શ્રીશુક ઉવાચ
અથાન્યદપિ કૃષ્ણસ્ય શૃણુ કર્માદ્ભુતં નૃપ ।
ક્રીડાનરશરીરસ્ય યથા સૌભપતિર્હતઃ ॥ ૧ ॥
અથાન્યદપિ કૃષ્ણસ્ય શૃણુ કર્માદ્ભુતં નૃપ ।
ક્રીડાનરશરીરસ્ય યથા સૌભપતિર્હતઃ ॥ ૧ ॥
શિશુપાલસખઃ શાલ્વો રુક્મિણ્યુદ્વાહ આગતઃ ।
યદુભિર્નિર્જિતઃ સઙ્ખ્યે જરાસન્ધાદયસ્તથા ॥ ૨ ॥
યદુભિર્નિર્જિતઃ સઙ્ખ્યે જરાસન્ધાદયસ્તથા ॥ ૨ ॥
શાલ્વઃ પ્રતિજ્ઞામકરોચ્છૃણ્વતાં સર્વભૂભુજામ્ ।
અયાદવાં ક્ષ્માં કરિષ્યે પૌરુષં મમ પશ્યત ॥ ૩ ॥
અયાદવાં ક્ષ્માં કરિષ્યે પૌરુષં મમ પશ્યત ॥ ૩ ॥
ઇતિ મૂઢઃ પ્રતિજ્ઞાય દેવં પશુપતિં પ્રભુમ્ ।
આરાધયામાસ નૃપઃ પાંશુમુષ્ટિં સકૃદ્ગ્રસન્ ॥ ૪ ॥
આરાધયામાસ નૃપઃ પાંશુમુષ્ટિં સકૃદ્ગ્રસન્ ॥ ૪ ॥
સંવત્સરાન્તે ભગવાનાશુતોષ ઉમાપતિઃ ।
વરેણચ્છન્દયામાસ શાલ્વં શરણમાગતમ્ ॥ ૫ ॥
વરેણચ્છન્દયામાસ શાલ્વં શરણમાગતમ્ ॥ ૫ ॥
દેવાસુરમનુષ્યાણાં ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્ ।
અભેદ્યં કામગં વવ્રે સ યાનં વૃષ્ણિભીષણમ્ ॥ ૬ ॥
અભેદ્યં કામગં વવ્રે સ યાનં વૃષ્ણિભીષણમ્ ॥ ૬ ॥
તથેતિ ગિરિશાદિષ્ટો મયઃ પરપુરંજયઃ ।
પુરં નિર્માય શાલ્વાય પ્રાદાત્સૌભમયસ્મયમ્ ॥ ૭ ॥
પુરં નિર્માય શાલ્વાય પ્રાદાત્સૌભમયસ્મયમ્ ॥ ૭ ॥
સ લબ્ધ્વા કામગં યાનં તમોધામ દુરાસદમ્ ।
યયૌ દ્વારવતીં શાલ્વો વૈરં વૃષ્ણિકૃતં સ્મરન્ ॥ ૮ ॥
યયૌ દ્વારવતીં શાલ્વો વૈરં વૃષ્ણિકૃતં સ્મરન્ ॥ ૮ ॥
નિરુધ્ય સેનયા શાલ્વો મહત્યા ભરતર્ષભ ।
પુરીં બભઞ્જોપવનાનુદ્યાનાનિ ચ સર્વશઃ ॥ ૯ ॥
પુરીં બભઞ્જોપવનાનુદ્યાનાનિ ચ સર્વશઃ ॥ ૯ ॥
સગોપુરાણિ દ્વારાણિ પ્રાસાદાટ્ટાલતોલિકાઃ ।
વિહારાન્ સ વિમાનાગ્ર્યાન્નિપેતુઃ શસ્ત્રવૃષ્ટયઃ ॥ ૧૦ ॥
વિહારાન્ સ વિમાનાગ્ર્યાન્નિપેતુઃ શસ્ત્રવૃષ્ટયઃ ॥ ૧૦ ॥
શિલા દ્રુમાશ્ચાશનયઃ સર્પા આસારશર્કરાઃ ।
પ્રચણ્ડશ્ચક્રવાતોઽભૂદ્ રજસાચ્છાદિતા દિશઃ ॥ ૧૧ ॥
પ્રચણ્ડશ્ચક્રવાતોઽભૂદ્ રજસાચ્છાદિતા દિશઃ ॥ ૧૧ ॥
ઇત્યર્દ્યમાના સૌભેન કૃષ્ણસ્ય નગરી ભૃશમ્ ।
નાભ્યપદ્યત શં રાજંસ્ત્રિપુરેણ યથા મહી ॥ ૧૨ ॥
