ശ്രീശുക ഉവാച
തതശ്ചാനുദിനം ധര്മഃ സത്യം ശൌചം ക്ഷമാ ദയാ ।
കാലേന ബലിനാ രാജന് നങ്ക്ഷ്യത്യായുര്ബലം സ്മൃതിഃ ॥ ൧ ॥
തതശ്ചാനുദിനം ധര്മഃ സത്യം ശൌചം ക്ഷമാ ദയാ ।
കാലേന ബലിനാ രാജന് നങ്ക്ഷ്യത്യായുര്ബലം സ്മൃതിഃ ॥ ൧ ॥
വിത്തമേവ കലൌ നൃണാം ജന്മാചാരഗുണോദയഃ ।
ധര്മന്യായവ്യവസ്ഥായാം കാരണം ബലമേവ ഹി ॥ ൨ ॥
ധര്മന്യായവ്യവസ്ഥായാം കാരണം ബലമേവ ഹി ॥ ൨ ॥
ദാമ്പത്യേഽഭിരുചിര്ഹേതുര്മായൈവ വ്യാവഹാരികേ ।
സ്ത്രീത്വേ പുംസ്ത്വേ ച ഹി രതിര്വിപ്രത്വേ സൂത്രമേവ ഹി ॥ ൩ ॥
സ്ത്രീത്വേ പുംസ്ത്വേ ച ഹി രതിര്വിപ്രത്വേ സൂത്രമേവ ഹി ॥ ൩ ॥
ലിങ്ഗമേവാശ്രമഖ്യാതാവന്യോന്യാപത്തികാരണമ് ।
അവൃത്ത്യാ ന്യായദൌര്ബല്യം പാണ്ഡിത്യേ ചാപലം വചഃ ॥ ൪ ॥
അവൃത്ത്യാ ന്യായദൌര്ബല്യം പാണ്ഡിത്യേ ചാപലം വചഃ ॥ ൪ ॥
അനാഢ്യതൈവാസാധുത്വേ സാധുത്വേ ദമ്ഭ ഏവ തു ।
സ്വീകാര ഏവ ചോദ്വാഹേ സ്നാനമേവ പ്രസാധനമ് ॥ ൫ ॥
സ്വീകാര ഏവ ചോദ്വാഹേ സ്നാനമേവ പ്രസാധനമ് ॥ ൫ ॥
ദൂരേ വാര്യയനം തീര്ഥം ലാവണ്യം കേശധാരണമ് ।
ഉദരംഭരതാ സ്വാര്ഥഃ സത്യത്വേ ധാര്ഷ്ട്യമേവ ഹി ।
ദാക്ഷ്യം കുടുമ്ബഭരണം യശോഽര്ഥേ ധര്മസേവനമ് ॥ ൬ ॥
ഉദരംഭരതാ സ്വാര്ഥഃ സത്യത്വേ ധാര്ഷ്ട്യമേവ ഹി ।
ദാക്ഷ്യം കുടുമ്ബഭരണം യശോഽര്ഥേ ധര്മസേവനമ് ॥ ൬ ॥
ഏവം പ്രജാഭിര്ദുഷ്ടാഭിരാകീര്ണേ ക്ഷിതിമണ്ഡലേ ।
ബ്രഹ്മവിട്ക്ഷത്രശൂദ്രാണാം യോ ബലീ ഭവിതാ നൃപഃ ॥ ൭ ॥
ബ്രഹ്മവിട്ക്ഷത്രശൂദ്രാണാം യോ ബലീ ഭവിതാ നൃപഃ ॥ ൭ ॥
പ്രജാ ഹി ലുബ്ധൈ രാജന്യൈര്നിര്ഘൃണൈര്ദസ്യുധര്മഭിഃ ।
ആച്ഛിന്നദാരദ്രവിണാ യാസ്യന്തി ഗിരികാനനമ് ॥ ൮ ॥
ആച്ഛിന്നദാരദ്രവിണാ യാസ്യന്തി ഗിരികാനനമ് ॥ ൮ ॥
