ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଅଥାନ୍ଯଦପି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଶୃଣୁ କର୍ମାଦ୍ଭୁତଂ ନୃପ ।
କ୍ରୀଡାନରଶରୀରସ୍ଯ ଯଥା ସୌଭପତିର୍ହତଃ ॥ ୧ ॥
ଅଥାନ୍ଯଦପି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଶୃଣୁ କର୍ମାଦ୍ଭୁତଂ ନୃପ ।
କ୍ରୀଡାନରଶରୀରସ୍ଯ ଯଥା ସୌଭପତିର୍ହତଃ ॥ ୧ ॥
ଶିଶୁପାଲସଖଃ ଶାଲ୍ଵୋ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯୁଦ୍ଵାହ ଆଗତଃ ।
ଯଦୁଭିର୍ନିର୍ଜିତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧାଦଯସ୍ତଥା ॥ ୨ ॥
ଯଦୁଭିର୍ନିର୍ଜିତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧାଦଯସ୍ତଥା ॥ ୨ ॥
ଶାଲ୍ଵଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମକରୋଚ୍ଛୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଭୂଭୁଜାମ୍ ।
ଅଯାଦଵାଂ କ୍ଷ୍ମାଂ କରିଷ୍ଯେ ପୌରୁଷଂ ମମ ପଶ୍ଯତ ॥ ୩ ॥
ଅଯାଦଵାଂ କ୍ଷ୍ମାଂ କରିଷ୍ଯେ ପୌରୁଷଂ ମମ ପଶ୍ଯତ ॥ ୩ ॥
ଇତି ମୂଢଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଦେଵଂ ପଶୁପତିଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ।
ଆରାଧଯାମାସ ନୃପଃ ପାଂଶୁମୁଷ୍ଟିଂ ସକୃଦ୍ଗ୍ରସନ୍ ॥ ୪ ॥
ଆରାଧଯାମାସ ନୃପଃ ପାଂଶୁମୁଷ୍ଟିଂ ସକୃଦ୍ଗ୍ରସନ୍ ॥ ୪ ॥
ସଂଵତ୍ସରାନ୍ତେ ଭଗଵାନାଶୁତୋଷ ଉମାପତିଃ ।
ଵରେଣଚ୍ଛନ୍ଦଯାମାସ ଶାଲ୍ଵଂ ଶରଣମାଗତମ୍ ॥ ୫ ॥
ଵରେଣଚ୍ଛନ୍ଦଯାମାସ ଶାଲ୍ଵଂ ଶରଣମାଗତମ୍ ॥ ୫ ॥
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍ ।
ଅଭେଦ୍ଯଂ କାମଗଂ ଵଵ୍ରେ ସ ଯାନଂ ଵୃଷ୍ଣିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୬ ॥
ଅଭେଦ୍ଯଂ କାମଗଂ ଵଵ୍ରେ ସ ଯାନଂ ଵୃଷ୍ଣିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୬ ॥
ତଥେତି ଗିରିଶାଦିଷ୍ଟୋ ମଯଃ ପରପୁରଂଜଯଃ ।
ପୁରଂ ନିର୍ମାଯ ଶାଲ୍ଵାଯ ପ୍ରାଦାତ୍ସୌଭମଯସ୍ମଯମ୍ ॥ ୭ ॥
ପୁରଂ ନିର୍ମାଯ ଶାଲ୍ଵାଯ ପ୍ରାଦାତ୍ସୌଭମଯସ୍ମଯମ୍ ॥ ୭ ॥
ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା କାମଗଂ ଯାନଂ ତମୋଧାମ ଦୁରାସଦମ୍ ।
ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଶାଲ୍ଵୋ ଵୈରଂ ଵୃଷ୍ଣିକୃତଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୮ ॥
ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଶାଲ୍ଵୋ ଵୈରଂ ଵୃଷ୍ଣିକୃତଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୮ ॥
ନିରୁଧ୍ଯ ସେନଯା ଶାଲ୍ଵୋ ମହତ୍ଯା ଭରତର୍ଷଭ ।