નાભ્યપદ્યત શં રાજંસ્ત્રિપુરેણ યથા મહી ॥ ૧૨ ॥
પ્રદ્યુમ્નો ભગવાન્ વીક્ષ્ય બાધ્યમાના નિજાઃ પ્રજાઃ ।
મા ભૈષ્ટેત્યભ્યધાદ્ વીરો રથારૂઢો મહાયશાઃ ॥ ૧૩ ॥
મા ભૈષ્ટેત્યભ્યધાદ્ વીરો રથારૂઢો મહાયશાઃ ॥ ૧૩ ॥
સાત્યકિશ્ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બોઽક્રૂરઃ સહાનુજઃ ।
હાર્દિક્યો ભાનુવિન્દશ્ચ ગદશ્ચ શુકસારણૌ ॥ ૧૪ ॥
હાર્દિક્યો ભાનુવિન્દશ્ચ ગદશ્ચ શુકસારણૌ ॥ ૧૪ ॥
અપરે ચ મહેષ્વાસા રથયૂથપયૂથપાઃ ।
નિર્યયુર્દંશિતા ગુપ્તા રથેભાશ્વપદાતિભિઃ ॥ ૧૫ ॥
નિર્યયુર્દંશિતા ગુપ્તા રથેભાશ્વપદાતિભિઃ ॥ ૧૫ ॥
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં શાલ્વાનાં યદુભિઃ સહ ।
યથાસુરાણાં વિબુધૈસ્તુમુલં લોમહર્ષણમ્ ॥ ૧૬ ॥
યથાસુરાણાં વિબુધૈસ્તુમુલં લોમહર્ષણમ્ ॥ ૧૬ ॥
તાશ્ચ સૌભપતેર્માયા દિવ્યાસ્ત્રૈ રુક્મિણીસુતઃ ।
ક્ષણેન નાશયામાસ નૈશં તમ ઇવોષ્ણગુઃ ॥ ૧૭ ॥
ક્ષણેન નાશયામાસ નૈશં તમ ઇવોષ્ણગુઃ ॥ ૧૭ ॥
વિવ્યાધ પઞ્ચવિંશત્યા સ્વર્ણપુઙ્ખૈરયોમુખૈઃ ।
શાલ્વસ્ય ધ્વજિનીપાલં શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥ ૧૮ ॥
શાલ્વસ્ય ધ્વજિનીપાલં શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥ ૧૮ ॥
શતેનાતાડયચ્છાલ્વમેકૈકેનાસ્ય સૈનિકાન્ ।
દશભિર્દશભિર્નેતૃન્ વાહનાનિ ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ॥ ૧૯ ॥
દશભિર્દશભિર્નેતૃન્ વાહનાનિ ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ॥ ૧૯ ॥
તદદ્ભુચતં મહત્ કર્મ પ્રદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ ।
દૃષ્ટ્વા તં પૂજયામાસુઃ સર્વે સ્વપરસૈનિકાઃ ॥ ૨૦ ॥
દૃષ્ટ્વા તં પૂજયામાસુઃ સર્વે સ્વપરસૈનિકાઃ ॥ ૨૦ ॥
બહુરૂપૈકરૂપં તદ્ દૃશ્યતે ન ચ દૃશ્યતે ।
માયામયં મયકૃતં દુર્વિભાવ્યં પરૈરભૂત્ ॥ ૨૧ ॥
માયામયં મયકૃતં દુર્વિભાવ્યં પરૈરભૂત્ ॥ ૨૧ ॥
ક્વચિદ્ભૂમૌ ક્વચિદ્ વ્યોમ્નિ ગિરિમૂર્ધ્નિ જલે ક્વચિત્ ।
અલાતચક્રવદ્ ભ્રામ્યત્ સૌભં તદ્ દુરવસ્થિતમ્ ॥ ૨૨ ॥