ശാകമൂലാമിഷക്ഷൌദ്രഫലപുഷ്പാഷ്ടിഭോജനാഃ ।
അനാവൃഷ്ടയാ വിനങ്ക്ഷ്യന്തി ദുര്ഭിക്ഷകരപീഡിതാഃ ॥ ൯ ॥
അനാവൃഷ്ടയാ വിനങ്ക്ഷ്യന്തി ദുര്ഭിക്ഷകരപീഡിതാഃ ॥ ൯ ॥
ശീതവാതാതപപ്രാവൃഡ്ഹിമൈരന്യോന്യതഃ പ്രജാഃ ।
ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം വ്യാധിഭിശ്ചൈവ സന്തപ്സ്യന്തേ ച ചിന്തയാ ॥ ൧൦ ॥
ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം വ്യാധിഭിശ്ചൈവ സന്തപ്സ്യന്തേ ച ചിന്തയാ ॥ ൧൦ ॥
ത്രിംശദ്വിംശതിവര്ഷാണി പരമായുഃ കലൌ നൃണാമ് ॥ ൧൧ ॥
ക്ഷീയമാണേഷു ദേഹേഷു ദേഹിനാം കലിദോഷതഃ ।
വര്ണാശ്രമവതാം ധര്മേ നഷ്ടേ വേദപഥേ നൃണാമ് ॥ ൧൨ ॥
വര്ണാശ്രമവതാം ധര്മേ നഷ്ടേ വേദപഥേ നൃണാമ് ॥ ൧൨ ॥
പാഷണ്ഡപ്രചുരേ ധര്മേ ദസ്യുപ്രായേഷു രാജസു ।
ചൌര്യാനൃതവൃഥാഹിംസാനാനാവൃത്തിഷു വൈ നൃഷു ॥ ൧൩ ॥
ചൌര്യാനൃതവൃഥാഹിംസാനാനാവൃത്തിഷു വൈ നൃഷു ॥ ൧൩ ॥
ശൂദ്രപ്രായേഷു വര്ണേഷുച്ഛാഗപ്രായാസു ധേനുഷു ।
ഗൃഹപ്രായേഷ്വാശ്രമേഷു യൌനപ്രായേഷു ബന്ധുഷു ॥ ൧൪ ॥
ഗൃഹപ്രായേഷ്വാശ്രമേഷു യൌനപ്രായേഷു ബന്ധുഷു ॥ ൧൪ ॥
അണുപ്രായാസ്വോഷധീഷു ശമീപ്രായേഷു സ്ഥാസ്നുഷു ।
വിദ്യുത്പ്രായേഷു മേഘേഷു ശൂന്യപ്രായേഷു സദ്മസു ॥ ൧൫ ॥
വിദ്യുത്പ്രായേഷു മേഘേഷു ശൂന്യപ്രായേഷു സദ്മസു ॥ ൧൫ ॥
ഇത്ഥം കലൌ ഗതപ്രായേ ജനേഷു ഖരധര്മിഷു ।
ധര്മത്രാണായ സത്ത്വേന ഭഗവാനവതരിഷ്യതി ॥ ൧൬ ॥
ധര്മത്രാണായ സത്ത്വേന ഭഗവാനവതരിഷ്യതി ॥ ൧൬ ॥
ചരാചരഗുരോര്വിഷ്ണോരീശ്വരസ്യാഖിലാത്മനഃ ।
ധര്മത്രാണായ സാധൂനാം ജന്മ കര്മാപനുത്തയേ ॥ ൧൭ ॥
ധര്മത്രാണായ സാധൂനാം ജന്മ കര്മാപനുത്തയേ ॥ ൧൭ ॥
ശമ്ഭലഗ്രാമമുഖ്യസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഭവനേ വിഷ്ണുയശസഃ കല്കിഃ പ്രാദുര്ഭവിഷ്യതി ॥ ൧൮ ॥
