సూత ఉవాచ
యో వై ద్రౌణ్యస్త్రవిప్లుష్టో న మాతురుదరే మృతః ।
అనుగ్రహాద్ భగవతః
కృష్ణస్యాద్భుతకర్మణః ॥ ౧ ॥
యో వై ద్రౌణ్యస్త్రవిప్లుష్టో న మాతురుదరే మృతః ।
అనుగ్రహాద్ భగవతః
కృష్ణస్యాద్భుతకర్మణః ॥ ౧ ॥
బ్రహ్మకోపోత్థితాద్ యస్తు తక్షకాత్ప్రాణవిప్లవాత్ ।
న
సమ్ముమోహోరుభయాద్ భగవత్యర్పితాశయః ॥ ౨ ॥
న
సమ్ముమోహోరుభయాద్ భగవత్యర్పితాశయః ॥ ౨ ॥
ఉత్సృజ్య సర్వతః సఙ్గం విజ్ఞాతాజితసంస్థితిః ।
వైయాసకేర్జహౌ శిష్యో గఙ్గాయాం స్వం కలేవరమ్ ॥ ౩ ॥
వైయాసకేర్జహౌ శిష్యో గఙ్గాయాం స్వం కలేవరమ్ ॥ ౩ ॥
నోత్తమశ్లోకవార్తానాం జుషతాం తత్కథామృతమ్ ।
స్యాత్సమ్భ్రమోఽన్తకాలేఽపి స్మరతాం తత్పదామ్బుజమ్ ॥ ౪ ॥
స్యాత్సమ్భ్రమోఽన్తకాలేఽపి స్మరతాం తత్పదామ్బుజమ్ ॥ ౪ ॥
తావత్కలిర్న ప్రభవేత్ ప్రవిష్టోఽపీహ సర్వతః ।
యావదీశో మహానుర్వ్యామాభిమన్యవ
ఏకరాట్ ॥ ౫ ॥
యావదీశో మహానుర్వ్యామాభిమన్యవ
ఏకరాట్ ॥ ౫ ॥
యస్మిన్నహని యర్హ్యేవ భగవానుత్ససర్జ గామ్ ।
తదైవేహానువృత్తోఽసావధర్మప్రభవః
కలిః ॥ ౬ ॥
తదైవేహానువృత్తోఽసావధర్మప్రభవః
కలిః ॥ ౬ ॥
నానుద్వేష్టి కలిం సమ్రాట్ సారఙ్గ ఇవ సారభుక్ ।
కుశలాన్యాశు సిద్ధ్యన్తి నేతరాణి కృతాని యత్ ॥ ౭ ॥
కుశలాన్యాశు సిద్ధ్యన్తి నేతరాణి కృతాని యత్ ॥ ౭ ॥
కిం ను బాలేషు శూరేణ కలినా ధీరభీరుణా ।
అప్రమత్తః ప్రమత్తేషు యో వృకో నృషు వర్తతే ॥ ౮ ॥
అప్రమత్తః ప్రమత్తేషు యో వృకో నృషు వర్తతే ॥ ౮ ॥
ఉపవర్ణితమేతద్వః పుణ్యం పారీక్షితం మయా ।
వాసుదేవకథోపేతమాఖ్యానం
యదపృచ్ఛత ॥ ౯ ॥
వాసుదేవకథోపేతమాఖ్యానం
యదపృచ్ఛత ॥ ౯ ॥
యా యాః కథా భగవతః కథనీయోరుకర్మణః ।
గుణకర్మాశ్రయాః పుమ్భిః సంసేవ్యాస్తా
బుభూషుభిః ॥ ౧౦ ॥
గుణకర్మాశ్రయాః పుమ్భిః సంసేవ్యాస్తా
బుభూషుభిః ॥ ౧౦ ॥
ఋషయ ఊచుః
సూత జీవ సమాః సౌమ్య శాశ్వతీర్విశదం యశః ।
యస్త్వం శంససి కృష్ణస్య మర్త్యానామమృతం హి నః ॥ ౧౧ ॥
సూత జీవ సమాః సౌమ్య శాశ్వతీర్విశదం యశః ।
యస్త్వం శంససి కృష్ణస్య మర్త్యానామమృతం హి నః ॥ ౧౧ ॥
కర్మణ్యస్మిన్ననాశ్వాసే ధూమధూమ్రాత్మనాం భవాన్ ।
