Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૩૯

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 39 — Akrūra's Vision in the River in Gujarati)

Vyasa

Also known as sukhopavista paryanke ramakrsnorumanita

Akrūra's Vision in the River. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 39 (The Life of Kṛṣṇa), 57 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

શ્રીશુક ઉવાચ
સુખોપવિષ્ટઃ પર્યઙ્કે રામકૃષ્ણોરુમાનિતઃ ।
લેભે મનોરથાન્સર્વાન્પથિ યન્ સ ચકાર હ ॥ ૧ ॥
કિમલભ્યં ભગવતિ પ્રસન્ને શ્રીનિકેતને ।
તથાપિ તત્પરા રાજન્ન હિ વાઞ્છન્તિ કિઞ્ચન ॥ ૨ ॥
સાયન્તનાશનં કૃત્વા ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ।
સુહૃત્સુ વૃત્તં કંસસ્ય પપ્રચ્છાન્યચ્ચિકીર્ષિતમ્ ॥ ૩ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
તાત સૌમ્યાગતઃ કચ્ચ્ત્સ્વિગતં ભદ્રમસ્તુ વઃ ।
અપિ સ્વજ્ઞાતિબન્ધૂનામનમીવમનામયમ્ ॥ ૪ ॥
કિં નુ નઃ કુશલં પૃચ્છે એધમાને કુલામયે ।
કંસે માતુલનામ્નાઙ્ગ સ્વાનાં નસ્તત્પ્રજાસુ ચ ॥ ૫ ॥
અહો અસ્મદભૂદ્ ભૂરિ પિત્રોર્વૃજિનમાર્યયોઃ ।
યદ્ધેતોઃ પુત્રમરણં યદ્ધેતોર્બન્ધનં તયોઃ ॥ ૬ ॥
દિષ્ટ્યાદ્ય દર્શનં સ્વાનાં મહ્યં વઃ સૌમ્ય કાઙ્ક્ષિતમ્ ।
સઞ્જાતં વર્ણ્યતાં તાત તવાગમનકારણમ્ ॥ ૭ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
પૃષ્ટો ભગવતા સર્વં વર્ણયામાસ માધવઃ ।
વૈરાનુબન્ધં યદુષુ વસુદેવવધોદ્યમમ્ ॥ ૮ ॥
યત્સન્દેશો યદર્થં વા દૂતઃ સમ્પ્રેષિતઃ સ્વયમ્ ।
યદુક્તં નારદેનાસ્ય સ્વજન્માનકદુન્દુભેઃ ॥ ૯ ॥
શ્રુત્વાક્રૂરવચઃ કૃષ્ણો બલશ્ચ પરવીરહા ।
પ્રહસ્ય નન્દં પિતરં રાજ્ઞા દિષ્ટં વિજજ્ઞતુઃ ॥ ૧૦ ॥
ગોપાન્ સમાદિશત્સોઽપિ ગૃહ્યતાં સર્વગોરસઃ ।
ઉપાયનાનિ ગૃહ્ણીધ્વં યુજ્યન્તાં શકટાનિ ચ ॥ ૧૧ ॥
યાસ્યામઃ શ્વો મધુપુરીં દાસ્યામો નૃપતે રસાન્ ।
