Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૨.૧૨

(Srimad Bhagavatam Canto 12, Chapter 12 — The Bhāgavatam Recounted in Summary in Gujarati)

Vyasa

Also known as namo dharmaya mahate nama krsnaya vedhase

The Bhāgavatam Recounted in Summary. Śrīmad Bhāgavatam Canto 12, Chapter 12 — 69 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 69
સૂત ઉવાચ
નમો ધર્માય મહતે નમઃ કૃષ્ણાય વેધસે ।
બ્રહ્મણેભ્યો નમસ્કૃત્ય ધર્માન્ વક્ષ્યે સનાતનાન્ ॥ ૧ ॥
એતદ્ વઃ કથિતં વિપ્રા વિષ્ણોશ્ચરિતમદ્ભુતમ્ ।
ભવદ્ભિર્યદહં પૃષ્ટો નરાણાં પુરુષોચિતમ્ ॥ ૨ ॥
અત્ર સઙ્કીર્તિતઃ સાક્ષાત્ સર્વપાપહરો હરિઃ ।
નારાયણો હૃષીકેશો ભગવાન્ સાત્વતાં પતિઃ ॥ ૩ ॥
અત્ર બ્રહ્મ પરં ગુહ્યં જગતઃ પ્રભવાપ્યયમ્ ।
જ્ઞાનં ચ તદુપાખ્યાનં પ્રોક્તં વિજ્ઞાનસંયુતમ્ ॥ ૪ ॥
ભક્તિયોગઃ સમાખ્યાતો વૈરાગ્યં ચ તદાશ્રયમ્ ।
પારીક્ષિતમુપાખ્યાનં નારદાખ્યાનમેવ ચ ॥ ૫ ॥
પ્રાયોપવેશો રાજર્ષેર્વિપ્રશાપાત્ પરીક્ષિતઃ ।
શુકસ્ય બ્રહ્મર્ષભસ્ય સંવાદશ્ચ પરીક્ષિતઃ ॥ ૬ ॥
યોગધારણયોત્ક્રાન્તિઃ સંવાદો નારદાજયોઃ ।
અવતારાનુગીતં ચ સર્ગઃ પ્રાધાનિકોઽગ્રતઃ ॥ ૭ ॥
વિદુરોદ્ધવસંવાદઃ ક્ષત્તૃમૈત્રેયયોસ્તતઃ ।
પુરાણસંહિતાપ્રશ્નો મહાપુરુષસંસ્થિતિઃ ॥ ૮ ॥
તતઃ પ્રાકૃતિકઃ સર્ગઃ સપ્ત વૈકૃતિકાશ્ચ યે ।
તતો બ્રહ્માણ્ડસમ્ભૂતિર્વૈરાજઃ પુરુષો યતઃ ॥ ૯ ॥
કાલસ્ય સ્થૂલસૂક્ષ્મસ્ય ગતિઃ પદ્મસમુદ્ભવઃ ।
ભુવ ઉદ્ધરણેઽમ્ભોધેર્હિરણ્યાક્ષવધો યથા ॥ ૧૦ ॥
ઊર્ધ્વતિર્યગવાક્સર્ગો રુદ્રસર્ગસ્તથૈવ ચ । અર્ધનારીશ્વરસ્યાથ યતઃ સ્વાયમ્ભુવો મનુઃ ॥ ૧૧ ॥
શતરૂપા ચ યા સ્ત્રીણામાદ્યા પ્રકૃતિરુત્તમા ।
સન્તાનો ધર્મપત્નીનાં કર્દમસ્ય પ્રજાપતેઃ ॥ ૧૨ ॥