અલાતચક્રવદ્ ભ્રામ્યત્ સૌભં તદ્ દુરવસ્થિતમ્ ॥ ૨૨ ॥
યત્ર યત્રોપલક્ષ્યેત સસૌભઃ સહસૈનિકઃ ।
શાલ્વસ્તતસ્તતોઽમુઞ્ચઞ્ છરાન્ સાત્વતયૂથપાઃ ॥ ૨૩ ॥
શાલ્વસ્તતસ્તતોઽમુઞ્ચઞ્ છરાન્ સાત્વતયૂથપાઃ ॥ ૨૩ ॥
શરૈરગ્ન્યર્કસંસ્પર્શૈરાશીવિષદુરાસદૈઃ ।
પીડ્યમાનપુરાનીકઃ શાલ્વોઽમુહ્યત્પરેરિતૈઃ ॥ ૨૪ ॥
પીડ્યમાનપુરાનીકઃ શાલ્વોઽમુહ્યત્પરેરિતૈઃ ॥ ૨૪ ॥
શાલ્વાનીકપશસ્ત્રૌઘૈર્વૃષ્ણિવીરા ભૃશાર્દિતાઃ ।
ન તત્યજૂ રણં સ્વં સ્વં લોકદ્વયજિગીષવઃ ॥ ૨૫ ॥
ન તત્યજૂ રણં સ્વં સ્વં લોકદ્વયજિગીષવઃ ॥ ૨૫ ॥
શાલ્વામાત્યો દ્યુમાન્નામ પ્રદ્યુમ્નં પ્રાક્પ્રપીડિતઃ ।
આસાદ્ય ગદયા મૌર્વ્યા વ્યાહત્ય વ્યનદદ્ બલી ॥ ૨૬ ॥
આસાદ્ય ગદયા મૌર્વ્યા વ્યાહત્ય વ્યનદદ્ બલી ॥ ૨૬ ॥
પ્રદ્યુમ્નં ગદયા શીર્ણવક્ષઃસ્થલમરિંદમમ્ ।
અપોવાહ રણાત્સૂતો ધર્મવિદ્ દારુકાત્મજઃ ॥ ૨૭ ॥
અપોવાહ રણાત્સૂતો ધર્મવિદ્ દારુકાત્મજઃ ॥ ૨૭ ॥
લબ્ધસંજ્ઞો મુહૂર્તેન કાર્ષ્ણિઃ સારથિમબ્રવીત્ ।
અહો અસાધ્વિદં સૂત યદ્ રણાન્મેઽપસર્પણમ્ ॥ ૨૮ ॥
અહો અસાધ્વિદં સૂત યદ્ રણાન્મેઽપસર્પણમ્ ॥ ૨૮ ॥
ન યદૂનાં કુલે જાતઃ શ્રૂયતે રણવિચ્યુતઃ ।
વિના મત્ક્લીબચિત્તેન સૂતેન પ્રાપ્તકિલ્બિષાત્ ॥ ૨૯ ॥
વિના મત્ક્લીબચિત્તેન સૂતેન પ્રાપ્તકિલ્બિષાત્ ॥ ૨૯ ॥
કિં નુ વક્ષ્યેઽભિસઙ્ગમ્ય પિતરૌ રામકેશવૌ ।
યુદ્ધાત્સમ્યગપક્રાન્તઃ પૃષ્ટસ્તત્રાત્મનઃ ક્ષમમ્ ॥ ૩૦ ॥
યુદ્ધાત્સમ્યગપક્રાન્તઃ પૃષ્ટસ્તત્રાત્મનઃ ક્ષમમ્ ॥ ૩૦ ॥
વ્યક્તં મે કથયિષ્યન્તિ હસન્ત્યો ભ્રાતૃજામયઃ ।
ક્લૈબ્યં કથં કથં વીર તવાન્યૈઃ કથ્યતાં મૃધે ॥ ૩૧ ॥
ક્લૈબ્યં કથં કથં વીર તવાન્યૈઃ કથ્યતાં મૃધે ॥ ૩૧ ॥
સારથિરુવાચ
ધર્મં વિજાનતાયુષ્મન્ કૃતમેતન્મયા વિભો ।
સૂતઃ કૃચ્છ્રગતં રક્ષેદ્ રથિનં સારથિં રથી ॥ ૩૨ ॥
ધર્મં વિજાનતાયુષ્મન્ કૃતમેતન્મયા વિભો ।
સૂતઃ કૃચ્છ્રગતં રક્ષેદ્ રથિનં સારથિં રથી ॥ ૩૨ ॥
એતદ્વિદિત્વા તુ ભવાન્મયાપોવાહિતો રણાત્ ।
ઉપસૃષ્ટઃ પરેણેતિ મૂર્ચ્છિતો ગદયા હતઃ ॥ ૩૩ ॥
ઉપસૃષ્ટઃ પરેણેતિ મૂર્ચ્છિતો ગદયા હતઃ ॥ ૩૩ ॥