శ్రీరాజోవాచ
భగవన్తం హరిం ప్రాయో న భజన్త్యాత్మవిత్తమాః ।
తేషామశాన్తకామానాం క నిష్ఠావిజితాత్మనామ్ ॥ ౧ ॥
భగవన్తం హరిం ప్రాయో న భజన్త్యాత్మవిత్తమాః ।
తేషామశాన్తకామానాం క నిష్ఠావిజితాత్మనామ్ ॥ ౧ ॥
శ్రీచమస ఉవాచ
ముఖబాహూరుపాదేభ్యః పురుషస్యాశ్రమైః సహ ।
చత్వారో జజ్ఞిరే వర్ణా గుణైర్విప్రాదయః పృథక్ ॥ ౨ ॥
ముఖబాహూరుపాదేభ్యః పురుషస్యాశ్రమైః సహ ।
చత్వారో జజ్ఞిరే వర్ణా గుణైర్విప్రాదయః పృథక్ ॥ ౨ ॥
య ఏషాం పురుషం సాక్షాదాత్మప్రభవమీశ్వరమ్ ।
న భజన్త్యవజానన్తి స్థానాద్ భ్రష్టాః పతన్త్యధః ॥ ౩ ॥
న భజన్త్యవజానన్తి స్థానాద్ భ్రష్టాః పతన్త్యధః ॥ ౩ ॥
దూరే హరికథాః కేచిద్ దూరే చాచ్యుతకీర్తనాః ।
స్త్రియః శూద్రాదయశ్చైవ తేఽనుకమ్ప్యా భవాదృశామ్ ॥ ౪ ॥
స్త్రియః శూద్రాదయశ్చైవ తేఽనుకమ్ప్యా భవాదృశామ్ ॥ ౪ ॥
విప్రో రాజన్యవైశ్యౌ వా హరేః ప్రాప్తాః పదాన్తికమ్ ।
శ్రౌతేన జన్మనాథాపి ముహ్యన్త్యామ్నాయవాదినః ॥ ౫ ॥
శ్రౌతేన జన్మనాథాపి ముహ్యన్త్యామ్నాయవాదినః ॥ ౫ ॥
కర్మణ్యకోవిదాః స్తబ్ధా మూర్ఖాః పణ్డితమానినః ।
వదన్తి చాటుకాన్ మూఢా యయా మాధ్వ్యా గిరోత్సుకాః ॥ ౬ ॥
వదన్తి చాటుకాన్ మూఢా యయా మాధ్వ్యా గిరోత్సుకాః ॥ ౬ ॥
రజసా ఘోరసఙ్కల్పాః కాముకా అహిమన్యవః ।
దామ్భికా మానినః పాపా విహసన్త్యచ్యుతప్రియాన్ ॥ ౭ ॥
దామ్భికా మానినః పాపా విహసన్త్యచ్యుతప్రియాన్ ॥ ౭ ॥
వదన్తి తేఽన్యోన్యముపాసితస్త్రియో
గృహేషు మైథున్యపరేషు చాశిషః ।
యజన్త్యసృష్టాన్నవిధానదక్షిణం
వృత్త్యై పరం ఘ్నన్తి పశూనతద్విదః ॥ ౮ ॥
గృహేషు మైథున్యపరేషు చాశిషః ।
యజన్త్యసృష్టాన్నవిధానదక్షిణం
వృత్త్యై పరం ఘ్నన్తి పశూనతద్విదః ॥ ౮ ॥
శ్రియా విభూత్యాభిజనేన విద్యయా
త్యాగేన రూపేణ బలేన కర్మణా ।
జాతస్మయేనాన్ధధియః సహేశ్వరాన్
సతోఽవమన్యన్తి హరిప్రియాన్ ఖలాః ॥ ౯ ॥
త్యాగేన రూపేణ బలేన కర్మణా ।
జాతస్మయేనాన్ధధియః సహేశ్వరాన్
సతోఽవమన్యన్తి హరిప్రియాన్ ఖలాః ॥ ౯ ॥
సర్వేషు శశ్వత్తనుభృత్స్వవస్థితం
యథా ఖమాత్మానమభీష్టమీశ్వరమ్ ।
వేదోపగీతం చ న శృణ్వతేఽబుధా
మనోరథానాం ప్రవదన్తి వార్తయా ॥ ౧౦ ॥
యథా ఖమాత్మానమభీష్టమీశ్వరమ్ ।
వేదోపగీతం చ న శృణ్వతేఽబుధా
మనోరథానాం ప్రవదన్తి వార్తయా ॥ ౧౦ ॥
