മൈത്രേയ ഉവാച
അവധാര്യ വിരിഞ്ചസ്യ നിര്വ്യലീകാമൃതം വചഃ ।
പ്രഹസ്യ പ്രേമഗര്ഭേണ തദപാങ്ഗേന സോഽഗ്രഹീത് ॥ ൧ ॥
അവധാര്യ വിരിഞ്ചസ്യ നിര്വ്യലീകാമൃതം വചഃ ।
പ്രഹസ്യ പ്രേമഗര്ഭേണ തദപാങ്ഗേന സോഽഗ്രഹീത് ॥ ൧ ॥
തതഃ സപത്നം മുഖതശ്ചരന്തമകുതോഭയമ് ।
ജഘാനോത്പത്യ ഗദയാ ഹനാവസുരമക്ഷജഃ ॥ ൨ ॥
ജഘാനോത്പത്യ ഗദയാ ഹനാവസുരമക്ഷജഃ ॥ ൨ ॥
സാ ഹതാ തേന ഗദയാ വിഹതാ ഭഗവത്കരാത് ।
വിഘൂര്ണിതാപതദ്രേജേ തദദ്ഭുതമിവാഭവത് ॥ ൩ ॥
വിഘൂര്ണിതാപതദ്രേജേ തദദ്ഭുതമിവാഭവത് ॥ ൩ ॥
സ തദാ ലബ്ധതീര്ഥോഽപി ന ബബാധേ നിരായുധമ് ।
മാനയന് സ മൃധേ ധര്മം വിഷ്വക്സേനം പ്രകോപയന് ॥ ൪ ॥
മാനയന് സ മൃധേ ധര്മം വിഷ്വക്സേനം പ്രകോപയന് ॥ ൪ ॥
ഗദായാമപവിദ്ധായാം ഹാഹാകാരേ വിനിര്ഗതേ ।
മാനയാമാസ തദ്ധര്മം സുനാഭം ചാസ്മരദ്വിഭുഃ ॥ ൫ ॥
മാനയാമാസ തദ്ധര്മം സുനാഭം ചാസ്മരദ്വിഭുഃ ॥ ൫ ॥
തം വ്യഗ്രചക്രം ദിതിപുത്രാധമേന
സ്വപാര്ഷദമുഖ്യേന വിഷജ്ജമാനമ് ।
ചിത്രാ വാചോഽതദ്വിദാം ഖേചരാണാം
തത്ര സ്മാസന് സ്വസ്തി തേഽമും ജഹീതി ॥ ൬ ॥
സ്വപാര്ഷദമുഖ്യേന വിഷജ്ജമാനമ് ।
ചിത്രാ വാചോഽതദ്വിദാം ഖേചരാണാം
തത്ര സ്മാസന് സ്വസ്തി തേഽമും ജഹീതി ॥ ൬ ॥
സ തം നിശാമ്യാത്തരഥാങ്ഗമഗ്രതോ
വ്യവസ്ഥിതം പദ്മപലാശലോചനമ് ।
വിലോക്യ ചാമര്ഷപരിപ്ലുതേന്ദ്രിയോ
രുഷാ സ്വദന്തച്ഛദമാദശച്ഛ്വസന് ॥ ൭ ॥
വ്യവസ്ഥിതം പദ്മപലാശലോചനമ് ।
വിലോക്യ ചാമര്ഷപരിപ്ലുതേന്ദ്രിയോ
രുഷാ സ്വദന്തച്ഛദമാദശച്ഛ്വസന് ॥ ൭ ॥
കരാലദംഷ്ട്രശ്ചക്ഷുര്ഭ്യാം സഞ്ചക്ഷാണോ ദഹന്നിവ ।
അഭിപ്ലുത്യ സ്വഗദയാ ഹതോഽസീത്യാഹനദ്ധരിമ് ॥ ൮ ॥
അഭിപ്ലുത്യ സ്വഗദയാ ഹതോഽസീത്യാഹനദ്ധരിമ് ॥ ൮ ॥
പദാ സവ്യേന താം സാധോ ഭഗവാന് യജ്ഞസൂകരഃ ।
ലീലയാ മിഷതഃ ശത്രോഃ പ്രാഹരദ്വാതരംഹസമ് ॥ ൯ ॥