ఆపాయయతి గోవిన్దపాదపద్మాసవం మధు ॥ ౧౨ ॥
ఆపాయయతి గోవిన్దపాదపద్మాసవం మధు ॥ ౧౨ ॥
తులయామ లవేనాపి న స్వర్గం నాపునర్భవమ్ ।
భగవత్సఙ్గిసఙ్గస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః ॥ ౧౩ ॥
భగవత్సఙ్గిసఙ్గస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః ॥ ౧౩ ॥
కో నామ తృప్యేద్ రసవిత్కథాయాం
మహత్తమైకాన్తపరాయణస్య ।
నాన్తం గుణానామగుణస్య జగ్ము-
ర్యోగేశ్వరా యే భవపాద్మముఖ్యాః ॥ ౧౪ ॥
మహత్తమైకాన్తపరాయణస్య ।
నాన్తం గుణానామగుణస్య జగ్ము-
ర్యోగేశ్వరా యే భవపాద్మముఖ్యాః ॥ ౧౪ ॥
తన్నో భవాన్ వై భగవత్ప్రధానో
మహత్తమైకాన్తపరాయణస్య ।
హరేరుదారం చరితం విశుద్ధం
శుశ్రూషతాం నో వితనోతు విద్వన్ ॥ ౧౫ ॥
మహత్తమైకాన్తపరాయణస్య ।
హరేరుదారం చరితం విశుద్ధం
శుశ్రూషతాం నో వితనోతు విద్వన్ ॥ ౧౫ ॥
స వై మహాభాగవతః పరీక్షిద్
యేనాపవర్గాఖ్యమదభ్రబుద్ధిః ।
జ్ఞానేన వైయాసకిశబ్దితేన
భేజే ఖగేన్ద్రధ్వజపాదమూలమ్ ॥ ౧౬ ॥
యేనాపవర్గాఖ్యమదభ్రబుద్ధిః ।
జ్ఞానేన వైయాసకిశబ్దితేన
భేజే ఖగేన్ద్రధ్వజపాదమూలమ్ ॥ ౧౬ ॥
తన్నః పరం పుణ్యమసంవృతార్థ-
మాఖ్యానమత్యద్భుతయోగనిష్ఠమ్ ।
ఆఖ్యాహ్యనన్తాచరితోపపన్నం
పారీక్షితం భాగవతాభిరామమ్ ॥ ౧౭ ॥
మాఖ్యానమత్యద్భుతయోగనిష్ఠమ్ ।
ఆఖ్యాహ్యనన్తాచరితోపపన్నం
పారీక్షితం భాగవతాభిరామమ్ ॥ ౧౭ ॥
సూత ఉవాచ
అహో వయం జన్మభృతోఽద్య హాస్మ
వృద్ధానువృత్త్యాపి విలోమజాతాః ।
దౌష్కుల్యమాధిం విధునోతి శీఘ్రం
మహత్తమానామభిధానయోగః ॥ ౧౮ ॥
అహో వయం జన్మభృతోఽద్య హాస్మ
వృద్ధానువృత్త్యాపి విలోమజాతాః ।
దౌష్కుల్యమాధిం విధునోతి శీఘ్రం
మహత్తమానామభిధానయోగః ॥ ౧౮ ॥
కుతః పునర్గృణతో నామ తస్య
మహత్తమైకాన్తపరాయణస్య ।
యోఽనన్తశక్తిర్భగవాననన్తో
మహద్గుణత్వాద్ యమనన్తమాహుః ॥ ౧౯ ॥
మహత్తమైకాన్తపరాయణస్య ।
యోఽనన్తశక్తిర్భగవాననన్తో
మహద్గుణత్వాద్ యమనన్తమాహుః ॥ ౧౯ ॥
ఏతావతాలం నను సూచితేన
గుణైరసామ్యానతిశాయనస్య ।
హిత్వేతరాన్ ప్రార్థయతో విభూతి-
ర్యస్యాఙ్ఘ్రిరేణుం జుషతేఽనభీప్సోః ॥ ౨౦ ॥
గుణైరసామ్యానతిశాయనస్య ।
హిత్వేతరాన్ ప్రార్థయతో విభూతి-
