭādharaḥ || 8 ||
paśūn paśupatiḥ pātu bhrātṝn bhūteśvaro mama |
rakṣāhīnaṃ tu yat sthānaṃ sarvataḥ pātu śaṅkaraḥ || 9 ||
|| phalaśruti ||
itīdaṃ pañjaraṃ yastu paṭhennityaṃ samāhitaḥ |
gadyapadyātmikā vāṇī mukhānnissarati dhruvam || 10 ||
vyācaṣṭe hyaśrutaṃ śāstraṃ tanute kāvyanāṭakam |
śāstraṣaṭkaṃ caturvedāḥ samayāḥ ṣaṭtathaiva ca || 11 ||
svayameva prakāśante nātra kāryā vicāraṇā |
tasya gehe mahālakṣmīḥ sannidhatte sadā'nagha || 12 ||
tasya kātyāyanī devī prasannā varadā bhavet |
ādhayo vyādhayaścāpi na bhavanti kadācana || 13 ||
sa ca nāśayate nityaṃ kālamṛtyumapi dhruvam |
japedavaśyaṃ vidyārthī grahaṇe candrasūryayoḥ || 14 ||
dakṣiṇāmūrtidevasya prāsādāt paṇḍito bhavet |
bhaktiśraddhe puraskṛtya dakṣiṇāmūrtipañjaram || 15 ||
japitvā kavitāṃ vidyāṃ prāpnuyāt sarvamāpnuyāt |
jalamadhye sthiro bhūtvā japitvā pañjarottamam || 16 ||
bhūtapretapiśācādīnnāśayennātra saṃśayaḥ |
mahāpātakayukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ || 17 ||
mucyate brahmahatyāyā api nāradasattama |
trisandhyaṃ pañjaramidamāvartayati yaḥ pumān || 18 ||
kiṃ na siddhyati tasyātra sukṛtaṃ munisattama |
teneṣṭaṃ rājasūyena kṛtaṃ dānādikena ca || 19 ||
puṃśabdavācyaḥ sa pumān puṇyānāṃ bhājanaṃ sa ca |
rogamuktaḥ sa eva syādatulāṃ kīrtimāpnuyāt || 20 ||
putrāḥ kulakarāstasya sampadyante na saṃśayaḥ |
āpnuyādakhilaṃ rājyaṃ tathā bandhavimocanam || 21 ||
pūjyate pārthivasthāne tasya vaśyā varāṅganāḥ |
bandhūnāṃ rakṣaṇe bhūyāt samāneṣūttamo bhavet || 22 ||
iha bhuktvā'khilān bhogān tathaivāmuṣmikānapi |
kailāse suciraṃ sthitvā dakṣiṇāmūrtisannidhau || 23 ||
tasmādavāpya vijñānaṃ prāpya rudratvameva ca |
vilayaṃ yāti tattvārthī nātra kāryā vicāraṇā || 24 ||
tasmāt sarvaprayatnena mokṣārthī sarvadā pumān |
idamāvartayennityaṃ dakṣiṇāmūrti pañjaram |
sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam || 25 ||
|| iti guhanāradasaṃvāde śrī dakṣiṇāmūrti pañjaram sampūrṇam ||

Explore More