બ્રહ્મોવાચ
ઇતિ તદ્ ગૃણતાં તેષાં મુનીનાં યોગધર્મિણામ્ ।
પ્રતિનન્દ્ય જગાદેદં વિકુણ્ઠનિલયો વિભુઃ ॥ ૧ ॥
ઇતિ તદ્ ગૃણતાં તેષાં મુનીનાં યોગધર્મિણામ્ ।
પ્રતિનન્દ્ય જગાદેદં વિકુણ્ઠનિલયો વિભુઃ ॥ ૧ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
એતૌ તૌ પાર્ષદૌ મહ્યં જયો વિજય એવ ચ ।
કદર્થીકૃત્ય માં યદ્વો બહ્વક્રાતામતિક્રમમ્ ॥ ૨ ॥
એતૌ તૌ પાર્ષદૌ મહ્યં જયો વિજય એવ ચ ।
કદર્થીકૃત્ય માં યદ્વો બહ્વક્રાતામતિક્રમમ્ ॥ ૨ ॥
યસ્ત્વેતયોર્ધૃતો દણ્ડો ભવદ્ભિર્મામનુવ્રતૈઃ ।
સ એવાનુમતોઽસ્માભિર્મુનયો દેવહેલનાત્ ॥ ૩ ॥
સ એવાનુમતોઽસ્માભિર્મુનયો દેવહેલનાત્ ॥ ૩ ॥
તદ્વઃ પ્રસાદયામ્યદ્ય બ્રહ્મ દૈવં પરં હિ મે ।
તદ્ધીત્યાત્મકૃતં મન્યે યત્સ્વપુમ્ભિરસત્કૃતાઃ ॥ ૪ ॥
તદ્ધીત્યાત્મકૃતં મન્યે યત્સ્વપુમ્ભિરસત્કૃતાઃ ॥ ૪ ॥
યન્નામાનિ ચ ગૃહ્ણાતિ લોકો ભૃત્યે કૃતાગસિ ।
સોઽસાધુવાદસ્તત્કીર્તિં હન્તિ ત્વચમિવામયઃ ॥ ૫ ॥
સોઽસાધુવાદસ્તત્કીર્તિં હન્તિ ત્વચમિવામયઃ ॥ ૫ ॥
યસ્યામૃતામલયશઃશ્રવણાવગાહઃ
સદ્યઃ પુનાતિ જગદાશ્વપચાદ્વિકુણ્ઠઃ ।
સોઽહં ભવદ્ભય ઉપલબ્ધસુતીર્થકીર્તિ-
શ્છિન્દ્યાં સ્વબાહુમપિ વઃ પ્રતિકૂલવૃત્તિમ્ ॥ ૬ ॥
સદ્યઃ પુનાતિ જગદાશ્વપચાદ્વિકુણ્ઠઃ ।
સોઽહં ભવદ્ભય ઉપલબ્ધસુતીર્થકીર્તિ-
શ્છિન્દ્યાં સ્વબાહુમપિ વઃ પ્રતિકૂલવૃત્તિમ્ ॥ ૬ ॥
યત્સેવયા ચરણપદ્મપવિત્રરેણું
સદ્યઃક્ષતાખિલમલં પ્રતિલબ્ધશીલમ્ ।
ન શ્રીર્વિરક્તમપિ માં વિજહાતિ યસ્યાઃ
પ્રેક્ષાલવાર્થ ઇતરે નિયમાન્ વહન્તિ ॥ ૭ ॥
સદ્યઃક્ષતાખિલમલં પ્રતિલબ્ધશીલમ્ ।
ન શ્રીર્વિરક્તમપિ માં વિજહાતિ યસ્યાઃ
પ્રેક્ષાલવાર્થ ઇતરે નિયમાન્ વહન્તિ ॥ ૭ ॥
નાહં તથાદ્મિ યજમાનહવિર્વિતાને
શ્ચ્યોતદ્ઘૃતપ્લુતમદન્ હુતભુઙ્મુખેન ।
યદ્બ્રાહ્મણસ્ય મુખતશ્ચરતોઽનુઘાસં
