শ্ৰীশুক উৱাচ
ততশ্চানুদিনং ধৰ্মঃ সত্যং শৌচং ক্ষমা দযা ।
কালেন বলিনা ৰাজন্ নঙ্ক্ষ্যত্যাযুৰ্বলং স্মৃতিঃ ॥ ১ ॥
ততশ্চানুদিনং ধৰ্মঃ সত্যং শৌচং ক্ষমা দযা ।
কালেন বলিনা ৰাজন্ নঙ্ক্ষ্যত্যাযুৰ্বলং স্মৃতিঃ ॥ ১ ॥
ৱিত্তমেৱ কলৌ নৃণাং জন্মাচাৰগুণোদযঃ ।
ধৰ্মন্যাযৱ্যৱস্থাযাং কাৰণং বলমেৱ হি ॥ ২ ॥
ধৰ্মন্যাযৱ্যৱস্থাযাং কাৰণং বলমেৱ হি ॥ ২ ॥
দাম্পত্যেঽভিৰুচিৰ্হেতুৰ্মাযৈৱ ৱ্যাৱহাৰিকে ।
স্ত্ৰীত্ৱে পুংস্ত্ৱে চ হি ৰতিৰ্ৱিপ্ৰত্ৱে সূত্ৰমেৱ হি ॥ ৩ ॥
স্ত্ৰীত্ৱে পুংস্ত্ৱে চ হি ৰতিৰ্ৱিপ্ৰত্ৱে সূত্ৰমেৱ হি ॥ ৩ ॥
লিঙ্গমেৱাশ্ৰমখ্যাতাৱন্যোন্যাপত্তিকাৰণম্ ।
অৱৃত্ত্যা ন্যাযদৌৰ্বল্যং পাণ্ডিত্যে চাপলং ৱচঃ ॥ ৪ ॥
অৱৃত্ত্যা ন্যাযদৌৰ্বল্যং পাণ্ডিত্যে চাপলং ৱচঃ ॥ ৪ ॥
অনাঢ্যতৈৱাসাধুত্ৱে সাধুত্ৱে দম্ভ এৱ তু ।
স্ৱীকাৰ এৱ চোদ্ৱাহে স্নানমেৱ প্ৰসাধনম্ ॥ ৫ ॥
স্ৱীকাৰ এৱ চোদ্ৱাহে স্নানমেৱ প্ৰসাধনম্ ॥ ৫ ॥
দূৰে ৱাৰ্যযনং তীৰ্থং লাৱণ্যং কেশধাৰণম্ ।
উদৰংভৰতা স্ৱাৰ্থঃ সত্যত্ৱে ধাৰ্ষ্ট্যমেৱ হি ।
দাক্ষ্যং কুটুম্বভৰণং যশোঽৰ্থে ধৰ্মসেৱনম্ ॥ ৬ ॥
উদৰংভৰতা স্ৱাৰ্থঃ সত্যত্ৱে ধাৰ্ষ্ট্যমেৱ হি ।
দাক্ষ্যং কুটুম্বভৰণং যশোঽৰ্থে ধৰ্মসেৱনম্ ॥ ৬ ॥
এৱং প্ৰজাভিৰ্দুষ্টাভিৰাকীৰ্ণে ক্ষিতিমণ্ডলে ।
ব্ৰহ্মৱিট্ক্ষত্ৰশূদ্ৰাণাং যো বলী ভৱিতা নৃপঃ ॥ ৭ ॥
ব্ৰহ্মৱিট্ক্ষত্ৰশূদ্ৰাণাং যো বলী ভৱিতা নৃপঃ ॥ ৭ ॥
প্ৰজা হি লুব্ধৈ ৰাজন্যৈৰ্নিৰ্ঘৃণৈৰ্দস্যুধৰ্মভিঃ ।
আচ্ছিন্নদাৰদ্ৰৱিণা যাস্যন্তি গিৰিকাননম্ ॥ ৮ ॥
