Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૧.૨

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 2 — Nārada Brings the Nine Sages' Teaching in Gujarati)

Vyasa

Also known as govindabhujaguptayam dvaravatyam kurudvaha

Nārada Brings the Nine Sages' Teaching. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 2 — 55 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

શ્રીશુક ઉવાચ
ગોવિન્દભુજગુપ્તાયાં દ્વારવત્યાં કુરૂદ્વહ ।
અવાત્સીન્નારદોઽભીક્ષ્ણં કૃષ્ણોપાસનલાલસઃ ॥ ૧ ॥
કો નુ રાજન્નિન્દ્રિયવાન્ મુકુન્દચરણામ્બુજમ્ ।
ન ભજેત્ સર્વતોમૃત્યુરુપાસ્યમમરોત્તમૈઃ ॥ ૨ ॥
તમેકદા તુ દેવર્ષિં વસુદેવો ગૃહાગતમ્ ।
અર્ચિતં સુખમાસીનમભિવાદ્યેદમબ્રવીત્ ॥ ૩ ॥
શ્રીવસુદેવ ઉવાચ
ભગવન્ ભવતો યાત્રા સ્વસ્તયે સર્વદેહિનામ્ ।
કૃપણાનાં યથા પિત્રોરુત્તમશ્લોકવર્ત્મનામ્ ॥ ૪ ॥
ભૂતાનાં દેવચરિતં દુઃખાય ચ સુખાય ચ ।
સુખાયૈવ હિ સાધૂનાં ત્વાદૃશામચ્યુતાત્મનામ્ ॥ ૫ ॥
ભજન્તિ યે યથા દેવાન્ દેવા અપિ તથૈવ તાન્ ।
છાયેવ કર્મસચિવાઃ સાધવો દીનવત્સલાઃ ॥ ૬ ॥
બ્રહ્મંસ્તથાપિ પૃચ્છામો ધર્માન્ ભાગવતાંસ્તવ ।
યાન્ શ્રુત્વા શ્રદ્ધયા મર્ત્યો મુચ્યતે સર્વતોભયાત્ ॥ ૭ ॥
અહં કિલ પુરાનન્તં પ્રજાર્થો ભુવિ મુક્તિદમ્ ।
અપૂજયં ન મોક્ષાય મોહિતો દેવમાયયા ॥ ૮ ॥
યથા વિચિત્રવ્યસનાદ્ ભવદ્ભિર્વિશ્વતોભયાત્ ।
મુચ્યેમ હ્યઞ્જસૈવાદ્ધા તથા નઃ શાધિ સુવ્રત ॥ ૯ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
રાજન્નેવં કૃતપ્રશ્નો વસુદેવેન ધીમતા ।
પ્રીતસ્તમાહ દેવર્ષિર્હરેઃ સંસ્મારિતો ગુણૈઃ ॥ ૧૦ ॥
શ્રીનારદ ઉવાચ
સમ્યગેતદ્ વ્યવસિતં ભવતા સાત્વતર્ષભ ।
યત્ પૃચ્છસે ભાગવતાન્ ધર્માંસ્ત્વં વિશ્વભાવનાન્ ॥ ૧૧ ॥
શ્રુતોઽનુપઠિતો ધ્યાત આદૃતો વાનુમોદિતઃ ।