અવતારો ભગવતઃ કપિલસ્ય મહાત્મનઃ ।
દેવહૂત્યાશ્ચ સંવાદઃ કપિલેન ચ ધીમતા ॥ ૧૩ ॥
નવબ્રહ્મસમુત્પત્તિર્દક્ષયજ્ઞવિનાશનમ્ ।
ધ્રુવસ્ય ચરિતં પશ્ચાત્પૃથોઃ પ્રાચીનબર્હિષઃ ॥ ૧૪ ॥
નારદસ્ય ચ સંવાદસ્તતઃ પ્રૈયવ્રતં દ્વિજાઃ ।
નાભેસ્તતોઽનુ ચરિતમૃષભસ્ય ભરતસ્ય ચ ॥ ૧૫ ॥
દ્વીપવર્ષસમુદ્રાણાં ગિરિનદ્યુપવર્ણનમ્ ।
જ્યોતિશ્ચક્રસ્ય સંસ્થાનં પાતાલનરકસ્થિતિઃ ॥ ૧૬ ॥
દક્ષજન્મ પ્રચેતોભ્યસ્તત્પુત્રીણાં ચ સન્તતિઃ ।
યતો દેવાસુરનરાસ્તિર્યઙ્નગખગાદયઃ ॥ ૧૭ ॥
ત્વાષ્ટ્રસ્ય જન્મ નિધનં પુત્રયોશ્ચ દિતેર્દ્વિજાઃ ।
દૈત્યેશ્વરસ્ય ચરિતં પ્રહ્લાદસ્ય મહાત્મનઃ ॥ ૧૮ ॥
મન્વન્તરાનુકથનં ગજેન્દ્રસ્ય વિમોક્ષણમ્ ।
મન્વન્તરાવતારાશ્ચ વિષ્ણોર્હયશિરાદયઃ ॥ ૧૯ ॥
કૌર્મં માત્સ્યં નારસિંહં વામનં ચ જગત્પતેઃ ।
ક્ષીરોદમથનં તદ્વદમૃતાર્થે દિવૌકસામ્ ॥ ૨૦ ॥
દેવાસુરમહાયુદ્ધં રાજવંશાનુકીર્તનમ્ ।
ઇક્ષ્વાકુજન્મ તદ્વંશઃ સુદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ ॥ ૨૧ ॥
ઇલોપાખ્યાનમત્રોક્તં તારોપાખ્યાનમેવ ચ ।
સૂર્યવંશાનુકથનં શશાદાદ્યા નૃગાદયઃ ॥ ૨૨ ॥
સૌકન્યં ચાથ શર્યાતેઃ કકુત્સ્થસ્ય ચ ધીમતઃ ।
ખટ્વાઙ્ગસ્ય ચ માન્ધાતુઃ સૌભરેઃ સગરસ્ય ચ ॥ ૨૩ ॥
રામસ્ય કોશલેન્દ્રસ્ય ચરિતં કિલ્બિષાપહમ્ ।
નિમેરઙ્ગપરિત્યાગો જનકાનાં ચ સમ્ભવઃ ॥ ૨૪ ॥
રામસ્ય ભાર્ગવેન્દ્રસ્ય નિઃક્ષત્રીકરણં ભુવઃ ।
ઐલસ્ય સોમવંશસ્ય યયાતેર્નહુષસ્ય ચ ॥ ૨૫ ॥
દૌષ્મન્તેર્ભરતસ્યાપિ શાન્તનોસ્તત્સુતસ્ય ચ ।
યયાતેર્જ્યેષ્ઠપુત્રસ્ય યદોર્વંશોઽનુકીર્તિતઃ ॥ ૨૬ ॥
યત્રાવતીર્ણો ભગવાન્ કૃષ્ણાખ્યો જગદીશ્વરઃ ।
વસુદેવગૃહે જન્મ તતો વૃદ્ધિશ્ચ ગોકુલે ॥ ૨૭ ॥
તસ્ય કર્માણ્યપારાણિ કીર્તિતાન્યસુરદ્વિષઃ ।
પૂતનાસુપયઃપાનં શકટોચ્ચાટનં શિશોઃ ॥ ૨૮ ॥
