శ్రీశుక ఉవాచ
అథోషస్యుపవృత్తాయాం కుక్కుటాన్ కూజతోఽశపన్ ।
గృహీతకణ్ఠ్యః పతిభిర్మాధవ్యో విరహాతురాః ॥ ౧ ॥
అథోషస్యుపవృత్తాయాం కుక్కుటాన్ కూజతోఽశపన్ ।
గృహీతకణ్ఠ్యః పతిభిర్మాధవ్యో విరహాతురాః ॥ ౧ ॥
వయాంస్యరోరువన్కృష్ణం బోధయన్తీవ వన్దినః ।
గాయత్స్వలిష్వనిద్రాణి మన్దారవనవాయుభిః ॥ ౨ ॥
గాయత్స్వలిష్వనిద్రాణి మన్దారవనవాయుభిః ॥ ౨ ॥
ముహూర్తం తం తు వైదర్భీ నామృష్యదతిశోభనమ్ ।
పరిరమ్భణవిశ్లేషాత్ ప్రియబాహ్వన్తరం గతా ॥ ౩ ॥
పరిరమ్భణవిశ్లేషాత్ ప్రియబాహ్వన్తరం గతా ॥ ౩ ॥
బ్రాహ్మే ముహూర్త ఉత్థాయ వార్యుపస్పృశ్య మాధవః । దధ్యౌ ప్రసన్నకరణ ఆత్మానం తమసః పరమ్ ॥ ౪ ॥
ఏకం స్వయంజ్యోతిరనన్యమవ్యయంస్వసంస్థయా నిత్యనిరస్తకల్మషమ్ । బ్రహ్మాఖ్యమస్యోద్భవనాశహేతుభిఃస్వశక్తిభిర్లక్షితభావనిర్వృతిమ్ ॥ ౫ ॥
అథాప్లుతోఽమ్భస్యమలే యథావిధి
క్రియాకలాపం పరిధాయ వాససీ ।
చకార సన్ధ్యోపగమాది సత్తమో
హుతానలో బ్రహ్మ జజాప వాగ్యతః ॥ ౬ ॥
క్రియాకలాపం పరిధాయ వాససీ ।
చకార సన్ధ్యోపగమాది సత్తమో
హుతానలో బ్రహ్మ జజాప వాగ్యతః ॥ ౬ ॥
ఉపస్థాయార్కముద్యన్తం తర్పయిత్వాత్మనః కలాః ।
దేవానృషీన్ పితౄన్వృద్ధాన్విప్రానభ్యర్చ్య చాత్మవాన్ ॥ ౭ ॥
దేవానృషీన్ పితౄన్వృద్ధాన్విప్రానభ్యర్చ్య చాత్మవాన్ ॥ ౭ ॥
ధేనూనాం రుక్మశృఙ్గీనాం సాధ్వీనాం మౌక్తికస్రజామ్ ।
పయస్వినీనాం గృష్టీనాం సవత్సానాం సువాససామ్ ॥ ౮ ॥
పయస్వినీనాం గృష్టీనాం సవత్సానాం సువాససామ్ ॥ ౮ ॥
దదౌ రూప్యఖురాగ్రాణాం క్షౌమాజినతిలైః సహ ।
అలఙ్కృతేభ్యో విప్రేభ్యో బద్వం బద్వం దినే దినే ॥ ౯ ॥
అలఙ్కృతేభ్యో విప్రేభ్యో బద్వం బద్వం దినే దినే ॥ ౯ ॥
గోవిప్రదేవతావృద్ధగురూన్ భూతాని సర్వశః ।
నమస్కృత్యాత్మసమ్భూతీర్మఙ్గలాని సమస్పృశత్ ॥ ౧౦ ॥
నమస్కృత్యాత్మసమ్భూతీర్మఙ్గలాని సమస్పృశత్ ॥ ౧౦ ॥
ఆత్మానం భూషయామాస నరలోకవిభూషణమ్ । వాసోభిర్భూషణైః స్వీయైర్దివ్యస్రగనులేపనైః ॥ ౧౧ ॥
అవేక్ష్యాజ్యం తథాదర్శం గోవృషద్విజదేవతాః ।
కామాంశ్చ సర్వవర్ణానాం పౌరాన్తఃపురచారిణామ్ ।
