Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୧.୨୦

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 20 — The Three Paths, and Which Is Best in Odia)

Vyasa

Also known as vidhisca pratisedhasca nigamo hisvarasya te

The Three Paths, and Which Is Best. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 20 — 43 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ
ଵିଧିଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷେଧଶ୍ଚ ନିଗମୋ ହୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ତେ ।
ଅଵେକ୍ଷତେଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ଗୁଣଂ ଦୋଷଂ ଚ କର୍ମଣାମ୍ ॥ ୧ ॥
ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିକଲ୍ପଂ ଚ ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମଜମ୍ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯଦେଶଵଯଃକାଲାନ୍ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନରକମେଵ ଚ ॥ ୨ ॥
ଗୁଣଦୋଷଭିଦାଦୃଷ୍ଟିମନ୍ତରେଣ ଵଚସ୍ତଵ ।
ନିଃଶ୍ରେଯସଂ କଥଂ ନୃଣାଂ ନିଷେଧଵିଧିଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୩ ॥
ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଵେଦଶ୍ଚକ୍ଷୁସ୍ତଵେଶ୍ଵର ।
ଶ୍ରେଯସ୍ତ୍ଵନୁପଲବ୍ଧେଽର୍ଥେ ସାଧ୍ଯସାଧନଯୋରପି ॥ ୪ ॥
ଗୁଣଦୋଷଭିଦାଦୃଷ୍ଟିର୍ନିଗମାତ୍ତେ ନ ହି ସ୍ଵତଃ ।
ନିଗମେନାପଵାଦଶ୍ଚ ଭିଦାଯା ଇତି ହ ଭ୍ରମଃ ॥ ୫ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଯୋଗାସ୍ତ୍ରଯୋ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ନୃଣାଂ ଶ୍ରେଯୋଵିଧିତ୍ସଯା ।
ଜ୍ଞାନଂ କର୍ମ ଚ ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ନୋପାଯୋଽନ୍ଯୋଽସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍ ॥ ୬ ॥
ନିର୍ଵିଣ୍ଣାନାଂ ଜ୍ଞାନଯୋଗୋ ନ୍ଯାସିନାମିହ କର୍ମସୁ ।
ତେଷ୍ଵନିର୍ଵିଣ୍ଣଚିତ୍ତାନାଂ କର୍ମଯୋଗସ୍ତୁ କାମିନାମ୍ ॥ ୭ ॥
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ମତ୍କଥାଦୌ ଜାତଶ୍ରଦ୍ଧସ୍ତୁ ଯଃ ପୁମାନ୍ ।
ନ ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ନାତିସକ୍ତୋ ଭକ୍ତିଯୋଗୋଽସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଦଃ ॥ ୮ ॥
ତାଵତ୍ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵୀତ ନ ନିର୍ଵିଦ୍ଯେତ ଯାଵତା ।
ମତ୍କଥାଶ୍ରଵଣାଦୌ ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଯାଵନ୍ନ ଜାଯତେ ॥ ୯ ॥
ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥୋ ଯଜନ୍ ଯଜ୍ଞୈରନାଶୀଃକାମ ଉଦ୍ଧଵ ।
ନ ଯାତି ସ୍ଵର୍ଗନରକୌ ଯଦ୍ଯନ୍ଯନ୍ନ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଅସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକେ ଵର୍ତମାନଃ ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥୋଽନଘଃ ଶୁଚିଃ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧମାପ୍ନୋତି ମଦ୍ଭକ୍ତିଂ ଵା ଯଦୃଚ୍ଛଯା ॥ ୧୧ ॥
ସ୍ଵର୍ଗିଣୋଽପ୍ଯେତମିଚ୍ଛନ୍ତି ଲୋକଂ ନିରଯିଣସ୍ତଥା ।
