Lord Krishna

śrīmadbhāgavatam 10.81

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 81 — The Flat Rice of Sudāmā in English (IAST))

Vyasa

Also known as sa ittham dvijamukhyena saha sankathayan hari

The Flat Rice of Sudāmā. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 81 (The Life of Kṛṣṇa), 41 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

śrī-śuka uvāca
sa itthaṁ dvija-mukhyena
saha saṅkathayan hariḥ
sarva-bhūta-mano-’bhijñaḥ
smayamāna uvāca tam
brahmaṇyo brāhmaṇaṁ kṛṣṇo
bhagavān prahasan priyam
premṇā nirīkṣaṇenaiva
prekṣan khalu satāṁ gatiḥ
śrī-bhagavān uvāca
kim upāyanam ānītaṁ
brahman me bhavatā gṛhāt
aṇv apy upāhṛtaṁ bhaktaiḥ
premṇā bhury eva me bhavet
bhūry apy abhaktopahṛtaṁ
na me toṣāya kalpate
patraṁ puṣpaṁ phalaṁ toyaṁ
yo me bhaktyā prayacchati
tad ahaṁ bhakty-upahṛtam
aśnāmi prayatātmanaḥ
ity ukto ’pi dviyas tasmai
vrīḍitaḥ pataye śriyaḥ
pṛthuka-prasṛtiṁ rājan
na prāyacchad avāṅ-mukhaḥ
sarva-bhūtātma-dṛk sākṣāt
tasyāgamana-kāraṇam
vijṅāyācintayan nāyaṁ
śrī-kāmo mābhajat purā
patnyāḥ pati-vratāyās tu
sakhā priya-cikīrṣayā
prāpto mām asya dāsyāmi
sampado ’martya-durlabhāḥ
itthaṁ vicintya vasanāc
cīra-baddhān dvi-janmanaḥ
svayaṁ jahāra kim idam
iti pṛthuka-taṇḍulān
nanv etad upanītaṁ me
parama-prīṇanaṁ sakhe
tarpayanty aṅga māṁ viśvam
ete pṛthuka-taṇḍulāḥ
iti muṣṭiṁ sakṛj jagdhvā
dvitīyāṁ jagdhum ādade
tāvac chrīr jagṛhe hastaṁ
tat-parā parameṣṭhinaḥ
etāvatālaṁ viśvātman
sarva-sampat-samṛddhaye
asmin loke ’tha vāmuṣmin
puṁsas tvat-toṣa-kāraṇam
brāhmaṇas tāṁ tu rajanīm
uṣitvācyuta-mandire
bhuktvā pītvā sukhaṁ mene
ātmānaṁ svar-gataṁ yathā
śvo-bhūte viśva-bhāvena
sva-sukhenābhivanditaḥ
jagāma svālayaṁ tāta
pathy anavrajya nanditaḥ
sa cālabdhvā dhanaṁ kṛṣṇān
na tu yācitavān svayam
sva-gṛhān vrīḍito ’gacchan
mahad-darśana-nirvṛtaḥ
aho brahmaṇya-devasya
dṛṣṭā brahmaṇyatā mayā
yad daridratamo lakṣmīm
āśliṣṭo bibhratorasi
kvāhaṁ daridraḥ pāpīyān
kva kṛṣṇaḥ śrī-niketanaḥ
brahma-bandhur iti smāhaṁ
bāhubhyāṁ parirambhitaḥ
nivāsitaḥ priyā-juṣṭe
paryaṅke bhrātaro yathā
mahiṣyā vījitaḥ śrānto
bāla-vyajana-hastayā
śuśrūṣayā paramayā
pāda-saṁvāhanādibhiḥ
pūjito deva-devena
vipra-devena deva-vat
svargāpavargayoḥ puṁsāṁ
rasāyāṁ bhuvi sampadām
sarvāsām api siddhīnāṁ
mūlaṁ tac-caraṇārcanam
adhano ’yaṁ dhanaṁ prāpya