તુષ્ટસ્ય મય્યવહિતૈર્નિજકર્મપાકૈઃ ॥ ૮ ॥
શ્ચ્યોતદ્ઘૃતપ્લુતમદન્ હુતભુઙ્મુખેન ।
યદ્બ્રાહ્મણસ્ય મુખતશ્ચરતોઽનુઘાસં
તુષ્ટસ્ય મય્યવહિતૈર્નિજકર્મપાકૈઃ ॥ ૮ ॥
યેષાં બિભર્મ્યહમખણ્ડવિકુણ્ઠયોગ-
માયાવિભૂતિરમલાઙ્ઘ્રિ રજઃ કિરીટૈઃ ।
વિપ્રાંસ્તુ કો ન વિષહેત યદર્હણામ્ભઃ
સદ્યઃ પુનાતિ સહચન્દ્રલલામલોકાન્ ॥ ૯ ॥
માયાવિભૂતિરમલાઙ્ઘ્રિ રજઃ કિરીટૈઃ ।
વિપ્રાંસ્તુ કો ન વિષહેત યદર્હણામ્ભઃ
સદ્યઃ પુનાતિ સહચન્દ્રલલામલોકાન્ ॥ ૯ ॥
યે મે તનૂર્દ્વિજવરાન્દુહતીર્મદીયા
ભૂતાન્યલબ્ધશરણાનિ ચ ભેદબુદ્ધ્યા ।
દ્રક્ષ્યન્ત્યઘક્ષતદૃશો હ્યહિમન્યવસ્તાન્
ગૃધ્રા રુષા મમ કુષન્ત્યધિદણ્ડનેતુઃ ॥ ૧૦ ॥
ભૂતાન્યલબ્ધશરણાનિ ચ ભેદબુદ્ધ્યા ।
દ્રક્ષ્યન્ત્યઘક્ષતદૃશો હ્યહિમન્યવસ્તાન્
ગૃધ્રા રુષા મમ કુષન્ત્યધિદણ્ડનેતુઃ ॥ ૧૦ ॥
યે બ્રાહ્મણાન્મયિ ધિયા ક્ષિપતોઽર્ચયન્ત-
સ્તુષ્યદ્ધૃદઃ સ્મિતસુધોક્ષિતપદ્મવક્ત્રાઃ ।
વાણ્યાનુરાગકલયાત્મજવદ્ ગૃણન્તઃ
સમ્બોધયન્ત્યહમિવાહમુપાહૃતસ્તૈઃ ॥ ૧૧ ॥
સ્તુષ્યદ્ધૃદઃ સ્મિતસુધોક્ષિતપદ્મવક્ત્રાઃ ।
વાણ્યાનુરાગકલયાત્મજવદ્ ગૃણન્તઃ
સમ્બોધયન્ત્યહમિવાહમુપાહૃતસ્તૈઃ ॥ ૧૧ ॥
તન્મે સ્વભર્તુરવસાયમલક્ષમાણૌ
યુષ્મદ્વયતિક્રમગતિં પ્રતિપદ્ય સદ્યઃ ।
ભૂયો મમાન્તિકમિતાં તદનુગ્રહો મે
યત્કલ્પતામચિરતો ભૃતયોર્વિવાસઃ ॥ ૧૨ ॥
યુષ્મદ્વયતિક્રમગતિં પ્રતિપદ્ય સદ્યઃ ।
ભૂયો મમાન્તિકમિતાં તદનુગ્રહો મે
યત્કલ્પતામચિરતો ભૃતયોર્વિવાસઃ ॥ ૧૨ ॥
બહ્મોવાચ
અથ તસ્યોશતીં દેવીમૃષિકુલ્યાં સરસ્વતીમ્ ।
નાસ્વાદ્ય મન્યુદષ્ટાનાં તેષામાત્માપ્યતૃપ્યત ॥ ૧૩ ॥
અથ તસ્યોશતીં દેવીમૃષિકુલ્યાં સરસ્વતીમ્ ।
નાસ્વાદ્ય મન્યુદષ્ટાનાં તેષામાત્માપ્યતૃપ્યત ॥ ૧૩ ॥
સતીં વ્યાદાય શૃણ્વન્તો લઘ્વીં ગુર્વર્થગહ્વરામ્ ।
વિગાહ્યાગાધગમ્ભીરાં ન વિદુસ્તચ્ચિકીર્ષિતમ્ ॥ ૧૪ ॥
