మైత్రేయ ఉవాచ
అవధార్య విరిఞ్చస్య నిర్వ్యలీకామృతం వచః ।
ప్రహస్య ప్రేమగర్భేణ తదపాఙ్గేన సోఽగ్రహీత్ ॥ ౧ ॥
అవధార్య విరిఞ్చస్య నిర్వ్యలీకామృతం వచః ।
ప్రహస్య ప్రేమగర్భేణ తదపాఙ్గేన సోఽగ్రహీత్ ॥ ౧ ॥
తతః సపత్నం ముఖతశ్చరన్తమకుతోభయమ్ ।
జఘానోత్పత్య గదయా హనావసురమక్షజః ॥ ౨ ॥
జఘానోత్పత్య గదయా హనావసురమక్షజః ॥ ౨ ॥
సా హతా తేన గదయా విహతా భగవత్కరాత్ ।
విఘూర్ణితాపతద్రేజే తదద్భుతమివాభవత్ ॥ ౩ ॥
విఘూర్ణితాపతద్రేజే తదద్భుతమివాభవత్ ॥ ౩ ॥
స తదా లబ్ధతీర్థోఽపి న బబాధే నిరాయుధమ్ ।
మానయన్ స మృధే ధర్మం విష్వక్సేనం ప్రకోపయన్ ॥ ౪ ॥
మానయన్ స మృధే ధర్మం విష్వక్సేనం ప్రకోపయన్ ॥ ౪ ॥
గదాయామపవిద్ధాయాం హాహాకారే వినిర్గతే ।
మానయామాస తద్ధర్మం సునాభం చాస్మరద్విభుః ॥ ౫ ॥
మానయామాస తద్ధర్మం సునాభం చాస్మరద్విభుః ॥ ౫ ॥
తం వ్యగ్రచక్రం దితిపుత్రాధమేన
స్వపార్షదముఖ్యేన విషజ్జమానమ్ ।
చిత్రా వాచోఽతద్విదాం ఖేచరాణాం
తత్ర స్మాసన్ స్వస్తి తేఽముం జహీతి ॥ ౬ ॥
స్వపార్షదముఖ్యేన విషజ్జమానమ్ ।
చిత్రా వాచోఽతద్విదాం ఖేచరాణాం
తత్ర స్మాసన్ స్వస్తి తేఽముం జహీతి ॥ ౬ ॥
స తం నిశామ్యాత్తరథాఙ్గమగ్రతో
వ్యవస్థితం పద్మపలాశలోచనమ్ ।
విలోక్య చామర్షపరిప్లుతేన్ద్రియో
రుషా స్వదన్తచ్ఛదమాదశచ్ఛ్వసన్ ॥ ౭ ॥
వ్యవస్థితం పద్మపలాశలోచనమ్ ।
విలోక్య చామర్షపరిప్లుతేన్ద్రియో
రుషా స్వదన్తచ్ఛదమాదశచ్ఛ్వసన్ ॥ ౭ ॥
కరాలదంష్ట్రశ్చక్షుర్భ్యాం సఞ్చక్షాణో దహన్నివ ।
అభిప్లుత్య స్వగదయా హతోఽసీత్యాహనద్ధరిమ్ ॥ ౮ ॥
అభిప్లుత్య స్వగదయా హతోఽసీత్యాహనద్ధరిమ్ ॥ ౮ ॥
పదా సవ్యేన తాం సాధో భగవాన్ యజ్ఞసూకరః ।
లీలయా మిషతః శత్రోః ప్రాహరద్వాతరంహసమ్ ॥ ౯ ॥
లీలయా మిషతః శత్రోః ప్రాహరద్వాతరంహసమ్ ॥ ౯ ॥
ఆహ చాయుధమాధత్స్వ ఘటస్వ త్వం
జిగీషసి ।
ఇత్యుక్తఃస తదా భూయస్తాడయన్ వ్యనదద్ భృశమ్ ॥ ౧౦ ॥
జిగీషసి ।
ఇత్యుక్తఃస తదా భూయస్తాడయన్ వ్యనదద్ భృశమ్ ॥ ౧౦ ॥
తాం స ఆపతతీం వీక్ష్య భగవాన్
సమవస్థితః ।
