শ্ৰীশুক উৱাচ
ৱিলোক্য দূষিতাং কৃষ্ণাং কৃষ্ণঃ কৃষ্ণাহিনা ৱিভুঃ ।
তস্যা ৱিশুদ্ধিমন্ৱিচ্ছন্ সৰ্পং তমুদৱাসযত্ ॥ ১ ॥
ৱিলোক্য দূষিতাং কৃষ্ণাং কৃষ্ণঃ কৃষ্ণাহিনা ৱিভুঃ ।
তস্যা ৱিশুদ্ধিমন্ৱিচ্ছন্ সৰ্পং তমুদৱাসযত্ ॥ ১ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
কথমন্তৰ্জলেঽগাধে ন্যগৃহ্ণাদ্ ভগৱানহিম্ ।
স ৱৈ বহুযুগাৱাসং যথাসীদ্ ৱিপ্ৰ কথ্যতাম্ ॥ ২ ॥
কথমন্তৰ্জলেঽগাধে ন্যগৃহ্ণাদ্ ভগৱানহিম্ ।
স ৱৈ বহুযুগাৱাসং যথাসীদ্ ৱিপ্ৰ কথ্যতাম্ ॥ ২ ॥
ব্ৰহ্মন্ ভগৱতস্তস্য ভূম্নঃ স্ৱচ্ছন্দৱৰ্তিনঃ ।
গোপালোদাৰচৰিতং কস্তৃপ্যেতামৃতং জুষন্ ॥ ৩ ॥
গোপালোদাৰচৰিতং কস্তৃপ্যেতামৃতং জুষন্ ॥ ৩ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
কালিন্দ্যাং কালিযস্যাসীদ্ হ্ৰদঃ কশ্চিদ্ ৱিষাগ্নিনা ।
শ্ৰপ্যমাণপযা যস্মিন্ পতন্ত্যুপৰিগাঃ খগাঃ ॥ ৪ ॥
কালিন্দ্যাং কালিযস্যাসীদ্ হ্ৰদঃ কশ্চিদ্ ৱিষাগ্নিনা ।
শ্ৰপ্যমাণপযা যস্মিন্ পতন্ত্যুপৰিগাঃ খগাঃ ॥ ৪ ॥
ৱিপ্ৰুষ্মতা ৱিষদোৰ্মিমাৰুতেনাভিমৰ্শিতাঃ ।
ম্ৰিযন্তে তীৰগা যস্য প্ৰাণিনঃ স্থিৰজঙ্গমাঃ ॥ ৫ ॥
ম্ৰিযন্তে তীৰগা যস্য প্ৰাণিনঃ স্থিৰজঙ্গমাঃ ॥ ৫ ॥
তং চণ্ডৱেগৱিষৱীৰ্যমৱেক্ষ্য তেন
দুষ্টাং নদীং চ খলসংযমনাৱতাৰঃ ।
কৃষ্ণঃ কদম্বমধিৰুহ্য ততোঽতিতুঙ্গ-
মাস্ফোট্য গাঢৰশনো ন্যপতদ্ ৱিষোদে ॥ ৬ ॥
দুষ্টাং নদীং চ খলসংযমনাৱতাৰঃ ।
কৃষ্ণঃ কদম্বমধিৰুহ্য ততোঽতিতুঙ্গ-
মাস্ফোট্য গাঢৰশনো ন্যপতদ্ ৱিষোদে ॥ ৬ ॥
সৰ্পহ্ৰদঃ পুৰুষসাৰনিপাতৱেগ-
সঙ্ক্ষোভিতোৰগৱিষোচ্ছ্ৱসিতাম্বুৰাশিঃ ।
পৰ্যক্প্লুতো ৱিষকষাযবিভীষণোৰ্মি-
ৰ্ধাৱন্ ধনুঃশতমনন্তবলস্য কিং তত্ ॥ ৭ ॥
সঙ্ক্ষোভিতোৰগৱিষোচ্ছ্ৱসিতাম্বুৰাশিঃ ।
পৰ্যক্প্লুতো ৱিষকষাযবিভীষণোৰ্মি-
ৰ্ধাৱন্ ধনুঃশতমনন্তবলস্য কিং তত্ ॥ ৭ ॥
তস্য হ্ৰদে ৱিহৰতো ভুজদণ্ডঘূৰ্ণ-
ৱাৰ্ঘোষমঙ্গ ৱৰৱাৰণৱিক্ৰমস্য ।
আশ্ৰুত্য তত্ স্ৱসদনাভিভৱং নিৰীক্ষ্য
চক্ষুঃশ্ৰৱাঃ সমসৰত্তদমৃষ্যমাণঃ ॥ ৮ ॥
