ব্ৰহ্মোৱাচ
যত্ৰোদ্যতঃ ক্ষিতিতলোদ্ধৰণায বিভ্ৰত্
ক্ৰৌডীং তনুং সকলযজ্ঞমযীমনন্তঃ ।
অন্তৰ্মহাৰ্ণৱ উপাগতমাদিদৈত্যং
তং দংষ্ট্ৰযাদ্ৰিমিৱ ৱজ্ৰধৰো দদাৰ ॥ ১ ॥
যত্ৰোদ্যতঃ ক্ষিতিতলোদ্ধৰণায বিভ্ৰত্
ক্ৰৌডীং তনুং সকলযজ্ঞমযীমনন্তঃ ।
অন্তৰ্মহাৰ্ণৱ উপাগতমাদিদৈত্যং
তং দংষ্ট্ৰযাদ্ৰিমিৱ ৱজ্ৰধৰো দদাৰ ॥ ১ ॥
জাতো ৰুচেৰজনযত্ সুযমান্ সুযজ্ঞ
আকূতিসূনুৰমৰানথ দক্ষিণাযাম্ ।
লোকত্ৰযস্য মহতীমহৰদ্ যদাৰ্তিং
স্ৱাযম্ভুৱেন মনুনা হৰিৰিত্যনূক্তঃ ॥ ২ ॥
আকূতিসূনুৰমৰানথ দক্ষিণাযাম্ ।
লোকত্ৰযস্য মহতীমহৰদ্ যদাৰ্তিং
স্ৱাযম্ভুৱেন মনুনা হৰিৰিত্যনূক্তঃ ॥ ২ ॥
জজ্ঞে চ কৰ্দমগৃহে দ্ৱিজ দেৱহূত্যাং
স্ত্ৰীভিঃ সমং নৱভিৰাত্মগতিং স্ৱমাত্ৰে ।
ঊচে যযাত্মশমলং গুণসঙ্গপঙ্ক-
মস্মিন্ ৱিধূয কপিলস্য গতিং প্ৰপেদে ॥ ৩ ॥
স্ত্ৰীভিঃ সমং নৱভিৰাত্মগতিং স্ৱমাত্ৰে ।
ঊচে যযাত্মশমলং গুণসঙ্গপঙ্ক-
মস্মিন্ ৱিধূয কপিলস্য গতিং প্ৰপেদে ॥ ৩ ॥
অত্ৰেৰপত্যমভিকাঙ্ক্ষত আহ তুষ্টো
দত্তো মযাহমিতি যদ্ ভগৱান্ স দত্তঃ ।
যত্পাদপঙ্কজপৰাগপৱিত্ৰদেহা
যোগৰ্দ্ধিমাপুৰুভযীং যদুহৈহযাদ্যাঃ ॥ ৪ ॥
দত্তো মযাহমিতি যদ্ ভগৱান্ স দত্তঃ ।
যত্পাদপঙ্কজপৰাগপৱিত্ৰদেহা
যোগৰ্দ্ধিমাপুৰুভযীং যদুহৈহযাদ্যাঃ ॥ ৪ ॥
তপ্তং তপো ৱিৱিধলোকসিসৃক্ষযা মে
আদৌ সনাত্ স্ৱতপসঃ স চতুঃসনোঽভূত্ ।
প্ৰাক্কল্পসম্প্লৱৱিনষ্টমিহাত্মতত্ত্ৱং
সম্যগ্ জগাদ মুনযো যদচক্ষতাত্মন্ ॥ ৫ ॥
আদৌ সনাত্ স্ৱতপসঃ স চতুঃসনোঽভূত্ ।
প্ৰাক্কল্পসম্প্লৱৱিনষ্টমিহাত্মতত্ত্ৱং
সম্যগ্ জগাদ মুনযো যদচক্ষতাত্মন্ ॥ ৫ ॥
ধৰ্মস্য দক্ষদুহিতৰ্যজনিষ্ট মূৰ্ত্যাং
নাৰাযণো নৰ ইতি স্ৱতপঃপ্ৰভাৱঃ ।
দৃষ্ট্ৱাত্মনো ভগৱতো নিযমাৱলোপং
দেৱ্যস্ত্ৱনঙ্গপৃতনা ঘটিতুং ন শেকুঃ ॥ ৬ ॥
নাৰাযণো নৰ ইতি স্ৱতপঃপ্ৰভাৱঃ ।
দৃষ্ট্ৱাত্মনো ভগৱতো নিযমাৱলোপং
দেৱ্যস্ত্ৱনঙ্গপৃতনা ঘটিতুং ন শেকুঃ ॥ ৬ ॥
কামং দহন্তি কৃতিনো ননু ৰোষদৃষ্টযা
ৰোষং দহন্তমুত তে ন দহন্ত্যসহ্যম্ ।