లోకే వ్యవాయామిషమద్యసేవా
నిత్యా హి జన్తోర్న హి తత్ర చోదనా ।
వ్యవస్థితిస్తేషు వివాహయజ్ఞ-
సురాగ్రహైరాసు నివృత్తిరిష్టా ॥ ౧౧ ॥
నిత్యా హి జన్తోర్న హి తత్ర చోదనా ।
వ్యవస్థితిస్తేషు వివాహయజ్ఞ-
సురాగ్రహైరాసు నివృత్తిరిష్టా ॥ ౧౧ ॥
ధనం చ ధర్మైకఫలం యతో వై
జ్ఞానం సవిజ్ఞానమనుప్రశాన్తి ।
గృహేషు యుఞ్జన్తి కలేవరస్య
మృత్యుం న పశ్యన్తి దురన్తవీర్యమ్ ॥ ౧౨ ॥
జ్ఞానం సవిజ్ఞానమనుప్రశాన్తి ।
గృహేషు యుఞ్జన్తి కలేవరస్య
మృత్యుం న పశ్యన్తి దురన్తవీర్యమ్ ॥ ౧౨ ॥
యద్ ఘ్రాణభక్షో విహితః సురాయా-
స్తథా పశోరాలభనం న హింసా ।
ఏవం వ్యవాయః ప్రజయా న రత్యా
ఇమం విశుద్ధం న విదుః స్వధర్మమ్ ॥ ౧౩ ॥
స్తథా పశోరాలభనం న హింసా ।
ఏవం వ్యవాయః ప్రజయా న రత్యా
ఇమం విశుద్ధం న విదుః స్వధర్మమ్ ॥ ౧౩ ॥
యే త్వనేవంవిదోఽసన్తః స్తబ్ధాః సదభిమానినః ।
పశూన్ ద్రుహ్యన్తి విశ్రబ్ధాః ప్రేత్య ఖాదన్తి తే చ తాన్ ॥ ౧౪ ॥
పశూన్ ద్రుహ్యన్తి విశ్రబ్ధాః ప్రేత్య ఖాదన్తి తే చ తాన్ ॥ ౧౪ ॥
ద్విషన్తః పరకాయేషు స్వాత్మానం హరిమీశ్వరమ్ ।
మృతకే సానుబన్ధేఽస్మిన్ బద్ధస్నేహాః పతన్త్యధః ॥ ౧౫ ॥
మృతకే సానుబన్ధేఽస్మిన్ బద్ధస్నేహాః పతన్త్యధః ॥ ౧౫ ॥
యే కైవల్యమసమ్ప్రాప్తా యే చాతీతాశ్చ మూఢతామ్ ।
త్రైవర్గికా హ్యక్షణికా ఆత్మానం ఘాతయన్తి తే ॥ ౧౬ ॥
త్రైవర్గికా హ్యక్షణికా ఆత్మానం ఘాతయన్తి తే ॥ ౧౬ ॥
ఏత ఆత్మహనోఽశాన్తా అజ్ఞానే జ్ఞానమానినః ।
సీదన్త్యకృతకృత్యా వై కాలధ్వస్తమనోరథాః ॥ ౧౭ ॥
సీదన్త్యకృతకృత్యా వై కాలధ్వస్తమనోరథాః ॥ ౧౭ ॥
హిత్వాత్మమాయారచితా గృహాపత్యసుహృత్స్త్రియః ।
తమో విశన్త్యనిచ్ఛన్తో వాసుదేవపరాఙ్ముఖాః ॥ ౧౮ ॥
తమో విశన్త్యనిచ్ఛన్తో వాసుదేవపరాఙ్ముఖాః ॥ ౧౮ ॥
శ్రీ రాజోవాచ
కస్మిన్ కాలే స భగవాన్ కిం వర్ణః కీదృశో నృభిః ।
నామ్నా వా కేన విధినా పూజ్యతే తదిహోచ్యతామ్ ॥ ౧౯ ॥
కస్మిన్ కాలే స భగవాన్ కిం వర్ణః కీదృశో నృభిః ।
నామ్నా వా కేన విధినా పూజ్యతే తదిహోచ్యతామ్ ॥ ౧౯ ॥
శ్రీకరభాజన ఉవాచ
కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిరిత్యేషు కేశవః ।
నానావర్ణాభిధాకారో నానైవ విధినేజ్యతే ॥ ౨౦ ॥
కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిరిత్యేషు కేశవః ।