ప్రదాప్య ప్రకృతీః కామైః ప్రతోష్య ప్రత్యనన్దత ॥ ౧౨ ॥
కామాంశ్చ సర్వవర్ణానాం పౌరాన్తఃపురచారిణామ్ ।
ప్రదాప్య ప్రకృతీః కామైః ప్రతోష్య ప్రత్యనన్దత ॥ ౧౨ ॥
సంవిభజ్యాగ్రతో విప్రాన్ స్రక్తామ్బూలానులేపనైః ।
సుహృదః ప్రకృతీర్దారానుపాయుఙ్క్త తతః స్వయమ్ ॥ ౧౩ ॥
సుహృదః ప్రకృతీర్దారానుపాయుఙ్క్త తతః స్వయమ్ ॥ ౧౩ ॥
తావత్ సూత ఉపానీయ స్యన్దనం పరమాద్భుతమ్ ।
సుగ్రీవాద్యైర్హయైర్యుక్తం ప్రణమ్యావస్థితోఽగ్రతః ॥ ౧౪ ॥
సుగ్రీవాద్యైర్హయైర్యుక్తం ప్రణమ్యావస్థితోఽగ్రతః ॥ ౧౪ ॥
గృహీత్వా పాణినా పాణీ సారథేస్తమథారుహత్ ।
సాత్యక్యుద్ధవసంయుక్తః పూర్వాద్రిమివ భాస్కరః ॥ ౧౫ ॥
సాత్యక్యుద్ధవసంయుక్తః పూర్వాద్రిమివ భాస్కరః ॥ ౧౫ ॥
ఈక్షితోఽన్తఃపురస్త్రీణాం సవ్రీడప్రేమవీక్షితైః ।
కృచ్ఛ్రాద్ విసృష్టో నిరగాజ్జాతహాసో హరన్ మనః ॥ ౧౬ ॥
కృచ్ఛ్రాద్ విసృష్టో నిరగాజ్జాతహాసో హరన్ మనః ॥ ౧౬ ॥
సుధర్మాఖ్యాం సభాం సర్వైర్వృష్ణిభిః పరివారితః ।
ప్రావిశద్ యన్నివిష్టానాం న సన్త్యఙ్గ షడూర్మయః ॥ ౧౭ ॥
ప్రావిశద్ యన్నివిష్టానాం న సన్త్యఙ్గ షడూర్మయః ॥ ౧౭ ॥
తత్రోపవిష్టః పరమాసనే విభు-
ర్బభౌ స్వభాసా కకుభోఽవభాసయన్ ।
వృతో నృసింహైర్యదుభిర్యదూత్తమో
యథోడురాజో దివి తారకాగణైః ॥ ౧౮ ॥
ర్బభౌ స్వభాసా కకుభోఽవభాసయన్ ।
వృతో నృసింహైర్యదుభిర్యదూత్తమో
యథోడురాజో దివి తారకాగణైః ॥ ౧౮ ॥
తత్రోపమన్త్రిణో రాజన్ నానాహాస్యరసైర్విభుమ్ ।
ఉపతస్థుర్నటాచార్యా నర్తక్యస్తాణ్డవైః పృథక్ ॥ ౧౯ ॥
ఉపతస్థుర్నటాచార్యా నర్తక్యస్తాణ్డవైః పృథక్ ॥ ౧౯ ॥
మృదఙ్గవీణామురజవేణుతాలదరస్వనైః ।
ననృతుర్జగుస్తుష్టువుశ్చ సూతమాగధవన్దినః ॥ ౨౦ ॥
ననృతుర్జగుస్తుష్టువుశ్చ సూతమాగధవన్దినః ॥ ౨౦ ॥
తత్రాహుర్బ్రాహ్మణాః కేచిదాసీనా బ్రహ్మవాదినః ।
పూర్వేషాం పుణ్యయశసాం రాజ్ఞాం చాకథయన్ కథాః ॥ ౨౧ ॥
పూర్వేషాం పుణ్యయశసాం రాజ్ఞాం చాకథయన్ కథాః ॥ ౨౧ ॥
తత్రైకః పురుషో రాజన్నాగతోఽపూర్వదర్శనః ।
విజ్ఞాపితో భగవతే ప్రతీహారైః ప్రవేశితః ॥ ౨౨ ॥