ലീലയാ മിഷതഃ ശത്രോഃ പ്രാഹരദ്വാതരംഹസമ് ॥ ൯ ॥
ആഹ ചായുധമാധത്സ്വ ഘടസ്വ ത്വം
ജിഗീഷസി ।
ഇത്യുക്തഃസ തദാ ഭൂയസ്താഡയന് വ്യനദദ് ഭൃശമ് ॥ ൧൦ ॥
ജിഗീഷസി ।
ഇത്യുക്തഃസ തദാ ഭൂയസ്താഡയന് വ്യനദദ് ഭൃശമ് ॥ ൧൦ ॥
താം സ ആപതതീം വീക്ഷ്യ ഭഗവാന്
സമവസ്ഥിതഃ ।
ജഗ്രാഹ ലീലയാ പ്രാപ്താം ഗരുത്മാനിവ പന്നഗീമ് ॥ ൧൧ ॥
സമവസ്ഥിതഃ ।
ജഗ്രാഹ ലീലയാ പ്രാപ്താം ഗരുത്മാനിവ പന്നഗീമ് ॥ ൧൧ ॥
സ്വപൌരുഷേ പ്രതിഹതേ ഹതമാനോ
മഹാസുരഃ ।
നൈച്ഛദ്ഗദാം ദീയമാനാം ഹരിണാ വിഗതപ്രഭഃ ॥ ൧൨ ॥
മഹാസുരഃ ।
നൈച്ഛദ്ഗദാം ദീയമാനാം ഹരിണാ വിഗതപ്രഭഃ ॥ ൧൨ ॥
ജഗ്രാഹ ത്രിശിഖം ശൂലം ജ്വലജ്ജ്വലനലോലുപമ് ।
യജ്ഞായ ധൃതരൂപായ വിപ്രായാഭിചരന് യഥാ ॥ ൧൩ ॥
യജ്ഞായ ധൃതരൂപായ വിപ്രായാഭിചരന് യഥാ ॥ ൧൩ ॥
തദോജസാ ദൈത്യമഹാഭടാര്പിതം
ചകാസദന്തഃഖ ഉദീര്ണദീധിതി ।
ചക്രേണ ചിച്ഛേദ നിശാതനേമിനാ
ഹരിര്യഥാ താര്ക്ഷ്യപതത്രമുജ്ഝിതമ് ॥ ൧൪ ॥
ചകാസദന്തഃഖ ഉദീര്ണദീധിതി ।
ചക്രേണ ചിച്ഛേദ നിശാതനേമിനാ
ഹരിര്യഥാ താര്ക്ഷ്യപതത്രമുജ്ഝിതമ് ॥ ൧൪ ॥
വൃക്ണേ സ്വശൂലേ ബഹുധാരിണാ ഹരേഃ
പ്രത്യേത്യ വിസ്തീര്ണമുരോ വിഭൂതിമത് ।
പ്രവൃദ്ധരോഷഃ സ കഠോരമുഷ്ടിനാ
നദന് പ്രഹൃത്യാന്തരധീയതാസുരഃ ॥ ൧൫ ॥
പ്രത്യേത്യ വിസ്തീര്ണമുരോ വിഭൂതിമത് ।
പ്രവൃദ്ധരോഷഃ സ കഠോരമുഷ്ടിനാ
നദന് പ്രഹൃത്യാന്തരധീയതാസുരഃ ॥ ൧൫ ॥
തേനേത്ഥമാഹതഃ ക്ഷത്തര്ഭഗവാനാദിസൂകരഃ ।
നാകമ്പത മനാക് ക്വാപി സ്രജാ ഹത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ ൧൬ ॥
നാകമ്പത മനാക് ക്വാപി സ്രജാ ഹത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ ൧൬ ॥
അഥോരുധാസൃജന്മായാം യോഗമായേശ്വരേ ഹരൌ ।