ഭവനേ വിഷ്ണുയശസഃ കല്കിഃ പ്രാദുര്ഭവിഷ്യതി ॥ ൧൮ ॥
അശ്വമാശുഗമാരുഹ്യ ദേവദത്തം ജഗത്പതിഃ ।
അസിനാസാധുദമനമഷ്ടൈശ്വര്യഗുണാന്വിതഃ ॥ ൧൯ ॥
അസിനാസാധുദമനമഷ്ടൈശ്വര്യഗുണാന്വിതഃ ॥ ൧൯ ॥
വിചരന്നാശുനാ ക്ഷൌണ്യാം ഹയേനാപ്രതിമദ്യുതിഃ ।
നൃപലിങ്ഗച്ഛദോ ദസ്യൂന്കോടിശോ നിഹനിഷ്യതി ॥ ൨൦ ॥
നൃപലിങ്ഗച്ഛദോ ദസ്യൂന്കോടിശോ നിഹനിഷ്യതി ॥ ൨൦ ॥
അഥ തേഷാം ഭവിഷ്യന്തി മനാംസി വിശദാനി വൈ ।
വാസുദേവാങ്ഗരാഗാതിപുണ്യഗന്ധാനിലസ്പൃശാമ് ।
പൌരജാനപദാനാം വൈ ഹതേഷ്വഖിലദസ്യുഷു ॥ ൨൧ ॥
വാസുദേവാങ്ഗരാഗാതിപുണ്യഗന്ധാനിലസ്പൃശാമ് ।
പൌരജാനപദാനാം വൈ ഹതേഷ്വഖിലദസ്യുഷു ॥ ൨൧ ॥
തേഷാം പ്രജാവിസര്ഗശ്ച സ്ഥവിഷ്ഠഃ സമ്ഭവിഷ്യതി ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി സത്ത്വമൂര്തൌ ഹൃദി സ്ഥിതേ ॥ ൨൨ ॥
വാസുദേവേ ഭഗവതി സത്ത്വമൂര്തൌ ഹൃദി സ്ഥിതേ ॥ ൨൨ ॥
യദാവതീര്ണോ ഭഗവാന് കല്കിര്ധര്മപതിര്ഹരിഃ ।
കൃതം ഭവിഷ്യതി തദാ പ്രജാസൂതിശ്ച സാത്ത്വികീ ॥ ൨൩ ॥
കൃതം ഭവിഷ്യതി തദാ പ്രജാസൂതിശ്ച സാത്ത്വികീ ॥ ൨൩ ॥
യദാ ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച തഥാ തിഷ്യബൃഹസ്പതീ ।
ഏകരാശൌ സമേഷ്യന്തി ഭവിഷ്യതി തദാ കൃതമ് ॥ ൨൪ ॥
ഏകരാശൌ സമേഷ്യന്തി ഭവിഷ്യതി തദാ കൃതമ് ॥ ൨൪ ॥
യേഽതീതാ വര്തമാനാ യേ ഭവിഷ്യന്തി ച പാര്ഥിവാഃ ।
തേ ത ഉദ്ദേശതഃ പ്രോക്താ വംശീയാഃ സോമസൂര്യയോഃ ॥ ൨൫ ॥
തേ ത ഉദ്ദേശതഃ പ്രോക്താ വംശീയാഃ സോമസൂര്യയോഃ ॥ ൨൫ ॥
ആരഭ്യ ഭവതോ ജന്മ യാവന്നന്ദാഭിഷേചനമ് ।
ഏതദ് വര്ഷസഹസ്രം തു ശതം പഞ്ചദശോത്തരമ് ॥ ൨൬ ॥