జగ్రాహ లీలయా ప్రాప్తాం గరుత్మానివ పన్నగీమ్ ॥ ౧౧ ॥
సమవస్థితః ।
జగ్రాహ లీలయా ప్రాప్తాం గరుత్మానివ పన్నగీమ్ ॥ ౧౧ ॥
స్వపౌరుషే ప్రతిహతే హతమానో
మహాసురః ।
నైచ్ఛద్గదాం దీయమానాం హరిణా విగతప్రభః ॥ ౧౨ ॥
మహాసురః ।
నైచ్ఛద్గదాం దీయమానాం హరిణా విగతప్రభః ॥ ౧౨ ॥
జగ్రాహ త్రిశిఖం శూలం జ్వలజ్జ్వలనలోలుపమ్ ।
యజ్ఞాయ ధృతరూపాయ విప్రాయాభిచరన్ యథా ॥ ౧౩ ॥
యజ్ఞాయ ధృతరూపాయ విప్రాయాభిచరన్ యథా ॥ ౧౩ ॥
తదోజసా దైత్యమహాభటార్పితం
చకాసదన్తఃఖ ఉదీర్ణదీధితి ।
చక్రేణ చిచ్ఛేద నిశాతనేమినా
హరిర్యథా తార్క్ష్యపతత్రముజ్ఝితమ్ ॥ ౧౪ ॥
చకాసదన్తఃఖ ఉదీర్ణదీధితి ।
చక్రేణ చిచ్ఛేద నిశాతనేమినా
హరిర్యథా తార్క్ష్యపతత్రముజ్ఝితమ్ ॥ ౧౪ ॥
వృక్ణే స్వశూలే బహుధారిణా హరేః
ప్రత్యేత్య విస్తీర్ణమురో విభూతిమత్ ।
ప్రవృద్ధరోషః స కఠోరముష్టినా
నదన్ ప్రహృత్యాన్తరధీయతాసురః ॥ ౧౫ ॥
ప్రత్యేత్య విస్తీర్ణమురో విభూతిమత్ ।
ప్రవృద్ధరోషః స కఠోరముష్టినా
నదన్ ప్రహృత్యాన్తరధీయతాసురః ॥ ౧౫ ॥
తేనేత్థమాహతః క్షత్తర్భగవానాదిసూకరః ।
నాకమ్పత మనాక్ క్వాపి స్రజా హత ఇవ ద్విపః ॥ ౧౬ ॥
నాకమ్పత మనాక్ క్వాపి స్రజా హత ఇవ ద్విపః ॥ ౧౬ ॥
అథోరుధాసృజన్మాయాం యోగమాయేశ్వరే హరౌ ।
యాం విలోక్య ప్రజాస్త్రస్తా మేనిరేఽస్యోపసంయమమ్ ॥ ౧౭ ॥
యాం విలోక్య ప్రజాస్త్రస్తా మేనిరేఽస్యోపసంయమమ్ ॥ ౧౭ ॥
ప్రవవుర్వాయవశ్చణ్డాస్తమః పాంసవమైరయన్ ।
దిగ్భ్యో నిపేతుర్గ్రావాణః క్షేపణైః ప్రహితా ఇవ ॥ ౧౮ ॥
దిగ్భ్యో నిపేతుర్గ్రావాణః క్షేపణైః ప్రహితా ఇవ ॥ ౧౮ ॥
ద్యౌర్నష్టభగణాభ్రౌఘైః సవిద్యుత్స్తనయిత్నుభిః ।
వర్షద్భిః పూయకేశాసృగ్విణ్మూత్రాస్థీని చాసకృత్ ॥ ౧౯ ॥
వర్షద్భిః పూయకేశాసృగ్విణ్మూత్రాస్థీని చాసకృత్ ॥ ౧౯ ॥
గిరయః ప్రత్యదృశ్యన్త నానాయుధముచోఽనఘ ।
దిగ్వాససో యాతుధాన్యః శూలిన్యో ముక్తమూర్ధజాః ॥ ౨౦ ॥
దిగ్వాససో యాతుధాన్యః శూలిన్యో ముక్తమూర్ధజాః ॥ ౨౦ ॥
బహుభిర్యక్షరక్షోభిః పత్త్యశ్వరథకుఞ్జరైః ।
ఆతతాయిభిరుత్సృష్టా హింస్రా వాచోఽతివైశసాః ॥ ౨౧ ॥