સદ્યઃ પુનાતિ સદ્ધર્મો દેવ વિશ્વદ્રુહોઽપિ હિ ॥ ૧૨ ॥
ત્વયા પરમકલ્યાણઃ પુણ્યશ્રવણકીર્તનઃ ।
સ્મારિતો ભગવાનદ્ય દેવો નારાયણો મમ ॥ ૧૩ ॥
અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
આર્ષભાણાં ચ સંવાદં વિદેહસ્ય મહાત્મનઃ ॥ ૧૪ ॥
પ્રિયવ્રતો નામ સુતો મનોઃ સ્વાયમ્ભુવસ્ય યઃ ।
તસ્યાગ્નીધ્રસ્તતો નાભિઋર્ષભસ્તત્સુતઃ સ્મૃતઃ ॥ ૧૫ ॥
તમાહુર્વાસુદેવાંશં મોક્ષધર્મવિવક્ષયા ।
અવતીર્ણં સુતશતં તસ્યાસીદ્ બ્રહ્મપારગમ્ ॥ ૧૬ ॥
તેષાં વૈ ભરતો જ્યેષ્ઠો નારાયણપરાયણઃ ।
વિખ્યાતં વર્ષમેતદ્ યન્નામ્ના ભારતમદ્ભુતમ્ ॥ ૧૭ ॥
સ ભુક્તભોગાં ત્યક્ત્વેમાં નિર્ગતસ્તપસા હરિમ્ ।
ઉપાસીનસ્તત્પદવીં લેભે વૈ જન્મભિસ્ત્રિભિઃ ॥ ૧૮ ॥
તેષાં નવ નવદ્વીપપતયોઽસ્ય સમન્તતઃ ।
કર્મતન્ત્રપ્રણેતાર એકાશીતિર્દ્વિજાતયઃ ॥ ૧૯ ॥
નવાભવન્ મહાભાગા મુનયો હ્યર્થશંસિનઃ ।
શ્રમણા વાતરસના આત્મવિદ્યાવિશારદાઃ ॥ ૨૦ ॥
કવિર્હવિરન્તરીક્ષઃ પ્રબુદ્ધઃ પિપ્પલાયનઃ ।
આવિર્હોત્રોઽથ દ્રુમિલશ્ચમસઃ કરભાજનઃ ॥ ૨૧ ॥
ત એતે ભગવદ્રૂપં વિશ્વં સદસદાત્મકમ્ ।
આત્મનોઽવ્યતિરેકેણ પશ્યન્તો વ્યચરન્ મહીમ્ ॥ ૨૨ ॥
અવ્યાહતેષ્ટગતયઃ સુરસિદ્ધસાધ્ય-
ગન્ધર્વયક્ષનરકિન્નરનાગલોકાન્ ।
મુક્તાશ્ચરન્તિ મુનિચારણભૂતનાથ-
વિદ્યાધરદ્વિજગવાં ભુવનાનિ કામમ્ ॥ ૨૩ ॥
ત એકદા નિમેઃ સત્રમુપજગ્મુર્યદૃચ્છયા ।
વિતાયમાનમૃષિભિરજનાભે મહાત્મનઃ ॥ ૨૪ ॥
તાન્ દૃષ્ટ્વા સૂર્યસઙ્કાશાન્ મહાભાગવતાન્ નૃપ ।
યજમાનોઽગ્નયો વિપ્રાઃ સર્વ એવોપતસ્થિરે ॥ ૨૫ ॥
વિદેહસ્તાનભિપ્રેત્ય નારાયણપરાયણાન્ ।
પ્રીતઃ સમ્પૂજયાં ચક્રે આસનસ્થાન્ યથાર્હતઃ ॥ ૨૬ ॥
તાન્ રોચમાનાન્ સ્વરુચા બ્રહ્મપુત્રોપમાન્ નવ ।
પપ્રચ્છ પરમપ્રીતઃ પ્રશ્રયાવનતો નૃપઃ ॥ ૨૭ ॥
શ્રીવિદેહ ઉવાચ
મન્યે ભગવતઃ સાક્ષાત્ પાર્ષદાન્ વો મધુદ્વિષઃ ।