আচ্ছিন্নদাৰদ্ৰৱিণা যাস্যন্তি গিৰিকাননম্ ॥ ৮ ॥
শাকমূলামিষক্ষৌদ্ৰফলপুষ্পাষ্টিভোজনাঃ ।
অনাৱৃষ্টযা ৱিনঙ্ক্ষ্যন্তি দুৰ্ভিক্ষকৰপীডিতাঃ ॥ ৯ ॥
অনাৱৃষ্টযা ৱিনঙ্ক্ষ্যন্তি দুৰ্ভিক্ষকৰপীডিতাঃ ॥ ৯ ॥
শীতৱাতাতপপ্ৰাৱৃড্হিমৈৰন্যোন্যতঃ প্ৰজাঃ ।
ক্ষুত্তৃড্ভ্যাং ৱ্যাধিভিশ্চৈৱ সন্তপ্স্যন্তে চ চিন্তযা ॥ ১০ ॥
ক্ষুত্তৃড্ভ্যাং ৱ্যাধিভিশ্চৈৱ সন্তপ্স্যন্তে চ চিন্তযা ॥ ১০ ॥
ত্ৰিংশদ্ৱিংশতিৱৰ্ষাণি পৰমাযুঃ কলৌ নৃণাম্ ॥ ১১ ॥
ক্ষীযমাণেষু দেহেষু দেহিনাং কলিদোষতঃ ।
ৱৰ্ণাশ্ৰমৱতাং ধৰ্মে নষ্টে ৱেদপথে নৃণাম্ ॥ ১২ ॥
ৱৰ্ণাশ্ৰমৱতাং ধৰ্মে নষ্টে ৱেদপথে নৃণাম্ ॥ ১২ ॥
পাষণ্ডপ্ৰচুৰে ধৰ্মে দস্যুপ্ৰাযেষু ৰাজসু ।
চৌৰ্যানৃতৱৃথাহিংসানানাৱৃত্তিষু ৱৈ নৃষু ॥ ১৩ ॥
চৌৰ্যানৃতৱৃথাহিংসানানাৱৃত্তিষু ৱৈ নৃষু ॥ ১৩ ॥
শূদ্ৰপ্ৰাযেষু ৱৰ্ণেষুচ্ছাগপ্ৰাযাসু ধেনুষু ।
গৃহপ্ৰাযেষ্ৱাশ্ৰমেষু যৌনপ্ৰাযেষু বন্ধুষু ॥ ১৪ ॥
গৃহপ্ৰাযেষ্ৱাশ্ৰমেষু যৌনপ্ৰাযেষু বন্ধুষু ॥ ১৪ ॥
অণুপ্ৰাযাস্ৱোষধীষু শমীপ্ৰাযেষু স্থাস্নুষু ।
ৱিদ্যুত্প্ৰাযেষু মেঘেষু শূন্যপ্ৰাযেষু সদ্মসু ॥ ১৫ ॥
ৱিদ্যুত্প্ৰাযেষু মেঘেষু শূন্যপ্ৰাযেষু সদ্মসু ॥ ১৫ ॥
ইত্থং কলৌ গতপ্ৰাযে জনেষু খৰধৰ্মিষু ।
ধৰ্মত্ৰাণায সত্ত্ৱেন ভগৱানৱতৰিষ্যতি ॥ ১৬ ॥
ধৰ্মত্ৰাণায সত্ত্ৱেন ভগৱানৱতৰিষ্যতি ॥ ১৬ ॥
চৰাচৰগুৰোৰ্ৱিষ্ণোৰীশ্ৱৰস্যাখিলাত্মনঃ ।
ধৰ্মত্ৰাণায সাধূনাং জন্ম কৰ্মাপনুত্তযে ॥ ১৭ ॥
ধৰ্মত্ৰাণায সাধূনাং জন্ম কৰ্মাপনুত্তযে ॥ ১৭ ॥
শম্ভলগ্ৰামমুখ্যস্য ব্ৰাহ্মণস্য মহাত্মনঃ ।