ৱাৰ্ঘোষমঙ্গ ৱৰৱাৰণৱিক্ৰমস্য ।
আশ্ৰুত্য তত্ স্ৱসদনাভিভৱং নিৰীক্ষ্য
চক্ষুঃশ্ৰৱাঃ সমসৰত্তদমৃষ্যমাণঃ ॥ ৮ ॥
তং প্ৰেক্ষণীযসুকুমাৰঘনাৱদাতং
শ্ৰীৱত্সপীতৱসনং স্মিতসুন্দৰাস্যম্ ।
ক্ৰীডন্তমপ্ৰতিভযং কমলোদৰাঙ্ঘ্ৰি
সন্দশ্য মৰ্মসু ৰুষা ভুজযা চছাদ ॥ ৯ ॥
শ্ৰীৱত্সপীতৱসনং স্মিতসুন্দৰাস্যম্ ।
ক্ৰীডন্তমপ্ৰতিভযং কমলোদৰাঙ্ঘ্ৰি
সন্দশ্য মৰ্মসু ৰুষা ভুজযা চছাদ ॥ ৯ ॥
তং নাগভোগপৰিৱীতমদৃষ্টচেষ্ট-
মালোক্য তত্প্ৰিযসখাঃ পশুপা ভৃশাৰ্তাঃ ।
কৃষ্ণেঽৰ্পিতাত্মসুহৃদৰ্থকলত্ৰকামা
দুঃখানুশোকভযমূঢধিযো নিপেতুঃ ॥ ১০ ॥
মালোক্য তত্প্ৰিযসখাঃ পশুপা ভৃশাৰ্তাঃ ।
কৃষ্ণেঽৰ্পিতাত্মসুহৃদৰ্থকলত্ৰকামা
দুঃখানুশোকভযমূঢধিযো নিপেতুঃ ॥ ১০ ॥
গাৱো ৱৃষা ৱত্সতৰ্যঃ ক্ৰন্দমানাঃ সুদুঃখিতাঃ ।
কৃষ্ণে ন্যস্তেক্ষণা ভীতা ৰুদন্ত্য ইৱ তস্থিৰে ॥ ১১ ॥
কৃষ্ণে ন্যস্তেক্ষণা ভীতা ৰুদন্ত্য ইৱ তস্থিৰে ॥ ১১ ॥
অথ ৱ্ৰজে মহোত্পাতাস্ত্ৰিৱিধা হ্যতিদাৰুণাঃ ।
উত্পেতুৰ্ভুৱি দিৱ্যাত্মন্যাসন্নভযশংসিনঃ ॥ ১২ ॥
উত্পেতুৰ্ভুৱি দিৱ্যাত্মন্যাসন্নভযশংসিনঃ ॥ ১২ ॥
তানালক্ষ্য ভযোদ্ৱিগ্না গোপা নন্দপুৰোগমাঃ ।
ৱিনা ৰামেণ গাঃ কৃষ্ণং জ্ঞাত্ৱা চাৰযিতুং গতম্ ॥ ১৩ ॥
ৱিনা ৰামেণ গাঃ কৃষ্ণং জ্ঞাত্ৱা চাৰযিতুং গতম্ ॥ ১৩ ॥
তৈৰ্দুৰ্নিমিত্তৈৰ্নিধনং মত্ৱা প্ৰাপ্তমতদ্ৱিদঃ ।
তত্প্ৰাণাস্তন্মনস্কাস্তে দুঃখশোকভযাতুৰাঃ ॥ ১৪ ॥
তত্প্ৰাণাস্তন্মনস্কাস্তে দুঃখশোকভযাতুৰাঃ ॥ ১৪ ॥
আবালৱৃদ্ধৱনিতাঃ সৰ্ৱেঽঙ্গ পশুৱৃত্তযঃ ।
নিৰ্জগ্মুৰ্গোকুলাদ্ দীনাঃ কৃষ্ণদৰ্শনলালসাঃ ॥ ১৫ ॥
নিৰ্জগ্মুৰ্গোকুলাদ্ দীনাঃ কৃষ্ণদৰ্শনলালসাঃ ॥ ১৫ ॥
তাংস্তথা কাতৰান্ ৱীক্ষ্য ভগৱান্ মাধৱো বলঃ ।
প্ৰহস্য কিঞ্চিন্নোৱাচ প্ৰভাৱজ্ঞোঽনুজস্য সঃ ॥ ১৬ ॥
প্ৰহস্য কিঞ্চিন্নোৱাচ প্ৰভাৱজ্ঞোঽনুজস্য সঃ ॥ ১৬ ॥
তেঽন্ৱেষমাণা দযিতং কৃষ্ণং সূচিতযা পদৈঃ ।
ভগৱল্লক্ষণৈৰ্জগ্মুঃ পদৱ্যা যমুনাতটম্ ॥ ১৭ ॥
ভগৱল্লক্ষণৈৰ্জগ্মুঃ পদৱ্যা যমুনাতটম্ ॥ ১৭ ॥
তে তত্ৰ তত্ৰাব্জযৱাঙ্কুশাশনি-
