ଵିଦୁର ଉଵାଚ
ଅନ୍ତର୍ହିତେ ଭଗଵତି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ।
ପ୍ରଜାଃ ସସର୍ଜ କତିଧା ଦୈହିକୀର୍ମାନସୀର୍ଵିଭୁଃ ॥ ୧ ॥
ଅନ୍ତର୍ହିତେ ଭଗଵତି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ।
ପ୍ରଜାଃ ସସର୍ଜ କତିଧା ଦୈହିକୀର୍ମାନସୀର୍ଵିଭୁଃ ॥ ୧ ॥
ଯେ ଚ ମେ ଭଗଵନ୍ ପୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯର୍ଥା ବହୁଵିତ୍ତମ ।
ତାନ୍ ଵଦସ୍ଵାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଛିନ୍ଧି ନଃ ସର୍ଵସଂଶଯାନ୍ ॥ ୨ ॥
ତାନ୍ ଵଦସ୍ଵାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଛିନ୍ଧି ନଃ ସର୍ଵସଂଶଯାନ୍ ॥ ୨ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ସଞ୍ଚୋଦିତସ୍ତେନ କ୍ଷତ୍ତ୍ରା କୌଷାରଵିର୍ମୁନିଃ ।
ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରତ୍ଯାହ ତାନ୍ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ହୃଦିସ୍ଥାନଥ ଭାର୍ଗଵ ॥ ୩ ॥
ଏଵଂ ସଞ୍ଚୋଦିତସ୍ତେନ କ୍ଷତ୍ତ୍ରା କୌଷାରଵିର୍ମୁନିଃ ।
ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରତ୍ଯାହ ତାନ୍ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ହୃଦିସ୍ଥାନଥ ଭାର୍ଗଵ ॥ ୩ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଵିରିଞ୍ଚୋଽପି ତଥା ଚକ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଶତଂ ତପଃ ।
ଆତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମାନମାଵେଶ୍ଯ ଯଥାହ ଭଗଵାନଜଃ ॥ ୪ ॥
ଵିରିଞ୍ଚୋଽପି ତଥା ଚକ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଶତଂ ତପଃ ।
ଆତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମାନମାଵେଶ୍ଯ ଯଥାହ ଭଗଵାନଜଃ ॥ ୪ ॥
ତଦ୍ଵିଲୋକ୍ଯାବ୍ଜସମ୍ଭୂତୋ ଵାଯୁନା ଯଦଧିଷ୍ଠିତଃ ।
ପଦ୍ମମମ୍ଭଶ୍ଚ ତତ୍କାଲକୃତଵୀର୍ଯେଣ କମ୍ପିତମ୍ ॥ ୫ ॥
ପଦ୍ମମମ୍ଭଶ୍ଚ ତତ୍କାଲକୃତଵୀର୍ଯେଣ କମ୍ପିତମ୍ ॥ ୫ ॥
ତପସା ହ୍ଯେଧମାନେନ ଵିଦ୍ଯଯା ଚାତ୍ମସଂସ୍ଥଯା ।
ଵିଵୃଦ୍ଧଵିଜ୍ଞାନବଲୋ ନ୍ଯପାଦ୍ ଵାଯୁଂ ସହାମ୍ଭସା ॥ ୬ ॥
ଵିଵୃଦ୍ଧଵିଜ୍ଞାନବଲୋ ନ୍ଯପାଦ୍ ଵାଯୁଂ ସହାମ୍ଭସା ॥ ୬ ॥
ତଦ୍ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିଯଦ୍ଵ୍ଯାପି ପୁଷ୍କରଂ ଯଦଧିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ଅନେନ ଲୋକାନ୍ ପ୍ରାଗ୍ଲୀନାନ୍ କଲ୍ପିତାସ୍ମୀତ୍ଯଚିନ୍ତଯତ୍ ॥ ୭ ॥
ଅନେନ ଲୋକାନ୍ ପ୍ରାଗ୍ଲୀନାନ୍ କଲ୍ପିତାସ୍ମୀତ୍ଯଚିନ୍ତଯତ୍ ॥ ୭ ॥
ପଦ୍ମକୋଶଂ ତଦାଵିଶ୍ଯ ଭଗଵତ୍କର୍ମଚୋଦିତଃ ।
ଏକଂ ଵ୍ଯଭାଙ୍କ୍ଷୀଦୁରୁଧା ତ୍ରିଧା ଭାଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିସପ୍ତଧା ॥ ୮ ॥
ଏକଂ ଵ୍ଯଭାଙ୍କ୍ଷୀଦୁରୁଧା ତ୍ରିଧା ଭାଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିସପ୍ତଧା ॥ ୮ ॥
ଏତାଵାଞ୍ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାଭେଦଃ ସମାହୃତଃ ।
ଧର୍ମସ୍ଯ ହ୍ଯନିମିତ୍ତସ୍ଯ ଵିପାକଃ ପରମେଷ୍ଠ୍ଯସୌ ॥ ୯ ॥
ଧର୍ମସ୍ଯ ହ୍ଯନିମିତ୍ତସ୍ଯ ଵିପାକଃ ପରମେଷ୍ଠ୍ଯସୌ ॥ ୯ ॥
ଵିଦୁର ଉଵାଚ
ଯଥାତ୍ଥ ବହୁରୂପସ୍ଯ ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ।
କାଲାଖ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଥା ଵର୍ଣଯ ନଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୦ ॥