ভৱনে ৱিষ্ণুযশসঃ কল্কিঃ প্ৰাদুৰ্ভৱিষ্যতি ॥ ১৮ ॥
ভৱনে ৱিষ্ণুযশসঃ কল্কিঃ প্ৰাদুৰ্ভৱিষ্যতি ॥ ১৮ ॥
অশ্ৱমাশুগমাৰুহ্য দেৱদত্তং জগত্পতিঃ ।
অসিনাসাধুদমনমষ্টৈশ্ৱৰ্যগুণান্ৱিতঃ ॥ ১৯ ॥
অসিনাসাধুদমনমষ্টৈশ্ৱৰ্যগুণান্ৱিতঃ ॥ ১৯ ॥
ৱিচৰন্নাশুনা ক্ষৌণ্যাং হযেনাপ্ৰতিমদ্যুতিঃ ।
নৃপলিঙ্গচ্ছদো দস্যূন্কোটিশো নিহনিষ্যতি ॥ ২০ ॥
নৃপলিঙ্গচ্ছদো দস্যূন্কোটিশো নিহনিষ্যতি ॥ ২০ ॥
অথ তেষাং ভৱিষ্যন্তি মনাংসি ৱিশদানি ৱৈ ।
ৱাসুদেৱাঙ্গৰাগাতিপুণ্যগন্ধানিলস্পৃশাম্ ।
পৌৰজানপদানাং ৱৈ হতেষ্ৱখিলদস্যুষু ॥ ২১ ॥
ৱাসুদেৱাঙ্গৰাগাতিপুণ্যগন্ধানিলস্পৃশাম্ ।
পৌৰজানপদানাং ৱৈ হতেষ্ৱখিলদস্যুষু ॥ ২১ ॥
তেষাং প্ৰজাৱিসৰ্গশ্চ স্থৱিষ্ঠঃ সম্ভৱিষ্যতি ।
ৱাসুদেৱে ভগৱতি সত্ত্ৱমূৰ্তৌ হৃদি স্থিতে ॥ ২২ ॥
ৱাসুদেৱে ভগৱতি সত্ত্ৱমূৰ্তৌ হৃদি স্থিতে ॥ ২২ ॥
যদাৱতীৰ্ণো ভগৱান্ কল্কিৰ্ধৰ্মপতিৰ্হৰিঃ ।
কৃতং ভৱিষ্যতি তদা প্ৰজাসূতিশ্চ সাত্ত্ৱিকী ॥ ২৩ ॥
কৃতং ভৱিষ্যতি তদা প্ৰজাসূতিশ্চ সাত্ত্ৱিকী ॥ ২৩ ॥
যদা চন্দ্ৰশ্চ সূৰ্যশ্চ তথা তিষ্যবৃহস্পতী ।
একৰাশৌ সমেষ্যন্তি ভৱিষ্যতি তদা কৃতম্ ॥ ২৪ ॥
একৰাশৌ সমেষ্যন্তি ভৱিষ্যতি তদা কৃতম্ ॥ ২৪ ॥
যেঽতীতা ৱৰ্তমানা যে ভৱিষ্যন্তি চ পাৰ্থিৱাঃ ।
তে ত উদ্দেশতঃ প্ৰোক্তা ৱংশীযাঃ সোমসূৰ্যযোঃ ॥ ২৫ ॥
তে ত উদ্দেশতঃ প্ৰোক্তা ৱংশীযাঃ সোমসূৰ্যযোঃ ॥ ২৫ ॥
আৰভ্য ভৱতো জন্ম যাৱন্নন্দাভিষেচনম্ ।
এতদ্ ৱৰ্ষসহস্ৰং তু শতং পঞ্চদশোত্তৰম্ ॥ ২৬ ॥
এতদ্ ৱৰ্ষসহস্ৰং তু শতং পঞ্চদশোত্তৰম্ ॥ ২৬ ॥
