শ্ৰীশুক উৱাচ
নন্দঃ পথি ৱচঃ শৌৰেৰ্ন মৃষেতি ৱিচিন্তযন্ ।
হৰিং জগাম শৰণমুত্পাতাগমশঙ্কিতঃ ॥ ১ ॥
নন্দঃ পথি ৱচঃ শৌৰেৰ্ন মৃষেতি ৱিচিন্তযন্ ।
হৰিং জগাম শৰণমুত্পাতাগমশঙ্কিতঃ ॥ ১ ॥
কংসেন প্ৰহিতা ঘোৰা পূতনা বালঘাতিনী ।
শিশূংশ্চচাৰ নিঘ্নন্তী পুৰগ্ৰামৱ্ৰজাদিষু ॥ ২ ॥
শিশূংশ্চচাৰ নিঘ্নন্তী পুৰগ্ৰামৱ্ৰজাদিষু ॥ ২ ॥
ন যত্ৰ শ্ৰৱণাদীনি ৰক্ষোঘ্নানি স্ৱকৰ্মসু ।
কুৰ্ৱন্তি সাত্ৱতাং ভৰ্তুৰ্যাতুধান্যশ্চ তত্ৰ হি ॥ ৩ ॥
কুৰ্ৱন্তি সাত্ৱতাং ভৰ্তুৰ্যাতুধান্যশ্চ তত্ৰ হি ॥ ৩ ॥
সা খেচৰ্যেকদোত্পত্য পূতনা নন্দগোকুলম্ ।
যোষিত্ৱা মাযযাত্মানং প্ৰাৱিশত্ কামচাৰিণী ॥ ৪ ॥
যোষিত্ৱা মাযযাত্মানং প্ৰাৱিশত্ কামচাৰিণী ॥ ৪ ॥
তাং কেশবন্ধৱ্যতিষক্তমল্লিকাং
বৃহন্নিতম্বস্তনকৃচ্ছ্ৰমধ্যমাম্ ।
সুৱাসসং কল্পিতকৰ্ণভূষণ-
ত্ৱিষোল্লসত্কুন্তলমণ্ডিতাননাম্ ॥ ৫ ॥
বৃহন্নিতম্বস্তনকৃচ্ছ্ৰমধ্যমাম্ ।
সুৱাসসং কল্পিতকৰ্ণভূষণ-
ত্ৱিষোল্লসত্কুন্তলমণ্ডিতাননাম্ ॥ ৫ ॥
ৱল্গুস্মিতাপাঙ্গৱিসৰ্গৱীক্ষিতৈ-
ৰ্মনো হৰন্তীং ৱনিতাং ৱ্ৰজৌকসাম্ ।
অমংসতাম্ভোজকৰেণ ৰূপিণীং
গোপ্যঃ শ্ৰিযং দ্ৰষ্টুমিৱাগতাং পতিম্ ॥ ৬ ॥
ৰ্মনো হৰন্তীং ৱনিতাং ৱ্ৰজৌকসাম্ ।
অমংসতাম্ভোজকৰেণ ৰূপিণীং
গোপ্যঃ শ্ৰিযং দ্ৰষ্টুমিৱাগতাং পতিম্ ॥ ৬ ॥
বালগ্ৰহস্তত্ৰ ৱিচিন্ৱতী শিশূন্
যদৃচ্ছযা নন্দগৃহেঽসদন্তকম্ ।
বালং প্ৰতিচ্ছন্ননিজোৰুতেজসং
দদৰ্শ তল্পেঽগ্নিমিৱাহিতং ভসি ॥ ৭ ॥
যদৃচ্ছযা নন্দগৃহেঽসদন্তকম্ ।
বালং প্ৰতিচ্ছন্ননিজোৰুতেজসং
দদৰ্শ তল্পেঽগ্নিমিৱাহিতং ভসি ॥ ৭ ॥
ৱিবুধ্য তাং বালকমাৰিকাগ্ৰহং
চৰাচৰাত্মা স নিমীলিতেক্ষণঃ ।
অনন্তমাৰোপযদঙ্কমন্তকং
যথোৰগং সুপ্তমবুদ্ধিৰজ্জুধীঃ ॥ ৮ ॥
চৰাচৰাত্মা স নিমীলিতেক্ষণঃ ।
অনন্তমাৰোপযদঙ্কমন্তকং
যথোৰগং সুপ্তমবুদ্ধিৰজ্জুধীঃ ॥ ৮ ॥