সোঽযং যদন্তৰমলং প্ৰৱিশন্ বিভেতি
কামঃ কথং নু পুনৰস্য মনঃ শ্ৰযেত ॥ ৭ ॥
ৰোষং দহন্তমুত তে ন দহন্ত্যসহ্যম্ ।
সোঽযং যদন্তৰমলং প্ৰৱিশন্ বিভেতি
কামঃ কথং নু পুনৰস্য মনঃ শ্ৰযেত ॥ ৭ ॥
ৱিদ্ধঃ সপত্ন্যুদিতপত্ৰিভিৰন্তি ৰাজ্ঞো
বালোঽপি সন্নুপগতস্তপসে ৱনানি ।
তস্মা অদাদ্ ধ্ৰুৱগতিং গৃণতে প্ৰসন্নো
দিৱ্যাঃ স্তুৱন্তি মুনযো যদুপৰ্যধস্তাত্ ॥ ৮ ॥
বালোঽপি সন্নুপগতস্তপসে ৱনানি ।
তস্মা অদাদ্ ধ্ৰুৱগতিং গৃণতে প্ৰসন্নো
দিৱ্যাঃ স্তুৱন্তি মুনযো যদুপৰ্যধস্তাত্ ॥ ৮ ॥
যদ্ৱেনমুত্পথগতং দ্ৱিজৱাক্যৱজ্ৰ-
নিষ্প্লুষ্টপৌৰুষভগং নিৰযে পতন্তম্ ।
ত্ৰাত্ৱাৰ্থিতো জগতি পুত্ৰপদং চ লেভে
দুগ্ধা ৱসূনি ৱসুধা সকলানি যেন ॥ ৯ ॥
নিষ্প্লুষ্টপৌৰুষভগং নিৰযে পতন্তম্ ।
ত্ৰাত্ৱাৰ্থিতো জগতি পুত্ৰপদং চ লেভে
দুগ্ধা ৱসূনি ৱসুধা সকলানি যেন ॥ ৯ ॥
নাভেৰসাৱৃষভ আস সুদেৱিসূনু-
ৰ্যো ৱৈ চচাৰ সমদৃগ্ জডযোগচৰ্যাম্ ।
যত্পাৰমহংস্যমৃষযঃ পদমামনন্তি
স্ৱস্থঃ প্ৰশান্তকৰণঃ পৰিমুক্তসঙ্গঃ ॥ ১০ ॥
ৰ্যো ৱৈ চচাৰ সমদৃগ্ জডযোগচৰ্যাম্ ।
যত্পাৰমহংস্যমৃষযঃ পদমামনন্তি
স্ৱস্থঃ প্ৰশান্তকৰণঃ পৰিমুক্তসঙ্গঃ ॥ ১০ ॥
সত্ৰে মমাস ভগৱান্ হযশীৰষাথো
সাক্ষাত্ স যজ্ঞপুৰুষস্তপনীযৱৰ্ণঃ ।
ছন্দোমযো মখমযোঽখিলদেৱতাত্মা
ৱাচো বভূৱুৰুশতীঃ শ্ৱসতোঽস্য নস্তঃ ॥ ১১ ॥
সাক্ষাত্ স যজ্ঞপুৰুষস্তপনীযৱৰ্ণঃ ।
ছন্দোমযো মখমযোঽখিলদেৱতাত্মা
ৱাচো বভূৱুৰুশতীঃ শ্ৱসতোঽস্য নস্তঃ ॥ ১১ ॥
মত্স্যো যুগান্তসমযে মনুনোপলব্ধঃ
ক্ষোণীমযো নিখিলজীৱনিকাযকেতঃ ।
ৱিস্ৰংসিতানুৰুভযে সলিলে মুখান্মে
আদায তত্ৰ ৱিজহাৰ হ ৱেদমাৰ্গান্ ॥ ১২ ॥
ক্ষোণীমযো নিখিলজীৱনিকাযকেতঃ ।
ৱিস্ৰংসিতানুৰুভযে সলিলে মুখান্মে
আদায তত্ৰ ৱিজহাৰ হ ৱেদমাৰ্গান্ ॥ ১২ ॥
ক্ষীৰোদধাৱমৰদানৱযূথপানা-
মুন্মথ্নতামমৃতলব্ধয আদিদেৱঃ ।
পৃষ্ঠেন কচ্ছপৱপুৰ্ৱিদধাৰ গোত্ৰং
নিদ্ৰাক্ষণোঽদ্ৰিপৰিৱৰ্তকষাণকণ্ডূঃ ॥ ১৩ ॥
মুন্মথ্নতামমৃতলব্ধয আদিদেৱঃ ।
পৃষ্ঠেন কচ্ছপৱপুৰ্ৱিদধাৰ গোত্ৰং
