ശ്രീശുക ഉവാച
നന്ദഃ പഥി വചഃ ശൌരേര്ന മൃഷേതി വിചിന്തയന് ।
ഹരിം ജഗാമ ശരണമുത്പാതാഗമശങ്കിതഃ ॥ ൧ ॥
നന്ദഃ പഥി വചഃ ശൌരേര്ന മൃഷേതി വിചിന്തയന് ।
ഹരിം ജഗാമ ശരണമുത്പാതാഗമശങ്കിതഃ ॥ ൧ ॥
കംസേന പ്രഹിതാ ഘോരാ പൂതനാ ബാലഘാതിനീ ।
ശിശൂംശ്ചചാര നിഘ്നന്തീ പുരഗ്രാമവ്രജാദിഷു ॥ ൨ ॥
ശിശൂംശ്ചചാര നിഘ്നന്തീ പുരഗ്രാമവ്രജാദിഷു ॥ ൨ ॥
ന യത്ര ശ്രവണാദീനി രക്ഷോഘ്നാനി സ്വകര്മസു ।
കുര്വന്തി സാത്വതാം ഭര്തുര്യാതുധാന്യശ്ച തത്ര ഹി ॥ ൩ ॥
കുര്വന്തി സാത്വതാം ഭര്തുര്യാതുധാന്യശ്ച തത്ര ഹി ॥ ൩ ॥
സാ ഖേചര്യേകദോത്പത്യ പൂതനാ നന്ദഗോകുലമ് ।
യോഷിത്വാ മായയാത്മാനം പ്രാവിശത് കാമചാരിണീ ॥ ൪ ॥
യോഷിത്വാ മായയാത്മാനം പ്രാവിശത് കാമചാരിണീ ॥ ൪ ॥
താം കേശബന്ധവ്യതിഷക്തമല്ലികാം
ബൃഹന്നിതമ്ബസ്തനകൃച്ഛ്രമധ്യമാമ് ।
സുവാസസം കല്പിതകര്ണഭൂഷണ-
ത്വിഷോല്ലസത്കുന്തലമണ്ഡിതാനനാമ് ॥ ൫ ॥
ബൃഹന്നിതമ്ബസ്തനകൃച്ഛ്രമധ്യമാമ് ।
സുവാസസം കല്പിതകര്ണഭൂഷണ-
ത്വിഷോല്ലസത്കുന്തലമണ്ഡിതാനനാമ് ॥ ൫ ॥
വല്ഗുസ്മിതാപാങ്ഗവിസര്ഗവീക്ഷിതൈ-
ര്മനോ ഹരന്തീം വനിതാം വ്രജൌകസാമ് ।
അമംസതാമ്ഭോജകരേണ രൂപിണീം
ഗോപ്യഃ ശ്രിയം ദ്രഷ്ടുമിവാഗതാം പതിമ് ॥ ൬ ॥
ര്മനോ ഹരന്തീം വനിതാം വ്രജൌകസാമ് ।
അമംസതാമ്ഭോജകരേണ രൂപിണീം
ഗോപ്യഃ ശ്രിയം ദ്രഷ്ടുമിവാഗതാം പതിമ് ॥ ൬ ॥
ബാലഗ്രഹസ്തത്ര വിചിന്വതീ ശിശൂന്
യദൃച്ഛയാ നന്ദഗൃഹേഽസദന്തകമ് ।
ബാലം പ്രതിച്ഛന്നനിജോരുതേജസം
ദദര്ശ തല്പേഽഗ്നിമിവാഹിതം ഭസി ॥ ൭ ॥
യദൃച്ഛയാ നന്ദഗൃഹേഽസദന്തകമ് ।
ബാലം പ്രതിച്ഛന്നനിജോരുതേജസം
ദദര്ശ തല്പേഽഗ്നിമിവാഹിതം ഭസി ॥ ൭ ॥
വിബുധ്യ താം ബാലകമാരികാഗ്രഹം
ചരാചരാത്മാ സ നിമീലിതേക്ഷണഃ ।
അനന്തമാരോപയദങ്കമന്തകം
യഥോരഗം സുപ്തമബുദ്ധിരജ്ജുധീഃ ॥ ൮ ॥
ചരാചരാത്മാ സ നിമീലിതേക്ഷണഃ ।
അനന്തമാരോപയദങ്കമന്തകം
യഥോരഗം സുപ്തമബുദ്ധിരജ്ജുധീഃ ॥ ൮ ॥
താം തീക്ഷ്ണചിത്താമതിവാമചേഷ്ടിതാം