విజ్ఞాపితో భగవతే ప్రతీహారైః ప్రవేశితః ॥ ౨౨ ॥
స నమస్కృత్య కృష్ణాయ పరేశాయ కృతాఞ్జలిః ।
రాజ్ఞామావేదయద్ దుఃఖం జరాసన్ధనిరోధజమ్ ॥ ౨౩ ॥
రాజ్ఞామావేదయద్ దుఃఖం జరాసన్ధనిరోధజమ్ ॥ ౨౩ ॥
యే చ దిగ్విజయే తస్య సన్నతిం న యయుర్నృపాః ।
ప్రసహ్య రుద్ధాస్తేనాసన్నయుతే ద్వే గిరివ్రజే ॥ ౨౪ ॥
ప్రసహ్య రుద్ధాస్తేనాసన్నయుతే ద్వే గిరివ్రజే ॥ ౨౪ ॥
రాజాన ఊచుః
కృష్ణ కృష్ణాప్రమేయాత్మన్ ప్రపన్నభయభఞ్జన ।
వయం త్వాం శరణం యామో భవభీతాః పృథగ్ధియః ॥ ౨౫ ॥
కృష్ణ కృష్ణాప్రమేయాత్మన్ ప్రపన్నభయభఞ్జన ।
వయం త్వాం శరణం యామో భవభీతాః పృథగ్ధియః ॥ ౨౫ ॥
లోకో వికర్మనిరతః కుశలే ప్రమత్తః
కర్మణ్యయం త్వదుదితే భవదర్చనే స్వే ।
యస్తావదస్య బలవానిహ జీవితాశాం
సద్యశ్ఛినత్త్యనిమిషాయ నమోఽస్తు తస్మై ॥ ౨౬ ॥
కర్మణ్యయం త్వదుదితే భవదర్చనే స్వే ।
యస్తావదస్య బలవానిహ జీవితాశాం
సద్యశ్ఛినత్త్యనిమిషాయ నమోఽస్తు తస్మై ॥ ౨౬ ॥
లోకే భవాఞ్జగదినః కలయావతీర్ణః
సద్రక్షణాయ ఖలనిగ్రహణాయ చాన్యః ।
కశ్చిత్ త్వదీయమతియాతి నిదేశమీశ
కిం వా జనః స్వకృతమృచ్ఛతి తన్న విద్మః ॥ ౨౭ ॥
సద్రక్షణాయ ఖలనిగ్రహణాయ చాన్యః ।
కశ్చిత్ త్వదీయమతియాతి నిదేశమీశ
కిం వా జనః స్వకృతమృచ్ఛతి తన్న విద్మః ॥ ౨౭ ॥
స్వప్నాయితం నృపసుఖం పరతన్త్రమీశ
శశ్వద్భయేన మృతకేన ధురం వహామః ।
హిత్వా తదాత్మని సుఖం త్వదనీహలభ్యం
క్లిశ్యామహేఽతికృపణాస్తవ మాయయేహ ॥ ౨౮ ॥
శశ్వద్భయేన మృతకేన ధురం వహామః ।
హిత్వా తదాత్మని సుఖం త్వదనీహలభ్యం
క్లిశ్యామహేఽతికృపణాస్తవ మాయయేహ ॥ ౨౮ ॥
తన్నో భవాన్ ప్రణతశోకహరాఙ్ఘ్రియుగ్మో
బద్ధాన్ వియుఙ్క్ష్వ మగధాహ్వయకర్మపాశాత్ ।
యో భూభుజోఽయుతమతఙ్గజవీర్యమేకో
బిభ్రద్ రురోధ భవనే మృగరాడివావీః ॥ ౨౯ ॥
బద్ధాన్ వియుఙ్క్ష్వ మగధాహ్వయకర్మపాశాత్ ।
యో భూభుజోఽయుతమతఙ్గజవీర్యమేకో
బిభ్రద్ రురోధ భవనే మృగరాడివావీః ॥ ౨౯ ॥
యో వై త్వయా ద్వినవకృత్వ ఉదాత్తచక్ర
భగ్నో మృధే ఖలు భవన్తమనన్తవీర్యమ్ ।
జిత్వా నృలోకనిరతం సకృదూఢదర్పో
యుష్మత్ప్రజా రుజతి నోఽజిత తద్ విధేహి ॥ ౩౦ ॥
