శ్రీశుక ఉవాచ
నన్దః పథి వచః శౌరేర్న మృషేతి విచిన్తయన్ ।
హరిం జగామ శరణముత్పాతాగమశఙ్కితః ॥ ౧ ॥
నన్దః పథి వచః శౌరేర్న మృషేతి విచిన్తయన్ ।
హరిం జగామ శరణముత్పాతాగమశఙ్కితః ॥ ౧ ॥
కంసేన ప్రహితా ఘోరా పూతనా బాలఘాతినీ ।
శిశూంశ్చచార నిఘ్నన్తీ పురగ్రామవ్రజాదిషు ॥ ౨ ॥
శిశూంశ్చచార నిఘ్నన్తీ పురగ్రామవ్రజాదిషు ॥ ౨ ॥
న యత్ర శ్రవణాదీని రక్షోఘ్నాని స్వకర్మసు ।
కుర్వన్తి సాత్వతాం భర్తుర్యాతుధాన్యశ్చ తత్ర హి ॥ ౩ ॥
కుర్వన్తి సాత్వతాం భర్తుర్యాతుధాన్యశ్చ తత్ర హి ॥ ౩ ॥
సా ఖేచర్యేకదోత్పత్య పూతనా నన్దగోకులమ్ ।
యోషిత్వా మాయయాత్మానం ప్రావిశత్ కామచారిణీ ॥ ౪ ॥
యోషిత్వా మాయయాత్మానం ప్రావిశత్ కామచారిణీ ॥ ౪ ॥
తాం కేశబన్ధవ్యతిషక్తమల్లికాం
బృహన్నితమ్బస్తనకృచ్ఛ్రమధ్యమామ్ ।
సువాససం కల్పితకర్ణభూషణ-
త్విషోల్లసత్కున్తలమణ్డితాననామ్ ॥ ౫ ॥
బృహన్నితమ్బస్తనకృచ్ఛ్రమధ్యమామ్ ।
సువాససం కల్పితకర్ణభూషణ-
త్విషోల్లసత్కున్తలమణ్డితాననామ్ ॥ ౫ ॥
వల్గుస్మితాపాఙ్గవిసర్గవీక్షితై-
ర్మనో హరన్తీం వనితాం వ్రజౌకసామ్ ।
అమంసతామ్భోజకరేణ రూపిణీం
గోప్యః శ్రియం ద్రష్టుమివాగతాం పతిమ్ ॥ ౬ ॥
ర్మనో హరన్తీం వనితాం వ్రజౌకసామ్ ।
అమంసతామ్భోజకరేణ రూపిణీం
గోప్యః శ్రియం ద్రష్టుమివాగతాం పతిమ్ ॥ ౬ ॥
బాలగ్రహస్తత్ర విచిన్వతీ శిశూన్
యదృచ్ఛయా నన్దగృహేఽసదన్తకమ్ ।
బాలం ప్రతిచ్ఛన్ననిజోరుతేజసం
దదర్శ తల్పేఽగ్నిమివాహితం భసి ॥ ౭ ॥
యదృచ్ఛయా నన్దగృహేఽసదన్తకమ్ ।
బాలం ప్రతిచ్ఛన్ననిజోరుతేజసం
దదర్శ తల్పేఽగ్నిమివాహితం భసి ॥ ౭ ॥
విబుధ్య తాం బాలకమారికాగ్రహం
చరాచరాత్మా స నిమీలితేక్షణః ।
అనన్తమారోపయదఙ్కమన్తకం
యథోరగం సుప్తమబుద్ధిరజ్జుధీః ॥ ౮ ॥
చరాచరాత్మా స నిమీలితేక్షణః ।
అనన్తమారోపయదఙ్కమన్తకం
యథోరగం సుప్తమబుద్ధిరజ్జుధీః ॥ ౮ ॥
తాం తీక్ష్ణచిత్తామతివామచేష్టితాం
వీక్ష్యాన్తరా కోషపరిచ్ఛదాసివత్ ।
వరస్త్రియం తత్ప్రభయా చ ధర్షితే
నిరీక్ష్యమాణే జననీ హ్యతిష్ఠతామ్ ॥ ౯ ॥
వీక్ష్యాన్తరా కోషపరిచ్ఛదాసివత్ ।
వరస్త్రియం తత్ప్రభయా చ ధర్షితే
నిరీక్ష్యమాణే జననీ హ్యతిష్ఠతామ్ ॥ ౯ ॥
తస్మిన్ స్తనం దుర్జరవీర్యముల్బణం
ఘోరాఙ్కమాదాయ శిశోర్దదావథ ।
గాఢం కరాభ్యాం భగవాన్ ప్రపీడ్య తత్-
ప్రాణైః సమం రోషసమన్వితోఽపిబత్ ॥ ౧౦ ॥
