શ્રીઅક્રૂર ઉવાચ
નતોઽસ્મ્યહં ત્વાખિલહેતુહેતું
નારાયણં પૂરુષમાદ્યમવ્યયમ્ ।
યન્નાભિજાતાદરવિન્દકોષાદ્
બ્રહ્માવિરાસીદ્ યત એષ લોકઃ ॥ ૧ ॥
નતોઽસ્મ્યહં ત્વાખિલહેતુહેતું
નારાયણં પૂરુષમાદ્યમવ્યયમ્ ।
યન્નાભિજાતાદરવિન્દકોષાદ્
બ્રહ્માવિરાસીદ્ યત એષ લોકઃ ॥ ૧ ॥
ભૂસ્તોયમગ્નિઃ પવનં ખમાદિ-
ર્મહાનજાદિર્મન ઇન્દ્રિયાણિ ।
સર્વેન્દ્રિયાર્થા વિબુધાશ્ચ સર્વે
યે હેતવસ્તે જગતોઽઙ્ગભૂતાઃ ॥ ૨ ॥
ર્મહાનજાદિર્મન ઇન્દ્રિયાણિ ।
સર્વેન્દ્રિયાર્થા વિબુધાશ્ચ સર્વે
યે હેતવસ્તે જગતોઽઙ્ગભૂતાઃ ॥ ૨ ॥
નૈતે સ્વરૂપં વિદુરાત્મનસ્તે
હ્યજાદયોઽનાત્મતયા ગૃહીતાઃ ।
અજોઽનુબદ્ધઃ સ ગુણૈરજાયા
ગુણાત્ પરં વેદ ન તે સ્વરૂપમ્ ॥ ૩ ॥
હ્યજાદયોઽનાત્મતયા ગૃહીતાઃ ।
અજોઽનુબદ્ધઃ સ ગુણૈરજાયા
ગુણાત્ પરં વેદ ન તે સ્વરૂપમ્ ॥ ૩ ॥
ત્વાં યોગિનો યજન્ત્યદ્ધા મહાપુરુષમીશ્વરમ્ ।
સાધ્યાત્મં સાધિભૂતં ચ સાધિદૈવં ચ સાધવઃ ॥ ૪ ॥
સાધ્યાત્મં સાધિભૂતં ચ સાધિદૈવં ચ સાધવઃ ॥ ૪ ॥
ત્રય્યા ચ વિદ્યયા કેચિત્ત્વાં વૈ વૈતાનિકા દ્વિજાઃ ।
યજન્તે વિતતૈર્યજ્ઞૈર્નાના રૂપામરાખ્યયા ॥ ૫ ॥
યજન્તે વિતતૈર્યજ્ઞૈર્નાના રૂપામરાખ્યયા ॥ ૫ ॥
એકે ત્વાખિલકર્માણિ સન્ન્યસ્યોપશમં ગતાઃ ।
જ્ઞાનિનો જ્ઞાનયજ્ઞેન યજન્તિ જ્ઞાનવિગ્રહમ્ ॥ ૬ ॥
જ્ઞાનિનો જ્ઞાનયજ્ઞેન યજન્તિ જ્ઞાનવિગ્રહમ્ ॥ ૬ ॥
અન્યે ચ સંસ્કૃતાત્માનો વિધિનાભિહિતેન તે ।
યજન્તિ ત્વન્મયાસ્ત્વાં વૈ બહુમૂર્ત્યેકમૂર્તિકમ્ ॥ ૭ ॥
યજન્તિ ત્વન્મયાસ્ત્વાં વૈ બહુમૂર્ત્યેકમૂર્તિકમ્ ॥ ૭ ॥
ત્વામેવાન્યે શિવોક્તેન માર્ગેણ શિવરૂપિણમ્ ।
બહ્વાચાર્યવિભેદેન ભગવન્તમ્ ઉપાસતે ॥ ૮ ॥
બહ્વાચાર્યવિભેદેન ભગવન્તમ્ ઉપાસતે ॥ ૮ ॥
સર્વ એવ યજન્તિ ત્વાં સર્વદેવમયેશ્વરમ્ ।
યેઽપ્યન્યદેવતાભક્તા યદ્યપ્યન્યધિયઃ પ્રભો ॥ ૯ ॥
યેઽપ્યન્યદેવતાભક્તા યદ્યપ્યન્યધિયઃ પ્રભો ॥ ૯ ॥
યથાદ્રિપ્રભવા નદ્યઃ પર્જન્યાપૂરિતાઃ પ્રભો ।
વિશન્તિ સર્વતઃ સિન્ધું તદ્વત્ત્વાં ગતયોઽન્તતઃ ॥ ૧૦ ॥
વિશન્તિ સર્વતઃ સિન્ધું તદ્વત્ત્વાં ગતયોઽન્તતઃ ॥ ૧૦ ॥
સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ ભવતઃ પ્રકૃતેર્ગુણાઃ ।
તેષુ હિ પ્રાકૃતાઃ પ્રોતા આબ્રહ્મસ્થાવરાદયઃ ॥ ૧૧ ॥
તેષુ હિ પ્રાકૃતાઃ પ્રોતા આબ્રહ્મસ્થાવરાદયઃ ॥ ૧૧ ॥
તુભ્યં નમસ્તે ત્વવિષક્તદૃષ્ટયે
સર્વાત્મને સર્વધિયાં ચ સાક્ષિણે ।
ગુણપ્રવાહોઽયમવિદ્યયા કૃતઃ
પ્રવર્તતે દેવનૃતિર્યગાત્મસુ ॥ ૧૨ ॥
સર્વાત્મને સર્વધિયાં ચ સાક્ષિણે ।
ગુણપ્રવાહોઽયમવિદ્યયા કૃતઃ
પ્રવર્તતે દેવનૃતિર્યગાત્મસુ ॥ ૧૨ ॥
અગ્નિર્મુખં તેઽવનિરઙ્ઘ્રિરીક્ષણં
સૂર્યો નભો નાભિરથો દિશઃ શ્રુતિઃ ।
દ્યૌઃ કં સુરેન્દ્રાસ્તવ બાહવોઽર્ણવાઃ
કુક્ષિર્મરુત્ પ્રાણબલં પ્રકલ્પિતમ્ ॥ ૧૩ ॥
સૂર્યો નભો નાભિરથો દિશઃ શ્રુતિઃ ।
દ્યૌઃ કં સુરેન્દ્રાસ્તવ બાહવોઽર્ણવાઃ
કુક્ષિર્મરુત્ પ્રાણબલં પ્રકલ્પિતમ્ ॥ ૧૩ ॥
રોમાણિ વૃક્ષૌષધયઃ શિરોરુહા
મેઘાઃ પરસ્યાસ્થિનખાનિ તેઽદ્રયઃ ।
નિમેષણં રાત્ર્યહની પ્રજાપતિ-
ર્મેઢ્રસ્તુ વૃષ્ટિસ્તવ વીર્યમિષ્યતે ॥ ૧૪ ॥
મેઘાઃ પરસ્યાસ્થિનખાનિ તેઽદ્રયઃ ।
નિમેષણં રાત્ર્યહની પ્રજાપતિ-
ર્મેઢ્રસ્તુ વૃષ્ટિસ્તવ વીર્યમિષ્યતે ॥ ૧૪ ॥
ત્વય્યવ્યયાત્મન્ પુરુષે પ્રકલ્પિતા
લોકાઃ સપાલા બહુજીવસઙ્કુલાઃ ।
યથા જલે સઞ્જિહતે જલૌકસો-
ઽપ્યુદુમ્બરે વા મશકા મનોમયે ॥ ૧૫ ॥
લોકાઃ સપાલા બહુજીવસઙ્કુલાઃ ।
યથા જલે સઞ્જિહતે જલૌકસો-
ઽપ્યુદુમ્બરે વા મશકા મનોમયે ॥ ૧૫ ॥
યાનિ યાનીહ રૂપાણિ ક્રીડનાર્થં બિભર્ષિ હિ ।
તૈરામૃષ્ટશુચો લોકા મુદા ગાયન્તિ તે યશઃ ॥ ૧૬ ॥
તૈરામૃષ્ટશુચો લોકા મુદા ગાયન્તિ તે યશઃ ॥ ૧૬ ॥
નમઃ કારણમત્સ્યાય પ્રલયાબ્ધિચરાય ચ ।
હયશીર્ષ્ણે નમસ્તુભ્યં મધુકૈટભમૃત્યવે ॥ ૧૭ ॥
હયશીર્ષ્ણે નમસ્તુભ્યં મધુકૈટભમૃત્યવે ॥ ૧૭ ॥
અકૂપારાય બૃહતે નમો મન્દરધારિણે ।
ક્ષિત્યુદ્ધારવિહારાય નમઃ શૂકરમૂર્તયે ॥ ૧૮ ॥
ક્ષિત્યુદ્ધારવિહારાય નમઃ શૂકરમૂર્તયે ॥ ૧૮ ॥
નમસ્તેઽદ્ભુતસિંહાય સાધુલોકભયાપહ ।
વામનાય નમસ્તુભ્યં ક્રાન્તત્રિભુવનાય ચ ॥ ૧૯ ॥
વામનાય નમસ્તુભ્યં ક્રાન્તત્રિભુવનાય ચ ॥ ૧૯ ॥