భగ్నో మృధే ఖలు భవన్తమనన్తవీర్యమ్ ।
జిత్వా నృలోకనిరతం సకృదూఢదర్పో
యుష్మత్ప్రజా రుజతి నోఽజిత తద్ విధేహి ॥ ౩౦ ॥
దూత ఉవాచ
ఇతి మాగధసంరుద్ధా భవద్దర్శనకాఙ్క్షిణః ।
ప్రపన్నాః పాదమూలం తే దీనానాం శం విధీయతామ్ ॥ ౩౧ ॥
ఇతి మాగధసంరుద్ధా భవద్దర్శనకాఙ్క్షిణః ।
ప్రపన్నాః పాదమూలం తే దీనానాం శం విధీయతామ్ ॥ ౩౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
రాజదూతే బ్రువత్యేవం దేవర్షిః పరమద్యుతిః ।
బిభ్రత్పిఙ్గజటాభారం ప్రాదురాసీద్ యథా రవిః ॥ ౩౨ ॥
రాజదూతే బ్రువత్యేవం దేవర్షిః పరమద్యుతిః ।
బిభ్రత్పిఙ్గజటాభారం ప్రాదురాసీద్ యథా రవిః ॥ ౩౨ ॥
తం దృష్ట్వా భగవాన్ కృష్ణః సర్వలోకేశ్వరేశ్వరః ।
వవన్ద ఉత్థితః శీర్ష్ణా ససభ్యః సానుగో ముదా ॥ ౩౩ ॥
వవన్ద ఉత్థితః శీర్ష్ణా ససభ్యః సానుగో ముదా ॥ ౩౩ ॥
సభాజయిత్వా విధివత్ కృతాసనపరిగ్రహమ్ ।
బభాషే సునృతైర్వాక్యైః శ్రద్ధయా తర్పయన్ మునిమ్ ॥ ౩౪ ॥
బభాషే సునృతైర్వాక్యైః శ్రద్ధయా తర్పయన్ మునిమ్ ॥ ౩౪ ॥
అపి స్విదద్య లోకానాం త్రయాణామకుతోభయమ్ ।
నను భూయాన్ భగవతో లోకాన్ పర్యటతో గుణః ॥ ౩౫ ॥
నను భూయాన్ భగవతో లోకాన్ పర్యటతో గుణః ॥ ౩౫ ॥
న హి తేఽవిదితం కిఞ్చిల్లోకేష్వీశ్వరకర్తృషు ।
అథ పృచ్ఛామహే యుష్మాన్పాణ్డవానాం చికీర్షితమ్ ॥ ౩౬ ॥
అథ పృచ్ఛామహే యుష్మాన్పాణ్డవానాం చికీర్షితమ్ ॥ ౩౬ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
దృష్టా మయా తే బహుశో దురత్యయా
మాయా విభో విశ్వసృజశ్చ మాయినః ।
భూతేషు భూమంశ్చరతః స్వశక్తిభి-
ర్వహ్నేరివచ్ఛన్నరుచో న మేఽద్భుతమ్ ॥ ౩౭ ॥
దృష్టా మయా తే బహుశో దురత్యయా
మాయా విభో విశ్వసృజశ్చ మాయినః ।
భూతేషు భూమంశ్చరతః స్వశక్తిభి-
ర్వహ్నేరివచ్ఛన్నరుచో న మేఽద్భుతమ్ ॥ ౩౭ ॥
తవేహితం కోఽర్హతి సాధు వేదితుం
స్వమాయయేదం సృజతో నియచ్ఛతః ।
యద్ విద్యమానాత్మతయావభాసతే
తస్మై నమస్తే స్వవిలక్షణాత్మనే ॥ ౩౮ ॥
స్వమాయయేదం సృజతో నియచ్ఛతః ।
యద్ విద్యమానాత్మతయావభాసతే