নিদ্ৰাক্ষণোঽদ্ৰিপৰিৱৰ্তকষাণকণ্ডূঃ ॥ ১৩ ॥
ত্ৰৈপিষ্টপোৰুভযহা স নৃসিংহৰূপং
কৃত্ৱা ভ্ৰমদ্ভ্ৰুকুটিদংষ্ট্ৰকৰালৱক্ত্ৰম্ ।
দৈত্যেন্দ্ৰমাশু গদযাভিপতন্তমাৰা-
দূৰৌ নিপাত্য ৱিদদাৰ নখৈঃ স্ফুৰন্তম্ ॥ ১৪ ॥
কৃত্ৱা ভ্ৰমদ্ভ্ৰুকুটিদংষ্ট্ৰকৰালৱক্ত্ৰম্ ।
দৈত্যেন্দ্ৰমাশু গদযাভিপতন্তমাৰা-
দূৰৌ নিপাত্য ৱিদদাৰ নখৈঃ স্ফুৰন্তম্ ॥ ১৪ ॥
অন্তঃসৰস্যুৰুবলেন পদে গৃহীতো
গ্ৰাহেণ যূথপতিৰম্বুজহস্ত আৰ্তঃ ।
আহেদমাদিপুৰুষাখিললোকনাথ
তীৰ্থশ্ৰৱঃ শ্ৰৱণমঙ্গলনামধেয ॥ ১৫ ॥
গ্ৰাহেণ যূথপতিৰম্বুজহস্ত আৰ্তঃ ।
আহেদমাদিপুৰুষাখিললোকনাথ
তীৰ্থশ্ৰৱঃ শ্ৰৱণমঙ্গলনামধেয ॥ ১৫ ॥
শ্ৰুত্ৱা হৰিস্তমৰণাৰ্থিনমপ্ৰমেয-
শ্চক্ৰাযুধঃ পতগৰাজভুজাধিৰূঢঃ ।
চক্ৰেণ নক্ৰৱদনং ৱিনিপাট্য তস্মা-
দ্ধস্তে প্ৰগৃহ্য ভগৱান্ কৃপযোজ্জহাৰ ॥ ১৬ ॥
শ্চক্ৰাযুধঃ পতগৰাজভুজাধিৰূঢঃ ।
চক্ৰেণ নক্ৰৱদনং ৱিনিপাট্য তস্মা-
দ্ধস্তে প্ৰগৃহ্য ভগৱান্ কৃপযোজ্জহাৰ ॥ ১৬ ॥
জ্যাযান্ গুণৈৰৱৰজোঽপ্যদিতেঃ সুতানাং
লোকান্ ৱিচক্ৰম ইমান্ যদথাধিযজ্ঞঃ ।
ক্ষ্মাং ৱামনেন জগৃহে ত্ৰিপদচ্ছলেন
যাচ্ঞামৃতে পথি চৰন্ প্ৰভুভিৰ্ন চাল্যঃ ॥ ১৭ ॥
লোকান্ ৱিচক্ৰম ইমান্ যদথাধিযজ্ঞঃ ।
ক্ষ্মাং ৱামনেন জগৃহে ত্ৰিপদচ্ছলেন
যাচ্ঞামৃতে পথি চৰন্ প্ৰভুভিৰ্ন চাল্যঃ ॥ ১৭ ॥
নাৰ্থো বলেৰযমুৰুক্ৰমপাদশৌচ-
মাপঃ শিখাধৃতৱতো ৱিবুধাধিপত্যম্ ।
যো ৱৈ প্ৰতিশ্ৰুতমৃতে ন চিকীৰ্ষদন্য-
দাত্মানমঙ্গ মনসা হৰযেঽভিমেনে ॥ ১৮ ॥
মাপঃ শিখাধৃতৱতো ৱিবুধাধিপত্যম্ ।
যো ৱৈ প্ৰতিশ্ৰুতমৃতে ন চিকীৰ্ষদন্য-
দাত্মানমঙ্গ মনসা হৰযেঽভিমেনে ॥ ১৮ ॥
তুভ্যং চ নাৰদ ভৃশং ভগৱান্ ৱিৱৃদ্ধ-
ভাৱেন সাধুপৰিতুষ্ট উৱাচযোগম্ ।
জ্ঞানং চ ভাগৱতমাত্মসতত্ত্ৱদীপং
যদ্ৱাসুদেৱশৰণা ৱিদুৰঞ্জসৈৱ ॥ ১৯ ॥
ভাৱেন সাধুপৰিতুষ্ট উৱাচযোগম্ ।
জ্ঞানং চ ভাগৱতমাত্মসতত্ত্ৱদীপং
যদ্ৱাসুদেৱশৰণা ৱিদুৰঞ্জসৈৱ ॥ ১৯ ॥
চক্ৰং চ দিক্ষ্ৱৱিহতং দশসু স্ৱতেজো
মন্ৱন্তৰেষু মনুৱংশধৰো বিভৰ্তি ।
দুষ্টেষু ৰাজসু দমং ৱ্যদধাত্ স্ৱকীৰ্তিং