તૃણાવર્તસ્ય નિષ્પેષસ્તથૈવ બકવત્સયોઃ ।
અઘાસુરવધો ધાત્રા વત્સપાલાવગૂહનમ્ ॥ ૨૯ ॥
ધેનુકસ્ય સહભ્રાતુઃ પ્રલમ્બસ્ય ચ સઙ્ક્ષયઃ ।
ગોપાનાં ચ પરિત્રાણં દાવાગ્નેઃ પરિસર્પતઃ ॥ ૩૦ ॥
દમનં કાલિયસ્યાહેર્મહાહેર્નન્દમોક્ષણમ્ ।
વ્રતચર્યા તુ કન્યાનાં યત્ર તુષ્ટોઽચ્યુતો વ્રતૈઃ ॥ ૩૧ ॥
પ્રસાદો યજ્ઞપત્નીભ્યો વિપ્રાણાં ચાનુતાપનમ્ ।
ગોવર્ધનોદ્ધારણં ચ શક્રસ્ય સુરભેરથ ॥ ૩૨ ॥
યજ્ઞાભિષેકઃ કૃષ્ણસ્ય સ્ત્રીભિઃ ક્રીડા ચ રાત્રિષુ ।
શઙ્ખચૂડસ્ય દુર્બુદ્ધેર્વધોઽરિષ્ટસ્ય કેશિનઃ ॥ ૩૩ ॥
અક્રૂરાગમનં પશ્ચાત્ પ્રસ્થાનં રામકૃષ્ણયોઃ ।
વ્રજસ્ત્રીણાં વિલાપશ્ચ મથુરાલોકનં તતઃ ॥ ૩૪ ॥
ગજમુષ્ટિકચાણૂરકંસાદીનાં તથા વધઃ ।
મૃતસ્યાનયનં સૂનોઃ પુનઃ સાન્દીપનેર્ગુરોઃ ॥ ૩૫ ॥
મથુરાયાં નિવસતા યદુચક્રસ્ય યત્પ્રિયમ્ ।
કૃતમુદ્ધવરામાભ્યાં યુતેન હરિણા દ્વિજાઃ ॥ ૩૬ ॥
જરાસન્ધસમાનીતસૈન્યસ્ય બહુશો વધઃ ।
ઘાતનં યવનેન્દ્રસ્ય કુશસ્થલ્યા નિવેશનમ્ ॥ ૩૭ ॥
આદાનં પારિજાતસ્ય સુધર્માયાઃ સુરાલયાત્ ।
રુક્મિણ્યા હરણં યુદ્ધે પ્રમથ્ય દ્વિષતો હરેઃ ॥ ૩૮ ॥
હરસ્ય જૃમ્ભણં યુદ્ધે બાણસ્ય ભુજકૃન્તનમ્ ।
પ્રાગ્જ્યોતિષપતિં હત્વા કન્યાનાં હરણં ચ યત્ ॥ ૩૯ ॥
ચૈદ્યપૌણ્ડ્રકશાલ્વાનાં દન્તવક્રસ્ય દુર્મતેઃ ।
શમ્બરો દ્વિવિદઃ પીઠો મુરઃ પઞ્ચજનાદયઃ ॥ ૪૦ ॥
માહાત્મ્યં ચ વધસ્તેષાં વારાણસ્યાશ્ચ દાહનમ્ ।
ભારાવતરણં ભૂમેર્નિમિત્તીકૃત્ય પાણ્ડવાન્ ॥ ૪૧ ॥
વિપ્રશાપાપદેશેન સંહારઃ સ્વકુલસ્ય ચ ।
ઉદ્ધવસ્ય ચ સંવાદો વસુદેવસ્ય ચાદ્ભુતઃ ॥ ૪૨ ॥
યત્રાત્મવિદ્યા હ્યખિલા પ્રોક્તા ધર્મવિનિર્ણયઃ ।
તતો મર્ત્યપરિત્યાગ આત્મયોગાનુભાવતઃ ॥ ૪૩ ॥
યુગલક્ષણવૃત્તિશ્ચ કલૌ નૃણામુપપ્લવઃ ।
ચતુર્વિધશ્ચ પ્રલય ઉત્પત્તિસ્ત્રિવિધા તથા ॥ ૪૪ ॥