દ્રક્ષ્યામઃ સુમહત્પર્વ યાન્તિ જાનપદાઃ કિલ ।
એવમાઘોષયત્ ક્ષત્રા નન્દગોપઃ સ્વગોકુલે ॥ ૧૨ ॥
ગોપ્યસ્તાસ્તદુપશ્રુત્ય બભૂવુર્વ્યથિતા ભૃશમ્ ।
રામકૃષ્ણૌ પુરીં નેતુમક્રૂરં વ્રજમાગતમ્ ॥ ૧૩ ॥
કાશ્ચિત્તત્કૃતહૃત્તાપશ્વાસમ્લાનમુખશ્રિયઃ ।
સ્રંસદ્દુકૂલવલયકેશગ્રન્થ્યશ્ચ કાશ્ચન ॥ ૧૪ ॥
અન્યાશ્ચ તદનુધ્યાનનિવૃત્તાશેષવૃત્તયઃ ।
નાભ્યજાનન્નિમં લોકમાત્મલોકં ગતા ઇવ ॥ ૧૫ ॥
સ્મરન્ત્યશ્ચાપરાઃ શૌરેરનુરાગસ્મિતેરિતાઃ ।
હૃદિસ્પૃશશ્ચિત્રપદા ગિરઃ સમ્મુમુહુઃ સ્ત્રિયઃ ॥ ૧૬ ॥
ગતિં સુલલિતાં ચેષ્ટાં સ્નિગ્ધહાસાવલોકનમ્ ।
શોકાપહાનિ નર્માણિ પ્રોદ્દામચરિતાનિ ચ ॥ ૧૭ ॥
ચિન્તયન્ત્યો મુકુન્દસ્ય ભીતા વિરહકાતરાઃ ।
સમેતાઃ સઙ્ઘશઃ પ્રોચુરશ્રુમુખ્યોઽચ્યુતાશયાઃ ॥ ૧૮ ॥
શ્રીગોપ્ય ઊચુઃ
અહો વિધાતસ્તવ ન ક્વચિદ્ દયા
સંયોજ્ય મૈત્ર્યા પ્રણયેન દેહિનઃ ।
તાંશ્ચાકૃતાર્થાન્ વિયુનઙ્ક્ષ્યપાર્થકં
વિક્રીડિતં તેઽર્ભકચેષ્ટિતં યથા ॥ ૧૯ ॥
યસ્ત્વં પ્રદર્શ્યાસિતકુન્તલાવૃતં
મુકુન્દવક્ત્રં સુકપોલમુન્નસમ્ ।
શોકાપનોદસ્મિતલેશસુન્દરં
કરોષિ પારોક્ષ્યમસાધુ તે કૃતમ્ ॥ ૨૦ ॥
ક્રૂરસ્ત્વમક્રૂરસમાખ્યયા સ્મ ન-
શ્ચક્ષુર્હિ દત્તં હરસે બતાજ્ઞવત્ ।
યેનૈકદેશેઽખિલસર્ગસૌષ્ઠવં
ત્વદીયમદ્રાક્ષ્મ વયં મધુદ્વિષઃ ॥ ૨૧ ॥
ન નન્દસૂનુઃ ક્ષણભઙ્ગસૌહૃદઃ
સમીક્ષતે નઃ સ્વકૃતાતુરા બત ।
વિહાય ગેહાન્ સ્વજનાન્ સુતાન્પતીં-
સ્તદ્દાસ્યમદ્ધોપગતા નવપ્રિયઃ ॥ ૨૨ ॥
સુખં પ્રભાતા રજનીયમાશિષઃ
સત્યા બભૂવુઃ પુરયોષિતાં ધ્રુવમ્ ।
યાઃ સંપ્રવિષ્ટસ્ય મુખં વ્રજસ્પતેઃ
પાસ્યન્ત્યપાઙ્ગોત્કલિતસ્મિતાસવમ્ ॥ ૨૩ ॥
તાસાં મુકુન્દો મધુમઞ્જુભાષિતૈ-
ર્ગૃહીતચિત્તઃ પરવાન્ મનસ્વ્યપિ ।
કથં પુનર્નઃ પ્રતિયાસ્યતેઽબલા
ગ્રામ્યાઃ સલજ્જસ્મિતવિભ્રમૈર્ભ્રમન્ ॥ ૨૪ ॥
અદ્ય ધ્રુવં તત્ર દૃશો ભવિષ્યતે
દાશાર્હભોજાન્ધકવૃષ્ણિસાત્વતામ્ ।
મહોત્સવઃ શ્રીરમણં ગુણાસ્પદં
દ્રક્ષ્યન્તિ યે ચાધ્વનિ દેવકીસુતમ્ ॥ ૨૫ ॥
મૈતદ્વિધસ્યાકરુણસ્ય નામ ભૂ-