তাং তীক্ষ্ণচিত্তামতিৱামচেষ্টিতাং
ৱীক্ষ্যান্তৰা কোষপৰিচ্ছদাসিৱত্ ।
ৱৰস্ত্ৰিযং তত্প্ৰভযা চ ধৰ্ষিতে
নিৰীক্ষ্যমাণে জননী হ্যতিষ্ঠতাম্ ॥ ৯ ॥
ৱীক্ষ্যান্তৰা কোষপৰিচ্ছদাসিৱত্ ।
ৱৰস্ত্ৰিযং তত্প্ৰভযা চ ধৰ্ষিতে
নিৰীক্ষ্যমাণে জননী হ্যতিষ্ঠতাম্ ॥ ৯ ॥
তস্মিন্ স্তনং দুৰ্জৰৱীৰ্যমুল্বণং
ঘোৰাঙ্কমাদায শিশোৰ্দদাৱথ ।
গাঢং কৰাভ্যাং ভগৱান্ প্ৰপীড্য তত্-
প্ৰাণৈঃ সমং ৰোষসমন্ৱিতোঽপিবত্ ॥ ১০ ॥
ঘোৰাঙ্কমাদায শিশোৰ্দদাৱথ ।
গাঢং কৰাভ্যাং ভগৱান্ প্ৰপীড্য তত্-
প্ৰাণৈঃ সমং ৰোষসমন্ৱিতোঽপিবত্ ॥ ১০ ॥
সা মুঞ্চ মুঞ্চালমিতি প্ৰভাষিণী
নিষ্পীড্যমানাখিলজীৱমৰ্মণি ।
ৱিৱৃত্য নেত্ৰে চৰণৌ ভুজৌ মুহুঃ
প্ৰস্ৱিন্নগাত্ৰা ক্ষিপতী ৰুৰোদ হ ॥ ১১ ॥
নিষ্পীড্যমানাখিলজীৱমৰ্মণি ।
ৱিৱৃত্য নেত্ৰে চৰণৌ ভুজৌ মুহুঃ
প্ৰস্ৱিন্নগাত্ৰা ক্ষিপতী ৰুৰোদ হ ॥ ১১ ॥
তস্যাঃ স্ৱনেনাতিগভীৰৰংহসা
সাদ্ৰিৰ্মহী দ্যৌশ্চ চচাল সগ্ৰহা ।
ৰসা দিশশ্চ প্ৰতিনেদিৰে জনাঃ
পেতুঃ ক্ষিতৌ ৱজ্ৰনিপাতশঙ্কযা ॥ ১২ ॥
সাদ্ৰিৰ্মহী দ্যৌশ্চ চচাল সগ্ৰহা ।
ৰসা দিশশ্চ প্ৰতিনেদিৰে জনাঃ
পেতুঃ ক্ষিতৌ ৱজ্ৰনিপাতশঙ্কযা ॥ ১২ ॥
নিশাচৰীত্থং ৱ্যথিতস্তনা ৱ্যসু-
ৰ্ৱ্যাদায কেশাংশ্চৰণৌ ভুজাৱপি ।
প্ৰসাৰ্য গোষ্ঠে নিজৰূপমাস্থিতা
ৱজ্ৰাহতো ৱৃত্ৰ ইৱাপতন্নৃপ ॥ ১৩ ॥
ৰ্ৱ্যাদায কেশাংশ্চৰণৌ ভুজাৱপি ।
প্ৰসাৰ্য গোষ্ঠে নিজৰূপমাস্থিতা
ৱজ্ৰাহতো ৱৃত্ৰ ইৱাপতন্নৃপ ॥ ১৩ ॥
পতমানোঽপি তদ্দেহস্ত্ৰিগৱ্যূত্যন্তৰদ্ৰুমান্ ।
চূৰ্ণযামাস ৰাজেন্দ্ৰ মহদাসীত্তদদ্ভুতম্ ॥ ১৪ ॥
চূৰ্ণযামাস ৰাজেন্দ্ৰ মহদাসীত্তদদ্ভুতম্ ॥ ১৪ ॥
ঈষামাত্ৰোগ্ৰদংষ্ট্ৰাস্যং গিৰিকন্দৰনাসিকম্ ।
গণ্ডশৈলস্তনং ৰৌদ্ৰং প্ৰকীৰ্ণাৰুণমূৰ্ধজম্ ॥ ১৫ ॥
গণ্ডশৈলস্তনং ৰৌদ্ৰং প্ৰকীৰ্ণাৰুণমূৰ্ধজম্ ॥ ১৫ ॥