ଯଥାତ୍ଥ ବହୁରୂପସ୍ଯ ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ।
କାଲାଖ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଥା ଵର୍ଣଯ ନଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୦ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଗୁଣଵ୍ଯତିକରାକାରୋ ନିର୍ଵିଶେଷୋଽପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ।
ପୁରୁଷସ୍ତଦୁପାଦାନମାତ୍ମାନଂ ଲୀଲଯାସୃଜତ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଗୁଣଵ୍ଯତିକରାକାରୋ ନିର୍ଵିଶେଷୋଽପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ।
ପୁରୁଷସ୍ତଦୁପାଦାନମାତ୍ମାନଂ ଲୀଲଯାସୃଜତ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଵିଶ୍ଵଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମତନ୍ମାତ୍ରଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା ।
ଈଶ୍ଵରେଣ ପରିଚ୍ଛିନ୍ନଂ କାଲେନାଵ୍ଯକ୍ତମୂର୍ତିନା ॥ ୧୨ ॥
ଈଶ୍ଵରେଣ ପରିଚ୍ଛିନ୍ନଂ କାଲେନାଵ୍ଯକ୍ତମୂର୍ତିନା ॥ ୧୨ ॥
ଯଥେଦାନୀଂ ତଥାଗ୍ରେ ଚ ପଶ୍ଚାଦପ୍ଯେତଦୀଦୃଶମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ସର୍ଗୋ ନଵଵିଧସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାକୃତୋ ଵୈକୃତସ୍ତୁ ଯଃ ।
କାଲଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣୈରସ୍ଯ ତ୍ରିଵିଧଃ ପ୍ରତିସଂକ୍ରମଃ ॥ ୧୪ ॥
କାଲଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣୈରସ୍ଯ ତ୍ରିଵିଧଃ ପ୍ରତିସଂକ୍ରମଃ ॥ ୧୪ ॥
ଆଦ୍ଯସ୍ତୁ ମହତଃ ସର୍ଗୋ ଗୁଣଵୈଷମ୍ଯମାତ୍ମନଃ ।
ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତ୍ଵହମୋ ଯତ୍ର ଦ୍ରଵ୍ଯଜ୍ଞାନକ୍ରିଯୋଦଯଃ ॥ ୧୫ ॥
ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତ୍ଵହମୋ ଯତ୍ର ଦ୍ରଵ୍ଯଜ୍ଞାନକ୍ରିଯୋଦଯଃ ॥ ୧୫ ॥
ଭୂତସର୍ଗସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ତନ୍ମାତ୍ରୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଶକ୍ତିମାନ୍ ।
ଚତୁର୍ଥ ଐନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସର୍ଗୋ ଯସ୍ତୁ ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାତ୍ମକଃ ॥ ୧୬ ॥
ଚତୁର୍ଥ ଐନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସର୍ଗୋ ଯସ୍ତୁ ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାତ୍ମକଃ ॥ ୧୬ ॥
ଵୈକାରିକୋ ଦେଵସର୍ଗଃ ପଞ୍ଚମୋ ଯନ୍ମଯଂ ମନଃ ।
ପଷ୍ଠସ୍ତୁ ତମସଃ ସର୍ଗୋ ଯସ୍ତ୍ଵବୁଦ୍ଧିକୃତଃ ପ୍ରଭୋଃ ॥ ୧୭ ॥
ପଷ୍ଠସ୍ତୁ ତମସଃ ସର୍ଗୋ ଯସ୍ତ୍ଵବୁଦ୍ଧିକୃତଃ ପ୍ରଭୋଃ ॥ ୧୭ ॥
ଷଡିମେ ପ୍ରାକୃତାଃ ସର୍ଗା ଵୈକୃତାନପି ମେ ଶୃଣୁ ।
ରଜୋଭାଜୋ ଭଗଵତୋ ଲୀଲେଯଂ ହରିମେଧସଃ ॥ ୧୮ ॥
ରଜୋଭାଜୋ ଭଗଵତୋ ଲୀଲେଯଂ ହରିମେଧସଃ ॥ ୧୮ ॥
ସପ୍ତମୋ ମୁଖ୍ଯସର୍ଗସ୍ତୁ ଷଙ୍ଵିଧସ୍ତସ୍ଥୁଷାଂ ଚ ଯଃ ।
ଵନସ୍ପତ୍ଯୋଷଧିଲତାତ୍ଵକ୍ସାରା ଵୀରୁଧୋ ଦ୍ରୁମାଃ ॥ ୧୯ ॥
ଵନସ୍ପତ୍ଯୋଷଧିଲତାତ୍ଵକ୍ସାରା ଵୀରୁଧୋ ଦ୍ରୁମାଃ ॥ ୧୯ ॥
ଉତ୍ସ୍ରୋତସସ୍ତମଃପ୍ରାଯା ଅନ୍ତଃସ୍ପର୍ଶା ଵିଶେଷିଣଃ ॥ ୨୦ ॥
ତିରଶ୍ଚାମଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ସୋଽଷ୍ଟାଵିଂଶଦ୍ଵିଧୋ ମତଃ ।