সত্যে ত্ৰিপৃষ্ঠ উশতীং প্ৰথযংশ্চৰিত্ৰৈঃ ॥ ২০ ॥
মন্ৱন্তৰেষু মনুৱংশধৰো বিভৰ্তি ।
দুষ্টেষু ৰাজসু দমং ৱ্যদধাত্ স্ৱকীৰ্তিং
সত্যে ত্ৰিপৃষ্ঠ উশতীং প্ৰথযংশ্চৰিত্ৰৈঃ ॥ ২০ ॥
ধন্ৱন্তৰিশ্চ ভগৱান্ স্ৱযমেৱ কীৰ্তি-
ৰ্নাম্না নৃণাং পুৰুৰুজাং ৰুজ আশু হন্তি ।
যজ্ঞে চ ভাগমমৃতাযুৰৱাৱৰুন্ধ
আযুষ্যৱেদমনুশাস্ত্যৱতীৰ্য লোকে ॥ ২১ ॥
ৰ্নাম্না নৃণাং পুৰুৰুজাং ৰুজ আশু হন্তি ।
যজ্ঞে চ ভাগমমৃতাযুৰৱাৱৰুন্ধ
আযুষ্যৱেদমনুশাস্ত্যৱতীৰ্য লোকে ॥ ২১ ॥
ক্ষত্ৰং ক্ষযায ৱিধিনোপভৃতং মহাত্মা
ব্ৰহ্মধ্ৰুগুজ্ঝিতপথং নৰকাৰ্তিলিপ্সু ।
উদ্ধন্ত্যসাৱৱনিকণ্টকমুগ্ৰৱীৰ্য-
স্ত্ৰিঃসপ্তকৃত্ৱ উৰুধাৰপৰশ্ৱধেন ॥ ২২ ॥
ব্ৰহ্মধ্ৰুগুজ্ঝিতপথং নৰকাৰ্তিলিপ্সু ।
উদ্ধন্ত্যসাৱৱনিকণ্টকমুগ্ৰৱীৰ্য-
স্ত্ৰিঃসপ্তকৃত্ৱ উৰুধাৰপৰশ্ৱধেন ॥ ২২ ॥
অস্মত্প্ৰসাদসুমুখঃ কলযা কলেশ
ইক্ষ্ৱাকুৱংশ অৱতীৰ্য গুৰোৰ্নিদেশে ।
তিষ্ঠন্ ৱনং সদযিতানুজ আৱিৱেশ
যস্মিন্ ৱিৰুধ্য দশকন্ধৰ আৰ্তিমাৰ্চ্ছত্ ॥ ২৩ ॥
ইক্ষ্ৱাকুৱংশ অৱতীৰ্য গুৰোৰ্নিদেশে ।
তিষ্ঠন্ ৱনং সদযিতানুজ আৱিৱেশ
যস্মিন্ ৱিৰুধ্য দশকন্ধৰ আৰ্তিমাৰ্চ্ছত্ ॥ ২৩ ॥
যস্মা অদাদুদধিৰূঢভযাঙ্গৱেপো
মাৰ্গং সপদ্যৰিপুৰং হৰৱদ্ দিধক্ষোঃ ।
দূৰে সুহৃন্মথিতৰোষসুশোণদৃষ্টযা
তাতপ্যমানমকৰোৰগনক্ৰচক্ৰঃ ॥ ২৪ ॥
মাৰ্গং সপদ্যৰিপুৰং হৰৱদ্ দিধক্ষোঃ ।
দূৰে সুহৃন্মথিতৰোষসুশোণদৃষ্টযা
তাতপ্যমানমকৰোৰগনক্ৰচক্ৰঃ ॥ ২৪ ॥
ৱক্ষঃস্থলস্পৰ্শৰুগ্নমহেন্দ্ৰৱাহ-
দন্তৈৰ্ৱিডম্বিতককুব্জুষ ঊঢহাসম্ ।
সদ্যোঽসুভিঃ সহ ৱিনেষ্যতি দাৰহৰ্তু-
ৰ্ৱিস্ফূৰ্জিতৈৰ্ধনুষ উচ্চৰতোঽধিসৈন্যে ॥ ২৫ ॥
দন্তৈৰ্ৱিডম্বিতককুব্জুষ ঊঢহাসম্ ।
সদ্যোঽসুভিঃ সহ ৱিনেষ্যতি দাৰহৰ্তু-
ৰ্ৱিস্ফূৰ্জিতৈৰ্ধনুষ উচ্চৰতোঽধিসৈন্যে ॥ ২৫ ॥
ভূমেঃ সুৰেতৰৱৰূথৱিমৰ্দিতাযাঃ
ক্লেশৱ্যযায কলযা সিতকৃষ্ণকেশঃ ।
জাতঃ কৰিষ্যতি জনানুপলক্ষ্যমাৰ্গঃ
কৰ্মাণি চাত্মমহিমোপনিবন্ধনানি ॥ ২৬ ॥
ক্লেশৱ্যযায কলযা সিতকৃষ্ণকেশঃ ।