ସାଧକଂ ଜ୍ଞାନଭକ୍ତିଭ୍ଯାମୁଭଯଂ ତଦସାଧକମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ନ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗତିଂ କାଙ୍କ୍ଷେନ୍ନାରକୀଂ ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।
ନେମଂ ଲୋକଂ ଚ କାଙ୍କ୍ଷେତ ଦେହାଵେଶାତ୍ ପ୍ରମାଦ୍ଯତି ॥ ୧୩ ॥
ଏତଦ୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପୁରା ମୃତ୍ଯୋରଭଵାଯ ଘଟେତ ସଃ ।
ଅପ୍ରମତ୍ତ ଇଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମର୍ତ୍ଯମପ୍ଯର୍ଥସିଦ୍ଧିଦମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଛିଦ୍ଯମାନଂ ଯମୈରେତୈଃ କୃତନୀଡଂ ଵନସ୍ପତିମ୍ ।
ଖଗଃ ସ୍ଵକେତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଷେମଂ ଯାତି ହ୍ଯଲମ୍ପଟଃ ॥ ୧୫ ॥
ଅହୋରାତ୍ରୈଶ୍ଛିଦ୍ଯମାନଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଯୁର୍ଭଯଵେପଥୁଃ ।
ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ ପରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନିରୀହ ଉପଶାମ୍ଯତି ॥ ୧୬ ॥
ନୃଦେହମାଦ୍ଯଂ ସୁଲଭଂ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ
ପ୍ଲଵଂ ସୁକଲ୍ପଂ ଗୁରୁକର୍ଣଧାରମ୍ ।
ମଯାନୁକୂଲେନ ନଭସ୍ଵତେରିତଂ
ପୁମାନ୍ ଭଵାବ୍ଧିଂ ନ ତରେତ୍ ସ ଆତ୍ମହା ॥ ୧୭ ॥
ଯଦାରମ୍ଭେଷୁ ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ଵିରକ୍ତଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଅଭ୍ଯାସେନାତ୍ମନୋ ଯୋଗୀ ଧାରଯେଦଚଲଂ ମନଃ ॥ ୧୮ ॥
ଧାର୍ଯମାଣଂ ମନୋ ଯର୍ହି ଭ୍ରାମ୍ଯଦଶ୍ଵନଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅତନ୍ଦ୍ରିତୋଽନୁରୋଧେନ ମାର୍ଗେଣାତ୍ମଵଶଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମନୋଗତିଂ ନ ଵିସୃଜେଜ୍ଜିତପ୍ରାଣୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ମନ ଆତ୍ମଵଶଂ ନଯେତ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଏଷ ଵୈ ପରମୋ ଯୋଗୋ ମନସଃ ସଙ୍ଗ୍ରହଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ହୃଦଯଜ୍ଞତ୍ଵମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ ଦମ୍ଯସ୍ଯେଵାର୍ଵତୋ ମୁହୁଃ ॥ ୨୧ ॥
ସାଙ୍ଖ୍ଯେନ ସର୍ଵଭାଵାନାଂ ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମତଃ ।
ଭଵାପ୍ଯଯାଵନୁଧ୍ଯାଯେନ୍ମନୋ ଯାଵତ୍ ପ୍ରସୀଦତି ॥ ୨୨ ॥
ନିର୍ଵିଣ୍ଣସ୍ଯ ଵିରକ୍ତସ୍ଯ ପୁରୁଷସ୍ଯୋକ୍ତଵେଦିନଃ ।
ମନସ୍ତ୍ଯଜତି ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ ଚିନ୍ତିତସ୍ଯାନୁଚିନ୍ତଯା ॥ ୨୩ ॥
ଯମାଦିଭିର୍ଯୋଗପଥୈରାନ୍ଵୀକ୍ଷିକ୍ଯା ଚ ଵିଦ୍ଯଯା ।
ମମାର୍ଚୋପାସନାଭିର୍ଵା ନାନ୍ଯୈର୍ଯୋଗ୍ଯଂ ସ୍ମରେନ୍ମନଃ ॥ ୨୪ ॥
ଯଦି କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରମାଦେନ ଯୋଗୀ କର୍ମ ଵିଗର୍ହିତମ୍ ।
ଯୋଗେନୈଵ ଦହେଦଂହୋ ନାନ୍ଯତ୍ତତ୍ର କଦାଚନ ॥ ୨୫ ॥
ସ୍ଵେ ସ୍ଵେଽଧିକାରେ ଯା ନିଷ୍ଠା ସ ଗୁଣଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ।
କର୍ମଣାଂ ଜାତ୍ଯଶୁଦ୍ଧାନାମନେନ ନିଯମଃ କୃତଃ ।
ଗୁଣଦୋଷଵିଧାନେନ ସଙ୍ଗାନାଂ ତ୍ଯାଜନେଚ୍ଛଯା ॥ ୨୬ ॥
ଜାତଶ୍ରଦ୍ଧୋ ମତ୍କଥାସୁ ନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ।
ଵେଦ ଦୁଃଖାତ୍ମକାନ୍ କାମାନ୍ ପରିତ୍ଯାଗେଽପ୍ଯନୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୨୭ ॥