ఆతతాయిభిరుత్సృష్టా హింస్రా వాచోఽతివైశసాః ॥ ౨౧ ॥
ప్రాదుష్కృతానాం మాయానామాసురీణాం వినాశయత్ ।
సుదర్శనాస్త్రం భగవాన్ ప్రాయుఙ్క్త దయితం త్రిపాత్ ॥ ౨౨ ॥
సుదర్శనాస్త్రం భగవాన్ ప్రాయుఙ్క్త దయితం త్రిపాత్ ॥ ౨౨ ॥
తదా దితేః సమభవత్సహసా హృది వేపథుః ।
స్మరన్త్యా భర్తురాదేశం స్తనాచ్చాసృక్ ప్రసుస్రువే ॥ ౨౩ ॥
స్మరన్త్యా భర్తురాదేశం స్తనాచ్చాసృక్ ప్రసుస్రువే ॥ ౨౩ ॥
వినష్టాసు స్వమాయాసు భూయశ్చావ్రజ్య కేశవమ్ ।
రుషోపగూహమానోఽముం దదృశేఽవస్థితం బహిః ॥ ౨౪ ॥
రుషోపగూహమానోఽముం దదృశేఽవస్థితం బహిః ॥ ౨౪ ॥
తం ముష్టిభిర్వినిఘ్నన్తం వజ్రసారైరధోక్షజః ।
కరేణ కర్ణమూలేఽహన్ యథా త్వాష్ట్రం మరుత్పతిః ॥ ౨౫ ॥
కరేణ కర్ణమూలేఽహన్ యథా త్వాష్ట్రం మరుత్పతిః ॥ ౨౫ ॥
స ఆహతో విశ్వజితా హ్యవజ్ఞయా
పరిభ్రమద్గాత్ర ఉదస్తలోచనః ।
విశీర్ణబాహ్వఙ్ఘ్రిశిరోరుహోఽపతద్
యథా నగేన్ద్రో లులితో నభస్వతా ॥ ౨౬ ॥
పరిభ్రమద్గాత్ర ఉదస్తలోచనః ।
విశీర్ణబాహ్వఙ్ఘ్రిశిరోరుహోఽపతద్
యథా నగేన్ద్రో లులితో నభస్వతా ॥ ౨౬ ॥
క్షితౌ శయానం తమకుణ్ఠవర్చసం
కరాలదంష్ట్రం పరిదష్టదచ్ఛదమ్ ।
అజాదయో వీక్ష్య శశంసురాగతా
అహో ఇమాం కో ను లభేత సంస్థితిమ్ ॥ ౨౭ ॥
కరాలదంష్ట్రం పరిదష్టదచ్ఛదమ్ ।
అజాదయో వీక్ష్య శశంసురాగతా
అహో ఇమాం కో ను లభేత సంస్థితిమ్ ॥ ౨౭ ॥
యం యోగినో యోగసమాధినా రహో
ధ్యాయన్తి లిఙ్గాదసతో ముముక్షయా ।
తస్యైష దైత్యఋషభః పదాహతో
ముఖం ప్రపశ్యంస్తనుముత్ససర్జ హ ॥ ౨౮ ॥
ధ్యాయన్తి లిఙ్గాదసతో ముముక్షయా ।
తస్యైష దైత్యఋషభః పదాహతో
ముఖం ప్రపశ్యంస్తనుముత్ససర్జ హ ॥ ౨౮ ॥
ఏతౌ తౌ పార్షదావస్య శాపాద్యాతావసద్గతిమ్ ।
పునః కతిపయైః స్థానం ప్రపత్స్యేతే హ జన్మభిః ॥ ౨౯ ॥
పునః కతిపయైః స్థానం ప్రపత్స్యేతే హ జన్మభిః ॥ ౨౯ ॥
దేవా ఊచుః
నమో నమస్తేఽఖిలయజ్ఞతన్తవే
స్థితౌ గృహీతామలసత్త్వమూర్తయే ।
దిష్టయా హతోఽయం జగతామరున్తుద-
స్త్వత్పాదభక్త్యా వయమీశ నిర్వృతాః ॥ ౩౦ ॥
నమో నమస్తేఽఖిలయజ్ఞతన్తవే