জাতঃ কৰিষ্যতি জনানুপলক্ষ্যমাৰ্গঃ
কৰ্মাণি চাত্মমহিমোপনিবন্ধনানি ॥ ২৬ ॥
তোকেন জীৱহৰণং যদুলূকিকাযা-
স্ত্ৰৈমাসিকস্য চ পদা শকটোঽপৱৃত্তঃ ।
যদ্ ৰিঙ্গতান্তৰগতেন দিৱিস্পৃশোৰ্ৱা
উন্মূলনং ত্ৱিতৰথাৰ্জুনযোৰ্ন ভাৱ্যম্ ॥ ২৭ ॥
স্ত্ৰৈমাসিকস্য চ পদা শকটোঽপৱৃত্তঃ ।
যদ্ ৰিঙ্গতান্তৰগতেন দিৱিস্পৃশোৰ্ৱা
উন্মূলনং ত্ৱিতৰথাৰ্জুনযোৰ্ন ভাৱ্যম্ ॥ ২৭ ॥
যদ্ ৱৈ ৱ্ৰজে ৱ্ৰজপশূন্ ৱিষতোযপীতান্
পালাংস্ত্ৱজীৱযদনুগ্ৰহদৃষ্টিৱৃষ্টযা ।
তচ্ছুদ্ধযেঽতিৱিষৱীৰ্যৱিলোলজিহ্ৱ-
মুচ্চাটযিষ্যদুৰগং ৱিহৰন্ হ্ৰদিন্যাম্ ॥ ২৮ ॥
পালাংস্ত্ৱজীৱযদনুগ্ৰহদৃষ্টিৱৃষ্টযা ।
তচ্ছুদ্ধযেঽতিৱিষৱীৰ্যৱিলোলজিহ্ৱ-
মুচ্চাটযিষ্যদুৰগং ৱিহৰন্ হ্ৰদিন্যাম্ ॥ ২৮ ॥
তত্ কৰ্ম দিৱ্যমিৱ যন্নিশি নিঃশযানং
দাৱাগ্নিনা শুচিৱনে পৰিদহ্যমানে ।
উন্নেষ্যতি ৱ্ৰজমতোঽৱসিতান্তকালং
নেত্ৰে পিধাপ্য সবলোঽনধিগম্যৱীৰ্যঃ ॥ ২৯ ॥
দাৱাগ্নিনা শুচিৱনে পৰিদহ্যমানে ।
উন্নেষ্যতি ৱ্ৰজমতোঽৱসিতান্তকালং
নেত্ৰে পিধাপ্য সবলোঽনধিগম্যৱীৰ্যঃ ॥ ২৯ ॥
গৃহ্ণীত যদ্ যদুপবন্ধমমুষ্য মাতা
শুল্বং সুতস্য ন তু তত্ তদমুষ্য মাতি ।
যজ্জৃম্ভতোঽস্য ৱদনে ভুৱনানি গোপী
সংৱীক্ষ্য শঙ্কিতমনাঃ প্ৰতিবোধিতাসীত্ ॥ ৩০ ॥
শুল্বং সুতস্য ন তু তত্ তদমুষ্য মাতি ।
যজ্জৃম্ভতোঽস্য ৱদনে ভুৱনানি গোপী
সংৱীক্ষ্য শঙ্কিতমনাঃ প্ৰতিবোধিতাসীত্ ॥ ৩০ ॥
নন্দং চ মোক্ষ্যতি ভযাদ্ ৱৰুণস্য পাশাদ্
গোপান্ বিলেষু পিহিতান্ মযসূনুনা চ ।
অহ্ন্যাপৃতং নিশি শযানমতিশ্ৰমেণ
লোকং ৱিকুণ্ঠমুপনেষ্যতি গোকুলং স্ম ॥ ৩১ ॥
গোপান্ বিলেষু পিহিতান্ মযসূনুনা চ ।
অহ্ন্যাপৃতং নিশি শযানমতিশ্ৰমেণ
লোকং ৱিকুণ্ঠমুপনেষ্যতি গোকুলং স্ম ॥ ৩১ ॥
গোপৈৰ্মখে প্ৰতিহতে ৱ্ৰজৱিপ্লৱায
দেৱেঽভিৱৰ্ষতি পশূন্ কৃপযা ৰিৰক্ষুঃ ।
ধৰ্তোচ্ছিলীন্ধ্ৰমিৱ সপ্তদিনানি সপ্ত-
ৱৰ্ষো মহীধ্ৰমনঘৈককৰে সলীলম্ ॥ ৩২ ॥
দেৱেঽভিৱৰ্ষতি পশূন্ কৃপযা ৰিৰক্ষুঃ ।
ধৰ্তোচ্ছিলীন্ধ্ৰমিৱ সপ্তদিনানি সপ্ত-
ৱৰ্ষো মহীধ্ৰমনঘৈককৰে সলীলম্ ॥ ৩২ ॥