mādyann uccair na māṁ smaret
iti kāruṇiko nūnaṁ
dhanaṁ me ’bhūri nādadāt
iti tac cintayann antaḥ
prāpto niya-gṛhāntikam
sūryānalendu-saṅkāśair
vimānaiḥ sarvato vṛtam
vicitropavanodyānaiḥ
kūjad-dvija-kulākulaiḥ
protphulla-kamudāmbhoja-
kahlārotpala-vāribhiḥ
juṣṭaṁ sv-alaṅkṛtaiḥ pumbhiḥ
strībhiś ca hariṇākṣibhiḥ
kim idaṁ kasya vā sthānaṁ
kathaṁ tad idam ity abhūt
evaṁ mīmāṁsamānaṁ taṁ
narā nāryo ’mara-prabhāḥ
pratyagṛhṇan mahā-bhāgaṁ
gīta-vādyena bhūyasā
patim āgatam ākarṇya
patny uddharṣāti-sambhramā
niścakrāma gṛhāt tūrṇaṁ
rūpiṇī śrīr ivālayāt
pati-vratā patiṁ dṛṣṭvā
premotkaṇṭhāśru-locanā
mīlitākṣy anamad buddhyā
manasā pariṣasvaje
patnīṁ vīkṣya visphurantīṁ
devīṁ vaimānikīm iva
dāsīnāṁ niṣka-kaṇṭhīnāṁ
madhye bhāntīṁ sa vismitaḥ
prītaḥ svayaṁ tayā yuktaḥ
praviṣṭo nija-mandiram
maṇi-stambha-śatopetaṁ
mahendra-bhavanaṁ yathā
payaḥ-phena-nibhāḥ śayyā
dāntā rukma-paricchadāḥ
paryaṅkā hema-daṇḍāni
cāmara-vyajanāni ca
āsanāni ca haimāni
mṛdūpastaraṇāni ca
muktādāma-vilambīni
vitānāni dyumanti ca
svaccha-sphaṭika-kuḍyeṣu
mahā-mārakateṣu ca
ratna-dīpān bhrājamānān
lalanā ratna-saṁyutāḥ
vilokya brāhmaṇas tatra
samṛddhīḥ sarva-sampadām
tarkayām āsa nirvyagraḥ
sva-samṛddhim ahaitukīm
nūnaṁ bataitan mama durbhagasya
śaśvad daridrasya samṛddhi-hetuḥ
mahā-vibhūter avalokato ’nyo
naivopapadyeta yadūttamasya
nanv abruvāṇo diśate samakṣaṁ
yāciṣṇave bhūry api bhūri-bhojaḥ
parjanya-vat tat svayam īkṣamāṇo
dāśārhakāṇām ṛṣabhaḥ sakhā me
kiñcit karoty urv api yat sva-dattaṁ
suhṛt-kṛtaṁ phalgv api bhūri-kārī
mayopaṇītaṁ pṛthukaika-muṣṭiṁ
pratyagrahīt prīti-yuto mahātmā
tasyaiva me sauhṛda-sakhya-maitrī-
dāsyaṁ punar janmani janmani syāt
mahānubhāvena guṇālayena
viṣajjatas tat-puruṣa-prasaṅgaḥ
bhaktāya citrā bhagavān hi sampado
rājyaṁ vibhūtīr na samarthayaty ajaḥ
adīrgha-bodhāya vicakṣaṇaḥ svayaṁ
paśyan nipātaṁ dhanināṁ madodbhavam
itthaṁ vyavasito buddhyā
bhakto ’tīva janārdane
viṣayān jāyayā tyakṣyan
bubhuje nāti-lampaṭaḥ
tasya vai deva-devasya
harer yajña-pateḥ prabhoḥ
brāhmaṇāḥ prabhavo daivaṁ
na tebhyo vidyate param
evaṁ sa vipro bhagavat-suhṛt tadā
dṛṣṭvā sva-bhṛtyair ajitaṁ parājitam
tad-dhyāna-vegodgrathitātma-bandhanas
tad-dhāma lebhe ’cirataḥ satāṁ gatim
etad brahmaṇya-devasya
śrutvā brahmaṇyatāṁ naraḥ
labdha-bhāvo bhagavati
karma-bandhād vimucyate

Explore More