വീക്ഷ്യാന്തരാ കോഷപരിച്ഛദാസിവത് ।
വരസ്ത്രിയം തത്പ്രഭയാ ച ധര്ഷിതേ
നിരീക്ഷ്യമാണേ ജനനീ ഹ്യതിഷ്ഠതാമ് ॥ ൯ ॥
വീക്ഷ്യാന്തരാ കോഷപരിച്ഛദാസിവത് ।
വരസ്ത്രിയം തത്പ്രഭയാ ച ധര്ഷിതേ
നിരീക്ഷ്യമാണേ ജനനീ ഹ്യതിഷ്ഠതാമ് ॥ ൯ ॥
തസ്മിന് സ്തനം ദുര്ജരവീര്യമുല്ബണം
ഘോരാങ്കമാദായ ശിശോര്ദദാവഥ ।
ഗാഢം കരാഭ്യാം ഭഗവാന് പ്രപീഡ്യ തത്-
പ്രാണൈഃ സമം രോഷസമന്വിതോഽപിബത് ॥ ൧൦ ॥
ഘോരാങ്കമാദായ ശിശോര്ദദാവഥ ।
ഗാഢം കരാഭ്യാം ഭഗവാന് പ്രപീഡ്യ തത്-
പ്രാണൈഃ സമം രോഷസമന്വിതോഽപിബത് ॥ ൧൦ ॥
സാ മുഞ്ച മുഞ്ചാലമിതി പ്രഭാഷിണീ
നിഷ്പീഡ്യമാനാഖിലജീവമര്മണി ।
വിവൃത്യ നേത്രേ ചരണൌ ഭുജൌ മുഹുഃ
പ്രസ്വിന്നഗാത്രാ ക്ഷിപതീ രുരോദ ഹ ॥ ൧൧ ॥
നിഷ്പീഡ്യമാനാഖിലജീവമര്മണി ।
വിവൃത്യ നേത്രേ ചരണൌ ഭുജൌ മുഹുഃ
പ്രസ്വിന്നഗാത്രാ ക്ഷിപതീ രുരോദ ഹ ॥ ൧൧ ॥
തസ്യാഃ സ്വനേനാതിഗഭീരരംഹസാ
സാദ്രിര്മഹീ ദ്യൌശ്ച ചചാല സഗ്രഹാ ।
രസാ ദിശശ്ച പ്രതിനേദിരേ ജനാഃ
പേതുഃ ക്ഷിതൌ വജ്രനിപാതശങ്കയാ ॥ ൧൨ ॥
സാദ്രിര്മഹീ ദ്യൌശ്ച ചചാല സഗ്രഹാ ।
രസാ ദിശശ്ച പ്രതിനേദിരേ ജനാഃ
പേതുഃ ക്ഷിതൌ വജ്രനിപാതശങ്കയാ ॥ ൧൨ ॥
നിശാചരീത്ഥം വ്യഥിതസ്തനാ വ്യസു-
ര്വ്യാദായ കേശാംശ്ചരണൌ ഭുജാവപി ।
പ്രസാര്യ ഗോഷ്ഠേ നിജരൂപമാസ്ഥിതാ
വജ്രാഹതോ വൃത്ര ഇവാപതന്നൃപ ॥ ൧൩ ॥
ര്വ്യാദായ കേശാംശ്ചരണൌ ഭുജാവപി ।
പ്രസാര്യ ഗോഷ്ഠേ നിജരൂപമാസ്ഥിതാ
വജ്രാഹതോ വൃത്ര ഇവാപതന്നൃപ ॥ ൧൩ ॥
പതമാനോഽപി തദ്ദേഹസ്ത്രിഗവ്യൂത്യന്തരദ്രുമാന് ।
ചൂര്ണയാമാസ രാജേന്ദ്ര മഹദാസീത്തദദ്ഭുതമ് ॥ ൧൪ ॥
ചൂര്ണയാമാസ രാജേന്ദ്ര മഹദാസീത്തദദ്ഭുതമ് ॥ ൧൪ ॥
ഈഷാമാത്രോഗ്രദംഷ്ട്രാസ്യം ഗിരികന്ദരനാസികമ് ।
ഗണ്ഡശൈലസ്തനം രൌദ്രം പ്രകീര്ണാരുണമൂര്ധജമ് ॥ ൧൫ ॥
ഗണ്ഡശൈലസ്തനം രൌദ്രം പ്രകീര്ണാരുണമൂര്ധജമ് ॥ ൧൫ ॥
അന്ധകൂപഗഭീരാക്ഷം പുലിനാരോഹഭീഷണമ് ।
ബദ്ധസേതുഭുജോര്വങ്ഘ്രി ശൂന്യതോയഹ്രദോദരമ് ॥ ൧൬ ॥
