ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଗୋପ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣେ ଵନଂ ଯାତେ ତମନୁଦ୍ରୁତଚେତସଃ ।
କୃଷ୍ଣଲୀଲାଃ ପ୍ରଗାଯନ୍ତ୍ଯୋ ନିନ୍ଯୁର୍ଦୁଃଖେନ ଵାସରାନ୍ ॥ ୧ ॥
ଗୋପ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣେ ଵନଂ ଯାତେ ତମନୁଦ୍ରୁତଚେତସଃ ।
କୃଷ୍ଣଲୀଲାଃ ପ୍ରଗାଯନ୍ତ୍ଯୋ ନିନ୍ଯୁର୍ଦୁଃଖେନ ଵାସରାନ୍ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୀଗୋପ୍ଯ ଊଚୁଃ
ଵାମବାହୁକୃତଵାମକପୋଲୋ
ଵଲ୍ଗିତଭ୍ରୁରଧରାର୍ପିତଵେଣୁମ୍ ।
କୋମଲାଙ୍ଗୁଲିଭିରାଶ୍ରିତମାର୍ଗଂ
ଗୋପ୍ଯ ଈରଯତି ଯତ୍ର ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥ ୨ ॥
ଵାମବାହୁକୃତଵାମକପୋଲୋ
ଵଲ୍ଗିତଭ୍ରୁରଧରାର୍ପିତଵେଣୁମ୍ ।
କୋମଲାଙ୍ଗୁଲିଭିରାଶ୍ରିତମାର୍ଗଂ
ଗୋପ୍ଯ ଈରଯତି ଯତ୍ର ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥ ୨ ॥
ଵ୍ଯୋମଯାନଵନିତାଃ ସହ ସିଦ୍ଧୈ-
ର୍ଵିସ୍ମିତାସ୍ତଦୁପଧାର୍ଯ ସଲଜ୍ଜାଃ ।
କାମମାର୍ଗଣସମର୍ପିତଚିତ୍ତାଃ
କଶ୍ମଲଂ ଯଯୁରପସ୍ମୃତନୀଵ୍ଯଃ ॥ ୩ ॥
ର୍ଵିସ୍ମିତାସ୍ତଦୁପଧାର୍ଯ ସଲଜ୍ଜାଃ ।
କାମମାର୍ଗଣସମର୍ପିତଚିତ୍ତାଃ
କଶ୍ମଲଂ ଯଯୁରପସ୍ମୃତନୀଵ୍ଯଃ ॥ ୩ ॥
ହନ୍ତ ଚିତ୍ରମବଲାଃ ଶୃଣୁତେଦଂ
ହାରହାସ ଉରସି ସ୍ଥିରଵିଦ୍ଯୁତ୍ ।
ନନ୍ଦସୂନୁରଯମାର୍ତଜନାନାଂ
ନର୍ମଦୋ ଯର୍ହି କୂଜିତଵେଣୁଃ ॥ ୪ ॥
ହାରହାସ ଉରସି ସ୍ଥିରଵିଦ୍ଯୁତ୍ ।
ନନ୍ଦସୂନୁରଯମାର୍ତଜନାନାଂ
ନର୍ମଦୋ ଯର୍ହି କୂଜିତଵେଣୁଃ ॥ ୪ ॥
ଵୃନ୍ଦଶୋ ଵ୍ରଜଵୃଷା ମୃଗଗାଵୋ
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯହୃତଚେତସ ଆରାତ୍ ।
ଦନ୍ତଦଷ୍ଟକଵଲା ଧୃତକର୍ଣା
ନିଦ୍ରିତା ଲିଖିତଚିତ୍ରମିଵାସନ୍ ॥ ୫ ॥