യാം വിലോക്യ പ്രജാസ്ത്രസ്താ മേനിരേഽസ്യോപസംയമമ് ॥ ൧൭ ॥
യാം വിലോക്യ പ്രജാസ്ത്രസ്താ മേനിരേഽസ്യോപസംയമമ് ॥ ൧൭ ॥
പ്രവവുര്വായവശ്ചണ്ഡാസ്തമഃ പാംസവമൈരയന് ।
ദിഗ്ഭ്യോ നിപേതുര്ഗ്രാവാണഃ ക്ഷേപണൈഃ പ്രഹിതാ ഇവ ॥ ൧൮ ॥
ദിഗ്ഭ്യോ നിപേതുര്ഗ്രാവാണഃ ക്ഷേപണൈഃ പ്രഹിതാ ഇവ ॥ ൧൮ ॥
ദ്യൌര്നഷ്ടഭഗണാഭ്രൌഘൈഃ സവിദ്യുത്സ്തനയിത്നുഭിഃ ।
വര്ഷദ്ഭിഃ പൂയകേശാസൃഗ്വിണ്മൂത്രാസ്ഥീനി ചാസകൃത് ॥ ൧൯ ॥
വര്ഷദ്ഭിഃ പൂയകേശാസൃഗ്വിണ്മൂത്രാസ്ഥീനി ചാസകൃത് ॥ ൧൯ ॥
ഗിരയഃ പ്രത്യദൃശ്യന്ത നാനായുധമുചോഽനഘ ।
ദിഗ്വാസസോ യാതുധാന്യഃ ശൂലിന്യോ മുക്തമൂര്ധജാഃ ॥ ൨൦ ॥
ദിഗ്വാസസോ യാതുധാന്യഃ ശൂലിന്യോ മുക്തമൂര്ധജാഃ ॥ ൨൦ ॥
ബഹുഭിര്യക്ഷരക്ഷോഭിഃ പത്ത്യശ്വരഥകുഞ്ജരൈഃ ।
ആതതായിഭിരുത്സൃഷ്ടാ ഹിംസ്രാ വാചോഽതിവൈശസാഃ ॥ ൨൧ ॥
ആതതായിഭിരുത്സൃഷ്ടാ ഹിംസ്രാ വാചോഽതിവൈശസാഃ ॥ ൨൧ ॥
പ്രാദുഷ്കൃതാനാം മായാനാമാസുരീണാം വിനാശയത് ।
സുദര്ശനാസ്ത്രം ഭഗവാന് പ്രായുങ്ക്ത ദയിതം ത്രിപാത് ॥ ൨൨ ॥
സുദര്ശനാസ്ത്രം ഭഗവാന് പ്രായുങ്ക്ത ദയിതം ത്രിപാത് ॥ ൨൨ ॥
തദാ ദിതേഃ സമഭവത്സഹസാ ഹൃദി വേപഥുഃ ।
സ്മരന്ത്യാ ഭര്തുരാദേശം സ്തനാച്ചാസൃക് പ്രസുസ്രുവേ ॥ ൨൩ ॥
സ്മരന്ത്യാ ഭര്തുരാദേശം സ്തനാച്ചാസൃക് പ്രസുസ്രുവേ ॥ ൨൩ ॥
വിനഷ്ടാസു സ്വമായാസു ഭൂയശ്ചാവ്രജ്യ കേശവമ് ।
രുഷോപഗൂഹമാനോഽമും ദദൃശേഽവസ്ഥിതം ബഹിഃ ॥ ൨൪ ॥
രുഷോപഗൂഹമാനോഽമും ദദൃശേഽവസ്ഥിതം ബഹിഃ ॥ ൨൪ ॥
തം മുഷ്ടിഭിര്വിനിഘ്നന്തം വജ്രസാരൈരധോക്ഷജഃ ।
കരേണ കര്ണമൂലേഽഹന് യഥാ ത്വാഷ്ട്രം മരുത്പതിഃ ॥ ൨൫ ॥
കരേണ കര്ണമൂലേഽഹന് യഥാ ത്വാഷ്ട്രം മരുത്പതിഃ ॥ ൨൫ ॥
സ ആഹതോ വിശ്വജിതാ ഹ്യവജ്ഞയാ
പരിഭ്രമദ്ഗാത്ര ഉദസ്തലോചനഃ ।
വിശീര്ണബാഹ്വങ്ഘ്രിശിരോരുഹോഽപതദ്