ତତୋ ଭଜେତ ମାଂ ପ୍ରୀତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଲୁର୍ଦୃଢନିଶ୍ଚଯଃ ।
ଜୁଷମାଣଶ୍ଚ ତାନ୍ କାମାନ୍ ଦୁଃଖୋଦର୍କାଂଶ୍ଚ ଗର୍ହଯନ୍ ॥ ୨୮ ॥
ପ୍ରୋକ୍ତେନ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଭଜତୋ ମାସକୃନ୍ମୁନେଃ ।
କାମା ହୃଦଯ୍ଯା ନଶ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ମଯି ହୃଦି ସ୍ଥିତେ ॥ ୨୯ ॥
ଭିଦ୍ଯତେ ହୃଦଯଗ୍ରନ୍ଥିଶ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵସଂଶଯାଃ ।
କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଚାସ୍ଯ କର୍ମାଣି ମଯି ଦୃଷ୍ଟେଽଖିଲାତ୍ମନି ॥ ୩୦ ॥
ତସ୍ମାନ୍ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗିନୋ ଵୈ ମଦାତ୍ମନଃ ।
ନ ଜ୍ଞାନଂ ନ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ପ୍ରାଯଃ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵେଦିହ ॥ ୩୧ ॥
ଯତ୍ କର୍ମଭିର୍ଯତ୍ତପସା ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯତଶ୍ଚ ଯତ୍ ।
ଯୋଗେନ ଦାନଧର୍ମେଣ ଶ୍ରେଯୋଭିରିତରୈରପି ॥ ୩୨ ॥
ସର୍ଵଂ ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଲଭତେଽଞ୍ଜସା ।
ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଂ ମଦ୍ଧାମ କଥଞ୍ଚିଦ୍ ଯଦି ଵାଞ୍ଛତି ॥ ୩୩ ॥
ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ସାଧଵୋ ଧୀରା ଭକ୍ତା ହ୍ଯେକାନ୍ତିନୋ ମମ ।
ଵାଞ୍ଛନ୍ତ୍ଯପି ମଯା ଦତ୍ତଂ କୈଵଲ୍ଯମପୁନର୍ଭଵମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ନୈରପେକ୍ଷ୍ଯଂ ପରଂ ପ୍ରାହୁର୍ନିଃଶ୍ରେଯସମନଲ୍ପକମ୍ ।
ତସ୍ମାନ୍ନିରାଶିଷୋ ଭକ୍ତିର୍ନିରପେକ୍ଷସ୍ଯ ମେ ଭଵେତ୍ ॥ ୩୫ ॥
ନ ମଯ୍ଯେକାନ୍ତଭକ୍ତାନାଂ ଗୁଣଦୋଷୋଦ୍ଭଵା ଗୁଣାଃ ।
ସାଧୂନାଂ ସମଚିତ୍ତାନାଂ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରମୁପେଯୁଷାମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଏଵମେତାନ୍ ମଯା ଦିଷ୍ଟାନନୁତିଷ୍ଠନ୍ତି ମେ ପଥଃ ।
କ୍ଷେମଂ ଵିନ୍ଦନ୍ତି ମତ୍ସ୍ଥାନଂ ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ପରମଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୩୭ ॥
ଯଥୋର୍ଣନାଭିର୍ହୃଦଯାଦୂର୍ଣାମୁଦ୍ଵମତେ ମୁଖାତ୍ ।
ଆକାଶାଦ୍ଘୋଷଵାନ୍ ପ୍ରାଣୋ ମନସା ସ୍ପର୍ଶରୂପିଣା
ଛନ୍ଦୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ସହସ୍ରପଦଵୀଂ ପ୍ରଭୁଃ ।
ଓଙ୍କାରାଦ୍ଵ୍ଯଞ୍ଜିତସ୍ପର୍ଶସ୍ଵରୋଷ୍ମାନ୍ତସ୍ଥଭୂଷିତାମ୍
ଵିଚିତ୍ରଭାଷାଵିତତାଂ ଛନ୍ଦୋଭିଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତରୈଃ ।
ଅନନ୍ତପାରାଂ ବୃହତୀଂ ସୃଜତ୍ଯାକ୍ଷିପତେ ସ୍ଵଯମ୍
ଗାଯତ୍ର୍ଯୁଷ୍ଣିଗନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଚ ବୃହତୀ ପଙ୍କ୍ତିରେଵ ଚ ।
ତ୍ରିଷ୍ଟୁବ୍ଜଗତ୍ଯତିଚ୍ଛନ୍ଦୋ ହ୍ଯତ୍ଯଷ୍ଟ୍ଯତିଜଗଦ୍ଵିରାଟ୍
କିଂ ଵିଧତ୍ତେ କିମାଚଷ୍ଟେ କିମନୂଦ୍ଯ ଵିକଲ୍ପଯେତ୍ ।
ଇତ୍ଯସ୍ଯା ହୃଦଯଂ ଲୋକେ ନାନ୍ଯୋ ମଦ୍ଵେଦ କଶ୍ଚନ
ମାଂ ଵିଧତ୍ତେଽଭିଧତ୍ତେ ମାଂ ଵିକଲ୍ପ୍ଯାପୋହ୍ଯତେ ତ୍ଵହମ୍ ।
ଏତାଵାନ୍ ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥଃ ଶବ୍ଦ ଆସ୍ଥାଯ ମାଂ ଭିଦାମ୍ ।
ମାଯାମାତ୍ରମନୂଦ୍ଯାନ୍ତେ ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯ ପ୍ରସୀଦତି

Explore More