ক্ৰীডন্ ৱনে নিশি নিশাকৰৰশ্মিগৌৰ্যাং
ৰাসোন্মুখঃ কলপদাযতমূৰ্চ্ছিতেন ।
উদ্দীপিতস্মৰৰুজাং ৱ্ৰজভৃদ্ৱধূনাং
হৰ্তুৰ্হৰিষ্যতি শিৰো ধনদানুগস্য ॥ ৩৩ ॥
ৰাসোন্মুখঃ কলপদাযতমূৰ্চ্ছিতেন ।
উদ্দীপিতস্মৰৰুজাং ৱ্ৰজভৃদ্ৱধূনাং
হৰ্তুৰ্হৰিষ্যতি শিৰো ধনদানুগস্য ॥ ৩৩ ॥
যে চ প্ৰলম্বখৰদৰ্দুৰকেশ্যৰিষ্ট-
মল্লেভকংসযৱনাঃ কপিপৌণ্ড্ৰকাদ্যাঃ ।
অন্যে চ শাল্ৱকুজবল্ৱলদন্তৱক্ৰ-
সপ্তোক্ষশম্বৰৱিদূৰথৰুক্মিমুখ্যাঃ ॥ ৩৪ ॥
মল্লেভকংসযৱনাঃ কপিপৌণ্ড্ৰকাদ্যাঃ ।
অন্যে চ শাল্ৱকুজবল্ৱলদন্তৱক্ৰ-
সপ্তোক্ষশম্বৰৱিদূৰথৰুক্মিমুখ্যাঃ ॥ ৩৪ ॥
যে ৱা মৃধে সমিতিশালিন আত্তচাপাঃ
কাম্বোজমত্স্যকুৰুসৃঞ্জযকৈকযাদ্যাঃ ।
যাস্যন্ত্যদৰ্শনমলং বলপাৰ্থভীম-
ৱ্যাজাহ্ৱযেন হৰিণা নিলযং তদীযম্ ॥ ৩৫ ॥
কাম্বোজমত্স্যকুৰুসৃঞ্জযকৈকযাদ্যাঃ ।
যাস্যন্ত্যদৰ্শনমলং বলপাৰ্থভীম-
ৱ্যাজাহ্ৱযেন হৰিণা নিলযং তদীযম্ ॥ ৩৫ ॥
কালেন মীলিতধিযামৱমৃশ্য নৃণাং
স্তোকাযুষাং স্ৱনিগমো বত দূৰপাৰঃ ।
আৱিৰ্হিতস্ত্ৱনুযুগং স হি সত্যৱত্যাং
ৱেদদ্ৰুমং ৱিটপশো ৱিভজিষ্যতি স্ম ॥ ৩৬ ॥
স্তোকাযুষাং স্ৱনিগমো বত দূৰপাৰঃ ।
আৱিৰ্হিতস্ত্ৱনুযুগং স হি সত্যৱত্যাং
ৱেদদ্ৰুমং ৱিটপশো ৱিভজিষ্যতি স্ম ॥ ৩৬ ॥
দেৱদ্ৱিষাং নিগমৱৰ্ত্মনি নিষ্ঠিতানাং
পূৰ্ভিৰ্মযেন ৱিহিতাভিৰদৃশ্যতূৰ্ভিঃ ।
লোকান্ ঘ্নতাং মতিৱিমোহমতিপ্ৰলোভং
ৱেষং ৱিধায বহু ভাষ্যত ঔপধৰ্ম্যম্ ॥ ৩৭ ॥
পূৰ্ভিৰ্মযেন ৱিহিতাভিৰদৃশ্যতূৰ্ভিঃ ।
লোকান্ ঘ্নতাং মতিৱিমোহমতিপ্ৰলোভং
ৱেষং ৱিধায বহু ভাষ্যত ঔপধৰ্ম্যম্ ॥ ৩৭ ॥
যৰ্হ্যালযেষ্ৱপি সতাং ন হৰেঃ কথাঃ স্যুঃ
পাষণ্ডিনো দ্ৱিজজনা ৱৃষলা নৃদেৱাঃ ।
স্ৱাহা স্ৱধা ৱষডিতি স্ম গিৰো ন যত্ৰ
শাস্তা ভৱিষ্যতি কলেৰ্ভগৱান্ যুগান্তে ॥ ৩৮ ॥
পাষণ্ডিনো দ্ৱিজজনা ৱৃষলা নৃদেৱাঃ ।
স্ৱাহা স্ৱধা ৱষডিতি স্ম গিৰো ন যত্ৰ
শাস্তা ভৱিষ্যতি কলেৰ্ভগৱান্ যুগান্তে ॥ ৩৮ ॥
সৰ্গে তপোঽহমৃষযো নৱ যে প্ৰজেশাঃ
স্থানেঽথ ধৰ্মমখমন্ৱমৰাৱনীশাঃ ।