യഥാ നഗേന്ദ്രോ ലുലിതോ നഭസ്വതാ ॥ ൨൬ ॥
പരിഭ്രമദ്ഗാത്ര ഉദസ്തലോചനഃ ।
വിശീര്ണബാഹ്വങ്ഘ്രിശിരോരുഹോഽപതദ്
യഥാ നഗേന്ദ്രോ ലുലിതോ നഭസ്വതാ ॥ ൨൬ ॥
ക്ഷിതൌ ശയാനം തമകുണ്ഠവര്ചസം
കരാലദംഷ്ട്രം പരിദഷ്ടദച്ഛദമ് ।
അജാദയോ വീക്ഷ്യ ശശംസുരാഗതാ
അഹോ ഇമാം കോ നു ലഭേത സംസ്ഥിതിമ് ॥ ൨൭ ॥
കരാലദംഷ്ട്രം പരിദഷ്ടദച്ഛദമ് ।
അജാദയോ വീക്ഷ്യ ശശംസുരാഗതാ
അഹോ ഇമാം കോ നു ലഭേത സംസ്ഥിതിമ് ॥ ൨൭ ॥
യം യോഗിനോ യോഗസമാധിനാ രഹോ
ധ്യായന്തി ലിങ്ഗാദസതോ മുമുക്ഷയാ ।
തസ്യൈഷ ദൈത്യഋഷഭഃ പദാഹതോ
മുഖം പ്രപശ്യംസ്തനുമുത്സസര്ജ ഹ ॥ ൨൮ ॥
ധ്യായന്തി ലിങ്ഗാദസതോ മുമുക്ഷയാ ।
തസ്യൈഷ ദൈത്യഋഷഭഃ പദാഹതോ
മുഖം പ്രപശ്യംസ്തനുമുത്സസര്ജ ഹ ॥ ൨൮ ॥
ഏതൌ തൌ പാര്ഷദാവസ്യ ശാപാദ്യാതാവസദ്ഗതിമ് ।
പുനഃ കതിപയൈഃ സ്ഥാനം പ്രപത്സ്യേതേ ഹ ജന്മഭിഃ ॥ ൨൯ ॥
പുനഃ കതിപയൈഃ സ്ഥാനം പ്രപത്സ്യേതേ ഹ ജന്മഭിഃ ॥ ൨൯ ॥
ദേവാ ഊചുഃ
നമോ നമസ്തേഽഖിലയജ്ഞതന്തവേ
സ്ഥിതൌ ഗൃഹീതാമലസത്ത്വമൂര്തയേ ।
ദിഷ്ടയാ ഹതോഽയം ജഗതാമരുന്തുദ-
സ്ത്വത്പാദഭക്ത്യാ വയമീശ നിര്വൃതാഃ ॥ ൩൦ ॥
നമോ നമസ്തേഽഖിലയജ്ഞതന്തവേ
സ്ഥിതൌ ഗൃഹീതാമലസത്ത്വമൂര്തയേ ।
ദിഷ്ടയാ ഹതോഽയം ജഗതാമരുന്തുദ-
സ്ത്വത്പാദഭക്ത്യാ വയമീശ നിര്വൃതാഃ ॥ ൩൦ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
ഏവം ഹിരണ്യാക്ഷമസഹ്യവിക്രമം
സ സാദയിത്വാ ഹരിരാദിസൂകരഃ ।
ജഗാമ ലോകം സ്വമഖണ്ഡിതോത്സവം
സമീഡിതഃ പുഷ്കരവിഷ്ടരാദിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
ഏവം ഹിരണ്യാക്ഷമസഹ്യവിക്രമം
സ സാദയിത്വാ ഹരിരാദിസൂകരഃ ।
ജഗാമ ലോകം സ്വമഖണ്ഡിതോത്സവം
സമീഡിതഃ പുഷ്കരവിഷ്ടരാദിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