વિગાહ્યાગાધગમ્ભીરાં ન વિદુસ્તચ્ચિકીર્ષિતમ્ ॥ ૧૪ ॥
તે યોગમાયયારબ્ધપારમેષ્ઠ્યમહોદયમ્ ।
પ્રોચુઃ પ્રાઞ્જલયો વિપ્રાઃ પ્રહૃષ્ટાઃ ક્ષુભિતત્વચઃ ॥ ૧૫ ॥
પ્રોચુઃ પ્રાઞ્જલયો વિપ્રાઃ પ્રહૃષ્ટાઃ ક્ષુભિતત્વચઃ ॥ ૧૫ ॥
ઋષય ઊચુઃ
ન વયં ભગવન્ વિદ્મસ્તવ દેવ ચિકીર્ષિતમ્ ।
કૃતો મેઽનુગ્રહશ્ચેતિ યદધ્યક્ષઃ પ્રભાષસે ॥ ૧૬ ॥
ન વયં ભગવન્ વિદ્મસ્તવ દેવ ચિકીર્ષિતમ્ ।
કૃતો મેઽનુગ્રહશ્ચેતિ યદધ્યક્ષઃ પ્રભાષસે ॥ ૧૬ ॥
બ્રહ્મણ્યસ્ય પરં દૈવં બ્રાહ્મણાઃ કિલ તે પ્રભો ।
વિપ્રાણાં દેવદેવાનાં ભગવાનાત્મદૈવતમ્ ॥ ૧૭ ॥
વિપ્રાણાં દેવદેવાનાં ભગવાનાત્મદૈવતમ્ ॥ ૧૭ ॥
ત્વત્તઃ સનાતનો ધર્મો રક્ષ્યતે તનુભિસ્તવ ।
ધર્મસ્ય પરમો ગુહ્યો નિર્વિકારો ભવાન્મતઃ ॥ ૧૮ ॥
ધર્મસ્ય પરમો ગુહ્યો નિર્વિકારો ભવાન્મતઃ ॥ ૧૮ ॥
તરન્તિ હ્યઞ્જસા મૃત્યું નિવૃત્તા યદનુગ્રહાત્ ।
યોગિનઃ સ ભવાન્ કિંસ્વિદનુગૃહ્યેત યત્પરૈઃ ॥ ૧૯ ॥
યોગિનઃ સ ભવાન્ કિંસ્વિદનુગૃહ્યેત યત્પરૈઃ ॥ ૧૯ ॥
યં વૈ વિભૂતિરુપયાત્યનુવેલમન્યૈ-
રર્થાર્થિભિઃ સ્વશિરસા ધૃતપાદરેણુઃ ।
ધન્યાર્પિતાઙ્ઘ્રિતુલસીનવદામધામ્નો
લોકં મધુવ્રતપતેરિવ કામયાના ॥ ૨૦ ॥
રર્થાર્થિભિઃ સ્વશિરસા ધૃતપાદરેણુઃ ।
ધન્યાર્પિતાઙ્ઘ્રિતુલસીનવદામધામ્નો
લોકં મધુવ્રતપતેરિવ કામયાના ॥ ૨૦ ॥
યસ્તાં વિવિક્તચરિતૈરનુવર્તમાનાં
નાત્યાદ્રિયત્પરમભાગવતપ્રસઙ્ગઃ ।
સ ત્વં દ્વિજાનુપથપુણ્યરજઃ પુનીતઃ
શ્રીવત્સલક્ષ્મ કિમગા ભગભાજનસ્ત્વમ્ ॥ ૨૧ ॥
નાત્યાદ્રિયત્પરમભાગવતપ્રસઙ્ગઃ ।
સ ત્વં દ્વિજાનુપથપુણ્યરજઃ પુનીતઃ
શ્રીવત્સલક્ષ્મ કિમગા ભગભાજનસ્ત્વમ્ ॥ ૨૧ ॥
ધર્મસ્ય તે ભગવતસ્ત્રિયુગ ત્રિભિઃ સ્વૈઃ
પદ્ભિશ્ચરાચરમિદં દ્વિજદેવતાર્થમ્ ।
નૂનં ભૃતં તદભિઘાતિ રજસ્તમશ્ચ
સત્ત્વેન નો વરદયા તનુવા નિરસ્ય ॥ ૨૨ ॥