ഏതദ് വര്ഷസഹസ്രം തു ശതം പഞ്ചദശോത്തരമ് ॥ ൨൬ ॥
സപ്തര്ഷീണാം തു യൌ പൂര്വൌ ദൃശ്യേതേ ഉദിതൌ ദിവി ।
തയോസ്തു മധ്യേ നക്ഷത്രം ദൃശ്യതേ യത് സമം നിശി ॥ ൨൭ ॥
തയോസ്തു മധ്യേ നക്ഷത്രം ദൃശ്യതേ യത് സമം നിശി ॥ ൨൭ ॥
തേനൈവ ഋഷയോ യുക്താസ്തിഷ്ഠന്ത്യബ്ദശതം നൃണാമ് ।
തേ ത്വദീയേ ദ്വിജാഃ കാല അധുനാ ചാശ്രിതാ മഘാഃ ॥ ൨൮ ॥
തേ ത്വദീയേ ദ്വിജാഃ കാല അധുനാ ചാശ്രിതാ മഘാഃ ॥ ൨൮ ॥
വിഷ്ണോര്ഭഗവതോ ഭാനുഃ കൃഷ്ണാഖ്യോഽസൌ ദിവം ഗതഃ ।
തദാവിശത് കലിര്ലോകം പാപേ യദ് രമതേ ജനഃ ॥ ൨൯ ॥
തദാവിശത് കലിര്ലോകം പാപേ യദ് രമതേ ജനഃ ॥ ൨൯ ॥
യാവത് സ പാദപദ്മാഭ്യാം സ്പൃശനാസ്തേ രമാപതിഃ ।
താവത് കലിര്വൈ പൃഥിവീം പരാക്രന്തും ന ചാശകത് ॥ ൩൦ ॥
താവത് കലിര്വൈ പൃഥിവീം പരാക്രന്തും ന ചാശകത് ॥ ൩൦ ॥
യദാ ദേവര്ഷയഃ സപ്ത മഘാസു വിചരന്തി ഹി ।
തദാ പ്രവൃത്തസ്തു കലിര്ദ്വാദശാബ്ദശതാത്മകഃ ॥ ൩൧ ॥
തദാ പ്രവൃത്തസ്തു കലിര്ദ്വാദശാബ്ദശതാത്മകഃ ॥ ൩൧ ॥
യദാ മഘാഭ്യോ യാസ്യന്തി പൂര്വാഷാഢാം മഹര്ഷയഃ ।
തദാ നന്ദാത് പ്രഭൃത്യേഷ കലിര്വൃദ്ധിം ഗമിഷ്യതി ॥ ൩൨ ॥
തദാ നന്ദാത് പ്രഭൃത്യേഷ കലിര്വൃദ്ധിം ഗമിഷ്യതി ॥ ൩൨ ॥
യസ്മിന് കൃഷ്ണോ ദിവം യാതസ്തസ്മിന്നേവ തദാഹനി ।
പ്രതിപന്നം കലിയുഗമിതി പ്രാഹുഃ പുരാവിദഃ ॥ ൩൩ ॥
പ്രതിപന്നം കലിയുഗമിതി പ്രാഹുഃ പുരാവിദഃ ॥ ൩൩ ॥
ദിവ്യാബ്ദാനാം സഹസ്രാന്തേ ചതുര്ഥേ തു പുനഃ കൃതമ് ।
ഭവിഷ്യതി തദാ നൃണാം മന ആത്മപ്രകാശകമ് ॥ ൩൪ ॥
ഭവിഷ്യതി തദാ നൃണാം മന ആത്മപ്രകാശകമ് ॥ ൩൪ ॥
ഇത്യേഷ മാനവോ വംശോ യഥാ സങ്ഖ്യായതേ ഭുവി ।
തഥാ വിട്ശൂദ്രവിപ്രാണാം താസ്താ ജ്ഞേയാ യുഗേ യുഗേ ॥ ൩൫ ॥
തഥാ വിട്ശൂദ്രവിപ്രാണാം താസ്താ ജ്ഞേയാ യുഗേ യുഗേ ॥ ൩൫ ॥