ఘోరాఙ్కమాదాయ శిశోర్దదావథ ।
గాఢం కరాభ్యాం భగవాన్ ప్రపీడ్య తత్-
ప్రాణైః సమం రోషసమన్వితోఽపిబత్ ॥ ౧౦ ॥
సా ముఞ్చ ముఞ్చాలమితి ప్రభాషిణీ
నిష్పీడ్యమానాఖిలజీవమర్మణి ।
వివృత్య నేత్రే చరణౌ భుజౌ ముహుః
ప్రస్విన్నగాత్రా క్షిపతీ రురోద హ ॥ ౧౧ ॥
నిష్పీడ్యమానాఖిలజీవమర్మణి ।
వివృత్య నేత్రే చరణౌ భుజౌ ముహుః
ప్రస్విన్నగాత్రా క్షిపతీ రురోద హ ॥ ౧౧ ॥
తస్యాః స్వనేనాతిగభీరరంహసా
సాద్రిర్మహీ ద్యౌశ్చ చచాల సగ్రహా ।
రసా దిశశ్చ ప్రతినేదిరే జనాః
పేతుః క్షితౌ వజ్రనిపాతశఙ్కయా ॥ ౧౨ ॥
సాద్రిర్మహీ ద్యౌశ్చ చచాల సగ్రహా ।
రసా దిశశ్చ ప్రతినేదిరే జనాః
పేతుః క్షితౌ వజ్రనిపాతశఙ్కయా ॥ ౧౨ ॥
నిశాచరీత్థం వ్యథితస్తనా వ్యసు-
ర్వ్యాదాయ కేశాంశ్చరణౌ భుజావపి ।
ప్రసార్య గోష్ఠే నిజరూపమాస్థితా
వజ్రాహతో వృత్ర ఇవాపతన్నృప ॥ ౧౩ ॥
ర్వ్యాదాయ కేశాంశ్చరణౌ భుజావపి ।
ప్రసార్య గోష్ఠే నిజరూపమాస్థితా
వజ్రాహతో వృత్ర ఇవాపతన్నృప ॥ ౧౩ ॥
పతమానోఽపి తద్దేహస్త్రిగవ్యూత్యన్తరద్రుమాన్ ।
చూర్ణయామాస రాజేన్ద్ర మహదాసీత్తదద్భుతమ్ ॥ ౧౪ ॥
చూర్ణయామాస రాజేన్ద్ర మహదాసీత్తదద్భుతమ్ ॥ ౧౪ ॥
ఈషామాత్రోగ్రదంష్ట్రాస్యం గిరికన్దరనాసికమ్ ।
గణ్డశైలస్తనం రౌద్రం ప్రకీర్ణారుణమూర్ధజమ్ ॥ ౧౫ ॥
గణ్డశైలస్తనం రౌద్రం ప్రకీర్ణారుణమూర్ధజమ్ ॥ ౧౫ ॥
అన్ధకూపగభీరాక్షం పులినారోహభీషణమ్ ।
బద్ధసేతుభుజోర్వఙ్ఘ్రి శూన్యతోయహ్రదోదరమ్ ॥ ౧౬ ॥
బద్ధసేతుభుజోర్వఙ్ఘ్రి శూన్యతోయహ్రదోదరమ్ ॥ ౧౬ ॥
సన్తత్రసుః స్మ తద్వీక్ష్య గోపా గోప్యః కలేవరమ్ ।
పూర్వం తు తన్నిఃస్వనితభిన్నహృత్కర్ణమస్తకాః ॥ ౧౭ ॥
పూర్వం తు తన్నిఃస్వనితభిన్నహృత్కర్ణమస్తకాః ॥ ౧౭ ॥
బాలం చ తస్యా ఉరసి క్రీడన్తమకుతోభయమ్ ।
గోప్యస్తూర్ణం సమభ్యేత్య జగృహుర్జాతసమ్భ్రమాః ॥ ౧౮ ॥
గోప్యస్తూర్ణం సమభ్యేత్య జగృహుర్జాతసమ్భ్రమాః ॥ ౧౮ ॥
యశోదారోహిణీభ్యాం తాః సమం బాలస్య సర్వతః ।
రక్షాం విదధిరే సమ్యగ్గోపుచ్ఛభ్రమణాదిభిః ॥ ౧౯ ॥
రక్షాం విదధిరే సమ్యగ్గోపుచ్ఛభ్రమణాదిభిః ॥ ౧౯ ॥
గోమూత్రేణ స్నాపయిత్వా పునర్గోరజసార్భకమ్ ।
రక్షాం చక్రుశ్చ శకృతా ద్వాదశాఙ్గేషు నామభిః ॥ ౨౦ ॥
రక్షాం చక్రుశ్చ శకృతా ద్వాదశాఙ్గేషు నామభిః ॥ ౨౦ ॥
గోప్యః సంస్పృష్టసలిలా అఙ్గేషు కరయోః పృథక్ ।
న్యస్యాత్మన్యథ బాలస్య బీజన్యాసమకుర్వత ॥ ౨౧ ॥