ପୁରୀଂ ବଭଞ୍ଜୋପଵନାନୁଦ୍ଯାନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥ ୯ ॥
ପୁରୀଂ ବଭଞ୍ଜୋପଵନାନୁଦ୍ଯାନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥ ୯ ॥
ସଗୋପୁରାଣି ଦ୍ଵାରାଣି ପ୍ରାସାଦାଟ୍ଟାଲତୋଲିକାଃ ।
ଵିହାରାନ୍ ସ ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯାନ୍ନିପେତୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟଯଃ ॥ ୧୦ ॥
ଵିହାରାନ୍ ସ ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯାନ୍ନିପେତୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟଯଃ ॥ ୧୦ ॥
ଶିଲା ଦ୍ରୁମାଶ୍ଚାଶନଯଃ ସର୍ପା ଆସାରଶର୍କରାଃ ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡଶ୍ଚକ୍ରଵାତୋଽଭୂଦ୍ ରଜସାଚ୍ଛାଦିତା ଦିଶଃ ॥ ୧୧ ॥
ପ୍ରଚଣ୍ଡଶ୍ଚକ୍ରଵାତୋଽଭୂଦ୍ ରଜସାଚ୍ଛାଦିତା ଦିଶଃ ॥ ୧୧ ॥
ଇତ୍ଯର୍ଦ୍ଯମାନା ସୌଭେନ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ନଗରୀ ଭୃଶମ୍ ।
ନାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ଶଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ରିପୁରେଣ ଯଥା ମହୀ ॥ ୧୨ ॥
ନାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ଶଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ରିପୁରେଣ ଯଥା ମହୀ ॥ ୧୨ ॥
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବାଧ୍ଯମାନା ନିଜାଃ ପ୍ରଜାଃ ।
ମା ଭୈଷ୍ଟେତ୍ଯଭ୍ଯଧାଦ୍ ଵୀରୋ ରଥାରୂଢୋ ମହାଯଶାଃ ॥ ୧୩ ॥
ମା ଭୈଷ୍ଟେତ୍ଯଭ୍ଯଧାଦ୍ ଵୀରୋ ରଥାରୂଢୋ ମହାଯଶାଃ ॥ ୧୩ ॥
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ସାମ୍ବୋଽକ୍ରୂରଃ ସହାନୁଜଃ ।
ହାର୍ଦିକ୍ଯୋ ଭାନୁଵିନ୍ଦଶ୍ଚ ଗଦଶ୍ଚ ଶୁକସାରଣୌ ॥ ୧୪ ॥
ହାର୍ଦିକ୍ଯୋ ଭାନୁଵିନ୍ଦଶ୍ଚ ଗଦଶ୍ଚ ଶୁକସାରଣୌ ॥ ୧୪ ॥
ଅପରେ ଚ ମହେଷ୍ଵାସା ରଥଯୂଥପଯୂଥପାଃ ।
ନିର୍ଯଯୁର୍ଦଂଶିତା ଗୁପ୍ତା ରଥେଭାଶ୍ଵପଦାତିଭିଃ ॥ ୧୫ ॥
ନିର୍ଯଯୁର୍ଦଂଶିତା ଗୁପ୍ତା ରଥେଭାଶ୍ଵପଦାତିଭିଃ ॥ ୧୫ ॥
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଶାଲ୍ଵାନାଂ ଯଦୁଭିଃ ସହ ।
ଯଥାସୁରାଣାଂ ଵିବୁଧୈସ୍ତୁମୁଲଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଯଥାସୁରାଣାଂ ଵିବୁଧୈସ୍ତୁମୁଲଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ତାଶ୍ଚ ସୌଭପତେର୍ମାଯା ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରୈ ରୁକ୍ମିଣୀସୁତଃ ।
କ୍ଷଣେନ ନାଶଯାମାସ ନୈଶଂ ତମ ଇଵୋଷ୍ଣଗୁଃ ॥ ୧୭ ॥
କ୍ଷଣେନ ନାଶଯାମାସ ନୈଶଂ ତମ ଇଵୋଷ୍ଣଗୁଃ ॥ ୧୭ ॥
ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ସ୍ଵର୍ଣପୁଙ୍ଖୈରଯୋମୁଖୈଃ ।
ଶାଲ୍ଵସ୍ଯ ଧ୍ଵଜିନୀପାଲଂ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ ॥ ୧୮ ॥
ଶାଲ୍ଵସ୍ଯ ଧ୍ଵଜିନୀପାଲଂ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ ॥ ୧୮ ॥
ଶତେନାତାଡଯଚ୍ଛାଲ୍ଵମେକୈକେନାସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ ।
ଦଶଭିର୍ଦଶଭିର୍ନେତୃନ୍ ଵାହନାନି ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ॥ ୧୯ ॥
ଦଶଭିର୍ଦଶଭିର୍ନେତୃନ୍ ଵାହନାନି ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ॥ ୧୯ ॥
ତଦଦ୍ଭୁଚତଂ ମହତ୍ କର୍ମ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ପୂଜଯାମାସୁଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵପରସୈନିକାଃ ॥ ୨୦ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ପୂଜଯାମାସୁଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵପରସୈନିକାଃ ॥ ୨୦ ॥
ବହୁରୂପୈକରୂପଂ ତଦ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ।
ମାଯାମଯଂ ମଯକୃତଂ ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ ପରୈରଭୂତ୍ ॥ ୨୧ ॥
ମାଯାମଯଂ ମଯକୃତଂ ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ ପରୈରଭୂତ୍ ॥ ୨୧ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ଭୂମୌ କ୍ଵଚିଦ୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଗିରିମୂର୍ଧ୍ନି ଜଲେ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ଅଲାତଚକ୍ରଵଦ୍ ଭ୍ରାମ୍ଯତ୍ ସୌଭଂ ତଦ୍ ଦୁରଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଅଲାତଚକ୍ରଵଦ୍ ଭ୍ରାମ୍ଯତ୍ ସୌଭଂ ତଦ୍ ଦୁରଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଯତ୍ର ଯତ୍ରୋପଲକ୍ଷ୍ଯେତ ସସୌଭଃ ସହସୈନିକଃ ।
ଶାଲ୍ଵସ୍ତତସ୍ତତୋଽମୁଞ୍ଚଞ୍ ଛରାନ୍ ସାତ୍ଵତଯୂଥପାଃ ॥ ୨୩ ॥
ଶାଲ୍ଵସ୍ତତସ୍ତତୋଽମୁଞ୍ଚଞ୍ ଛରାନ୍ ସାତ୍ଵତଯୂଥପାଃ ॥ ୨୩ ॥
ଶରୈରଗ୍ନ୍ଯର୍କସଂସ୍ପର୍ଶୈରାଶୀଵିଷଦୁରାସଦୈଃ ।
ପୀଡ୍ଯମାନପୁରାନୀକଃ ଶାଲ୍ଵୋଽମୁହ୍ଯତ୍ପରେରିତୈଃ ॥ ୨୪ ॥
ପୀଡ୍ଯମାନପୁରାନୀକଃ ଶାଲ୍ଵୋଽମୁହ୍ଯତ୍ପରେରିତୈଃ ॥ ୨୪ ॥
ଶାଲ୍ଵାନୀକପଶସ୍ତ୍ରୌଘୈର୍ଵୃଷ୍ଣିଵୀରା ଭୃଶାର୍ଦିତାଃ ।
ନ ତତ୍ଯଜୂ ରଣଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଲୋକଦ୍ଵଯଜିଗୀଷଵଃ ॥ ୨୫ ॥
ନ ତତ୍ଯଜୂ ରଣଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଲୋକଦ୍ଵଯଜିଗୀଷଵଃ ॥ ୨୫ ॥