ബദ്ധസേതുഭുജോര്വങ്ഘ്രി ശൂന്യതോയഹ്രദോദരമ് ॥ ൧൬ ॥
സന്തത്രസുഃ സ്മ തദ്വീക്ഷ്യ ഗോപാ ഗോപ്യഃ കലേവരമ് ।
പൂര്വം തു തന്നിഃസ്വനിതഭിന്നഹൃത്കര്ണമസ്തകാഃ ॥ ൧൭ ॥
പൂര്വം തു തന്നിഃസ്വനിതഭിന്നഹൃത്കര്ണമസ്തകാഃ ॥ ൧൭ ॥
ബാലം ച തസ്യാ ഉരസി ക്രീഡന്തമകുതോഭയമ് ।
ഗോപ്യസ്തൂര്ണം സമഭ്യേത്യ ജഗൃഹുര്ജാതസമ്ഭ്രമാഃ ॥ ൧൮ ॥
ഗോപ്യസ്തൂര്ണം സമഭ്യേത്യ ജഗൃഹുര്ജാതസമ്ഭ്രമാഃ ॥ ൧൮ ॥
യശോദാരോഹിണീഭ്യാം താഃ സമം ബാലസ്യ സര്വതഃ ।
രക്ഷാം വിദധിരേ സമ്യഗ്ഗോപുച്ഛഭ്രമണാദിഭിഃ ॥ ൧൯ ॥
രക്ഷാം വിദധിരേ സമ്യഗ്ഗോപുച്ഛഭ്രമണാദിഭിഃ ॥ ൧൯ ॥
ഗോമൂത്രേണ സ്നാപയിത്വാ പുനര്ഗോരജസാര്ഭകമ് ।
രക്ഷാം ചക്രുശ്ച ശകൃതാ ദ്വാദശാങ്ഗേഷു നാമഭിഃ ॥ ൨൦ ॥
രക്ഷാം ചക്രുശ്ച ശകൃതാ ദ്വാദശാങ്ഗേഷു നാമഭിഃ ॥ ൨൦ ॥
ഗോപ്യഃ സംസ്പൃഷ്ടസലിലാ അങ്ഗേഷു കരയോഃ പൃഥക് ।
ന്യസ്യാത്മന്യഥ ബാലസ്യ ബീജന്യാസമകുര്വത ॥ ൨൧ ॥
ന്യസ്യാത്മന്യഥ ബാലസ്യ ബീജന്യാസമകുര്വത ॥ ൨൧ ॥
അവ്യാദജോഽങ്ഘ്രി മണിമാംസ്തവ ജാന്വഥോരൂ
യജ്ഞോഽച്യുതഃ കടിതടം ജഠരം ഹയാസ്യഃ ।
ഹൃത്കേശവസ്ത്വദുര ഈശ ഇനസ്തു കണ്ഠം
വിഷ്ണുര്ഭുജം മുഖമുരുക്രമ ഈശ്വരഃ കമ് ॥ ൨൨ ॥
യജ്ഞോഽച്യുതഃ കടിതടം ജഠരം ഹയാസ്യഃ ।
ഹൃത്കേശവസ്ത്വദുര ഈശ ഇനസ്തു കണ്ഠം
വിഷ്ണുര്ഭുജം മുഖമുരുക്രമ ഈശ്വരഃ കമ് ॥ ൨൨ ॥
ചക്രയഗ്രതഃ സഹഗദോ ഹരിരസ്തു പശ്ചാത്
ത്വത്പാര്ശ്വയോര്ധനുരസീ മധുഹാജനശ്ച ।
കോണേഷു ശങ്ഖ ഉരുഗായ ഉപര്യുപേന്ദ്ര-
സ്താര്ക്ഷ്യഃ ക്ഷിതൌ ഹലധരഃ പുരുഷഃ സമന്താത് ॥ ൨൩ ॥
ത്വത്പാര്ശ്വയോര്ധനുരസീ മധുഹാജനശ്ച ।
കോണേഷു ശങ്ഖ ഉരുഗായ ഉപര്യുപേന്ദ്ര-
സ്താര്ക്ഷ്യഃ ക്ഷിതൌ ഹലധരഃ പുരുഷഃ സമന്താത് ॥ ൨൩ ॥
ഇന്ദ്രിയാണി ഹൃഷീകേശഃ പ്രാണാന് നാരായണോഽവതു ।
ശ്വേതദ്വീപപതിശ്ചിത്തം മനോ യോഗേശ്വരോഽവതു ॥ ൨൪ ॥
ശ്വേതദ്വീപപതിശ്ചിത്തം മനോ യോഗേശ്വരോഽവതു ॥ ൨൪ ॥
പൃശ്നിഗര്ഭസ്തു തേ ബുദ്ധിമാത്മാനം ഭഗവാന് പരഃ ।