વિષ્ણોર્ભૂતાનિ લોકાનાં પાવનાય ચરન્તિ હિ ॥ ૨૮ ॥
દુર્લભો માનુષો દેહો દેહિનાં ક્ષણભઙ્ગુરઃ ।
તત્રાપિ દુર્લભં મન્યે વૈકુણ્ઠપ્રિયદર્શનમ્ ॥ ૨૯ ॥
અત આત્યન્તિકં ક્ષેમં પૃચ્છામો ભવતોઽનઘાઃ ।
સંસારેઽસ્મિન્ ક્ષણાર્ધોઽપિ સત્સઙ્ગઃ શેવધિર્નૃણામ્ ॥ ૩૦ ॥
ધર્માન્ ભાગવતાન્ બ્રૂત યદિ નઃ શ્રુતયે ક્ષમમ્ ।
યૈઃ પ્રસન્નઃ પ્રપન્નાય દાસ્યત્યાત્માનમપ્યજઃ ॥ ૩૧ ॥
શ્રીનારદ ઉવાચ
એવં તે નિમિના પૃષ્ટા વસુદેવ મહત્તમાઃ ।
પ્રતિપૂજ્યાબ્રુવન્ પ્રીત્યા સસદસ્યર્ત્વિજં નૃપમ્ ॥ ૩૨ ॥
શ્રીકવિરુવાચ
મન્યેઽકુતશ્ચિદ્ભયમચ્યુતસ્ય
પાદામ્બુજોપાસનમત્ર નિત્યમ્ ।
ઉદ્વિગ્નબુદ્ધેરસદાત્મભાવાદ્
વિશ્વાત્મના યત્ર નિવર્તતે ભીઃ ॥ ૩૩ ॥
યે વૈ ભગવતા પ્રોક્તા ઉપાયા હ્યાત્મલબ્ધયે ।
અઞ્જઃ પુંસામવિદુષાં વિદ્ધિ ભાગવતાન્ હિ તાન્ ॥ ૩૪ ॥
યાનાસ્થાય નરો રાજન્ ન પ્રમાદ્યેત કર્હિચિત્ ।
ધાવન્ નિમીલ્ય વા નેત્રે ન સ્ખલેન્ન પતેદિહ ॥ ૩૫ ॥
કાયેન વાચા મનસેન્દ્રિયૈર્વા
બુદ્ધ્યાત્મના વાનુસૃતસ્વભાવાત્ ।
કરોતિ યદ્ યત્ સકલં પરસ્મૈ
નારાયણાયેતિ સમર્પયેત્તત્ ॥ ૩૬ ॥
ભયં દ્વિતીયાભિનિવેશતઃ સ્યા-
દીશાદપેતસ્ય વિપર્યયોઽસ્મૃતિઃ ।
તન્માયયાતો બુધ આભજેત્તં
ભક્ત્યૈકયેશં ગુરુદેવતાત્મા ॥ ૩૭ ॥
અવિદ્યમાનોઽપ્યવભાતિ હિ દ્વયો
ધ્યાતુર્ધિયા સ્વપ્નમનોરથૌ યથા ।
તત્ કર્મસઙ્કલ્પવિકલ્પકં મનો
બુધો નિરુન્ધ્યાદભયં તતઃ સ્યાત્ ॥ ૩૮ ॥
શૃણ્વન્ સુભદ્રાણિ રથાઙ્ગપાણે-
ર્જન્માનિ કર્માણિ ચ યાનિ લોકે ।
ગીતાનિ નામાનિ તદર્થકાનિ
ગાયન્ વિલજ્જો વિચરેદસઙ્ગઃ ॥ ૩૯ ॥
એવંવ્રતઃ સ્વપ્રિયનામકીર્ત્યા
જાતાનુરાગો દ્રુતચિત્ત ઉચ્ચૈઃ ।
હસત્યથો રોદિતિ રૌતિ ગાય-
ત્યુન્માદવન્નૃત્યતિ લોકબાહ્યઃ ॥ ૪૦ ॥
ખં વાયુમગ્નિં સલિલં મહીં ચ
જ્યોતીંષિ સત્ત્વાનિ દિશો દ્રુમાદીન્ ।
સરિત્સમુદ્રાંશ્ચ હરેઃ શરીરં
યત્ કિંચ ભૂતં પ્રણમેદનન્યઃ ॥ ૪૧ ॥