ধ্ৱজোপপন্নানি পদানি ৱিশ্পতেঃ ।
মাৰ্গে গৱামন্যপদান্তৰান্তৰে
নিৰীক্ষমাণা যযুৰঙ্গ সত্ৱৰাঃ ॥ ১৮ ॥
ধ্ৱজোপপন্নানি পদানি ৱিশ্পতেঃ ।
মাৰ্গে গৱামন্যপদান্তৰান্তৰে
নিৰীক্ষমাণা যযুৰঙ্গ সত্ৱৰাঃ ॥ ১৮ ॥
অন্তৰ্হ্ৰদে ভুজগভোগপৰীতমাৰাত্
কৃষ্ণং নিৰীহমুপলভ্য জলাশযান্তে ।
গোপাংশ্চ মূঢধিষণান্ পৰিতঃ পশূংশ্চ
সঙ্ক্ৰন্দতঃ পৰমকশ্মলমাপুৰাৰ্তাঃ ॥ ১৯ ॥
কৃষ্ণং নিৰীহমুপলভ্য জলাশযান্তে ।
গোপাংশ্চ মূঢধিষণান্ পৰিতঃ পশূংশ্চ
সঙ্ক্ৰন্দতঃ পৰমকশ্মলমাপুৰাৰ্তাঃ ॥ ১৯ ॥
গোপ্যোঽনুৰক্তমনসো ভগৱত্যনন্তে
তত্সৌহৃদস্মিতৱিলোকগিৰঃ স্মৰন্ত্যঃ ।
গ্ৰস্তেঽহিনা প্ৰিযতমে ভৃশদুঃখতপ্তাঃ
শূন্যং প্ৰিযৱ্যতিহৃতং দদৃশুস্ত্ৰিলোকম্ ॥ ২০ ॥
তত্সৌহৃদস্মিতৱিলোকগিৰঃ স্মৰন্ত্যঃ ।
গ্ৰস্তেঽহিনা প্ৰিযতমে ভৃশদুঃখতপ্তাঃ
শূন্যং প্ৰিযৱ্যতিহৃতং দদৃশুস্ত্ৰিলোকম্ ॥ ২০ ॥
তাঃ কৃষ্ণমাতৰমপত্যমনুপ্ৰৱিষ্টাং
তুল্যৱ্যথাঃ সমনুগৃহ্য শুচঃ স্ৰৱন্ত্যঃ ।
তাস্তা ৱ্ৰজপ্ৰিযকথাঃ কথযন্ত্য আসন্
কৃষ্ণাননেঽৰ্পিতদৃশো মৃতকপ্ৰতীকাঃ ॥ ২১ ॥
তুল্যৱ্যথাঃ সমনুগৃহ্য শুচঃ স্ৰৱন্ত্যঃ ।
তাস্তা ৱ্ৰজপ্ৰিযকথাঃ কথযন্ত্য আসন্
কৃষ্ণাননেঽৰ্পিতদৃশো মৃতকপ্ৰতীকাঃ ॥ ২১ ॥
কৃষ্ণপ্ৰাণান্নিৰ্ৱিশতো নন্দাদীন্ ৱীক্ষ্য তং হ্ৰদম্ ।
প্ৰত্যষেধত্ স ভগৱান্ ৰামঃ কৃষ্ণানুভাৱৱিত্ ॥ ২২ ॥
প্ৰত্যষেধত্ স ভগৱান্ ৰামঃ কৃষ্ণানুভাৱৱিত্ ॥ ২২ ॥
ইত্থং স্ৱগোকুলমনন্যগতিং নিৰীক্ষ্য
সস্ত্ৰীকুমাৰমতিদুঃখিতমাত্মহেতোঃ ।
আজ্ঞায মৰ্ত্যপদৱীমনুৱৰ্তমানঃ
স্থিত্ৱা মুহূৰ্তমুদতিষ্ঠদুৰঙ্গবন্ধাত্ ॥ ২৩ ॥
সস্ত্ৰীকুমাৰমতিদুঃখিতমাত্মহেতোঃ ।
আজ্ঞায মৰ্ত্যপদৱীমনুৱৰ্তমানঃ
স্থিত্ৱা মুহূৰ্তমুদতিষ্ঠদুৰঙ্গবন্ধাত্ ॥ ২৩ ॥
তত্প্ৰথ্যমানৱপুষা ৱ্যথিতাত্মভোগ-
স্ত্যক্ত্ৱোন্নময্য কুপিতঃ স্ৱফণান্ ভুজঙ্গঃ ।
তস্থৌ শ্ৱসঞ্ছ্ৱসনৰন্ধ্ৰৱিষাম্বৰীষ-
স্তব্ধেক্ষণোল্মুকমুখো হৰিমীক্ষমাণঃ ॥ ২৪ ॥
স্ত্যক্ত্ৱোন্নময্য কুপিতঃ স্ৱফণান্ ভুজঙ্গঃ ।
তস্থৌ শ্ৱসঞ্ছ্ৱসনৰন্ধ্ৰৱিষাম্বৰীষ-