ക്രീഡന്തം പാതു ഗോവിന്ദഃ ശയാനം പാതു മാധവഃ ॥ ൨൫ ॥
ക്രീഡന്തം പാതു ഗോവിന്ദഃ ശയാനം പാതു മാധവഃ ॥ ൨൫ ॥
വ്രജന്തമവ്യാദ്വൈകുണ്ഠ ആസീനം ത്വാം ശ്രിയഃ പതിഃ ।
ഭുഞ്ജാനം യജ്ഞഭുക് പാതു സര്വഗ്രഹഭയങ്കരഃ ॥ ൨൬ ॥
ഭുഞ്ജാനം യജ്ഞഭുക് പാതു സര്വഗ്രഹഭയങ്കരഃ ॥ ൨൬ ॥
ഡാകിന്യോ യാതുധാന്യശ്ച കുഷ്മാണ്ഡാ യേഽര്ഭകഗ്രഹാഃ ।
ഭൂതപ്രേതപിശാചാശ്ച യക്ഷരക്ഷോവിനായകാഃ ॥ ൨൭ ॥
ഭൂതപ്രേതപിശാചാശ്ച യക്ഷരക്ഷോവിനായകാഃ ॥ ൨൭ ॥
കോടരാ രേവതീ ജ്യേഷ്ഠാ പൂതനാ മാതൃകാദയഃ ।
ഉന്മാദാ യേ ഹ്യപസ്മാരാ ദേഹപ്രാണേന്ദ്രിയദ്രുഹഃ ॥ ൨൮ ॥
ഉന്മാദാ യേ ഹ്യപസ്മാരാ ദേഹപ്രാണേന്ദ്രിയദ്രുഹഃ ॥ ൨൮ ॥
സ്വപ്നദൃഷ്ടാ മഹോത്പാതാ വൃദ്ധാ ബാലഗ്രഹാശ്ച യേ ।
സര്വേ നശ്യന്തു തേ വിഷ്ണോര്നാമഗ്രഹണഭീരവഃ ॥ ൨൯ ॥
സര്വേ നശ്യന്തു തേ വിഷ്ണോര്നാമഗ്രഹണഭീരവഃ ॥ ൨൯ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി പ്രണയബദ്ധാഭിര്ഗോപീഭിഃ കൃതരക്ഷണമ് ।
പായയിത്വാ സ്തനം മാതാ സന്ന്യവേശയദാത്മജമ് ॥ ൩൦ ॥
ഇതി പ്രണയബദ്ധാഭിര്ഗോപീഭിഃ കൃതരക്ഷണമ് ।
പായയിത്വാ സ്തനം മാതാ സന്ന്യവേശയദാത്മജമ് ॥ ൩൦ ॥
താവന്നന്ദാദയോ ഗോപാ മഥുരായാ വ്രജം ഗതാഃ ।
വിലോക്യ പൂതനാദേഹം ബഭൂവുരതിവിസ്മിതാഃ ॥ ൩൧ ॥
വിലോക്യ പൂതനാദേഹം ബഭൂവുരതിവിസ്മിതാഃ ॥ ൩൧ ॥
നൂനം ബതര്ഷിഃ സഞ്ജാതോ യോഗേശോ വാ സമാസ സഃ ।
സ ഏവ ദൃഷ്ടോ ഹ്യുത്പാതോ യദാഹാനകദുന്ദുഭിഃ ॥ ൩൨ ॥
സ ഏവ ദൃഷ്ടോ ഹ്യുത്പാതോ യദാഹാനകദുന്ദുഭിഃ ॥ ൩൨ ॥
കലേവരം പരശുഭിശ്ഛിത്ത്വാ തത്തേ വ്രജൌകസഃ ।
ദൂരേ ക്ഷിപ്ത്വാവയവശോ ന്യദഹന് കാഷ്ഠവേഷ്ടിതമ് ॥ ൩൩ ॥
ദൂരേ ക്ഷിപ്ത്വാവയവശോ ന്യദഹന് കാഷ്ഠവേഷ്ടിതമ് ॥ ൩൩ ॥
ദഹ്യമാനസ്യ ദേഹസ്യ ധൂമശ്ചാഗുരുസൌരഭഃ ।
ഉത്ഥിതഃ കൃഷ്ണനിര്ഭുക്തസപദ്യാഹതപാപ്മനഃ ॥ ൩൪ ॥
ഉത്ഥിതഃ കൃഷ്ണനിര്ഭുക്തസപദ്യാഹതപാപ്മനഃ ॥ ൩൪ ॥
പൂതനാ ലോകബാലഘ്നീ രാക്ഷസീ രുധിരാശനാ ।
ജിഘാംസയാപി ഹരയേ സ്തനം ദത്ത്വാപ സദ്ഗതിമ് ॥ ൩൫ ॥