નમો ભૃગુણાં પતયે દૃપ્તક્ષત્રવનચ્છિદે ।
નમસ્તે રઘુવર્યાય રાવણાન્તકરાય ચ ॥ ૨૦ ॥
નમસ્તે રઘુવર્યાય રાવણાન્તકરાય ચ ॥ ૨૦ ॥
નમસ્તે વાસુદેવાય નમઃ સઙ્કર્ષણાય ચ ।
પ્રદ્યુમ્નાયનિરુદ્ધાય સાત્વતાં પતયે નમઃ ॥ ૨૧ ॥
પ્રદ્યુમ્નાયનિરુદ્ધાય સાત્વતાં પતયે નમઃ ॥ ૨૧ ॥
નમો બુદ્ધાય શુદ્ધાય દૈત્યદાનવમોહિને ।
મ્લેચ્છપ્રાયક્ષત્રહન્ત્રે નમસ્તે કલ્કિરૂપિણે ॥ ૨૨ ॥
મ્લેચ્છપ્રાયક્ષત્રહન્ત્રે નમસ્તે કલ્કિરૂપિણે ॥ ૨૨ ॥
ભગવન્ જીવલોકોઽયં મોહિતસ્તવ માયયા ।
અહં મમેત્યસદ્ગ્રાહો ભ્રામ્યતે કર્મવર્ત્મસુ ॥ ૨૩ ॥
અહં મમેત્યસદ્ગ્રાહો ભ્રામ્યતે કર્મવર્ત્મસુ ॥ ૨૩ ॥
અહં ચાત્માત્મજાગારદારાર્થસ્વજનાદિષુ ।
ભ્રમામિ સ્વપ્નકલ્પેષુ મૂઢઃ સત્યધિયા વિભો ॥ ૨૪ ॥
ભ્રમામિ સ્વપ્નકલ્પેષુ મૂઢઃ સત્યધિયા વિભો ॥ ૨૪ ॥
અનિત્યાનાત્મદુઃખેષુ વિપર્યયમતિર્હ્યહમ્ ।
દ્વન્દ્વારામસ્તમોવિષ્ટો ન જાને ત્વાત્મનઃ પ્રિયમ્ ॥ ૨૫ ॥
દ્વન્દ્વારામસ્તમોવિષ્ટો ન જાને ત્વાત્મનઃ પ્રિયમ્ ॥ ૨૫ ॥
યથાબુધો જલં હિત્વા પ્રતિચ્છન્નં તદુદ્ભવૈઃ ।
અભ્યેતિ મૃગતૃષ્ણાં વૈ તદ્વત્ત્વાહં પરાઙ્મુખઃ ॥ ૨૬ ॥
અભ્યેતિ મૃગતૃષ્ણાં વૈ તદ્વત્ત્વાહં પરાઙ્મુખઃ ॥ ૨૬ ॥
નોત્સહેઽહં કૃપણધીઃ કામકર્મહતં મનઃ ।
રોદ્ધું પ્રમાથિભિશ્ચાક્ષૈર્હ્રિયમાણમિતસ્તતઃ ॥ ૨૭ ॥
રોદ્ધું પ્રમાથિભિશ્ચાક્ષૈર્હ્રિયમાણમિતસ્તતઃ ॥ ૨૭ ॥
સોઽહં તવાઙ્ઘ્ર્યુપગતોઽસ્મ્યસતાં દુરાપં
તચ્ચાપ્યહં ભવદનુગ્રહ ઈશ મન્યે ।
પુંસો ભવેદ્ યર્હિ સંસરણાપવર્ગ-
સ્ત્વય્યબ્જનાભ સદુપાસનયા મતિઃ સ્યાત્ ॥ ૨૮ ॥
તચ્ચાપ્યહં ભવદનુગ્રહ ઈશ મન્યે ।
પુંસો ભવેદ્ યર્હિ સંસરણાપવર્ગ-
સ્ત્વય્યબ્જનાભ સદુપાસનયા મતિઃ સ્યાત્ ॥ ૨૮ ॥
નમો વિજ્ઞાનમાત્રાય સર્વપ્રત્યયહેતવે ।
પુરુષેશપ્રધાનાય બ્રહ્મણેઽનન્તશક્તયે ॥ ૨૯ ॥
પુરુષેશપ્રધાનાય બ્રહ્મણેઽનન્તશક્તયે ॥ ૨૯ ॥
નમસ્તે વાસુદેવાય સર્વભૂતક્ષયાય ચ ।
હૃષીકેશ નમસ્તુભ્યં પ્રપન્નં પાહિ માં પ્રભો ॥ ૩૦ ॥
હૃષીકેશ નમસ્તુભ્યં પ્રપન્નં પાહિ માં પ્રભો ॥ ૩૦ ॥