সপ্তৰ্ষীণাং তু যৌ পূৰ্ৱৌ দৃশ্যেতে উদিতৌ দিৱি ।
তযোস্তু মধ্যে নক্ষত্ৰং দৃশ্যতে যত্ সমং নিশি ॥ ২৭ ॥
তযোস্তু মধ্যে নক্ষত্ৰং দৃশ্যতে যত্ সমং নিশি ॥ ২৭ ॥
তেনৈৱ ঋষযো যুক্তাস্তিষ্ঠন্ত্যব্দশতং নৃণাম্ ।
তে ত্ৱদীযে দ্ৱিজাঃ কাল অধুনা চাশ্ৰিতা মঘাঃ ॥ ২৮ ॥
তে ত্ৱদীযে দ্ৱিজাঃ কাল অধুনা চাশ্ৰিতা মঘাঃ ॥ ২৮ ॥
ৱিষ্ণোৰ্ভগৱতো ভানুঃ কৃষ্ণাখ্যোঽসৌ দিৱং গতঃ ।
তদাৱিশত্ কলিৰ্লোকং পাপে যদ্ ৰমতে জনঃ ॥ ২৯ ॥
তদাৱিশত্ কলিৰ্লোকং পাপে যদ্ ৰমতে জনঃ ॥ ২৯ ॥
যাৱত্ স পাদপদ্মাভ্যাং স্পৃশনাস্তে ৰমাপতিঃ ।
তাৱত্ কলিৰ্ৱৈ পৃথিৱীং পৰাক্ৰন্তুং ন চাশকত্ ॥ ৩০ ॥
তাৱত্ কলিৰ্ৱৈ পৃথিৱীং পৰাক্ৰন্তুং ন চাশকত্ ॥ ৩০ ॥
যদা দেৱৰ্ষযঃ সপ্ত মঘাসু ৱিচৰন্তি হি ।
তদা প্ৰৱৃত্তস্তু কলিৰ্দ্ৱাদশাব্দশতাত্মকঃ ॥ ৩১ ॥
তদা প্ৰৱৃত্তস্তু কলিৰ্দ্ৱাদশাব্দশতাত্মকঃ ॥ ৩১ ॥
যদা মঘাভ্যো যাস্যন্তি পূৰ্ৱাষাঢাং মহৰ্ষযঃ ।
তদা নন্দাত্ প্ৰভৃত্যেষ কলিৰ্ৱৃদ্ধিং গমিষ্যতি ॥ ৩২ ॥
তদা নন্দাত্ প্ৰভৃত্যেষ কলিৰ্ৱৃদ্ধিং গমিষ্যতি ॥ ৩২ ॥
যস্মিন্ কৃষ্ণো দিৱং যাতস্তস্মিন্নেৱ তদাহনি ।
প্ৰতিপন্নং কলিযুগমিতি প্ৰাহুঃ পুৰাৱিদঃ ॥ ৩৩ ॥
প্ৰতিপন্নং কলিযুগমিতি প্ৰাহুঃ পুৰাৱিদঃ ॥ ৩৩ ॥
দিৱ্যাব্দানাং সহস্ৰান্তে চতুৰ্থে তু পুনঃ কৃতম্ ।
ভৱিষ্যতি তদা নৃণাং মন আত্মপ্ৰকাশকম্ ॥ ৩৪ ॥
ভৱিষ্যতি তদা নৃণাং মন আত্মপ্ৰকাশকম্ ॥ ৩৪ ॥
ইত্যেষ মানৱো ৱংশো যথা সঙ্খ্যাযতে ভুৱি ।
তথা ৱিট্শূদ্ৰৱিপ্ৰাণাং তাস্তা জ্ঞেযা যুগে যুগে ॥ ৩৫ ॥
তথা ৱিট্শূদ্ৰৱিপ্ৰাণাং তাস্তা জ্ঞেযা যুগে যুগে ॥ ৩৫ ॥