నానావర్ణాభిధాకారో నానైవ విధినేజ్యతే ॥ ౨౦ ॥
కృతే శుక్లశ్చతుర్బాహుర్జటిలో వల్కలామ్బరః ।
కృష్ణాజినోపవీతాక్షాన్ బిభ్రద్ దణ్డకమణ్డలూ ॥ ౨౧ ॥
కృష్ణాజినోపవీతాక్షాన్ బిభ్రద్ దణ్డకమణ్డలూ ॥ ౨౧ ॥
మనుష్యాస్తు తదా శాన్తా నిర్వైరాః సుహృదః సమాః ।
యజన్తి తపసా దేవం శమేన చ దమేన చ ॥ ౨౨ ॥
యజన్తి తపసా దేవం శమేన చ దమేన చ ॥ ౨౨ ॥
హంసః సుపర్ణో వైకుణ్ఠో ధర్మో యోగేశ్వరోఽమలః ।
ఈశ్వరః పురుషోఽవ్యక్తః పరమాత్మేతి గీయతే ॥ ౨౩ ॥
ఈశ్వరః పురుషోఽవ్యక్తః పరమాత్మేతి గీయతే ॥ ౨౩ ॥
త్రేతాయాం రక్తవర్ణోఽసౌ చతుర్బాహుస్త్రిమేఖలః ।
హిరణ్యకేశస్త్రయ్యాత్మా స్రుక్స్రువాద్యుపలక్షణః ॥ ౨౪ ॥
హిరణ్యకేశస్త్రయ్యాత్మా స్రుక్స్రువాద్యుపలక్షణః ॥ ౨౪ ॥
తం తదా మనుజా దేవం సర్వదేవమయం హరిమ్ ।
యజన్తి విద్యయా త్రయ్యా ధర్మిష్ఠా బ్రహ్మవాదినః ॥ ౨౫ ॥
యజన్తి విద్యయా త్రయ్యా ధర్మిష్ఠా బ్రహ్మవాదినః ॥ ౨౫ ॥
విష్ణుర్యజ్ఞః పృశ్నిగర్భః సర్వదేవ ఉరుక్రమః ।
వృషాకపిర్జయన్తశ్చ ఉరుగాయ ఇతీర్యతే ॥ ౨౬ ॥
వృషాకపిర్జయన్తశ్చ ఉరుగాయ ఇతీర్యతే ॥ ౨౬ ॥
ద్వాపరే భగవాఞ్శ్యామః పీతవాసా నిజాయుధః ।
శ్రీవత్సాదిభిరఙ్కైశ్చ లక్షణైరుపలక్షితః ॥ ౨౭ ॥
శ్రీవత్సాదిభిరఙ్కైశ్చ లక్షణైరుపలక్షితః ॥ ౨౭ ॥
తం తదా పురుషం మర్త్యా మహారాజోపలక్షణమ్ ।
యజన్తి వేదతన్త్రాభ్యాం పరం జిజ్ఞాసవో నృప ॥ ౨౮ ॥
యజన్తి వేదతన్త్రాభ్యాం పరం జిజ్ఞాసవో నృప ॥ ౨౮ ॥
నమస్తే వాసుదేవాయ నమః సఙ్కర్షణాయ చ ।
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ తుభ్యం భగవతే నమః ॥ ౨౯ ॥
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ తుభ్యం భగవతే నమః ॥ ౨౯ ॥
నారాయణాయ ఋషయే పురుషాయ మహాత్మనే ।
విశ్వేశ్వరాయ విశ్వాయ సర్వభూతాత్మనే నమః ॥ ౩౦ ॥
విశ్వేశ్వరాయ విశ్వాయ సర్వభూతాత్మనే నమః ॥ ౩౦ ॥
ఇతి ద్వాపర ఉర్వీశ స్తువన్తి జగదీశ్వరమ్ ।
నానాతన్త్రవిధానేన కలావపి తథా శృణు ॥ ౩౧ ॥
నానాతన్త్రవిధానేన కలావపి తథా శృణు ॥ ౩౧ ॥
కృష్ణవర్ణం త్విషాకృష్ణం సాఙ్గోపాఙ్గాస్త్రపార్షదమ్ ।
యజ్ఞైః సఙ్కీర్తనప్రాయైర్యజన్తి హి సుమేధసః ॥ ౩౨ ॥
యజ్ఞైః సఙ్కీర్తనప్రాయైర్యజన్తి హి సుమేధసః ॥ ౩౨ ॥