স্তব্ধেক্ষণোল্মুকমুখো হৰিমীক্ষমাণঃ ॥ ২৪ ॥
তং জিহ্ৱযা দ্ৱিশিখযা পৰিলেলিহানং
দ্ৱে সৃক্ৱণী হ্যতিকৰালৱিষাগ্নিদৃষ্টিম্ ।
ক্ৰীডন্নমুং পৰিসসাৰ যথা খগেন্দ্ৰো
বভ্ৰাম সোঽপ্যৱসৰং প্ৰসমীক্ষমাণঃ ॥ ২৫ ॥
দ্ৱে সৃক্ৱণী হ্যতিকৰালৱিষাগ্নিদৃষ্টিম্ ।
ক্ৰীডন্নমুং পৰিসসাৰ যথা খগেন্দ্ৰো
বভ্ৰাম সোঽপ্যৱসৰং প্ৰসমীক্ষমাণঃ ॥ ২৫ ॥
এৱং পৰিভ্ৰমহতৌজসমুন্নতাংস-
মানম্য তত্পৃথুশিৰঃস্ৱধিৰূঢ আদ্যঃ ।
তন্মূৰ্ধৰত্ননিকৰস্পৰ্শাতিতাম্ৰ-
পাদাম্বুজোঽখিলকলাদিগুৰুৰ্ননৰ্ত ॥ ২৬ ॥
মানম্য তত্পৃথুশিৰঃস্ৱধিৰূঢ আদ্যঃ ।
তন্মূৰ্ধৰত্ননিকৰস্পৰ্শাতিতাম্ৰ-
পাদাম্বুজোঽখিলকলাদিগুৰুৰ্ননৰ্ত ॥ ২৬ ॥
তং নৰ্তুমুদ্যতমৱেক্ষ্য তদা তদীয-
গন্ধৰ্ৱসিদ্ধমুনিচাৰণদেৱৱধ্ৱঃ ।
প্ৰীত্যা মৃদঙ্গপণৱানকৱাদ্যগীত-
পুষ্পোপহাৰনুতিভিঃ সহসোপসেদুঃ ॥ ২৭ ॥
গন্ধৰ্ৱসিদ্ধমুনিচাৰণদেৱৱধ্ৱঃ ।
প্ৰীত্যা মৃদঙ্গপণৱানকৱাদ্যগীত-
পুষ্পোপহাৰনুতিভিঃ সহসোপসেদুঃ ॥ ২৭ ॥
যদ্ যচ্ছিৰো ন নমতেঽঙ্গ শতৈকশীৰ্ষ্ণ-
স্তত্তন্ মমৰ্দ খৰদণ্ডধৰোঽঙ্ঘ্ৰিপাতৈঃ ।
ক্ষীণাযুষো ভ্ৰমত উল্বণমাস্যতোঽসৃঙ্
নস্তো ৱমন্ পৰমকশ্মলমাপ নাগঃ ॥ ২৮ ॥
স্তত্তন্ মমৰ্দ খৰদণ্ডধৰোঽঙ্ঘ্ৰিপাতৈঃ ।
ক্ষীণাযুষো ভ্ৰমত উল্বণমাস্যতোঽসৃঙ্
নস্তো ৱমন্ পৰমকশ্মলমাপ নাগঃ ॥ ২৮ ॥
তস্যাক্ষিভিৰ্গৰলমুদ্ৱমতঃ শিৰঃসু
যদ্ যত্ সমুন্নমতি নিঃশ্ৱসতো ৰুষোচ্চৈঃ ।
নৃত্যন্ পদানুনমযন্ দমযাং বভূৱ
পুষ্পৈঃ প্ৰপূজিত ইৱেহ পুমান্ পুৰাণঃ ॥ ২৯ ॥
যদ্ যত্ সমুন্নমতি নিঃশ্ৱসতো ৰুষোচ্চৈঃ ।
নৃত্যন্ পদানুনমযন্ দমযাং বভূৱ
পুষ্পৈঃ প্ৰপূজিত ইৱেহ পুমান্ পুৰাণঃ ॥ ২৯ ॥
তচ্চিত্ৰতাণ্ডৱৱিৰুগ্নফণাসহস্ৰো
ৰক্তং মুখৈৰুৰু ৱমন্নৃপ ভগ্নগাত্ৰঃ ।
স্মৃত্ৱা চৰাচৰগুৰুং পুৰুষং পুৰাণং
নাৰাযণং তমৰণং মনসা জগাম ॥ ৩০ ॥
ৰক্তং মুখৈৰুৰু ৱমন্নৃপ ভগ্নগাত্ৰঃ ।
স্মৃত্ৱা চৰাচৰগুৰুং পুৰুষং পুৰাণং
নাৰাযণং তমৰণং মনসা জগাম ॥ ৩০ ॥
কৃষ্ণস্য গৰ্ভজগতোঽতিভৰাৱসন্নং
পাৰ্ষ্ণিপ্ৰহাৰপৰিৰুগ্নফণাতপত্ৰম্ ।