દેહત્યાગશ્ચ રાજર્ષેર્વિષ્ણુરાતસ્ય ધીમતઃ ।
શાખાપ્રણયનમૃષેર્માર્કણ્ડેયસ્ય સત્કથા ।
મહાપુરુષવિન્યાસઃ સૂર્યસ્ય જગદાત્મનઃ ॥ ૪૫ ॥
ઇતિ ચોક્તં દ્વિજશ્રેષ્ઠા યત્પૃષ્ટોઽહમિહાસ્મિ વઃ ।
લીલાવતારકર્માણિ કીર્તિતાનીહ સર્વશઃ ॥ ૪૬ ॥
પતિતઃ સ્ખલિતશ્ચાર્તઃ ક્ષુત્ત્વા વા વિવશો ગૃણન્ ।
હરયે નમ ઇત્યુચ્ચૈર્મુચ્યતે સર્વપાતકાત્ ॥ ૪૭ ॥
સઙ્કીર્ત્યમાનો ભગવાનનન્તઃ
શ્રુતાનુભાવો વ્યસનં હિ પુંસામ્ ।
પ્રવિશ્ય ચિત્તં વિધુનોત્યશેષં
યથા તમોઽર્કોઽભ્રમિવાતિવાતઃ ॥ ૪૮ ॥
મૃષા ગિરસ્તા હ્યસતીરસત્કથા
ન કથ્યતે યદ્ ભગવાનધોક્ષજઃ ।
તદેવ સત્યં તદુહૈવ મઙ્ગલં
તદેવ પુણ્યં ભગવદ્ગુણોદયમ્ ॥ ૪૯ ॥
તદેવ રમ્યં રુચિરં નવં નવં
તદેવ શશ્વન્મનસો મહોત્સવમ્ ।
તદેવ શોકાર્ણવશોષણં નૃણાં
યદુત્તમઃશ્લોકયશોઽનુગીયતે ॥ ૫૦ ॥
ન યદ્ વચશ્ચિત્રપદં હરેર્યશો
જગત્પવિત્રં પ્રગૃણીત કર્હિચિત્ ।
તદ્ ધ્વાઙ્ક્ષતીર્થં ન તુ હંસસેવિતં
યત્રાચ્યુતસ્તત્ર હિ સાધવોઽમલાઃ ॥ ૫૧ ॥
તદ્વાગ્વિસર્ગો જનતાઘસમ્પ્લવો
યસ્મિન્ પ્રતિશ્લોકમબદ્ધવત્યપિ ।
નામાન્યનન્તસ્ય યશોઽઙ્કિતાનિ ય-
ચ્છૃણ્વન્તિ ગાયન્તિ ગૃણન્તિ સાધવઃ ॥ ૫૨ ॥
નૈષ્કર્મ્યમપ્યચ્યુતભાવવર્જિતં
ન શોભતે જ્ઞાનમલં નિરઞ્જનમ્ ।
કુતઃ પુનઃ શશ્વદભદ્રમીશ્વરે
ન હ્યર્પિતં કર્મ યદપ્યનુત્તમમ્ ॥ ૫૩ ॥
યશઃશ્રિયામેવ પરિશ્રમઃ પરો
વર્ણાશ્રમાચારતપઃશ્રુતાદિષુ ।
અવિસ્મૃતિઃ શ્રીધરપાદપદ્મયો-
ર્ગુણાનુવાદશ્રવણાદરાદિભિઃ ॥ ૫૪ ॥
અવિસ્મૃતિઃ કૃષ્ણપદારવિન્દયોઃ
ક્ષિણોત્યભદ્રાણિ ચ શં તનોતિ ।
સત્ત્વસ્ય શુદ્ધિં પરમાત્મભક્તિં
જ્ઞાનં ચ વિજ્ઞાનવિરાગયુક્તમ્ ॥ ૫૫ ॥
યૂયં દ્વિજાગ્ર્યા બત ભૂરિભાગા
યચ્છશ્વદાત્મન્યખિલાત્મભૂતમ્ ।
નારાયણં દેવમદેવમીશ-
મજસ્રભાવા ભજતાવિવેશ્ય ॥ ૫૬ ॥