ర్యస్యాఙ్ఘ్రిరేణుం జుషతేఽనభీప్సోః ॥ ౨౦ ॥
అథాపి యత్పాదనఖావసృష్టం
జగద్విరిఞ్చోపహృతార్హణామ్భః ।
సేశం పునాత్యన్యతమో ముకున్దాత్
కో నామ లోకే భగవత్పదార్థః ॥ ౨౧ ॥
జగద్విరిఞ్చోపహృతార్హణామ్భః ।
సేశం పునాత్యన్యతమో ముకున్దాత్
కో నామ లోకే భగవత్పదార్థః ॥ ౨౧ ॥
యత్రానురక్తాః సహసైవ ధీరా
వ్యపోహ్య దేహాదిషు సఙ్గమూఢమ్ ।
వ్రజన్తి తత్పారమహంస్యమన్త్యం
యస్మిన్నహింసోపశమః స్వధర్మః ॥ ౨౨ ॥
వ్యపోహ్య దేహాదిషు సఙ్గమూఢమ్ ।
వ్రజన్తి తత్పారమహంస్యమన్త్యం
యస్మిన్నహింసోపశమః స్వధర్మః ॥ ౨౨ ॥
అహం హి పృష్టోఽర్యమణో భవద్భి-
రాచక్ష ఆత్మావగమోఽత్ర యావాన్ ।
నభః పతన్త్యాత్మసమం పతత్త్రిణ-
స్తథా సమం విష్ణుగతిం విపశ్చితః ॥ ౨౩ ॥
రాచక్ష ఆత్మావగమోఽత్ర యావాన్ ।
నభః పతన్త్యాత్మసమం పతత్త్రిణ-
స్తథా సమం విష్ణుగతిం విపశ్చితః ॥ ౨౩ ॥
ఏకదా ధనురుద్యమ్య విచరన్ మృగయాం వనే ।
మృగాననుగతః శ్రాన్తః క్షుధితస్తృషితో భృశమ్ ॥ ౨౪ ॥
మృగాననుగతః శ్రాన్తః క్షుధితస్తృషితో భృశమ్ ॥ ౨౪ ॥
జలాశయమచక్షాణః ప్రవివేశ తమాశ్రమమ్ ।
దదర్శ మునిమాసీనం శాన్తం మీలితలోచనమ్ ॥ ౨౫ ॥
దదర్శ మునిమాసీనం శాన్తం మీలితలోచనమ్ ॥ ౨౫ ॥
ప్రతిరుద్ధేన్ద్రియప్రాణమనోబుద్ధిముపారతమ్ ।
స్థానత్రయాత్పరం ప్రాప్తం బ్రహ్మభూతమవిక్రియమ్ ॥ ౨౬ ॥
స్థానత్రయాత్పరం ప్రాప్తం బ్రహ్మభూతమవిక్రియమ్ ॥ ౨౬ ॥
విప్రకీర్ణజటాచ్ఛన్నం రౌరవేణాజినేన చ ।
విశుష్యత్తాలురుదకం తథాభూతమయాచత ॥ ౨౭ ॥
విశుష్యత్తాలురుదకం తథాభూతమయాచత ॥ ౨౭ ॥
అలబ్ధతృణభూమ్యాదిరసమ్ప్రాప్తార్ఘ్యసూనృతః ।
అవజ్ఞాతమివాత్మానం మన్యమానశ్చుకోప హ ॥ ౨౮ ॥
అవజ్ఞాతమివాత్మానం మన్యమానశ్చుకోప హ ॥ ౨౮ ॥
అభూతపూర్వః సహసా క్షుత్తృడ్భ్యామర్దితాత్మనః ।
బ్రాహ్మణం ప్రత్యభూద్ బ్రహ్మన్ మత్సరో మన్యురేవ చ ॥ ౨౯ ॥
బ్రాహ్మణం ప్రత్యభూద్ బ్రహ్మన్ మత్సరో మన్యురేవ చ ॥ ౨౯ ॥
స తు బ్రహ్మఋషేరంసే గతాసుమురగం రుషా ।
వినిర్గచ్ఛన్ధనుష్కోట్యా నిధాయ
పురమాగతః ॥ ౩౦ ॥
వినిర్గచ్ఛన్ధనుష్కోట్యా నిధాయ
పురమాగతః ॥ ౩౦ ॥
ఏష కిం నిభృతాశేషకరణో మీలితేక్షణః ।