অন্ধকূপগভীৰাক্ষং পুলিনাৰোহভীষণম্ ।
বদ্ধসেতুভুজোৰ্ৱঙ্ঘ্ৰি শূন্যতোযহ্ৰদোদৰম্ ॥ ১৬ ॥
বদ্ধসেতুভুজোৰ্ৱঙ্ঘ্ৰি শূন্যতোযহ্ৰদোদৰম্ ॥ ১৬ ॥
সন্তত্ৰসুঃ স্ম তদ্ৱীক্ষ্য গোপা গোপ্যঃ কলেৱৰম্ ।
পূৰ্ৱং তু তন্নিঃস্ৱনিতভিন্নহৃত্কৰ্ণমস্তকাঃ ॥ ১৭ ॥
পূৰ্ৱং তু তন্নিঃস্ৱনিতভিন্নহৃত্কৰ্ণমস্তকাঃ ॥ ১৭ ॥
বালং চ তস্যা উৰসি ক্ৰীডন্তমকুতোভযম্ ।
গোপ্যস্তূৰ্ণং সমভ্যেত্য জগৃহুৰ্জাতসম্ভ্ৰমাঃ ॥ ১৮ ॥
গোপ্যস্তূৰ্ণং সমভ্যেত্য জগৃহুৰ্জাতসম্ভ্ৰমাঃ ॥ ১৮ ॥
যশোদাৰোহিণীভ্যাং তাঃ সমং বালস্য সৰ্ৱতঃ ।
ৰক্ষাং ৱিদধিৰে সম্যগ্গোপুচ্ছভ্ৰমণাদিভিঃ ॥ ১৯ ॥
ৰক্ষাং ৱিদধিৰে সম্যগ্গোপুচ্ছভ্ৰমণাদিভিঃ ॥ ১৯ ॥
গোমূত্ৰেণ স্নাপযিত্ৱা পুনৰ্গোৰজসাৰ্ভকম্ ।
ৰক্ষাং চক্ৰুশ্চ শকৃতা দ্ৱাদশাঙ্গেষু নামভিঃ ॥ ২০ ॥
ৰক্ষাং চক্ৰুশ্চ শকৃতা দ্ৱাদশাঙ্গেষু নামভিঃ ॥ ২০ ॥
গোপ্যঃ সংস্পৃষ্টসলিলা অঙ্গেষু কৰযোঃ পৃথক্ ।
ন্যস্যাত্মন্যথ বালস্য বীজন্যাসমকুৰ্ৱত ॥ ২১ ॥
ন্যস্যাত্মন্যথ বালস্য বীজন্যাসমকুৰ্ৱত ॥ ২১ ॥
অৱ্যাদজোঽঙ্ঘ্ৰি মণিমাংস্তৱ জান্ৱথোৰূ
যজ্ঞোঽচ্যুতঃ কটিতটং জঠৰং হযাস্যঃ ।
হৃত্কেশৱস্ত্ৱদুৰ ঈশ ইনস্তু কণ্ঠং
ৱিষ্ণুৰ্ভুজং মুখমুৰুক্ৰম ঈশ্ৱৰঃ কম্ ॥ ২২ ॥
যজ্ঞোঽচ্যুতঃ কটিতটং জঠৰং হযাস্যঃ ।
হৃত্কেশৱস্ত্ৱদুৰ ঈশ ইনস্তু কণ্ঠং
ৱিষ্ণুৰ্ভুজং মুখমুৰুক্ৰম ঈশ্ৱৰঃ কম্ ॥ ২২ ॥
চক্ৰযগ্ৰতঃ সহগদো হৰিৰস্তু পশ্চাত্
ত্ৱত্পাৰ্শ্ৱযোৰ্ধনুৰসী মধুহাজনশ্চ ।
কোণেষু শঙ্খ উৰুগায উপৰ্যুপেন্দ্ৰ-
স্তাৰ্ক্ষ্যঃ ক্ষিতৌ হলধৰঃ পুৰুষঃ সমন্তাত্ ॥ ২৩ ॥
ত্ৱত্পাৰ্শ্ৱযোৰ্ধনুৰসী মধুহাজনশ্চ ।
কোণেষু শঙ্খ উৰুগায উপৰ্যুপেন্দ্ৰ-
স্তাৰ্ক্ষ্যঃ ক্ষিতৌ হলধৰঃ পুৰুষঃ সমন্তাত্ ॥ ২৩ ॥
ইন্দ্ৰিযাণি হৃষীকেশঃ প্ৰাণান্ নাৰাযণোঽৱতু ।
শ্ৱেতদ্ৱীপপতিশ্চিত্তং মনো যোগেশ্ৱৰোঽৱতু ॥ ২৪ ॥