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯହୃତଚେତସ ଆରାତ୍ ।
ଦନ୍ତଦଷ୍ଟକଵଲା ଧୃତକର୍ଣା
ନିଦ୍ରିତା ଲିଖିତଚିତ୍ରମିଵାସନ୍ ॥ ୫ ॥
ବର୍ହିଣସ୍ତବକଧାତୁପଲାଶୈ-
ର୍ବଦ୍ଧମଲ୍ଲପରିବର୍ହଵିଡମ୍ବଃ ।
କର୍ହିଚିତ୍ ସବଲ ଆଲି ସ ଗୋପୈ-
ର୍ଗାଃ ସମାହ୍ଵଯତି ଯତ୍ର ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥ ୬ ॥
ର୍ବଦ୍ଧମଲ୍ଲପରିବର୍ହଵିଡମ୍ବଃ ।
କର୍ହିଚିତ୍ ସବଲ ଆଲି ସ ଗୋପୈ-
ର୍ଗାଃ ସମାହ୍ଵଯତି ଯତ୍ର ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥ ୬ ॥
ତର୍ହି ଭଗ୍ନଗତଯଃ ସରିତୋ ଵୈ
ତତ୍ପଦାମ୍ବୁଜରଜୋଽନିଲନୀତମ୍ ।
ସ୍ପୃହଯତୀର୍ଵଯମିଵାବହୁପୁଣ୍ଯାଃ
ପ୍ରେମଵେପିତଭୁଜାଃ ସ୍ତିମିତାପଃ ॥ ୭ ॥
ତତ୍ପଦାମ୍ବୁଜରଜୋଽନିଲନୀତମ୍ ।
ସ୍ପୃହଯତୀର୍ଵଯମିଵାବହୁପୁଣ୍ଯାଃ
ପ୍ରେମଵେପିତଭୁଜାଃ ସ୍ତିମିତାପଃ ॥ ୭ ॥
ଅନୁଚରୈଃ ସମନୁଵର୍ଣିତଵୀର୍ଯ
ଆଦିପୂରୁଷ ଇଵାଚଲଭୂତିଃ ।
ଵନଚରୋ ଗିରିତଟେଷୁ ଚରନ୍ତୀ-
ର୍ଵେଣୁନାହ୍ଵଯତି ଗାଃ ସ ଯଦା ହି ॥ ୮ ॥
ଆଦିପୂରୁଷ ଇଵାଚଲଭୂତିଃ ।
ଵନଚରୋ ଗିରିତଟେଷୁ ଚରନ୍ତୀ-
ର୍ଵେଣୁନାହ୍ଵଯତି ଗାଃ ସ ଯଦା ହି ॥ ୮ ॥
ଵନଲତାସ୍ତରଵ ଆତ୍ମନି ଵିଷ୍ଣୁଂ
ଵ୍ଯଞ୍ଜଯନ୍ତ୍ଯ ଇଵ ପୁଷ୍ପଫଲାଢ୍ଯାଃ ।
ପ୍ରଣତଭାରଵିଟପା ମଧୁଧାରାଃ
ପ୍ରେମହୃଷ୍ଟତନଵୋ ଵଵୃଷୁଃ ସ୍ମ ॥ ୯ ॥
ଵ୍ଯଞ୍ଜଯନ୍ତ୍ଯ ଇଵ ପୁଷ୍ପଫଲାଢ୍ଯାଃ ।
ପ୍ରଣତଭାରଵିଟପା ମଧୁଧାରାଃ
ପ୍ରେମହୃଷ୍ଟତନଵୋ ଵଵୃଷୁଃ ସ୍ମ ॥ ୯ ॥
ଦର୍ଶନୀଯତିଲକୋ ଵନମାଲା-
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧତୁଲସୀମଧୁମତ୍ତୈଃ ।
ଅଲିକୁଲୈରଲଘୁଗୀତାମଭୀଷ୍ଟ-
ମାଦ୍ରିଯନ୍ ଯର୍ହି ସନ୍ଧିତଵେଣୁଃ ॥ ୧୦ ॥
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧତୁଲସୀମଧୁମତ୍ତୈଃ ।
ଅଲିକୁଲୈରଲଘୁଗୀତାମଭୀଷ୍ଟ-
ମାଦ୍ରିଯନ୍ ଯର୍ହି ସନ୍ଧିତଵେଣୁଃ ॥ ୧୦ ॥