ભક્તિઃ પરેશાનુભવો વિરક્તિ-
રન્યત્ર ચૈષ ત્રિક એકકાલઃ ।
પ્રપદ્યમાનસ્ય યથાશ્નતઃ સ્યુ-
સ્તુષ્ટિઃ પુષ્ટિઃ ક્ષુદપાયોઽનુઘાસમ્ ॥ ૪૨ ॥
ઇત્યચ્યુતાઙ્ઘ્રિ ભજતોઽનુવૃત્ત્યા
ભક્તિર્વિરક્તિર્ભગવત્પ્રબોધઃ ।
ભવન્તિ વૈ ભાગવતસ્ય રાજં-
સ્તતઃ પરાં શાન્તિમુપૈતિ સાક્ષાત્ ॥ ૪૩ ॥
શ્રીરાજોવાચ
અથ ભાગવતં બ્રૂત યદ્ધર્મો યાદૃશો નૃણામ્ ।
યથા ચરતિ યદ્ બ્રૂતે યૈર્લિઙ્ગૈર્ભગવત્પ્રિયઃ ॥ ૪૪ ॥
શ્રીહવિરુવાચ
સર્વભૂતેષુ યઃ પશ્યેદ્ ભગવદ્ભાવમાત્મનઃ ।
ભૂતાનિ ભગવત્યાત્મન્યેષ ભાગવતોત્તમઃ ॥ ૪૫ ॥
ઈશ્વરે તદધીનેષુ બાલિશેષુ દ્વિષત્સુ ચ ।
પ્રેમમૈત્રીકૃપોપેક્ષા યઃ કરોતિ સ મધ્યમઃ ॥ ૪૬ ॥
અર્ચાયામેવ હરયે પૂજાં યઃ શ્રદ્ધયેહતે ।
ન તદ્ભક્તેષુ ચાન્યેષુ સ ભક્તઃ પ્રાકૃતઃ સ્મૃતઃ ॥ ૪૭ ॥
ગૃહીત્વાપીન્દ્રિયૈરર્થાન્યો ન દ્વેષ્ટિ ન હૃષ્યતિ ।
વિષ્ણોર્માયામિદં પશ્યન્સ વૈ ભાગવતોત્તમઃ ॥ ૪૮ ॥
દેહેન્દ્રિયપ્રાણમનોધિયાં યો
જન્માપ્યયક્ષુદ્ભયતર્ષકૃચ્છ્રૈઃ ।
સંસારધર્મૈરવિમુહ્યમાનઃ
સ્મૃત્યા હરેર્ભાગવતપ્રધાનઃ ॥ ૪૯ ॥
ન કામકર્મબીજાનાં યસ્ય ચેતસિ સમ્ભવઃ ।
વાસુદેવૈકનિલયઃ સ વૈ ભાગવતોત્તમઃ ॥ ૫૦ ॥
ન યસ્ય જન્મકર્મભ્યાં ન વર્ણાશ્રમજાતિભિઃ ।
સજ્જતેઽસ્મિન્નહંભાવો દેહે વૈ સ હરેઃ પ્રિયઃ ॥ ૫૧ ॥
ન યસ્ય સ્વઃ પર ઇતિ વિત્તેષ્વાત્મનિ વા ભિદા ।
સર્વભૂતસમઃ શાન્તઃ સ વૈ ભાગવતોત્તમઃ ॥ ૫૨ ॥
ત્રિભુવનવિભવહેતવેઽપ્યકુણ્ઠ-
સ્મૃતિરજિતાત્મસુરાદિભિર્વિમૃગ્યાત્ ।
ન ચલતિ ભગવત્પદારવિન્દા-
લ્લવનિમિષાર્ધમપિ યઃ સ વૈષ્ણવાગ્ય્રઃ ॥ ૫૩ ॥
ભગવત ઉરુવિક્રમાઙ્ઘ્રિશાખા-
નખમણિચન્દ્રિકયા નિરસ્તતાપે ।
હૃદિ કથમુપસીદતાં પુનઃ સ
પ્રભવતિ ચન્દ્ર ઇવોદિતેઽર્કતાપઃ ॥ ૫૪ ॥
વિસૃજતિ હૃદયં ન યસ્ય સાક્ષા-
દ્ધરિરવશાભિહિતોઽપ્યઘૌઘનાશઃ ।
પ્રણયરસનયા ધૃતાઙ્ઘ્રિપદ્મઃ
સ ભવતિ ભાગવતપ્રધાન ઉક્તઃ ॥ ૫૫ ॥

Explore More