తస్మై నమస్తే స్వవిలక్షణాత్మనే ॥ ౩౮ ॥
జీవస్య యః సంసరతో విమోక్షణం
న జానతోఽనర్థవహాచ్ఛరీరతః ।
లీలావతారైః స్వయశఃప్రదీపకం
ప్రాజ్వాలయత్త్వా తమహం ప్రపద్యే ॥ ౩౯ ॥
న జానతోఽనర్థవహాచ్ఛరీరతః ।
లీలావతారైః స్వయశఃప్రదీపకం
ప్రాజ్వాలయత్త్వా తమహం ప్రపద్యే ॥ ౩౯ ॥
అథాప్యాశ్రావయే బ్రహ్మ నరలోకవిడమ్బనమ్ ।
రాజ్ఞః పైతృష్వస్రేయస్య భక్తస్య చ చికీర్షితమ్ ॥ ౪౦ ॥
రాజ్ఞః పైతృష్వస్రేయస్య భక్తస్య చ చికీర్షితమ్ ॥ ౪౦ ॥
యక్ష్యతి త్వాం మఖేన్ద్రేణ రాజసూయేన పాణ్డవః ।
పారమేష్ఠ్యకామో నృపతిస్తద్ భవాననుమోదతామ్ ॥ ౪౧ ॥
పారమేష్ఠ్యకామో నృపతిస్తద్ భవాననుమోదతామ్ ॥ ౪౧ ॥
తస్మిన్ దేవ క్రతువరే భవన్తం వై సురాదయః ।
దిదృక్షవః సమేష్యన్తి రాజానశ్చ యశస్వినః ॥ ౪౨ ॥
దిదృక్షవః సమేష్యన్తి రాజానశ్చ యశస్వినః ॥ ౪౨ ॥
శ్రవణత్కీర్తనాద్ ధ్యానాత్పూయన్తేఽన్తేవసాయినః ।
తవ బ్రహ్మమయస్యేశ కిముతేక్షాభిమర్శినః ॥ ౪౩ ॥
తవ బ్రహ్మమయస్యేశ కిముతేక్షాభిమర్శినః ॥ ౪౩ ॥
యస్యామలం దివి యశః ప్రథితం రసాయాం
భూమౌ చ తే భువనమఙ్గల దిగ్వితానమ్ ।
మన్దాకినీతి దివి భోగవతీతి చాధో
గఙ్గేతి చేహ చరణామ్బు పునాతి విశ్వమ్ ॥ ౪౪ ॥
భూమౌ చ తే భువనమఙ్గల దిగ్వితానమ్ ।
మన్దాకినీతి దివి భోగవతీతి చాధో
గఙ్గేతి చేహ చరణామ్బు పునాతి విశ్వమ్ ॥ ౪౪ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
తత్ర తేష్వాత్మపక్షేష్వగృణత్సు విజిగీషయా ।
వాచః పేశైః స్మయన్ భృత్యముద్ధవం ప్రాహ కేశవః ॥ ౪౫ ॥
తత్ర తేష్వాత్మపక్షేష్వగృణత్సు విజిగీషయా ।
వాచః పేశైః స్మయన్ భృత్యముద్ధవం ప్రాహ కేశవః ॥ ౪౫ ॥
శ్రీభగవానువాచ
త్వం హి నః పరమం చక్షుః సుహృన్మన్త్రార్థతత్త్వవిత్ ।
అథాత్ర బ్రూహ్యనుష్ఠేయం శ్రద్దధ్మః కరవామ తత్ ॥ ౪౬ ॥
త్వం హి నః పరమం చక్షుః సుహృన్మన్త్రార్థతత్త్వవిత్ ।
అథాత్ర బ్రూహ్యనుష్ఠేయం శ్రద్దధ్మః కరవామ తత్ ॥ ౪౬ ॥
ఇత్యుపామన్త్రితో భర్త్రా సర్వజ్ఞేనాపి ముగ్ధవత్ ।
నిదేశం శిరసాధాయ ఉద్ధవః ప్రత్యభాషత ॥ ౪౭ ॥
నిదేశం శిరసాధాయ ఉద్ధవః ప్రత్యభాషత ॥ ౪౭ ॥