ధ్యేయం సదా పరిభవఘ్నమభీష్టదోహం
తీర్థాస్పదం శివవిరిఞ్చినుతం శరణ్యమ్ ।
భృత్యార్తిహం ప్రణతపాల భవాబ్ధిపోతం
వన్దే మహాపురుష తే చరణారవిన్దమ్ ॥ ౩౩ ॥
తీర్థాస్పదం శివవిరిఞ్చినుతం శరణ్యమ్ ।
భృత్యార్తిహం ప్రణతపాల భవాబ్ధిపోతం
వన్దే మహాపురుష తే చరణారవిన్దమ్ ॥ ౩౩ ॥
త్యక్త్వా సుదుస్త్యజసురేప్సితరాజ్యలక్ష్మీం
ధర్మిష్ఠ ఆర్యవచసా యదగాదరణ్యమ్ ।
మాయామృగం దయితయేప్సితమన్వధావద్
వన్దే మహాపురుష తే చరణారవిన్దమ్ ॥ ౩౪ ॥
ధర్మిష్ఠ ఆర్యవచసా యదగాదరణ్యమ్ ।
మాయామృగం దయితయేప్సితమన్వధావద్
వన్దే మహాపురుష తే చరణారవిన్దమ్ ॥ ౩౪ ॥
ఏవం యుగానురూపాభ్యాం భగవాన్ యుగవర్తిభిః ।
మనుజైరిజ్యతే రాజన్ శ్రేయసామీశ్వరోహరిః ॥ ౩౫ ॥
మనుజైరిజ్యతే రాజన్ శ్రేయసామీశ్వరోహరిః ॥ ౩౫ ॥
కలిం సభాజయన్త్యార్యా గుణజ్ఞాః సారభాగినః ।
యత్ర సఙ్కీర్తనేనైవ సర్వస్వార్థోఽభిలభ్యతే ॥ ౩౬ ॥
యత్ర సఙ్కీర్తనేనైవ సర్వస్వార్థోఽభిలభ్యతే ॥ ౩౬ ॥
న హ్యతః పరమో లాభో దేహినాం భ్రామ్యతామిహ ।
యతో విన్దేత పరమాం శాన్తిం నశ్యతి సంసృతిః ॥ ౩౭ ॥
యతో విన్దేత పరమాం శాన్తిం నశ్యతి సంసృతిః ॥ ౩౭ ॥
కృతాదిషు ప్రజా రాజన్ కలావిచ్ఛన్తి సమ్భవమ్ ।
కలౌ ఖలు భవిష్యన్తి నారాయణపరాయణాః ।
క్వచిత్ క్వచిన్మహారాజ ద్రవిడేషు చ భూరిశః ॥ ౩౮ ॥
కలౌ ఖలు భవిష్యన్తి నారాయణపరాయణాః ।
క్వచిత్ క్వచిన్మహారాజ ద్రవిడేషు చ భూరిశః ॥ ౩౮ ॥
తామ్రపర్ణీ నదీ యత్ర కృతమాలా పయస్వినీ ।
కావేరీ చ మహాపుణ్యా ప్రతీచీ చ మహానదీ ॥ ౩౯ ॥
కావేరీ చ మహాపుణ్యా ప్రతీచీ చ మహానదీ ॥ ౩౯ ॥
యే పిబన్తి జలం తాసాం మనుజా మనుజేశ్వర ।
ప్రాయో భక్తా భగవతి వాసుదేవేఽమలాశయాః ॥ ౪౦ ॥
ప్రాయో భక్తా భగవతి వాసుదేవేఽమలాశయాః ॥ ౪౦ ॥
దేవర్షిభూతాప్తనృణాం పితృణాం
న కిఙ్కరో నాయమృణీ చ రాజన్ ।
సర్వాత్మనా యః శరణం శరణ్యం
గతో ముకున్దం పరిహృత్య కర్తమ్ ॥ ౪౧ ॥
న కిఙ్కరో నాయమృణీ చ రాజన్ ।
సర్వాత్మనా యః శరణం శరణ్యం
గతో ముకున్దం పరిహృత్య కర్తమ్ ॥ ౪౧ ॥
స్వపాదమూలం భజతః ప్రియస్య
త్యక్తాన్యభావస్య హరిః పరేశః ।
వికర్మ యచ్చోత్పతితం కథఞ్చిద్
ధునోతి సర్వం హృది సన్నివిష్టః ॥ ౪౨ ॥
త్యక్తాన్యభావస్య హరిః పరేశః ।
వికర్మ యచ్చోత్పతితం కథఞ్చిద్