শ্ৱেতদ্ৱীপপতিশ্চিত্তং মনো যোগেশ্ৱৰোঽৱতু ॥ ২৪ ॥
পৃশ্নিগৰ্ভস্তু তে বুদ্ধিমাত্মানং ভগৱান্ পৰঃ ।
ক্ৰীডন্তং পাতু গোৱিন্দঃ শযানং পাতু মাধৱঃ ॥ ২৫ ॥
ক্ৰীডন্তং পাতু গোৱিন্দঃ শযানং পাতু মাধৱঃ ॥ ২৫ ॥
ৱ্ৰজন্তমৱ্যাদ্ৱৈকুণ্ঠ আসীনং ত্ৱাং শ্ৰিযঃ পতিঃ ।
ভুঞ্জানং যজ্ঞভুক্ পাতু সৰ্ৱগ্ৰহভযঙ্কৰঃ ॥ ২৬ ॥
ভুঞ্জানং যজ্ঞভুক্ পাতু সৰ্ৱগ্ৰহভযঙ্কৰঃ ॥ ২৬ ॥
ডাকিন্যো যাতুধান্যশ্চ কুষ্মাণ্ডা যেঽৰ্ভকগ্ৰহাঃ ।
ভূতপ্ৰেতপিশাচাশ্চ যক্ষৰক্ষোৱিনাযকাঃ ॥ ২৭ ॥
ভূতপ্ৰেতপিশাচাশ্চ যক্ষৰক্ষোৱিনাযকাঃ ॥ ২৭ ॥
কোটৰা ৰেৱতী জ্যেষ্ঠা পূতনা মাতৃকাদযঃ ।
উন্মাদা যে হ্যপস্মাৰা দেহপ্ৰাণেন্দ্ৰিযদ্ৰুহঃ ॥ ২৮ ॥
উন্মাদা যে হ্যপস্মাৰা দেহপ্ৰাণেন্দ্ৰিযদ্ৰুহঃ ॥ ২৮ ॥
স্ৱপ্নদৃষ্টা মহোত্পাতা ৱৃদ্ধা বালগ্ৰহাশ্চ যে ।
সৰ্ৱে নশ্যন্তু তে ৱিষ্ণোৰ্নামগ্ৰহণভীৰৱঃ ॥ ২৯ ॥
সৰ্ৱে নশ্যন্তু তে ৱিষ্ণোৰ্নামগ্ৰহণভীৰৱঃ ॥ ২৯ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি প্ৰণযবদ্ধাভিৰ্গোপীভিঃ কৃতৰক্ষণম্ ।
পাযযিত্ৱা স্তনং মাতা সন্ন্যৱেশযদাত্মজম্ ॥ ৩০ ॥
ইতি প্ৰণযবদ্ধাভিৰ্গোপীভিঃ কৃতৰক্ষণম্ ।
পাযযিত্ৱা স্তনং মাতা সন্ন্যৱেশযদাত্মজম্ ॥ ৩০ ॥
তাৱন্নন্দাদযো গোপা মথুৰাযা ৱ্ৰজং গতাঃ ।
ৱিলোক্য পূতনাদেহং বভূৱুৰতিৱিস্মিতাঃ ॥ ৩১ ॥
ৱিলোক্য পূতনাদেহং বভূৱুৰতিৱিস্মিতাঃ ॥ ৩১ ॥
নূনং বতৰ্ষিঃ সঞ্জাতো যোগেশো ৱা সমাস সঃ ।
স এৱ দৃষ্টো হ্যুত্পাতো যদাহানকদুন্দুভিঃ ॥ ৩২ ॥
স এৱ দৃষ্টো হ্যুত্পাতো যদাহানকদুন্দুভিঃ ॥ ৩২ ॥
কলেৱৰং পৰশুভিশ্ছিত্ত্ৱা তত্তে ৱ্ৰজৌকসঃ ।
দূৰে ক্ষিপ্ত্ৱাৱযৱশো ন্যদহন্ কাষ্ঠৱেষ্টিতম্ ॥ ৩৩ ॥
দূৰে ক্ষিপ্ত্ৱাৱযৱশো ন্যদহন্ কাষ্ঠৱেষ্টিতম্ ॥ ৩৩ ॥
দহ্যমানস্য দেহস্য ধূমশ্চাগুৰুসৌৰভঃ ।
উত্থিতঃ কৃষ্ণনিৰ্ভুক্তসপদ্যাহতপাপ্মনঃ ॥ ৩৪ ॥