ଅଵିଦୋ ଭୂରିତମସୋ ଘ୍ରାଣଜ୍ଞା ହ୍ଯଦ୍ଯଵେଦିନଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅଵିଦୋ ଭୂରିତମସୋ ଘ୍ରାଣଜ୍ଞା ହ୍ଯଦ୍ଯଵେଦିନଃ ॥ ୨୧ ॥
ଗୌରଜୋ ମହିଷଃ କୃଷ୍ଣଃ ସୂକରୋ ଗଵଯୋ ରୁରୁଃ ।
ଦ୍ଵିଶଫାଃ ପଶଵଶ୍ଚେମେ ଅଵିରୁଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ସତ୍ତମ ॥ ୨୨ ॥
ଦ୍ଵିଶଫାଃ ପଶଵଶ୍ଚେମେ ଅଵିରୁଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ସତ୍ତମ ॥ ୨୨ ॥
ଖରୋଽଶ୍ଵୋଽଶ୍ଵତରୋ ଗୌରଃ ଶରଭଶ୍ଚମରୀ ତଥା ।
ଏତେ ଚୈକଶଫାଃ କ୍ଷତ୍ତଃ ଶୃଣୁ ପଞ୍ଚନଖାନ୍ ପଶୂନ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଏତେ ଚୈକଶଫାଃ କ୍ଷତ୍ତଃ ଶୃଣୁ ପଞ୍ଚନଖାନ୍ ପଶୂନ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଶ୍ଵା ସୃଗାଲୋ ଵୃକୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ମାର୍ଜାରଃ ଶଶଶଲ୍ଲକୌ ।
ସିଂହଃ କପିର୍ଗଜଃ କୂର୍ମୋ ଗୋଧା ଚ ମକରାଦଯଃ ॥ ୨୪ ॥
ସିଂହଃ କପିର୍ଗଜଃ କୂର୍ମୋ ଗୋଧା ଚ ମକରାଦଯଃ ॥ ୨୪ ॥
କଙ୍କଗୃଧବକଶ୍ଯେନଭାସଭଲ୍ଲୂକବର୍ହିଣଃ ।
ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵକାକୋଲୂକାଦଯଃ ଖଗାଃ ॥ ୨୫ ॥
ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵକାକୋଲୂକାଦଯଃ ଖଗାଃ ॥ ୨୫ ॥
ଅର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ନଵମଃ କ୍ଷତ୍ତରେକଵିଧୋ ନୃଣାମ୍ ।
ରଜୋଽଧିକାଃ କର୍ମପରା ଦୁଃଖେ ଚ ସୁଖମାନିନଃ ॥ ୨୬ ॥
ରଜୋଽଧିକାଃ କର୍ମପରା ଦୁଃଖେ ଚ ସୁଖମାନିନଃ ॥ ୨୬ ॥
ଵୈକୃତାସ୍ରଯ ଏଵୈତେ ଦେଵସର୍ଗଶ୍ଚ ସତ୍ତମ ।
ଵୈକାରିକସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୌମାରସ୍ତୂଭଯାତ୍ମକଃ ॥ ୨୭ ॥
ଵୈକାରିକସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୌମାରସ୍ତୂଭଯାତ୍ମକଃ ॥ ୨୭ ॥
ଦେଵସର୍ଗଶ୍ଚାଷ୍ଟଵିଧୋ ଵିବୁଧାଃ ପିତରୋଽସୁରାଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ସିଦ୍ଧା ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ଚାରଣାଃ ॥ ୨୮ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ସିଦ୍ଧା ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ଚାରଣାଃ ॥ ୨୮ ॥
ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚାଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯାଧ୍ରାଃ କିନ୍ନରାଦଯଃ ।
ଦଶୈତେ ଵିଦୁରାଖ୍ଯାତାଃ ସର୍ଗାସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵସୃକ୍କୃତାଃ ॥ ୨୯ ॥
ଦଶୈତେ ଵିଦୁରାଖ୍ଯାତାଃ ସର୍ଗାସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵସୃକ୍କୃତାଃ ॥ ୨୯ ॥
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଂଶାନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଚ ।
ଏଵଂ ରଜଃପ୍ଲୁତଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କଲ୍ପାଦିଷ୍ଵାତ୍ମଭୂର୍ହରିଃ ।
ସୃଜତ୍ଯମୋଘସଙ୍କଲ୍ପ ଆତ୍ମୈଵାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୩୦ ॥
ଏଵଂ ରଜଃପ୍ଲୁତଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କଲ୍ପାଦିଷ୍ଵାତ୍ମଭୂର୍ହରିଃ ।
ସୃଜତ୍ଯମୋଘସଙ୍କଲ୍ପ ଆତ୍ମୈଵାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୩୦ ॥