న్యస్యాత్మన్యథ బాలస్య బీజన్యాసమకుర్వత ॥ ౨౧ ॥
అవ్యాదజోఽఙ్ఘ్రి మణిమాంస్తవ జాన్వథోరూ
యజ్ఞోఽచ్యుతః కటితటం జఠరం హయాస్యః ।
హృత్కేశవస్త్వదుర ఈశ ఇనస్తు కణ్ఠం
విష్ణుర్భుజం ముఖమురుక్రమ ఈశ్వరః కమ్ ॥ ౨౨ ॥
యజ్ఞోఽచ్యుతః కటితటం జఠరం హయాస్యః ।
హృత్కేశవస్త్వదుర ఈశ ఇనస్తు కణ్ఠం
విష్ణుర్భుజం ముఖమురుక్రమ ఈశ్వరః కమ్ ॥ ౨౨ ॥
చక్రయగ్రతః సహగదో హరిరస్తు పశ్చాత్
త్వత్పార్శ్వయోర్ధనురసీ మధుహాజనశ్చ ।
కోణేషు శఙ్ఖ ఉరుగాయ ఉపర్యుపేన్ద్ర-
స్తార్క్ష్యః క్షితౌ హలధరః పురుషః సమన్తాత్ ॥ ౨౩ ॥
త్వత్పార్శ్వయోర్ధనురసీ మధుహాజనశ్చ ।
కోణేషు శఙ్ఖ ఉరుగాయ ఉపర్యుపేన్ద్ర-
స్తార్క్ష్యః క్షితౌ హలధరః పురుషః సమన్తాత్ ॥ ౨౩ ॥
ఇన్ద్రియాణి హృషీకేశః ప్రాణాన్ నారాయణోఽవతు ।
శ్వేతద్వీపపతిశ్చిత్తం మనో యోగేశ్వరోఽవతు ॥ ౨౪ ॥
శ్వేతద్వీపపతిశ్చిత్తం మనో యోగేశ్వరోఽవతు ॥ ౨౪ ॥
పృశ్నిగర్భస్తు తే బుద్ధిమాత్మానం భగవాన్ పరః ।
క్రీడన్తం పాతు గోవిన్దః శయానం పాతు మాధవః ॥ ౨౫ ॥
క్రీడన్తం పాతు గోవిన్దః శయానం పాతు మాధవః ॥ ౨౫ ॥
వ్రజన్తమవ్యాద్వైకుణ్ఠ ఆసీనం త్వాం శ్రియః పతిః ।
భుఞ్జానం యజ్ఞభుక్ పాతు సర్వగ్రహభయఙ్కరః ॥ ౨౬ ॥
భుఞ్జానం యజ్ఞభుక్ పాతు సర్వగ్రహభయఙ్కరః ॥ ౨౬ ॥
డాకిన్యో యాతుధాన్యశ్చ కుష్మాణ్డా యేఽర్భకగ్రహాః ।
భూతప్రేతపిశాచాశ్చ యక్షరక్షోవినాయకాః ॥ ౨౭ ॥
భూతప్రేతపిశాచాశ్చ యక్షరక్షోవినాయకాః ॥ ౨౭ ॥
కోటరా రేవతీ జ్యేష్ఠా పూతనా మాతృకాదయః ।
ఉన్మాదా యే హ్యపస్మారా దేహప్రాణేన్ద్రియద్రుహః ॥ ౨౮ ॥
ఉన్మాదా యే హ్యపస్మారా దేహప్రాణేన్ద్రియద్రుహః ॥ ౨౮ ॥
స్వప్నదృష్టా మహోత్పాతా వృద్ధా బాలగ్రహాశ్చ యే ।
సర్వే నశ్యన్తు తే విష్ణోర్నామగ్రహణభీరవః ॥ ౨౯ ॥
సర్వే నశ్యన్తు తే విష్ణోర్నామగ్రహణభీరవః ॥ ౨౯ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి ప్రణయబద్ధాభిర్గోపీభిః కృతరక్షణమ్ ।
పాయయిత్వా స్తనం మాతా సన్న్యవేశయదాత్మజమ్ ॥ ౩౦ ॥
ఇతి ప్రణయబద్ధాభిర్గోపీభిః కృతరక్షణమ్ ।
పాయయిత్వా స్తనం మాతా సన్న్యవేశయదాత్మజమ్ ॥ ౩౦ ॥
తావన్నన్దాదయో గోపా మథురాయా వ్రజం గతాః ।
విలోక్య పూతనాదేహం బభూవురతివిస్మితాః ॥ ౩౧ ॥
విలోక్య పూతనాదేహం బభూవురతివిస్మితాః ॥ ౩౧ ॥
నూనం బతర్షిః సఞ్జాతో యోగేశో వా సమాస సః ।