અહં ચ સંસ્મારિત આત્મતત્ત્વં
શ્રુતં પુરા મે પરમર્ષિવક્ત્રાત્ ।
પ્રાયોપવેશે નૃપતેઃ પરીક્ષિતઃ
સદસ્યૃષીણાં મહતાં ચ શૃણ્વતામ્ ॥ ૫૭ ॥
એતદ્વઃ કથિતં વિપ્રાઃ કથનીયોરુકર્મણઃ ।
માહાત્મ્યં વાસુદેવસ્ય સર્વાશુભવિનાશનમ્ ॥ ૫૮ ॥
ય એતત્ શ્રાવયેન્નિત્યં યામક્ષણમનન્યધીઃ ।
શ્લોકમેકં તદર્ધં વા પાદં પાદાર્ધમેવ વા ।
શ્રદ્ધાવાન્ યોઽનુશૃણુયાત્ પુનાત્યાત્માનમેવ સઃ ॥ ૫૯ ॥
દ્વાદશ્યામેકાદશ્યાં વા શૃણ્વન્નાયુષ્યવાન્ભવેત્ ।
પઠત્યનશ્નન્ પ્રયતસ્પૂતો ભવતિ પાતકાત્ ॥ ૬૦ ॥
પુષ્કરે મથુરાયાં ચ દ્વારવત્યાં યતાત્મવાન્ ।
ઉપોષ્ય સંહિતામેતાં પઠિત્વા મુચ્યતે ભયાત્ ॥ ૬૧ ॥
દેવતા મુનયઃ સિદ્ધાઃ પિતરો મનવો નૃપાઃ ।
યચ્છન્તિ કામાન્ ગૃણતઃ શૃણ્વતો યસ્ય કીર્તનાત્ ॥ ૬૨ ॥
ઋચો યજૂંષિ સામાનિ દ્વિજોઽધીત્યાનુવિન્દતે ।
મધુકુલ્યા ઘૃતકુલ્યાઃ પયઃકુલ્યાશ્ચ તત્ફલમ્ ॥ ૬૩ ॥
પુરાણસંહિતામેતામધીત્ય પ્રયતો દ્વિજઃ ।
પ્રોક્તં ભગવતા યત્તુ તત્પદં પરમં વ્રજેત્ ॥ ૬૪ ॥
વિપ્રોઽધીત્યાપ્નુયાત્ પ્રજ્ઞાં રાજન્યોદધિમેખલામ્ ।
વૈશ્યો નિધિપતિત્વં ચ શૂદ્રઃ શુધ્યેત પાતકાત્ ॥ ૬૫ ॥
કલિમલસંહતિકાલનોઽખિલેશો
હરિરિતરત્ર ન ગીયતે હ્યભીક્ષ્ણમ્ ।
ઇહ તુ પુનર્ભગવાનશેષમૂર્તિઃ
પરિપઠિતોઽનુપદં કથાપ્રસઙ્ગૈઃ ॥ ૬૬ ॥
તમહમજમનન્તમાત્મતત્ત્વં
જગદુદયસ્થિતિસંયમાત્મશક્તિમ્ ।
દ્યુપતિભિરજશક્રશઙ્કરાદ્યૈ-
ર્દુરવસિતસ્તવમચ્યુતં નતોઽસ્મિ ॥ ૬૭ ॥
ઉપચિતનવશક્તિભિઃ સ્વ આત્મ-
ન્યુપરચિતસ્થિરજઙ્ગમાલયાય ।
ભગવત ઉપલબ્ધિમાત્રધામ્ને
સુરઋષભાય નમઃ સનાતનાય ॥ ૬૮ ॥
સ્વસુખનિભૃતચેતાસ્તદ્વયુદસ્તાન્યભાવો-
ઽપ્યજિતરુચિરલીલાકૃષ્ટસારસ્તદીયમ્ ।
વ્યતનુત કૃપયા યસ્તત્ત્વદીપં પુરાણં
તમખિલવૃજિનઘ્નં વ્યાસસૂનું નતોઽસ્મિ ॥ ૬૯ ॥

Explore More