પદ્ભિશ્ચરાચરમિદં દ્વિજદેવતાર્થમ્ ।
નૂનં ભૃતં તદભિઘાતિ રજસ્તમશ્ચ
સત્ત્વેન નો વરદયા તનુવા નિરસ્ય ॥ ૨૨ ॥
ન ત્વં દ્વિજોત્તમકુલં યદિહાત્મગોપં
ગોપ્તા વૃષઃ સ્વર્હણેન સસૂનૃતેન ।
તર્હ્યેવ નઙ્ક્ષ્યતિ શિવસ્તવ દેવ પન્થા
લોકોઽગ્રહીષ્યદૃષભસ્ય હિતત્પ્રમાણમ્ ॥ ૨૩ ॥
ગોપ્તા વૃષઃ સ્વર્હણેન સસૂનૃતેન ।
તર્હ્યેવ નઙ્ક્ષ્યતિ શિવસ્તવ દેવ પન્થા
લોકોઽગ્રહીષ્યદૃષભસ્ય હિતત્પ્રમાણમ્ ॥ ૨૩ ॥
તત્તેઽનભીષ્ટમિવ સત્ત્વનિધેર્વિધિત્સોઃ
ક્ષેમં જનાય નિજશક્તિભિરુદ્ધૃતારેઃ ।
નૈતાવતા ત્ર્યધિપતેર્બત વિશ્વભર્તુ-
સ્તેજઃ ક્ષતં ત્વવનતસ્ય સ તે વિનોદઃ ॥ ૨૪ ॥
ક્ષેમં જનાય નિજશક્તિભિરુદ્ધૃતારેઃ ।
નૈતાવતા ત્ર્યધિપતેર્બત વિશ્વભર્તુ-
સ્તેજઃ ક્ષતં ત્વવનતસ્ય સ તે વિનોદઃ ॥ ૨૪ ॥
યં વાનયોર્દમમધીશ ભવાન્ વિધત્તે
વૃત્તિં નુ વા તદનુમન્મહિ નિર્વ્યલીકમ્ ।
અસ્માસુ વા ય ઉચિતો ધ્રિયતાં સ દણ્ડો
યેઽનાગસૌ વયમયુઙ્ક્ષ્મહિ કિલ્બિષેણ ॥ ૨૫ ॥
વૃત્તિં નુ વા તદનુમન્મહિ નિર્વ્યલીકમ્ ।
અસ્માસુ વા ય ઉચિતો ધ્રિયતાં સ દણ્ડો
યેઽનાગસૌ વયમયુઙ્ક્ષ્મહિ કિલ્બિષેણ ॥ ૨૫ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
એતૌ સુરેતરગતિં પ્રતિપદ્ય સદ્યઃ
સંરમ્ભસમ્ભૃતસમાધ્યનુબદ્ધયોગૌ ।
ભૂયઃ સકાશમુપયાસ્યત આશુ યો વઃ
શાપો મયૈવ નિમિતસ્તદવેત વિપ્રાઃ ॥ ૨૬ ॥
એતૌ સુરેતરગતિં પ્રતિપદ્ય સદ્યઃ
સંરમ્ભસમ્ભૃતસમાધ્યનુબદ્ધયોગૌ ।
ભૂયઃ સકાશમુપયાસ્યત આશુ યો વઃ
શાપો મયૈવ નિમિતસ્તદવેત વિપ્રાઃ ॥ ૨૬ ॥
બ્રહ્મોવાચ
અથ તે મુનયો દૃષ્ટ્વા નયનાનન્દભાજનમ્ ।
વૈકુણ્ઠં તદધિષ્ઠાનં વિકુણ્ઠં ચ સ્વયંપ્રભમ્ ॥ ૨૭ ॥
અથ તે મુનયો દૃષ્ટ્વા નયનાનન્દભાજનમ્ ।
વૈકુણ્ઠં તદધિષ્ઠાનં વિકુણ્ઠં ચ સ્વયંપ્રભમ્ ॥ ૨૭ ॥
ભગવન્તં પરિક્રમ્ય પ્રણિપત્યાનુમાન્ય ચ ।