మృషాసమాధిరాహోస్విత్కిం ను
స్యాత్క్షత్రబన్ధుభిః ॥ ౩౧ ॥
మృషాసమాధిరాహోస్విత్కిం ను
స్యాత్క్షత్రబన్ధుభిః ॥ ౩౧ ॥
తస్య పుత్రోఽతితేజస్వీ విహరన్ బాలకోఽర్భకైః ।
రాజ్ఞాఘం ప్రాపితం తాతం శ్రుత్వా తత్రేదమబ్రవీత్ ॥ ౩౨ ॥
రాజ్ఞాఘం ప్రాపితం తాతం శ్రుత్వా తత్రేదమబ్రవీత్ ॥ ౩౨ ॥
అహో అధర్మః పాలానాం పీవ్నాం బలిభుజామివ ।
స్వామిన్యఘం యద్ దాసానాం ద్వారపానాం శునామివ ॥ ౩౩ ॥
స్వామిన్యఘం యద్ దాసానాం ద్వారపానాం శునామివ ॥ ౩౩ ॥
బ్రాహ్మణైః క్షత్రబన్ధుర్హి గృహపాలో నిరూపితః ।
స కథం తద్గృహే ద్వాఃస్థః సభాణ్డం భోక్తుమర్హతి ॥ ౩౪ ॥
స కథం తద్గృహే ద్వాఃస్థః సభాణ్డం భోక్తుమర్హతి ॥ ౩౪ ॥
కృష్ణే గతే భగవతి శాస్తర్యుత్పథగామినామ్ ।
తద్భిన్నసేతూనద్యాహం శాస్మి పశ్యత మే బలమ్ ॥ ౩౫ ॥
తద్భిన్నసేతూనద్యాహం శాస్మి పశ్యత మే బలమ్ ॥ ౩౫ ॥
ఇత్యుక్త్వా రోషతామ్రాక్షో వయస్యానృషిబాలకః ।
కౌశిక్యాప ఉపస్పృశ్య వాగ్వజ్రం విససర్జ హ ॥ ౩౬ ॥
కౌశిక్యాప ఉపస్పృశ్య వాగ్వజ్రం విససర్జ హ ॥ ౩౬ ॥
ఇతి లఙ్ఘితమర్యాదం తక్షకః సప్తమేఽహని ।
దఙ్క్ష్యతి స్మ కులాఙ్గారం చోదితో మే తతద్రుహమ్ ॥ ౩౭ ॥
దఙ్క్ష్యతి స్మ కులాఙ్గారం చోదితో మే తతద్రుహమ్ ॥ ౩౭ ॥
తతోఽభ్యేత్యాశ్రమం బాలో గలే సర్పకలేవరమ్ ।
పితరం వీక్ష్య దుఃఖార్తో ముక్తకణ్ఠో రురోద హ ॥ ౩౮ ॥
పితరం వీక్ష్య దుఃఖార్తో ముక్తకణ్ఠో రురోద హ ॥ ౩౮ ॥
స వా ఆఙ్గిరసో బ్రహ్మన్ శ్రుత్వా సుతవిలాపనమ్ ।
ఉన్మీల్య శనకైర్నేత్రే దృష్ట్వా
చాంసే మృతోరగమ్ ॥ ౩౯ ॥
ఉన్మీల్య శనకైర్నేత్రే దృష్ట్వా
చాంసే మృతోరగమ్ ॥ ౩౯ ॥
విసృజ్య తం చ పప్రచ్ఛ వత్స కస్మాద్ధి రోదిషి ।
కేన వా తేఽపకృతమిత్యుక్తః స
న్యవేదయత్ ॥ ౪౦ ॥
కేన వా తేఽపకృతమిత్యుక్తః స
న్యవేదయత్ ॥ ౪౦ ॥
నిశమ్య శప్తమతదర్హం నరేన్ద్రం
స బ్రాహ్మణో నాత్మజమభ్యనన్దత్ ।
అహో బతాంహో మహదద్య తే కృత-
మల్పీయసి ద్రోహ ఉరుర్దమో ధృతః ॥ ౪౧ ॥
స బ్రాహ్మణో నాత్మజమభ్యనన్దత్ ।
అహో బతాంహో మహదద్య తే కృత-
మల్పీయసి ద్రోహ ఉరుర్దమో ధృతః ॥ ౪౧ ॥
న వై నృభిర్నరదేవం పరాఖ్యం