દક્રૂર ઇત્યેતદતીવ દારુણઃ ।
યોઽસાવનાશ્વાસ્ય સુદુઃખિતં જનં
પ્રિયાત્પ્રિયં નેષ્યતિ પારમધ્વનઃ ॥ ૨૬ ॥
અનાર્દ્રધીરેષ સમાસ્થિતો રથં
તમન્વમી ચ ત્વરયન્તિ દુર્મદાઃ ।
ગોપા અનોભિઃ સ્થવિરૈરુપેક્ષિતં
દૈવં ચ નોઽદ્ય પ્રતિકૂલમીહતે ॥ ૨૭ ॥
નિવારયામઃ સમુપેત્ય માધવં
કિં નોઽકરિષ્યન્ કુલવૃદ્ધબાન્ધવાઃ ।
મુકુન્દસઙ્ગાન્નિમિષાર્ધદુસ્ત્યજાદ્
દૈવેન વિધ્વંસિતદીનચેતસામ્ ॥ ૨૮ ॥
યસ્યાનુરાગલલિતસ્મિતવલ્ગુમન્ત્ર-
લીલાવલોકપરિરમ્ભણરાસગોષ્ઠામ્ ।
નીતાઃ સ્મ નઃ ક્ષણમિવ ક્ષણદા વિના તં
ગોપ્યઃ કથં ન્વતિતરેમ તમો દુરન્તમ્ ॥ ૨૯ ॥
યોઽહ્નઃ ક્ષયે વ્રજમનન્તસખઃ પરીતો
ગોપૈર્વિશન્ ખુરરજશ્છુરિતાલકસ્રક્ ।
વેણું ક્વણન્ સ્મિતકટાક્ષનિરીક્ષણેન
ચિત્તં ક્ષિણોત્યમુમૃતે નુ કથં ભવેમ ॥ ૩૦ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
એવં બ્રુવાણા વિરહાતુરા ભૃશં
વ્રજસ્ત્રિયઃ કૃષ્ણવિષક્તમાનસાઃ ।
વિસૃજ્ય લજ્જાં રુરુદુઃ સ્મ સુસ્વરં
ગોવિન્દ દામોદર માધવેતિ ॥ ૩૧ ॥
સ્ત્રીણામેવં રુદન્તીનામુદિતે સવિતર્યથ ।
અક્રૂરશ્ચોદયામાસ કૃતમૈત્રાદિકો રથમ્ ॥ ૩૨ ॥
ગોપાસ્તમન્વસજ્જન્ત નન્દાદ્યાઃ શકટૈસ્તતઃ ।
આદાયોપાયનં ભૂરિ કુમ્ભાન્ ગોરસસમ્ભૃતાન્ ॥ ૩૩ ॥
ગોપ્યશ્ચ દયિતં કૃષ્ણમનુવ્રજ્યાનુરઞ્જિતાઃ ।
પ્રત્યાદેશં ભગવતઃ કાઙ્ક્ષન્ત્યશ્ચાવતસ્થિરે ॥ ૩૪ ॥
તાસ્તથા તપ્યતીર્વીક્ષ્ય સ્વપ્રસ્થાને યદૂત્તમઃ ।
સાન્ત્વયામાસ સપ્રેમૈરાયાસ્ય ઇતિ દૌત્યકૈઃ ॥ ૩૫ ॥
યાવદાલક્ષ્યતે કેતુર્યાવદ્ રેણૂ રથસ્ય ચ ।
અનુપ્રસ્થાપિતાત્માનો લેખ્યાનીવોપલક્ષિતાઃ ॥ ૩૬ ॥
તા નિરાશા નિવવૃતુર્ગોવિન્દવિનિવર્તને ।
વિશોકા અહની નિન્યુર્ગાયન્ત્યઃ પ્રિયચેષ્ટિતમ્ ॥ ૩૭ ॥
ભગવાનપિ સમ્પ્રાપ્તો રામાક્રૂરયુતો નૃપ ।
રથેન વાયુવેગેન કાલિન્દીમઘનાશિનીમ્ ॥ ૩૮ ॥
તત્રોપસ્પૃશ્ય પાનીયં પીત્વા મૃષ્ટં મણિપ્રભમ્ ।
વૃક્ષષણ્ડમુપવ્રજ્ય સરામો રથમાવિશત્ ॥ ૩૯ ॥
અક્રૂરસ્તાવુપામન્ત્ર્ય નિવેશ્ય ચ રથોપરિ ।