দৃষ্ট্ৱাহিমাদ্যমুপসেদুৰমুষ্য পত্ন্য
আৰ্তাঃ শ্লথদ্ৱসনভূষণকেশবন্ধাঃ ॥ ৩১ ॥
পাৰ্ষ্ণিপ্ৰহাৰপৰিৰুগ্নফণাতপত্ৰম্ ।
দৃষ্ট্ৱাহিমাদ্যমুপসেদুৰমুষ্য পত্ন্য
আৰ্তাঃ শ্লথদ্ৱসনভূষণকেশবন্ধাঃ ॥ ৩১ ॥
তাস্তং সুৱিগ্নমনসোঽথ পুৰস্কৃতাৰ্ভাঃ
কাযং নিধায ভুৱি ভূতপতিং প্ৰণেমুঃ ।
সাধ্ৱ্যঃ কৃতাঞ্জলিপুটাঃ শমলস্য ভৰ্তু-
ৰ্মোক্ষেপ্সৱঃ শৰণদং শৰণং প্ৰপন্নাঃ ॥ ৩২ ॥
কাযং নিধায ভুৱি ভূতপতিং প্ৰণেমুঃ ।
সাধ্ৱ্যঃ কৃতাঞ্জলিপুটাঃ শমলস্য ভৰ্তু-
ৰ্মোক্ষেপ্সৱঃ শৰণদং শৰণং প্ৰপন্নাঃ ॥ ৩২ ॥
নাগপত্ন্য ঊচুঃ
ন্যায্যো হি দণ্ডঃ কৃতকিল্বিষেঽস্মিং-
স্তৱাৱতাৰঃ খলনিগ্ৰহায ।
ৰিপোঃ সুতানামপি তুল্যদৃষ্টি-
ৰ্ধত্সে দমং ফলমেৱানুশংসন্ ॥ ৩৩ ॥
ন্যায্যো হি দণ্ডঃ কৃতকিল্বিষেঽস্মিং-
স্তৱাৱতাৰঃ খলনিগ্ৰহায ।
ৰিপোঃ সুতানামপি তুল্যদৃষ্টি-
ৰ্ধত্সে দমং ফলমেৱানুশংসন্ ॥ ৩৩ ॥
অনুগ্ৰহোঽযং ভৱতঃ কৃতো হি নো
দণ্ডোঽসতাং তে খলু কল্মষাপহঃ ।
যদ্ দন্দশূকত্ৱমমুষ্য দেহিনঃ
ক্ৰোধোঽপি তেঽনুগ্ৰহ এৱ সম্মতঃ ॥ ৩৪ ॥
দণ্ডোঽসতাং তে খলু কল্মষাপহঃ ।
যদ্ দন্দশূকত্ৱমমুষ্য দেহিনঃ
ক্ৰোধোঽপি তেঽনুগ্ৰহ এৱ সম্মতঃ ॥ ৩৪ ॥
তপঃ সুতপ্তং কিমনেন পূৰ্ৱং
নিৰস্তমানেন চ মানদেন ।
ধৰ্মোঽথ ৱা সৰ্ৱজনানুকম্পযা
যতো ভৱাংস্তুষ্যতি সৰ্ৱজীৱঃ ॥ ৩৫ ॥
নিৰস্তমানেন চ মানদেন ।
ধৰ্মোঽথ ৱা সৰ্ৱজনানুকম্পযা
যতো ভৱাংস্তুষ্যতি সৰ্ৱজীৱঃ ॥ ৩৫ ॥
কস্যানুভাৱোঽস্য ন দেৱ ৱিদ্মহে
তৱাঙ্ঘ্ৰিৰেণুস্পৰশাধিকাৰঃ ।
যদ্ৱাঞ্ছযা শ্ৰীৰ্ললনাচৰত্তপো
ৱিহায কামান্ সুচিৰং ধৃতৱ্ৰতা ॥ ৩৬ ॥
তৱাঙ্ঘ্ৰিৰেণুস্পৰশাধিকাৰঃ ।
যদ্ৱাঞ্ছযা শ্ৰীৰ্ললনাচৰত্তপো
ৱিহায কামান্ সুচিৰং ধৃতৱ্ৰতা ॥ ৩৬ ॥
ন নাকপৃষ্ঠং ন চ সাৰ্ৱভৌমং
ন পাৰমেষ্ঠ্যং ন ৰসাধিপত্যম্ ।
ন যোগসিদ্ধীৰপুনৰ্ভৱং ৱা
ৱাঞ্ছন্তি যত্পাদৰজঃপ্ৰপন্নাঃ ॥ ৩৭ ॥
ন পাৰমেষ্ঠ্যং ন ৰসাধিপত্যম্ ।
ন যোগসিদ্ধীৰপুনৰ্ভৱং ৱা
ৱাঞ্ছন্তি যত্পাদৰজঃপ্ৰপন্নাঃ ॥ ৩৭ ॥
তদেষ নাথাপ দুৰাপমন্যৈ-
স্তমোজনিঃ ক্ৰোধৱশোঽপ্যহীশঃ ।