స ఏవ దృష్టో హ్యుత్పాతో యదాహానకదున్దుభిః ॥ ౩౨ ॥
స ఏవ దృష్టో హ్యుత్పాతో యదాహానకదున్దుభిః ॥ ౩౨ ॥
కలేవరం పరశుభిశ్ఛిత్త్వా తత్తే వ్రజౌకసః ।
దూరే క్షిప్త్వావయవశో న్యదహన్ కాష్ఠవేష్టితమ్ ॥ ౩౩ ॥
దూరే క్షిప్త్వావయవశో న్యదహన్ కాష్ఠవేష్టితమ్ ॥ ౩౩ ॥
దహ్యమానస్య దేహస్య ధూమశ్చాగురుసౌరభః ।
ఉత్థితః కృష్ణనిర్భుక్తసపద్యాహతపాప్మనః ॥ ౩౪ ॥
ఉత్థితః కృష్ణనిర్భుక్తసపద్యాహతపాప్మనః ॥ ౩౪ ॥
పూతనా లోకబాలఘ్నీ రాక్షసీ రుధిరాశనా ।
జిఘాంసయాపి హరయే స్తనం దత్త్వాప సద్గతిమ్ ॥ ౩౫ ॥
జిఘాంసయాపి హరయే స్తనం దత్త్వాప సద్గతిమ్ ॥ ౩౫ ॥
కిం పునః శ్రద్ధయా భక్త్యా కృష్ణాయ పరమాత్మనే ।
యచ్ఛన్ ప్రియతమం కిం ను రక్తాస్తన్మాతరో యథా ॥ ౩౬ ॥
యచ్ఛన్ ప్రియతమం కిం ను రక్తాస్తన్మాతరో యథా ॥ ౩౬ ॥
పద్భ్యాం భక్తహృదిస్థాభ్యాం వన్ద్యాభ్యాం లోకవన్దితైః ।
అఙ్గం యస్యాః సమాక్రమ్య భగవానపితత్ స్తనమ్ ॥ ౩౭ ॥
అఙ్గం యస్యాః సమాక్రమ్య భగవానపితత్ స్తనమ్ ॥ ౩౭ ॥
యాతుధాన్యపి సా స్వర్గమవాప జననీగతిమ్ ।
కృష్ణభుక్తస్తనక్షీరాః కిము గావోఽనుమాతరః ॥ ౩౮ ॥
కృష్ణభుక్తస్తనక్షీరాః కిము గావోఽనుమాతరః ॥ ౩౮ ॥
పయాంసి యాసామపిబత్ పుత్రస్నేహస్నుతాన్యలమ్ ।
భగవాన్ దేవకీపుత్రః కైవల్యాద్యఖిలప్రదః ॥ ౩౯ ॥
భగవాన్ దేవకీపుత్రః కైవల్యాద్యఖిలప్రదః ॥ ౩౯ ॥
తాసామవిరతం కృష్ణే కుర్వతీనాం సుతేక్షణమ్ ।
న పునః కల్పతే రాజన్ సంసారోఽజ్ఞానసమ్భవః ॥ ౪౦ ॥
న పునః కల్పతే రాజన్ సంసారోఽజ్ఞానసమ్భవః ॥ ౪౦ ॥
కటధూమస్య సౌరభ్యమవఘ్రాయ వ్రజౌకసః ।
కిమిదం కుత ఏవేతి వదన్తో వ్రజమాయయుః ॥ ౪౧ ॥
కిమిదం కుత ఏవేతి వదన్తో వ్రజమాయయుః ॥ ౪౧ ॥
తే తత్ర వర్ణితం గోపైః పూతనాగమనాదికమ్ ।
శ్రుత్వా తన్నిధనం స్వస్తి శిశోశ్చాసన్ సువిస్మితాః ॥ ౪౨ ॥
శ్రుత్వా తన్నిధనం స్వస్తి శిశోశ్చాసన్ సువిస్మితాః ॥ ౪౨ ॥
నన్దః స్వపుత్రమాదాయ ప్రేత్యాగతముదారధీః ।
మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పరమాం ముదం లేభే కురూద్వహ ॥ ౪౩ ॥
మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పరమాం ముదం లేభే కురూద్వహ ॥ ౪౩ ॥
య ఏతత్ పూతనామోక్షం కృష్ణస్యార్భకమద్భుతమ్ ।
శృణుయాచ్ఛ్రద్ధయా మర్త్యో గోవిన్దే లభతే రతిమ్ ॥ ౪౪ ॥
శృణుయాచ్ఛ్రద్ధయా మర్త్యో గోవిన్దే లభతే రతిమ్ ॥ ౪౪ ॥