উত্থিতঃ কৃষ্ণনিৰ্ভুক্তসপদ্যাহতপাপ্মনঃ ॥ ৩৪ ॥
পূতনা লোকবালঘ্নী ৰাক্ষসী ৰুধিৰাশনা ।
জিঘাংসযাপি হৰযে স্তনং দত্ত্ৱাপ সদ্গতিম্ ॥ ৩৫ ॥
জিঘাংসযাপি হৰযে স্তনং দত্ত্ৱাপ সদ্গতিম্ ॥ ৩৫ ॥
কিং পুনঃ শ্ৰদ্ধযা ভক্ত্যা কৃষ্ণায পৰমাত্মনে ।
যচ্ছন্ প্ৰিযতমং কিং নু ৰক্তাস্তন্মাতৰো যথা ॥ ৩৬ ॥
যচ্ছন্ প্ৰিযতমং কিং নু ৰক্তাস্তন্মাতৰো যথা ॥ ৩৬ ॥
পদ্ভ্যাং ভক্তহৃদিস্থাভ্যাং ৱন্দ্যাভ্যাং লোকৱন্দিতৈঃ ।
অঙ্গং যস্যাঃ সমাক্ৰম্য ভগৱানপিতত্ স্তনম্ ॥ ৩৭ ॥
অঙ্গং যস্যাঃ সমাক্ৰম্য ভগৱানপিতত্ স্তনম্ ॥ ৩৭ ॥
যাতুধান্যপি সা স্ৱৰ্গমৱাপ জননীগতিম্ ।
কৃষ্ণভুক্তস্তনক্ষীৰাঃ কিমু গাৱোঽনুমাতৰঃ ॥ ৩৮ ॥
কৃষ্ণভুক্তস্তনক্ষীৰাঃ কিমু গাৱোঽনুমাতৰঃ ॥ ৩৮ ॥
পযাংসি যাসামপিবত্ পুত্ৰস্নেহস্নুতান্যলম্ ।
ভগৱান্ দেৱকীপুত্ৰঃ কৈৱল্যাদ্যখিলপ্ৰদঃ ॥ ৩৯ ॥
ভগৱান্ দেৱকীপুত্ৰঃ কৈৱল্যাদ্যখিলপ্ৰদঃ ॥ ৩৯ ॥
তাসামৱিৰতং কৃষ্ণে কুৰ্ৱতীনাং সুতেক্ষণম্ ।
ন পুনঃ কল্পতে ৰাজন্ সংসাৰোঽজ্ঞানসম্ভৱঃ ॥ ৪০ ॥
ন পুনঃ কল্পতে ৰাজন্ সংসাৰোঽজ্ঞানসম্ভৱঃ ॥ ৪০ ॥
কটধূমস্য সৌৰভ্যমৱঘ্ৰায ৱ্ৰজৌকসঃ ।
কিমিদং কুত এৱেতি ৱদন্তো ৱ্ৰজমাযযুঃ ॥ ৪১ ॥
কিমিদং কুত এৱেতি ৱদন্তো ৱ্ৰজমাযযুঃ ॥ ৪১ ॥
তে তত্ৰ ৱৰ্ণিতং গোপৈঃ পূতনাগমনাদিকম্ ।
শ্ৰুত্ৱা তন্নিধনং স্ৱস্তি শিশোশ্চাসন্ সুৱিস্মিতাঃ ॥ ৪২ ॥
শ্ৰুত্ৱা তন্নিধনং স্ৱস্তি শিশোশ্চাসন্ সুৱিস্মিতাঃ ॥ ৪২ ॥
নন্দঃ স্ৱপুত্ৰমাদায প্ৰেত্যাগতমুদাৰধীঃ ।
মূৰ্ধ্ন্যুপাঘ্ৰায পৰমাং মুদং লেভে কুৰূদ্ৱহ ॥ ৪৩ ॥
মূৰ্ধ্ন্যুপাঘ্ৰায পৰমাং মুদং লেভে কুৰূদ্ৱহ ॥ ৪৩ ॥
য এতত্ পূতনামোক্ষং কৃষ্ণস্যাৰ্ভকমদ্ভুতম্ ।
শৃণুযাচ্ছ্ৰদ্ধযা মৰ্ত্যো গোৱিন্দে লভতে ৰতিম্ ॥ ৪৪ ॥
শৃণুযাচ্ছ্ৰদ্ধযা মৰ্ত্যো গোৱিন্দে লভতে ৰতিম্ ॥ ৪৪ ॥