ସରସି ସାରସହଂସଵିହଙ୍ଗା-
ଶ୍ଚାରୁଗୀତାହୃତଚେତସ ଏତ୍ଯ ।
ହରିମୁପାସତ ତେ ଯତଚିତ୍ତା
ହନ୍ତ ମୀଲିତଦୃଶୋ ଧୃତମୌନାଃ ॥ ୧୧ ॥
ଶ୍ଚାରୁଗୀତାହୃତଚେତସ ଏତ୍ଯ ।
ହରିମୁପାସତ ତେ ଯତଚିତ୍ତା
ହନ୍ତ ମୀଲିତଦୃଶୋ ଧୃତମୌନାଃ ॥ ୧୧ ॥
ସହବଲଃ ସ୍ରଗଵତଂସଵିଲାସଃ
ସାନୁଷୁ କ୍ଷିତିଭୃତୋ ଵ୍ରଜଦେଵ୍ଯଃ ।
ହର୍ଷଯନ୍ ଯର୍ହି ଵେଣୁରଵେଣ
ଜାତହର୍ଷ ଉପରମ୍ଭତି ଵିଶ୍ଵମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ସାନୁଷୁ କ୍ଷିତିଭୃତୋ ଵ୍ରଜଦେଵ୍ଯଃ ।
ହର୍ଷଯନ୍ ଯର୍ହି ଵେଣୁରଵେଣ
ଜାତହର୍ଷ ଉପରମ୍ଭତି ଵିଶ୍ଵମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ମହଦତିକ୍ରମଣଶଙ୍କିତଚେତା
ମନ୍ଦମନ୍ଦମନୁଗର୍ଜତି ମେଘଃ ।
ସୁହୃଦମଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ ସୁମନୋଭି-
ଶ୍ଛାଯଯା ଚ ଵିଦଧତ୍ ପ୍ରତପତ୍ରମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ମନ୍ଦମନ୍ଦମନୁଗର୍ଜତି ମେଘଃ ।
ସୁହୃଦମଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ ସୁମନୋଭି-
ଶ୍ଛାଯଯା ଚ ଵିଦଧତ୍ ପ୍ରତପତ୍ରମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଵିଵିଧଗୋପଚରଣେଷୁ ଵିଦଗ୍ଧୋ
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯ ଉରୁଧା ନିଜଶିକ୍ଷାଃ ।
ତଵ ସୁତଃ ସତି ଯଦାଧରବିମ୍ବେ
ଦତ୍ତଵେଣୁରନଯତ୍ ସ୍ଵରଜାତୀଃ ॥ ୧୪ ॥
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯ ଉରୁଧା ନିଜଶିକ୍ଷାଃ ।
ତଵ ସୁତଃ ସତି ଯଦାଧରବିମ୍ବେ
ଦତ୍ତଵେଣୁରନଯତ୍ ସ୍ଵରଜାତୀଃ ॥ ୧୪ ॥
ସଵନଶସ୍ତଦୁପଧାର୍ଯ ସୁରେଶାଃ
ଶକ୍ରଶର୍ଵପରମେଷ୍ଠିପୁରୋଗାଃ ।
କଵଯ ଆନତକନ୍ଧରଚିତ୍ତାଃ
କଶ୍ମଲଂ ଯଯୁରନିଶ୍ଚିତତତ୍ତ୍ଵାଃ ॥ ୧୫ ॥