પ્રતિજગ્મુઃ પ્રમુદિતાઃ શંસન્તો વૈષ્ણવીં શ્રિયમ્ ॥ ૨૮ ॥
પ્રતિજગ્મુઃ પ્રમુદિતાઃ શંસન્તો વૈષ્ણવીં શ્રિયમ્ ॥ ૨૮ ॥
ભગવાનનુગાવાહ યાતં મા ભૈષ્ટમસ્તુ શમ્ ।
બ્રહ્મતેજઃ સમર્થોઽપિ હન્તું નેચ્છે મતં તુ મે ॥ ૨૯ ॥
બ્રહ્મતેજઃ સમર્થોઽપિ હન્તું નેચ્છે મતં તુ મે ॥ ૨૯ ॥
એતત્પુરૈવ નિર્દિષ્ટં રમયા ક્રુદ્ધયા યદા ।
પુરાપવારિતા દ્વારિ વિશન્તી મય્યુપારતે ॥ ૩૦ ॥
પુરાપવારિતા દ્વારિ વિશન્તી મય્યુપારતે ॥ ૩૦ ॥
મયિ સંરમ્ભયોગેન નિસ્તીર્ય બ્રહ્મહેલનમ્ ।
પ્રત્યેષ્યતં નિકાશં મે કાલેનાલ્પીયસા પુનઃ ॥ ૩૧ ॥
પ્રત્યેષ્યતં નિકાશં મે કાલેનાલ્પીયસા પુનઃ ॥ ૩૧ ॥
દ્વાઃસ્થાવાદિશ્ય ભગવાન્ વિમાનશ્રેણિભૂષણમ્ ।
સર્વાતિશયયા લક્ષ્મ્યા જુષ્ટં સ્વં ધિષ્ણ્યમાવિશત્ ॥ ૩૨ ॥
સર્વાતિશયયા લક્ષ્મ્યા જુષ્ટં સ્વં ધિષ્ણ્યમાવિશત્ ॥ ૩૨ ॥
તૌ તુ ગીર્વાણઋષભૌ દુસ્તરાદ્ધરિલોકતઃ ।
હતશ્રિયૌ બ્રહ્મશાપાદભૂતાં વિગતસ્મયૌ ॥ ૩૩ ॥
હતશ્રિયૌ બ્રહ્મશાપાદભૂતાં વિગતસ્મયૌ ॥ ૩૩ ॥
તદા વિકુણ્ઠધિષણાત્તયોર્નિપતમાનયોઃ ।
હાહાકારો મહાનાસીદ્વિમાનાગ્ર્યેષુ પુત્રકાઃ ॥ ૩૪ ॥
હાહાકારો મહાનાસીદ્વિમાનાગ્ર્યેષુ પુત્રકાઃ ॥ ૩૪ ॥
તાવેવ હ્યધુના પ્રાપ્તૌ પાર્ષદપ્રવરૌ હરેઃ ।
દિતેર્જઠરનિર્વિષ્ટં કાશ્યપં તેજ ઉલ્બણમ્ ॥ ૩૫ ॥
દિતેર્જઠરનિર્વિષ્ટં કાશ્યપં તેજ ઉલ્બણમ્ ॥ ૩૫ ॥
તયોરસુરયોરદ્ય તેજસા યમયોર્હિ વઃ ।
આક્ષિપ્તં તેજ એતર્હિ ભગવાંસ્તદ્વિધિત્સતિ ॥ ૩૬ ॥
આક્ષિપ્તં તેજ એતર્હિ ભગવાંસ્તદ્વિધિત્સતિ ॥ ૩૬ ॥
વિશ્વસ્ય યઃ સ્થિતિલયોદ્ભવહેતુરાદ્યો
યોગેશ્વરૈરપિ દુરત્યયયોગમાયઃ ।
ક્ષેમં વિધાસ્યતિ સ નો ભગવાંસ્ત્ર્યધીશ-
સ્તત્રાસ્મદીયવિમૃશેન કિયાનિહાર્થઃ ॥ ૩૭ ॥
યોગેશ્વરૈરપિ દુરત્યયયોગમાયઃ ।
ક્ષેમં વિધાસ્યતિ સ નો ભગવાંસ્ત્ર્યધીશ-
સ્તત્રાસ્મદીયવિમૃશેન કિયાનિહાર્થઃ ॥ ૩૭ ॥