এতেষাং নামলিঙ্গানাং পুৰুষাণাং মহাত্মনাম্ ।
কথামাত্ৰাৱশিষ্টানাং কীৰ্তিৰেৱ স্থিতা ভুৱি ॥ ৩৬ ॥
কথামাত্ৰাৱশিষ্টানাং কীৰ্তিৰেৱ স্থিতা ভুৱি ॥ ৩৬ ॥
দেৱাপিঃ শান্তনোৰ্ভ্ৰাতা মৰুশ্চেক্ষ্ৱাকুৱংশজঃ ।
কলাপগ্ৰাম আসাতে মহাযোগবলান্ৱিতৌ ॥ ৩৭ ॥
কলাপগ্ৰাম আসাতে মহাযোগবলান্ৱিতৌ ॥ ৩৭ ॥
তাৱিহৈত্য কলেৰন্তে ৱাসুদেৱানুশিক্ষিতৌ ।
ৱৰ্ণাশ্ৰমযুতং ধৰ্মং পূৰ্ৱৱত্ প্ৰথযিষ্যতঃ ॥ ৩৮ ॥
ৱৰ্ণাশ্ৰমযুতং ধৰ্মং পূৰ্ৱৱত্ প্ৰথযিষ্যতঃ ॥ ৩৮ ॥
কৃতং ত্ৰেতা দ্ৱাপৰং চ কলিশ্চেতি চতুৰ্যুগম্ ।
অনেন ক্ৰমযোগেন ভুৱি প্ৰাণিষু ৱৰ্ততে ॥ ৩৯ ॥
অনেন ক্ৰমযোগেন ভুৱি প্ৰাণিষু ৱৰ্ততে ॥ ৩৯ ॥
ৰাজন্নেতে মযা প্ৰোক্তা নৰদেৱাস্তথাপৰে ।
ভূমৌ মমত্ৱং কৃত্ৱান্তে হিত্ৱেমাং নিধনং গতাঃ ॥ ৪০ ॥
ভূমৌ মমত্ৱং কৃত্ৱান্তে হিত্ৱেমাং নিধনং গতাঃ ॥ ৪০ ॥
কৃমিৱিড্ভস্মসংজ্ঞান্তে ৰাজনাম্নোঽপি যস্য চ ।
ভূতধ্ৰুক্ তত্কৃতে স্ৱাৰ্থং কিং ৱেদ নিৰযো যতঃ ॥ ৪১ ॥
ভূতধ্ৰুক্ তত্কৃতে স্ৱাৰ্থং কিং ৱেদ নিৰযো যতঃ ॥ ৪১ ॥
কথং সেযমখণ্ডা ভূঃ পূৰ্ৱৈৰ্মে পুৰুষৈৰ্ধৃতা ।
মত্পুত্ৰস্য চ পৌত্ৰস্য মত্পূৰ্ৱা ৱংশজস্য ৱা ॥ ৪২ ॥
মত্পুত্ৰস্য চ পৌত্ৰস্য মত্পূৰ্ৱা ৱংশজস্য ৱা ॥ ৪২ ॥
তেজোঽবন্নমযং কাযং গৃহীত্ৱাত্মতযাবুধাঃ ।
মহীং মমতযা চোভৌ হিত্ৱান্তেঽদৰ্শনং গতাঃ ॥ ৪৩ ॥
মহীং মমতযা চোভৌ হিত্ৱান্তেঽদৰ্শনং গতাঃ ॥ ৪৩ ॥
যে যে ভূপতযো ৰাজন্ ভুঞ্জতে ভুৱমোজসা ।
কালেন তে কৃতাঃ সৰ্ৱে কথামাত্ৰাঃ কথাসু চ ॥ ৪৪ ॥
কালেন তে কৃতাঃ সৰ্ৱে কথামাত্ৰাঃ কথাসু চ ॥ ৪৪ ॥