সংসাৰচক্ৰে ভ্ৰমতঃ শৰীৰিণো
যদিচ্ছতঃ স্যাদ্ ৱিভৱঃ সমক্ষঃ ॥ ৩৮ ॥
স্তমোজনিঃ ক্ৰোধৱশোঽপ্যহীশঃ ।
সংসাৰচক্ৰে ভ্ৰমতঃ শৰীৰিণো
যদিচ্ছতঃ স্যাদ্ ৱিভৱঃ সমক্ষঃ ॥ ৩৮ ॥
নমস্তুভ্যং ভগৱতে পুৰুষায মহাত্মনে ।
ভূতাৱাসায ভূতায পৰায পৰমাত্মনে ॥ ৩৯ ॥
ভূতাৱাসায ভূতায পৰায পৰমাত্মনে ॥ ৩৯ ॥
জ্ঞানৱিজ্ঞাননীধযে ব্ৰহ্মণেঽনন্তশক্তযে ।
অগুণাযাৱিকাৰায নমস্তে প্ৰাকৃতায চ ॥ ৪০ ॥
অগুণাযাৱিকাৰায নমস্তে প্ৰাকৃতায চ ॥ ৪০ ॥
কালায কালনাভায কালাৱযৱসাক্ষিণে ।
ৱিশ্ৱায তদুপদ্ৰষ্ট্ৰে তত্কৰ্ত্ৰে ৱিশ্ৱহেতৱে ॥ ৪১ ॥
ৱিশ্ৱায তদুপদ্ৰষ্ট্ৰে তত্কৰ্ত্ৰে ৱিশ্ৱহেতৱে ॥ ৪১ ॥
ভূতমাত্ৰেন্দ্ৰিযপ্ৰাণমনোবুদ্ধ্যাশযাত্মনে ।
ত্ৰিগুণেনাভিমানেন গূঢস্ৱাত্মানুভূতযে ॥ ৪২ ॥
ত্ৰিগুণেনাভিমানেন গূঢস্ৱাত্মানুভূতযে ॥ ৪২ ॥
নমোঽনন্তায সূক্ষ্মায কূটস্থায ৱিপশ্চিতে ।
নানাৱাদানুৰোধায ৱাচ্যৱাচকশক্তযে ॥ ৪৩ ॥
নানাৱাদানুৰোধায ৱাচ্যৱাচকশক্তযে ॥ ৪৩ ॥
নমঃ প্ৰমাণমূলায কৱযে শাস্ত্ৰযোনযে ।
প্ৰৱৃত্তায নিৱৃত্তায নিগমায নমো নমঃ ॥ ৪৪ ॥
প্ৰৱৃত্তায নিৱৃত্তায নিগমায নমো নমঃ ॥ ৪৪ ॥
নমঃ কৃষ্ণায ৰামায ৱসুদেৱসুতায চ ।
প্ৰদ্যুম্নাযানিৰুদ্ধায সাত্ৱতাং পতযে নমঃ ॥ ৪৫ ॥
প্ৰদ্যুম্নাযানিৰুদ্ধায সাত্ৱতাং পতযে নমঃ ॥ ৪৫ ॥
নমো গুণপ্ৰদীপায গুণাত্মচ্ছাদনায চ ।
গুণৱৃত্ত্যুপলক্ষ্যায গুণদ্ৰষ্ট্ৰে স্ৱসংৱিদে ॥ ৪৬ ॥
গুণৱৃত্ত্যুপলক্ষ্যায গুণদ্ৰষ্ট্ৰে স্ৱসংৱিদে ॥ ৪৬ ॥
অৱ্যাকৃতৱিহাৰায সৰ্ৱৱ্যাকৃতসিদ্ধযে ।
হৃষীকেশ নমস্তেঽস্তু মুনযে মৌনশীলিনে ॥ ৪৭ ॥
হৃষীকেশ নমস্তেঽস্তু মুনযে মৌনশীলিনে ॥ ৪৭ ॥
পৰাৱৰগতিজ্ঞায সৰ্ৱাধ্যক্ষায তে নমঃ ।
অৱিশ্ৱায চ ৱিশ্ৱায তদ্দ্ৰষ্ট্ৰেঽস্য চ হেতৱে ॥ ৪৮ ॥
অৱিশ্ৱায চ ৱিশ্ৱায তদ্দ্ৰষ্ট্ৰেঽস্য চ হেতৱে ॥ ৪৮ ॥
ত্ৱং হ্যস্য জন্মস্থিতিসংযমান্ ৱিভো
গুণৈৰনীহোঽকৃতকালশক্তিধৃক্ ।
তত্তত্স্ৱভাৱান্ প্ৰতিবোধযন্ সতঃ
সমীক্ষযামোঘৱিহাৰ ঈহসে ॥ ৪৯ ॥
গুণৈৰনীহোঽকৃতকালশক্তিধৃক্ ।