অন্তে ত্ৱধৰ্মহৰমন্যুৱশাসুৰাদ্যা
মাযাৱিভূতয ইমাঃ পুৰুশক্তিভাজঃ ॥ ৩৯ ॥
স্থানেঽথ ধৰ্মমখমন্ৱমৰাৱনীশাঃ ।
অন্তে ত্ৱধৰ্মহৰমন্যুৱশাসুৰাদ্যা
মাযাৱিভূতয ইমাঃ পুৰুশক্তিভাজঃ ॥ ৩৯ ॥
ৱিষ্ণোৰ্নু ৱীৰ্যগণনাং কতমোঽৰ্হতীহ
যঃ পাৰ্থিৱান্যপি কৱিৰ্ৱিমমে ৰজাংসি ।
চস্কম্ভ যঃ স্ৱৰহসাস্খলতা ত্ৰিপৃষ্ঠং
যস্মাত্ ত্ৰিসাম্যসদনাদুৰুকম্পযানম্ ॥ ৪০ ॥
যঃ পাৰ্থিৱান্যপি কৱিৰ্ৱিমমে ৰজাংসি ।
চস্কম্ভ যঃ স্ৱৰহসাস্খলতা ত্ৰিপৃষ্ঠং
যস্মাত্ ত্ৰিসাম্যসদনাদুৰুকম্পযানম্ ॥ ৪০ ॥
নান্তং ৱিদাম্যহমমী মুনযোঽগ্ৰজাস্তে
মাযাবলস্য পুৰুষস্য কুতোঽৱৰা যে ।
গাযন্ গুণান্ দশশতানন আদিদেৱঃ
শেষোঽধুনাপি সমৱস্যতি নাস্য পাৰম্ ॥ ৪১ ॥
মাযাবলস্য পুৰুষস্য কুতোঽৱৰা যে ।
গাযন্ গুণান্ দশশতানন আদিদেৱঃ
শেষোঽধুনাপি সমৱস্যতি নাস্য পাৰম্ ॥ ৪১ ॥
যেষাং স এষ ভগৱান্ দযযেদনন্তঃ
সৰ্ৱাত্মনাশ্ৰিতপদো যদি নিৰ্ৱ্যলীকম্ ।
তে দুস্তৰামতিতৰন্তি চ দেৱমাযাং
নৈষাং মমাহমিতি ধীঃ শ্ৱশৃগালভক্ষ্যে ॥ ৪২ ॥
সৰ্ৱাত্মনাশ্ৰিতপদো যদি নিৰ্ৱ্যলীকম্ ।
তে দুস্তৰামতিতৰন্তি চ দেৱমাযাং
নৈষাং মমাহমিতি ধীঃ শ্ৱশৃগালভক্ষ্যে ॥ ৪২ ॥
ৱেদাহমঙ্গ পৰমস্য হি যোগমাযাং
যূযং ভৱশ্চ ভগৱানথ দৈত্যৱৰ্যঃ ।
পত্নী মনোঃ স চ মনুশ্চ তদাত্মজাশ্চ
প্ৰাচীনবৰ্হিৰ্ঋভুৰঙ্গ উত ধ্ৰুৱশ্চ ॥ ৪৩ ॥
যূযং ভৱশ্চ ভগৱানথ দৈত্যৱৰ্যঃ ।
পত্নী মনোঃ স চ মনুশ্চ তদাত্মজাশ্চ
প্ৰাচীনবৰ্হিৰ্ঋভুৰঙ্গ উত ধ্ৰুৱশ্চ ॥ ৪৩ ॥
ইক্ষ্ৱাকুৰৈলমুচুকুন্দৱিদেহগাধি-
ৰঘ্ৱম্বৰীষসগৰা গযনাহুষাদ্যাঃ ।
মান্ধাত্ৰলৰ্কশতধন্ৱনুৰন্তিদেৱা
দেৱৱ্ৰতো বলিৰমূৰ্ত্তৰযো দিলীপঃ ॥ ৪৪ ॥
ৰঘ্ৱম্বৰীষসগৰা গযনাহুষাদ্যাঃ ।
মান্ধাত্ৰলৰ্কশতধন্ৱনুৰন্তিদেৱা
দেৱৱ্ৰতো বলিৰমূৰ্ত্তৰযো দিলীপঃ ॥ ৪৪ ॥
সৌভৰ্যুতঙ্কশিবিদেৱলপিপ্পলাদ-
সাৰস্ৱতোদ্ধৱপৰাশৰভূৰিষেণাঃ ।
যেঽন্যে ৱিভীষণহনূমদুপেন্দ্ৰদত্ত-
পাৰ্থাৰ্ষ্টিষেণৱিদুৰশ্ৰুতদেৱৱৰ্যাঃ ॥ ৪৫ ॥
সাৰস্ৱতোদ্ধৱপৰাশৰভূৰিষেণাঃ ।
যেঽন্যে ৱিভীষণহনূমদুপেন্দ্ৰদত্ত-