કાલિન્દ્યા હ્રદમાગત્ય સ્નાનં વિધિવદાચરત્ ॥ ૪૦ ॥
નિમજ્જ્ય તસ્મિન્સલિલે જપન્બ્રહ્મ સનાતનમ્ ।
તાવેવ દદૃશેઽક્રૂરો રામકૃષ્ણૌ સમન્વિતૌ ॥ ૪૧ ॥
તૌ રથસ્થૌ કથમિહ સુતાવાનકદુન્દુભેઃ ।
તર્હિ સ્વિત્સ્યન્દને ન સ્ત ઇત્યુન્મજ્જ્ય વ્યચષ્ટ સઃ ॥ ૪૨ ॥
તત્રાપિ ચ યથાપૂર્વમાસીનૌ પુનરેવ સઃ ।
ન્યમજ્જદ્ દર્શનં યન્મે મૃષા કિં સલિલે તયોઃ ॥ ૪૩ ॥
ભૂયસ્તત્રાપિ સોઽદ્રાક્ષીત્સ્તૂયમાનમહીશ્વરમ્ ।
સિદ્ધચારણગન્ધર્વૈરસુરૈર્નતકન્ધરૈઃ ॥ ૪૪ ॥
સહસ્રશિરસં દેવં સહસ્રફણમૌલિનમ્ ।
નીલામ્બરં વિસશ્વેતં શૃઙ્ગૈઃ શ્વેતમિવ સ્થિતમ્ ॥ ૪૫ ॥
તસ્યોત્સઙ્ગે ઘનશ્યામં પીતકૌશેયવાસસમ્ ।
પુરુષં ચતુર્ભુજં શાન્તં પદ્મપત્રારુણેક્ષણમ્ ॥ ૪૬ ॥
ચારુપ્રસન્નવદનં ચારુહાસનિરીક્ષણમ્ ।
સુભ્રૂન્નસં ચારુકર્ણં સુકપોલારુણાધરમ્ ॥ ૪૭ ॥
પ્રલમ્બપીવરભુજં તુઙ્ગાંસોરઃસ્થલશ્રિયમ્ ।
કમ્બુકણ્ઠં નિમ્નનાભિં વલિમત્પલ્લવોદરમ્ ॥ ૪૮ ॥
બૃહત્કટિતટશ્રોણિકરભોરુદ્વયાન્વિતમ્ ।
ચારુજાનુયુગં ચારુજઙ્ઘાયુગલસંયુતમ્ ॥ ૪૯ ॥
તુઙ્ગગુલ્ફારુણનખવ્રાતદીધિતિભિર્વૃતમ્ ।
નવાઙ્ગુલ્યઙ્ગુષ્ઠદલૈર્વિલસત્ પાદપઙ્કજમ્ ॥ ૫૦ ॥
સુમહાર્હમણિવ્રાતકિરીટકટકાઙ્ગદૈઃ ।
કટિસૂત્રબ્રહ્મસૂત્રહારનૂપુરકુણ્ડલૈઃ ॥ ૫૧ ॥
ભ્રાજમાનં પદ્મકરં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ।
શ્રીવત્સવક્ષસં ભ્રાજત્કૌસ્તુભં વનમાલિનમ્ ॥ ૫૨ ॥
સુનન્દનન્દપ્રમુખૈઃ પર્ષદૈઃ સનકાદિભિઃ ।
સુરેશૈર્બ્રહ્મરુદ્રાદ્યૈર્નવભિશ્ચ દ્વિજોત્તમૈઃ ॥ ૫૩ ॥
પ્રહ્રાદનારદવસુપ્રમુખૈર્ભાગવતોત્તમૈઃ ।
સ્તૂયમાનં પૃથગ્ભાવૈર્વચોભિરમલાત્મભિઃ ॥ ૫૪ ॥
શ્રિયા પુષ્ટ્યા ગિરા કાન્ત્યા કીર્ત્યા તુષ્ટ્યેલયોર્જયા ।
વિદ્યયાવિદ્યયા શક્ત્યા માયયા ચ નિષેવિતમ્ ॥ ૫૫ ॥
વિલોક્ય સુભૃશં પ્રીતો ભક્ત્યા પરમયા યુતઃ ।
હૃષ્યત્તનૂરુહો ભાવપરિક્લિન્નાત્મલોચનઃ ॥ ૫૬ ॥
ગિરા ગદ્ગદયાસ્તૌષીત્ સત્ત્વમાલમ્બ્ય સાત્વતઃ ।
પ્રણમ્ય મૂર્ધ્નાવહિતઃ કૃતાઞ્જલિપુટઃ શનૈઃ ॥ ૫૭ ॥

Explore More