సమ్మాతుమర్హస్యవిపక్వబుద్ధే ।
యత్తేజసా దుర్విషహేణ గుప్తా
విన్దన్తి భద్రాణ్యకుతోభయాః ప్రజాః ॥ ౪౨ ॥
సమ్మాతుమర్హస్యవిపక్వబుద్ధే ।
యత్తేజసా దుర్విషహేణ గుప్తా
విన్దన్తి భద్రాణ్యకుతోభయాః ప్రజాః ॥ ౪౨ ॥
అలక్ష్యమాణే నరదేవనామ్ని
రథాఙ్గపాణావయమఙ్గ లోకః ।
తదా హి చౌరప్రచురో వినఙ్క్ష్య-
త్యరక్ష్యమాణోఽవివరూథవత్ క్షణాత్ ॥ ౪౩ ॥
రథాఙ్గపాణావయమఙ్గ లోకః ।
తదా హి చౌరప్రచురో వినఙ్క్ష్య-
త్యరక్ష్యమాణోఽవివరూథవత్ క్షణాత్ ॥ ౪౩ ॥
తదద్య నః పాపముపైత్యనన్వయం
యన్నష్టనాథస్య వసోర్విలుమ్పకాత్ ।
పరస్పరం ఘ్నన్తి శపన్తి వృఞ్జతే
పశూన్ స్త్రియోఽర్థాన్ పురుదస్యవో జనాః ॥ ౪౪ ॥
యన్నష్టనాథస్య వసోర్విలుమ్పకాత్ ।
పరస్పరం ఘ్నన్తి శపన్తి వృఞ్జతే
పశూన్ స్త్రియోఽర్థాన్ పురుదస్యవో జనాః ॥ ౪౪ ॥
తదార్యధర్మః ప్రవిలీయతే నృణాం
వర్ణాశ్రమాచారయుతస్త్రయీమయః ।
తతోఽర్థకామాభినివేశితాత్మనాం
శునాం కపీనామివ వర్ణసఙ్కరః ॥ ౪౫ ॥
వర్ణాశ్రమాచారయుతస్త్రయీమయః ।
తతోఽర్థకామాభినివేశితాత్మనాం
శునాం కపీనామివ వర్ణసఙ్కరః ॥ ౪౫ ॥
ధర్మపాలో నరపతిః స తు సమ్రాడ్ బృహచ్ఛ్రవాః ।
సాక్షాన్మహాభాగవతో రాజర్షిర్హయమేధయాట్ ।
క్షుత్తృట్శ్రమయుతో దీనో నైవాస్మచ్ఛాపమర్హతి ॥ ౪౬ ॥
సాక్షాన్మహాభాగవతో రాజర్షిర్హయమేధయాట్ ।
క్షుత్తృట్శ్రమయుతో దీనో నైవాస్మచ్ఛాపమర్హతి ॥ ౪౬ ॥
అపాపేషు స్వభృత్యేషు బాలేనాపక్వబుద్ధినా ।
పాపం కృతం తద్భగవాన్ సర్వాత్మా క్షన్తుమర్హతి ॥ ౪౭ ॥
పాపం కృతం తద్భగవాన్ సర్వాత్మా క్షన్తుమర్హతి ॥ ౪౭ ॥
తిరస్కృతా విప్రలబ్ధాః శప్తాః క్షిప్తా హతా అపి ।
నాస్య తత్ ప్రతికుర్వన్తి తద్భక్తాః ప్రభవోఽపి హి ॥ ౪౮ ॥
నాస్య తత్ ప్రతికుర్వన్తి తద్భక్తాః ప్రభవోఽపి హి ॥ ౪౮ ॥
ఇతి పుత్రకృతాఘేన సోఽనుతప్తో మహామునిః ।
స్వయం విప్రకృతో రాజ్ఞా నైవాఘం తదచిన్తయత్ ॥ ౪౯ ॥
స్వయం విప్రకృతో రాజ్ఞా నైవాఘం తదచిన్తయత్ ॥ ౪౯ ॥
ప్రాయశః సాధవో లోకే పరైర్ద్వన్ద్వేషు యోజితాః ।
న వ్యథన్తి న హృష్యన్తి యత ఆత్మాఽగుణాశ్రయః ॥ ౫౦ ॥
న వ్యథన్తి న హృష్యన్తి యత ఆత్మాఽగుణాశ్రయః ॥ ౫౦ ॥