ଶାଲ୍ଵାମାତ୍ଯୋ ଦ୍ଯୁମାନ୍ନାମ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ପ୍ରାକ୍ପ୍ରପୀଡିତଃ ।
ଆସାଦ୍ଯ ଗଦଯା ମୌର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯାହତ୍ଯ ଵ୍ଯନଦଦ୍ ବଲୀ ॥ ୨୬ ॥
ଆସାଦ୍ଯ ଗଦଯା ମୌର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯାହତ୍ଯ ଵ୍ଯନଦଦ୍ ବଲୀ ॥ ୨୬ ॥
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଗଦଯା ଶୀର୍ଣଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲମରିଂଦମମ୍ ।
ଅପୋଵାହ ରଣାତ୍ସୂତୋ ଧର୍ମଵିଦ୍ ଦାରୁକାତ୍ମଜଃ ॥ ୨୭ ॥
ଅପୋଵାହ ରଣାତ୍ସୂତୋ ଧର୍ମଵିଦ୍ ଦାରୁକାତ୍ମଜଃ ॥ ୨୭ ॥
ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ମୁହୂର୍ତେନ କାର୍ଷ୍ଣିଃ ସାରଥିମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅହୋ ଅସାଧ୍ଵିଦଂ ସୂତ ଯଦ୍ ରଣାନ୍ମେଽପସର୍ପଣମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଅହୋ ଅସାଧ୍ଵିଦଂ ସୂତ ଯଦ୍ ରଣାନ୍ମେଽପସର୍ପଣମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ନ ଯଦୂନାଂ କୁଲେ ଜାତଃ ଶ୍ରୂଯତେ ରଣଵିଚ୍ଯୁତଃ ।
ଵିନା ମତ୍କ୍ଲୀବଚିତ୍ତେନ ସୂତେନ ପ୍ରାପ୍ତକିଲ୍ବିଷାତ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଵିନା ମତ୍କ୍ଲୀବଚିତ୍ତେନ ସୂତେନ ପ୍ରାପ୍ତକିଲ୍ବିଷାତ୍ ॥ ୨୯ ॥
କିଂ ନୁ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽଭିସଙ୍ଗମ୍ଯ ପିତରୌ ରାମକେଶଵୌ ।
ଯୁଦ୍ଧାତ୍ସମ୍ଯଗପକ୍ରାନ୍ତଃ ପୃଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଯୁଦ୍ଧାତ୍ସମ୍ଯଗପକ୍ରାନ୍ତଃ ପୃଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ମେ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ହସନ୍ତ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଜାମଯଃ ।
କ୍ଲୈବ୍ଯଂ କଥଂ କଥଂ ଵୀର ତଵାନ୍ଯୈଃ କଥ୍ଯତାଂ ମୃଧେ ॥ ୩୧ ॥
କ୍ଲୈବ୍ଯଂ କଥଂ କଥଂ ଵୀର ତଵାନ୍ଯୈଃ କଥ୍ଯତାଂ ମୃଧେ ॥ ୩୧ ॥
ସାରଥିରୁଵାଚ
ଧର୍ମଂ ଵିଜାନତାଯୁଷ୍ମନ୍ କୃତମେତନ୍ମଯା ଵିଭୋ ।
ସୂତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତଂ ରକ୍ଷେଦ୍ ରଥିନଂ ସାରଥିଂ ରଥୀ ॥ ୩୨ ॥
ଧର୍ମଂ ଵିଜାନତାଯୁଷ୍ମନ୍ କୃତମେତନ୍ମଯା ଵିଭୋ ।
ସୂତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତଂ ରକ୍ଷେଦ୍ ରଥିନଂ ସାରଥିଂ ରଥୀ ॥ ୩୨ ॥
ଏତଦ୍ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ଭଵାନ୍ମଯାପୋଵାହିତୋ ରଣାତ୍ ।
ଉପସୃଷ୍ଟଃ ପରେଣେତି ମୂର୍ଚ୍ଛିତୋ ଗଦଯା ହତଃ ॥ ୩୩ ॥
ଉପସୃଷ୍ଟଃ ପରେଣେତି ମୂର୍ଚ୍ଛିତୋ ଗଦଯା ହତଃ ॥ ୩୩ ॥