ధునోతి సర్వం హృది సన్నివిష్టః ॥ ౪౨ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
ధర్మాన్ భాగవతానిత్థం శ్రుత్వాథ మిథిలేశ్వరః ।
జాయన్తేయాన్ మునీన్ ప్రీతః సోపాధ్యాయో హ్యపూజయత్ ॥ ౪౩ ॥
ధర్మాన్ భాగవతానిత్థం శ్రుత్వాథ మిథిలేశ్వరః ।
జాయన్తేయాన్ మునీన్ ప్రీతః సోపాధ్యాయో హ్యపూజయత్ ॥ ౪౩ ॥
తతోఽన్తర్దధిరే సిద్ధాః సర్వలోకస్య పశ్యతః ।
రాజా ధర్మానుపాతిష్ఠన్నవాప పరమాం గతిమ్ ॥ ౪౪ ॥
రాజా ధర్మానుపాతిష్ఠన్నవాప పరమాం గతిమ్ ॥ ౪౪ ॥
త్వమప్యేతాన్ మహాభాగ ధర్మాన్ భాగవతాన్ శ్రుతాన్ ।
ఆస్థితః శ్రద్ధయా యుక్తో నిఃసఙ్గో యాస్యసే పరమ్ ॥ ౪౫ ॥
ఆస్థితః శ్రద్ధయా యుక్తో నిఃసఙ్గో యాస్యసే పరమ్ ॥ ౪౫ ॥
యువయోః ఖలు దమ్పత్యోర్యశసా పూరితం జగత్ ।
పుత్రతామగమద్ యద్ వాం భగవానీశ్వరోహరిః ॥ ౪౬ ॥
పుత్రతామగమద్ యద్ వాం భగవానీశ్వరోహరిః ॥ ౪౬ ॥
దర్శనాలిఙ్గనాలాపైః శయనాసనభోజనైః ।
ఆత్మా వాం పావితః కృష్ణే పుత్రస్నేహం ప్రకుర్వతోః ॥ ౪౭ ॥
ఆత్మా వాం పావితః కృష్ణే పుత్రస్నేహం ప్రకుర్వతోః ॥ ౪౭ ॥
వైరేణ యం నృపతయః శిశుపాలపౌణ్డ్ర-
శాల్వాదయో గతివిలాసవిలోకనాద్యైః ।
ధ్యాయన్త ఆకృతధియః శయనాసనాదౌ
తత్సామ్యమాపురనురక్తధియాం పునః కిమ్ ॥ ౪౮ ॥
శాల్వాదయో గతివిలాసవిలోకనాద్యైః ।
ధ్యాయన్త ఆకృతధియః శయనాసనాదౌ
తత్సామ్యమాపురనురక్తధియాం పునః కిమ్ ॥ ౪౮ ॥
మాపత్యబుద్ధిమకృథాః కృష్ణే సర్వాత్మనీశ్వరే ।
మాయామనుష్యభావేన గూఢైశ్వర్యే పరేఽవ్యయే ॥ ౪౯ ॥
మాయామనుష్యభావేన గూఢైశ్వర్యే పరేఽవ్యయే ॥ ౪౯ ॥
భూభారాసురరాజన్యహన్తవే గుప్తయే సతామ్ ।
అవతీర్ణస్య నిర్వృత్యై యశో లోకే వితన్యతే ॥ ౫౦ ॥
అవతీర్ణస్య నిర్వృత్యై యశో లోకే వితన్యతే ॥ ౫౦ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహాభాగో వసుదేవోఽతివిస్మితః ।
దేవకీ చ మహాభాగా జహతుర్మోహమాత్మనః ॥ ౫౧ ॥
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహాభాగో వసుదేవోఽతివిస్మితః ।
దేవకీ చ మహాభాగా జహతుర్మోహమాత్మనః ॥ ౫౧ ॥
ఇతిహాసమిమం పుణ్యం ధారయేద్ యః సమాహితః ।
స విధూయేహ శమలం బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ॥ ౫౨ ॥
స విధూయేహ శమలం బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ॥ ౫౨ ॥