তত্তত্স্ৱভাৱান্ প্ৰতিবোধযন্ সতঃ
সমীক্ষযামোঘৱিহাৰ ঈহসে ॥ ৪৯ ॥
তস্যৈৱ তেঽমূস্তনৱস্ত্ৰিলোক্যাং
শান্তা অশান্তা উত মূঢযোনযঃ ।
শান্তাঃ প্ৰিযাস্তে হ্যধুনাৱিতুং সতাং
স্থাতুশ্চ তে ধৰ্মপৰীপ্সযেহতঃ ॥ ৫০ ॥
শান্তা অশান্তা উত মূঢযোনযঃ ।
শান্তাঃ প্ৰিযাস্তে হ্যধুনাৱিতুং সতাং
স্থাতুশ্চ তে ধৰ্মপৰীপ্সযেহতঃ ॥ ৫০ ॥
অপৰাধঃ সকৃদ্ ভৰ্ত্ৰা সোঢৱ্যঃ স্ৱপ্ৰজাকৃতঃ ।
ক্ষন্তুমৰ্হসি শান্তাত্মন্ মূঢস্য ত্ৱামজানতঃ ॥ ৫১ ॥
ক্ষন্তুমৰ্হসি শান্তাত্মন্ মূঢস্য ত্ৱামজানতঃ ॥ ৫১ ॥
অনুগৃহ্ণীষ্ৱ ভগৱন্ প্ৰাণাংস্ত্যজতি পন্নগঃ ।
স্ত্ৰীণাং নঃ সাধুশোচ্যানাং পতিঃ প্ৰাণঃ প্ৰদীযতাম্ ॥ ৫২ ॥
স্ত্ৰীণাং নঃ সাধুশোচ্যানাং পতিঃ প্ৰাণঃ প্ৰদীযতাম্ ॥ ৫২ ॥
ৱিধেহি তে কিঙ্কৰীণামনুষ্ঠেযং তৱাজ্ঞযা ।
যচ্ছ্ৰদ্ধযানুতিষ্ঠন্ ৱৈ মুচ্যতে সৰ্ৱতোভযাত্ ॥ ৫৩ ॥
যচ্ছ্ৰদ্ধযানুতিষ্ঠন্ ৱৈ মুচ্যতে সৰ্ৱতোভযাত্ ॥ ৫৩ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্থং স নাগপত্নীভিৰ্ভগৱান্ সমভিষ্টুতঃ ।
মূৰ্চ্ছিতং ভগ্নশিৰসং ৱিসসৰ্জাঙ্ঘ্ৰিকুট্টনৈঃ ॥ ৫৪ ॥
ইত্থং স নাগপত্নীভিৰ্ভগৱান্ সমভিষ্টুতঃ ।
মূৰ্চ্ছিতং ভগ্নশিৰসং ৱিসসৰ্জাঙ্ঘ্ৰিকুট্টনৈঃ ॥ ৫৪ ॥
প্ৰতিলব্ধেন্দ্ৰিযপ্ৰাণঃ কালিযঃ শনকৈৰ্হৰিম্ ।
কৃচ্ছ্ৰাত্ সমুচ্ছ্ৱসন্ দীনঃ কৃষ্ণং প্ৰাহ কৃতাঞ্জলিঃ ॥ ৫৫ ॥
কৃচ্ছ্ৰাত্ সমুচ্ছ্ৱসন্ দীনঃ কৃষ্ণং প্ৰাহ কৃতাঞ্জলিঃ ॥ ৫৫ ॥
কালিয উৱাচ
ৱযং খলাঃ সহোত্পত্ত্যা তামসা দীৰ্ঘমন্যৱঃ ।
স্ৱভাৱো দুস্ত্যজো নাথ লোকানাং যদসদ্গ্ৰহঃ ॥ ৫৬ ॥
ৱযং খলাঃ সহোত্পত্ত্যা তামসা দীৰ্ঘমন্যৱঃ ।
স্ৱভাৱো দুস্ত্যজো নাথ লোকানাং যদসদ্গ্ৰহঃ ॥ ৫৬ ॥
ত্ৱযা সৃষ্টমিদং ৱিশ্ৱং ধাতৰ্গুণৱিসৰ্জনম্ ।
নানাস্ৱভাৱৱীৰ্যৌজোযোনিবীজাশযাকৃতি ॥ ৫৭ ॥
নানাস্ৱভাৱৱীৰ্যৌজোযোনিবীজাশযাকৃতি ॥ ৫৭ ॥
ৱযং চ তত্ৰ ভগৱন্ সৰ্পা জাত্যুৰুমন্যৱঃ ।
কথং ত্যজামস্ত্ৱন্মাযাং দুস্ত্যজাং মোহিতাঃ স্ৱযম্ ॥ ৫৮ ॥
কথং ত্যজামস্ত্ৱন্মাযাং দুস্ত্যজাং মোহিতাঃ স্ৱযম্ ॥ ৫৮ ॥