മയാ യഥാനൂക്തമവാദി തേ ഹരേഃ
കൃതാവതാരസ്യ സുമിത്ര ചേഷ്ടിതമ് ।
യഥാ ഹിരണ്യാക്ഷ ഉദാരവിക്രമോ
മഹാമൃധേ ക്രീഡനവന്നിരാകൃതഃ ॥ ൩൨ ॥
കൃതാവതാരസ്യ സുമിത്ര ചേഷ്ടിതമ് ।
യഥാ ഹിരണ്യാക്ഷ ഉദാരവിക്രമോ
മഹാമൃധേ ക്രീഡനവന്നിരാകൃതഃ ॥ ൩൨ ॥
സൂത ഉവാച
ഇതി കൌഷാരവാഖ്യാതാമാശ്രുത്യ ഭഗവത്കഥാമ് ।
ക്ഷത്താനന്ദം പരം ലേഭേ മഹാഭാഗവതോ ദ്വിജ ॥ ൩൩ ॥
ഇതി കൌഷാരവാഖ്യാതാമാശ്രുത്യ ഭഗവത്കഥാമ് ।
ക്ഷത്താനന്ദം പരം ലേഭേ മഹാഭാഗവതോ ദ്വിജ ॥ ൩൩ ॥
അന്യേഷാം പുണ്യശ്ലോകാനാമുദ്ദാമയശസാം
സതാമ് ।
ഉപശ്രുത്യ ഭവേന്മോദഃ ശ്രീവത്സാങ്കസ്യ കിം പുനഃ ॥ ൩൪ ॥
സതാമ് ।
ഉപശ്രുത്യ ഭവേന്മോദഃ ശ്രീവത്സാങ്കസ്യ കിം പുനഃ ॥ ൩൪ ॥
യോ ഗജേന്ദ്ര ഝഷഗ്രസ്തം ധ്യായന്തം
ചരണാമ്ബുജമ് । ക്രോശന്തീനാം കരേണൂനാം കൃച്ഛ്രതോഽമോചയദ് ദ്രുതമ് ॥ ൩൫ ॥
ചരണാമ്ബുജമ് । ക്രോശന്തീനാം കരേണൂനാം കൃച്ഛ്രതോഽമോചയദ് ദ്രുതമ് ॥ ൩൫ ॥
തം
സുഖാരാധ്യമൃജുഭിരനന്യശരണൈര്നൃഭിഃ ।
കൃതജ്ഞഃ കോ ന സേവേത
ദുരാരാധ്യമസാധുഭിഃ ॥ ൩൬ ॥
സുഖാരാധ്യമൃജുഭിരനന്യശരണൈര്നൃഭിഃ ।
കൃതജ്ഞഃ കോ ന സേവേത
ദുരാരാധ്യമസാധുഭിഃ ॥ ൩൬ ॥
യോ വൈ ഹിരണ്യാക്ഷവധം
മഹാദ്ഭുതം
വിക്രീഡിതം കാരണസൂകരാത്മനഃ ।
ശൃണോതി
ഗായത്യനുമോദതേഽഞ്ജസാ
വിമുച്യതേ ബ്രഹ്മവധാദപി ദ്വിജാഃ ॥ ൩൭ ॥
മഹാദ്ഭുതം
വിക്രീഡിതം കാരണസൂകരാത്മനഃ ।
ശൃണോതി
ഗായത്യനുമോദതേഽഞ്ജസാ
വിമുച്യതേ ബ്രഹ്മവധാദപി ദ്വിജാഃ ॥ ൩൭ ॥
ഏതന്മഹാപുണ്യമലം പവിത്രം
ധന്യം യശസ്യം പദമായുരാശിഷാമ് ।
പ്രാണേന്ദ്രിയാണാം യുധി ശൌര്യവര്ധനം
നാരായണോഽന്തേ ഗതിരങ്ഗ ശൃണ്വതാമ് ॥ ൩൮ ॥
ധന്യം യശസ്യം പദമായുരാശിഷാമ് ।
പ്രാണേന്ദ്രിയാണാം യുധി ശൌര്യവര്ധനം
നാരായണോഽന്തേ ഗതിരങ്ഗ ശൃണ്വതാമ് ॥ ൩൮ ॥