পাৰ্থাৰ্ষ্টিষেণৱিদুৰশ্ৰুতদেৱৱৰ্যাঃ ॥ ৪৫ ॥
তে ৱৈ ৱিদন্ত্যতিতৰন্তি চ দেৱমাযাং
স্ত্ৰীশূদ্ৰহূণশবৰা অপি পাপজীৱাঃ ।
যদ্যদ্ভুতক্ৰমপৰাযণশীলশিক্ষা-
স্তিৰ্যগ্জনা অপি কিমু শ্ৰুতধাৰণা যে ॥ ৪৬ ॥
স্ত্ৰীশূদ্ৰহূণশবৰা অপি পাপজীৱাঃ ।
যদ্যদ্ভুতক্ৰমপৰাযণশীলশিক্ষা-
স্তিৰ্যগ্জনা অপি কিমু শ্ৰুতধাৰণা যে ॥ ৪৬ ॥
শশ্ৱত্ প্ৰশান্তমভযং প্ৰতিবোধমাত্ৰং
শুদ্ধং সমং সদসতঃ পৰমাত্মতত্ত্ৱম্ ।
শব্দো ন যত্ৰ পুৰুকাৰকৱান্ ক্ৰিযাৰ্থো
মাযা পৰৈত্যভিমুখে চ ৱিলজ্জমানা
তদ্ ৱৈ পদং ভগৱতঃ পৰমস্য পুংসো
ব্ৰহ্মেতি যদ্ ৱিদুৰজস্ৰসুখং ৱিশোকম্ ॥ ৪৭ ॥
শুদ্ধং সমং সদসতঃ পৰমাত্মতত্ত্ৱম্ ।
শব্দো ন যত্ৰ পুৰুকাৰকৱান্ ক্ৰিযাৰ্থো
মাযা পৰৈত্যভিমুখে চ ৱিলজ্জমানা
তদ্ ৱৈ পদং ভগৱতঃ পৰমস্য পুংসো
ব্ৰহ্মেতি যদ্ ৱিদুৰজস্ৰসুখং ৱিশোকম্ ॥ ৪৭ ॥
সধ্ৰযঙ্ নিযম্য যতযো যমকৰ্তহেতিং ।
জহ্যুঃ স্ৱৰাডিৱ নিপানখনিত্ৰমিন্দ্ৰঃ ॥ ৪৮ ॥
জহ্যুঃ স্ৱৰাডিৱ নিপানখনিত্ৰমিন্দ্ৰঃ ॥ ৪৮ ॥
স শ্ৰেযসামপি ৱিভুৰ্ভগৱান্ যতোঽস্য
ভাৱস্ৱভাৱৱিহিতস্য সতঃ প্ৰসিদ্ধিঃ ।
দেহে স্ৱধাতুৱিগমেঽনুৱিশীৰ্যমাণে
ৱ্যোমেৱ তত্ৰ পুৰুষো ন ৱিশীৰ্যতেঽজঃ ॥ ৪৯ ॥
ভাৱস্ৱভাৱৱিহিতস্য সতঃ প্ৰসিদ্ধিঃ ।
দেহে স্ৱধাতুৱিগমেঽনুৱিশীৰ্যমাণে
ৱ্যোমেৱ তত্ৰ পুৰুষো ন ৱিশীৰ্যতেঽজঃ ॥ ৪৯ ॥
সোঽযং তেঽভিহিতস্তাত ভগৱান্ ৱিশ্ৱভাৱনঃ ।
সমাসেন হৰেৰ্নান্যদন্যস্মাত্ সদসচ্চ যত্ ॥ ৫০ ॥
সমাসেন হৰেৰ্নান্যদন্যস্মাত্ সদসচ্চ যত্ ॥ ৫০ ॥
ইদং ভাগৱতং নাম যন্মে ভগৱতোদিতম্ ।
সংগ্ৰহোঽযং ৱিভূতীনাং ত্ৱমেতদ্ ৱিপুলীকুৰু ॥ ৫১ ॥
সংগ্ৰহোঽযং ৱিভূতীনাং ত্ৱমেতদ্ ৱিপুলীকুৰু ॥ ৫১ ॥
যথা হৰৌ ভগৱতি নৃণাং ভক্তিৰ্ভৱিষ্যতি ।
সৰ্ৱাত্মন্যখিলাধাৰে ইতি সঙ্কল্প্য ৱৰ্ণয ॥ ৫২ ॥
সৰ্ৱাত্মন্যখিলাধাৰে ইতি সঙ্কল্প্য ৱৰ্ণয ॥ ৫২ ॥
মাযাং ৱৰ্ণযতোঽমুষ্য ঈশ্ৱৰস্যানুমোদতঃ ।
শৃণ্ৱতঃ শ্ৰদ্ধযা নিত্যং মাযযাত্মা ন মুহ্যতি ॥ ৫৩ ॥
শৃণ্ৱতঃ শ্ৰদ্ধযা নিত্যং মাযযাত্মা ন মুহ্যতি ॥ ৫৩ ॥