ഏതേഷാം നാമലിങ്ഗാനാം പുരുഷാണാം മഹാത്മനാമ് ।
കഥാമാത്രാവശിഷ്ടാനാം കീര്തിരേവ സ്ഥിതാ ഭുവി ॥ ൩൬ ॥
കഥാമാത്രാവശിഷ്ടാനാം കീര്തിരേവ സ്ഥിതാ ഭുവി ॥ ൩൬ ॥
ദേവാപിഃ ശാന്തനോര്ഭ്രാതാ മരുശ്ചേക്ഷ്വാകുവംശജഃ ।
കലാപഗ്രാമ ആസാതേ മഹായോഗബലാന്വിതൌ ॥ ൩൭ ॥
കലാപഗ്രാമ ആസാതേ മഹായോഗബലാന്വിതൌ ॥ ൩൭ ॥
താവിഹൈത്യ കലേരന്തേ വാസുദേവാനുശിക്ഷിതൌ ।
വര്ണാശ്രമയുതം ധര്മം പൂര്വവത് പ്രഥയിഷ്യതഃ ॥ ൩൮ ॥
വര്ണാശ്രമയുതം ധര്മം പൂര്വവത് പ്രഥയിഷ്യതഃ ॥ ൩൮ ॥
കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച കലിശ്ചേതി ചതുര്യുഗമ് ।
അനേന ക്രമയോഗേന ഭുവി പ്രാണിഷു വര്തതേ ॥ ൩൯ ॥
അനേന ക്രമയോഗേന ഭുവി പ്രാണിഷു വര്തതേ ॥ ൩൯ ॥
രാജന്നേതേ മയാ പ്രോക്താ നരദേവാസ്തഥാപരേ ।
ഭൂമൌ മമത്വം കൃത്വാന്തേ ഹിത്വേമാം നിധനം ഗതാഃ ॥ ൪൦ ॥
ഭൂമൌ മമത്വം കൃത്വാന്തേ ഹിത്വേമാം നിധനം ഗതാഃ ॥ ൪൦ ॥
കൃമിവിഡ്ഭസ്മസംജ്ഞാന്തേ രാജനാമ്നോഽപി യസ്യ ച ।
ഭൂതധ്രുക് തത്കൃതേ സ്വാര്ഥം കിം വേദ നിരയോ യതഃ ॥ ൪൧ ॥
ഭൂതധ്രുക് തത്കൃതേ സ്വാര്ഥം കിം വേദ നിരയോ യതഃ ॥ ൪൧ ॥
കഥം സേയമഖണ്ഡാ ഭൂഃ പൂര്വൈര്മേ പുരുഷൈര്ധൃതാ ।
മത്പുത്രസ്യ ച പൌത്രസ്യ മത്പൂര്വാ വംശജസ്യ വാ ॥ ൪൨ ॥
മത്പുത്രസ്യ ച പൌത്രസ്യ മത്പൂര്വാ വംശജസ്യ വാ ॥ ൪൨ ॥
തേജോഽബന്നമയം കായം ഗൃഹീത്വാത്മതയാബുധാഃ ।
മഹീം മമതയാ ചോഭൌ ഹിത്വാന്തേഽദര്ശനം ഗതാഃ ॥ ൪൩ ॥
മഹീം മമതയാ ചോഭൌ ഹിത്വാന്തേഽദര്ശനം ഗതാഃ ॥ ൪൩ ॥
യേ യേ ഭൂപതയോ രാജന് ഭുഞ്ജതേ ഭുവമോജസാ ।
കാലേന തേ കൃതാഃ സര്വേ കഥാമാത്രാഃ കഥാസു ച ॥ ൪൪ ॥
കാലേന തേ കൃതാഃ സര്വേ കഥാമാത്രാഃ കഥാസു ച ॥ ൪൪ ॥