ଶକ୍ରଶର୍ଵପରମେଷ୍ଠିପୁରୋଗାଃ ।
କଵଯ ଆନତକନ୍ଧରଚିତ୍ତାଃ
କଶ୍ମଲଂ ଯଯୁରନିଶ୍ଚିତତତ୍ତ୍ଵାଃ ॥ ୧୫ ॥
ନିଜପଦାବ୍ଜଦଲୈର୍ଧ୍ଵଜଵଜ୍ର-
ନୀରଜାଙ୍କୁଶଵିଚିତ୍ରଲଲାମୈଃ ।
ଵ୍ରଜଭୁଵଃ ଶମଯନ୍ ଖୁରତୋଦଂ
ଵର୍ଷ୍ମଧୁର୍ଯଗତିରୀଡିତଵେଣୁଃ ॥ ୧୬ ॥
ନୀରଜାଙ୍କୁଶଵିଚିତ୍ରଲଲାମୈଃ ।
ଵ୍ରଜଭୁଵଃ ଶମଯନ୍ ଖୁରତୋଦଂ
ଵର୍ଷ୍ମଧୁର୍ଯଗତିରୀଡିତଵେଣୁଃ ॥ ୧୬ ॥
ଵ୍ରଜତି ତେନ ଵଯଂ ସଵିଲାସ-
ଵୀକ୍ଷଣାର୍ପିତମନୋଭଵଵେଗାଃ ।
କୁଜଗତିଂ ଗମିତା ନ ଵିଦାମଃ
କଶ୍ମଲେନ କଵରଂ ଵସନଂ ଵା ॥ ୧୭ ॥
ଵୀକ୍ଷଣାର୍ପିତମନୋଭଵଵେଗାଃ ।
କୁଜଗତିଂ ଗମିତା ନ ଵିଦାମଃ
କଶ୍ମଲେନ କଵରଂ ଵସନଂ ଵା ॥ ୧୭ ॥
ମଣିଧରଃ କ୍ଵଚିଦାଗଣଯନ୍ ଗା
ମାଲଯା ଦଯିତଗନ୍ଧତୁଲସ୍ଯାଃ ।
ପ୍ରଣଯିନୋଽନୁଚରସ୍ଯ କଦାଂସେ
ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ ଭୁଜମଗାଯତ ଯତ୍ର ॥ ୧୮ ॥
ମାଲଯା ଦଯିତଗନ୍ଧତୁଲସ୍ଯାଃ ।
ପ୍ରଣଯିନୋଽନୁଚରସ୍ଯ କଦାଂସେ
ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ ଭୁଜମଗାଯତ ଯତ୍ର ॥ ୧୮ ॥
କ୍ଵଣିତଵେଣୁରଵଵଞ୍ଚିତଚିତ୍ତାଃ
କୃଷ୍ଣମନ୍ଵସତ କୃଷ୍ଣଗୃହିଣ୍ଯଃ ।
ଗୁଣଗଣାର୍ଣମନୁଗତ୍ଯ ହରିଣ୍ଯୋ
ଗୋପିକା ଇଵ ଵିମୁକ୍ତଗୃହାଶାଃ ॥ ୧୯ ॥
କୃଷ୍ଣମନ୍ଵସତ କୃଷ୍ଣଗୃହିଣ୍ଯଃ ।
ଗୁଣଗଣାର୍ଣମନୁଗତ୍ଯ ହରିଣ୍ଯୋ
ଗୋପିକା ଇଵ ଵିମୁକ୍ତଗୃହାଶାଃ ॥ ୧୯ ॥
କୁନ୍ଦଦାମକୃତକୌତୁକଵେଷୋ
ଗୋପଗୋଧନଵୃତୋ ଯମୁନାଯାମ୍ ।
ନନ୍ଦସୂନୁରନଘେ ତଵ ଵତ୍ସୋ
ନର୍ମଦଃ ପ୍ରଣଯିଣାଂ ଵିଜହାର ॥ ୨୦ ॥
ଗୋପଗୋଧନଵୃତୋ ଯମୁନାଯାମ୍ ।
ନନ୍ଦସୂନୁରନଘେ ତଵ ଵତ୍ସୋ
ନର୍ମଦଃ ପ୍ରଣଯିଣାଂ ଵିଜହାର ॥ ୨୦ ॥
ମନ୍ଦଵାଯୁରୁପଵାତ୍ଯନୁକୂଲଂ
ମାନଯନ୍ ମଲଯଜସ୍ପର୍ଶେନ ।
ଵନ୍ଦିନସ୍ତମୁପଦେଵଗଣା ଯେ
ଵାଦ୍ଯଗୀତବଲିଭିଃ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ॥ ୨୧ ॥
ମାନଯନ୍ ମଲଯଜସ୍ପର୍ଶେନ ।