ജിഘാംസയാപി ഹരയേ സ്തനം ദത്ത്വാപ സദ്ഗതിമ് ॥ ൩൫ ॥
കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ ഭക്ത്യാ കൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ ।
യച്ഛന് പ്രിയതമം കിം നു രക്താസ്തന്മാതരോ യഥാ ॥ ൩൬ ॥
യച്ഛന് പ്രിയതമം കിം നു രക്താസ്തന്മാതരോ യഥാ ॥ ൩൬ ॥
പദ്ഭ്യാം ഭക്തഹൃദിസ്ഥാഭ്യാം വന്ദ്യാഭ്യാം ലോകവന്ദിതൈഃ ।
അങ്ഗം യസ്യാഃ സമാക്രമ്യ ഭഗവാനപിതത് സ്തനമ് ॥ ൩൭ ॥
അങ്ഗം യസ്യാഃ സമാക്രമ്യ ഭഗവാനപിതത് സ്തനമ് ॥ ൩൭ ॥
യാതുധാന്യപി സാ സ്വര്ഗമവാപ ജനനീഗതിമ് ।
കൃഷ്ണഭുക്തസ്തനക്ഷീരാഃ കിമു ഗാവോഽനുമാതരഃ ॥ ൩൮ ॥
കൃഷ്ണഭുക്തസ്തനക്ഷീരാഃ കിമു ഗാവോഽനുമാതരഃ ॥ ൩൮ ॥
പയാംസി യാസാമപിബത് പുത്രസ്നേഹസ്നുതാന്യലമ് ।
ഭഗവാന് ദേവകീപുത്രഃ കൈവല്യാദ്യഖിലപ്രദഃ ॥ ൩൯ ॥
ഭഗവാന് ദേവകീപുത്രഃ കൈവല്യാദ്യഖിലപ്രദഃ ॥ ൩൯ ॥
താസാമവിരതം കൃഷ്ണേ കുര്വതീനാം സുതേക്ഷണമ് ।
ന പുനഃ കല്പതേ രാജന് സംസാരോഽജ്ഞാനസമ്ഭവഃ ॥ ൪൦ ॥
ന പുനഃ കല്പതേ രാജന് സംസാരോഽജ്ഞാനസമ്ഭവഃ ॥ ൪൦ ॥
കടധൂമസ്യ സൌരഭ്യമവഘ്രായ വ്രജൌകസഃ ।
കിമിദം കുത ഏവേതി വദന്തോ വ്രജമായയുഃ ॥ ൪൧ ॥
കിമിദം കുത ഏവേതി വദന്തോ വ്രജമായയുഃ ॥ ൪൧ ॥
തേ തത്ര വര്ണിതം ഗോപൈഃ പൂതനാഗമനാദികമ് ।
ശ്രുത്വാ തന്നിധനം സ്വസ്തി ശിശോശ്ചാസന് സുവിസ്മിതാഃ ॥ ൪൨ ॥
ശ്രുത്വാ തന്നിധനം സ്വസ്തി ശിശോശ്ചാസന് സുവിസ്മിതാഃ ॥ ൪൨ ॥
നന്ദഃ സ്വപുത്രമാദായ പ്രേത്യാഗതമുദാരധീഃ ।
മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ പരമാം മുദം ലേഭേ കുരൂദ്വഹ ॥ ൪൩ ॥
മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ പരമാം മുദം ലേഭേ കുരൂദ്വഹ ॥ ൪൩ ॥
യ ഏതത് പൂതനാമോക്ഷം കൃഷ്ണസ്യാര്ഭകമദ്ഭുതമ് ।
ശൃണുയാച്ഛ്രദ്ധയാ മര്ത്യോ ഗോവിന്ദേ ലഭതേ രതിമ് ॥ ൪൪ ॥
ശൃണുയാച്ഛ്രദ്ധയാ മര്ത്യോ ഗോവിന്ദേ ലഭതേ രതിമ് ॥ ൪൪ ॥