ভৱান্ হি কাৰণং তত্ৰ সৰ্ৱজ্ঞো জগদীশ্ৱৰঃ ।
অনুগ্ৰহং নিগ্ৰহং ৱা মন্যসে তদ্ ৱিধেহি নঃ ॥ ৫৯ ॥
অনুগ্ৰহং নিগ্ৰহং ৱা মন্যসে তদ্ ৱিধেহি নঃ ॥ ৫৯ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যাকৰ্ণ্য ৱচঃ প্ৰাহ ভগৱান্ কাৰ্যমানুষঃ ।
নাত্ৰ স্থেযং ত্ৱযা সৰ্প সমুদ্ৰং যাহি মা চিৰম্ ।
স্ৱজ্ঞাত্যপত্যদাৰাঢ্যো গোনৃভিৰ্ভুজ্যতে নদী ॥ ৬০ ॥
ইত্যাকৰ্ণ্য ৱচঃ প্ৰাহ ভগৱান্ কাৰ্যমানুষঃ ।
নাত্ৰ স্থেযং ত্ৱযা সৰ্প সমুদ্ৰং যাহি মা চিৰম্ ।
স্ৱজ্ঞাত্যপত্যদাৰাঢ্যো গোনৃভিৰ্ভুজ্যতে নদী ॥ ৬০ ॥
য এতত্ সংস্মৰেন্মৰ্ত্যস্তুভ্যং মদনুশাসনম্ ।
কীৰ্তযন্নুভযোঃ সন্ধ্যোৰ্ন যুষ্মদ্ ভযমাপ্নুযাত্ ॥ ৬১ ॥
কীৰ্তযন্নুভযোঃ সন্ধ্যোৰ্ন যুষ্মদ্ ভযমাপ্নুযাত্ ॥ ৬১ ॥
যোঽস্মিন্ স্নাত্ৱা মদাক্ৰীডে দেৱাদীংস্তৰ্পযেজ্জলৈঃ ।
উপোষ্য মাং স্মৰন্নৰ্চেত্ সৰ্ৱপাপৈঃ প্ৰমুচ্যতে ॥ ৬২ ॥
উপোষ্য মাং স্মৰন্নৰ্চেত্ সৰ্ৱপাপৈঃ প্ৰমুচ্যতে ॥ ৬২ ॥
দ্ৱীপং ৰমণকং হিত্ৱা হ্ৰদমেতমুপাশ্ৰিতঃ ।
যদ্ভযত্স সুপৰ্ণস্ত্ৱাং নাদ্যান্মত্পাদলাঞ্ছিতম্ ॥ ৬৩ ॥
যদ্ভযত্স সুপৰ্ণস্ত্ৱাং নাদ্যান্মত্পাদলাঞ্ছিতম্ ॥ ৬৩ ॥
শ্ৰীঋষিৰুৱাচ
মুক্তো ভগৱতা ৰাজন্ কৃষ্ণেনাদ্ভুতকৰ্মণা ।
তং পূজযামাস মুদা নাগপত্ন্যশ্চ সাদৰম্ ॥ ৬৪ ॥
মুক্তো ভগৱতা ৰাজন্ কৃষ্ণেনাদ্ভুতকৰ্মণা ।
তং পূজযামাস মুদা নাগপত্ন্যশ্চ সাদৰম্ ॥ ৬৪ ॥
দিৱ্যাম্বৰস্ৰঙ্মণিভিঃ পৰাৰ্ধ্যৈৰপি ভূষণৈঃ ।
দিৱ্যগন্ধানুলেপৈশ্চ মহত্যোত্পলমালযা ॥ ৬৫ ॥
দিৱ্যগন্ধানুলেপৈশ্চ মহত্যোত্পলমালযা ॥ ৬৫ ॥
পূজযিত্ৱা জগন্নাথং প্ৰসাদ্য গৰুডধ্ৱজম্ ।
ততঃ প্ৰীতোঽভ্যনুজ্ঞাতঃ পৰিক্ৰম্যাভিৱন্দ্য তম্ ॥ ৬৬ ॥
ততঃ প্ৰীতোঽভ্যনুজ্ঞাতঃ পৰিক্ৰম্যাভিৱন্দ্য তম্ ॥ ৬৬ ॥
সকলত্ৰসুহৃত্পুত্ৰো দ্ৱীপমব্ধেৰ্জগাম হ ।
তদৈৱ সামৃতজলা যমুনা নিৰ্ৱিষাভৱত্ ।
অনুগ্ৰহাদ্ ভগৱতঃ ক্ৰীডামানুষৰূপিণঃ ॥ ৬৭ ॥
তদৈৱ সামৃতজলা যমুনা নিৰ্ৱিষাভৱত্ ।
অনুগ্ৰহাদ্ ভগৱতঃ ক্ৰীডামানুষৰূপিণঃ ॥ ৬৭ ॥