ଵନ୍ଦିନସ୍ତମୁପଦେଵଗଣା ଯେ
ଵାଦ୍ଯଗୀତବଲିଭିଃ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ॥ ୨୧ ॥
ଵତ୍ସଲୋ ଵ୍ରଜଗଵାଂ ଯଦଗଧ୍ରୋ
ଵନ୍ଦ୍ଯମାନଚରଣଃ ପଥି ଵୃଦ୍ଧୈଃ ।
କୃତ୍ସ୍ନଗୋଧନମୁପୋହ୍ଯ ଦିନାନ୍ତେ
ଗୀତଵେଣୁରନୁଗେଡିତକୀର୍ତିଃ ॥ ୨୨ ॥
ଵନ୍ଦ୍ଯମାନଚରଣଃ ପଥି ଵୃଦ୍ଧୈଃ ।
କୃତ୍ସ୍ନଗୋଧନମୁପୋହ୍ଯ ଦିନାନ୍ତେ
ଗୀତଵେଣୁରନୁଗେଡିତକୀର୍ତିଃ ॥ ୨୨ ॥
ଉତ୍ସଵଂ ଶ୍ରମରୁଚାପି ଦୃଶୀନା-
ମୁନ୍ନଯନ୍ ଖୁରରଜଶ୍ଛୁରିତସ୍ରକ୍ ।
ଦିତ୍ସଯୈତି ସୁହୃଦାସିଷ ଏଷ
ଦେଵକୀଜଠରଭୂରୁଡୁରାଜଃ ॥ ୨୩ ॥
ମୁନ୍ନଯନ୍ ଖୁରରଜଶ୍ଛୁରିତସ୍ରକ୍ ।
ଦିତ୍ସଯୈତି ସୁହୃଦାସିଷ ଏଷ
ଦେଵକୀଜଠରଭୂରୁଡୁରାଜଃ ॥ ୨୩ ॥
ମଦଵିଘୂର୍ଣିତଲୋଚନ ଈଷତ୍-
ମାନଦଃ ସ୍ଵସୁହୃଦାଂ ଵନମାଲୀ ।
ବଦରପାଣ୍ଡୁଵଦନୋ ମୃଦୁଗଣ୍ଡଂ
ମଣ୍ଡଯନ୍ କନକକୁଣ୍ଡଲଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ॥ ୨୪ ॥
ମାନଦଃ ସ୍ଵସୁହୃଦାଂ ଵନମାଲୀ ।
ବଦରପାଣ୍ଡୁଵଦନୋ ମୃଦୁଗଣ୍ଡଂ
ମଣ୍ଡଯନ୍ କନକକୁଣ୍ଡଲଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ॥ ୨୪ ॥
ଯଦୁପତିର୍ଦ୍ଵିରଦରାଜଵିହାରୋ
ଯାମିନୀପତିରିଵୈଷ ଦିନାନ୍ତେ ।
ମୁଦିତଵକ୍ତ୍ର ଉପଯାତି ଦୁରନ୍ତଂ
ମୋଚଯନ୍ ଵ୍ରଜଗଵାଂ ଦିନତାପମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଯାମିନୀପତିରିଵୈଷ ଦିନାନ୍ତେ ।
ମୁଦିତଵକ୍ତ୍ର ଉପଯାତି ଦୁରନ୍ତଂ
ମୋଚଯନ୍ ଵ୍ରଜଗଵାଂ ଦିନତାପମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯୋ ରାଜନ୍ କୃଷ୍ଣଲୀଲାନୁଗାଯତୀଃ ।
ରେମିରେଽହଃସୁ ତଚ୍ଚିତ୍ତାସ୍ତନ୍ମନସ୍କା ମହୋଦଯାଃ ॥ ୨୬ ॥
ଏଵଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯୋ ରାଜନ୍ କୃଷ୍ଣଲୀଲାନୁଗାଯତୀଃ ।
ରେମିରେଽହଃସୁ ତଚ୍ଚିତ୍ତାସ୍ତନ୍ମନସ୍କା ମହୋଦଯାଃ ॥ ୨୬ ॥