స్థితౌ గృహీతామలసత్త్వమూర్తయే ।
దిష్టయా హతోఽయం జగతామరున్తుద-
స్త్వత్పాదభక్త్యా వయమీశ నిర్వృతాః ॥ ౩౦ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఏవం హిరణ్యాక్షమసహ్యవిక్రమం
స సాదయిత్వా హరిరాదిసూకరః ।
జగామ లోకం స్వమఖణ్డితోత్సవం
సమీడితః పుష్కరవిష్టరాదిభిః ॥ ౩౧ ॥
ఏవం హిరణ్యాక్షమసహ్యవిక్రమం
స సాదయిత్వా హరిరాదిసూకరః ।
జగామ లోకం స్వమఖణ్డితోత్సవం
సమీడితః పుష్కరవిష్టరాదిభిః ॥ ౩౧ ॥
మయా యథానూక్తమవాది తే హరేః
కృతావతారస్య సుమిత్ర చేష్టితమ్ ।
యథా హిరణ్యాక్ష ఉదారవిక్రమో
మహామృధే క్రీడనవన్నిరాకృతః ॥ ౩౨ ॥
కృతావతారస్య సుమిత్ర చేష్టితమ్ ।
యథా హిరణ్యాక్ష ఉదారవిక్రమో
మహామృధే క్రీడనవన్నిరాకృతః ॥ ౩౨ ॥
సూత ఉవాచ
ఇతి కౌషారవాఖ్యాతామాశ్రుత్య భగవత్కథామ్ ।
క్షత్తానన్దం పరం లేభే మహాభాగవతో ద్విజ ॥ ౩౩ ॥
ఇతి కౌషారవాఖ్యాతామాశ్రుత్య భగవత్కథామ్ ।
క్షత్తానన్దం పరం లేభే మహాభాగవతో ద్విజ ॥ ౩౩ ॥
అన్యేషాం పుణ్యశ్లోకానాముద్దామయశసాం
సతామ్ ।
ఉపశ్రుత్య భవేన్మోదః శ్రీవత్సాఙ్కస్య కిం పునః ॥ ౩౪ ॥
సతామ్ ।
ఉపశ్రుత్య భవేన్మోదః శ్రీవత్సాఙ్కస్య కిం పునః ॥ ౩౪ ॥
యో గజేన్ద్ర ఝషగ్రస్తం ధ్యాయన్తం
చరణామ్బుజమ్ । క్రోశన్తీనాం కరేణూనాం కృచ్ఛ్రతోఽమోచయద్ ద్రుతమ్ ॥ ౩౫ ॥
చరణామ్బుజమ్ । క్రోశన్తీనాం కరేణూనాం కృచ్ఛ్రతోఽమోచయద్ ద్రుతమ్ ॥ ౩౫ ॥
తం
సుఖారాధ్యమృజుభిరనన్యశరణైర్నృభిః ।
కృతజ్ఞః కో న సేవేత
దురారాధ్యమసాధుభిః ॥ ౩౬ ॥
సుఖారాధ్యమృజుభిరనన్యశరణైర్నృభిః ।
కృతజ్ఞః కో న సేవేత
దురారాధ్యమసాధుభిః ॥ ౩౬ ॥
యో వై హిరణ్యాక్షవధం
మహాద్భుతం
విక్రీడితం కారణసూకరాత్మనః ।
శృణోతి
గాయత్యనుమోదతేఽఞ్జసా
విముచ్యతే బ్రహ్మవధాదపి ద్విజాః ॥ ౩౭ ॥
మహాద్భుతం
విక్రీడితం కారణసూకరాత్మనః ।
శృణోతి
గాయత్యనుమోదతేఽఞ్జసా
విముచ్యతే బ్రహ్మవధాదపి ద్విజాః ॥ ౩౭ ॥
ఏతన్మహాపుణ్యమలం పవిత్రం
ధన్యం యశస్యం పదమాయురాశిషామ్ ।
ప్రాణేన్ద్రియాణాం యుధి శౌర్యవర్ధనం
నారాయణోఽన్తే గతిరఙ్గ శృణ్వతామ్ ॥ ౩౮ ॥
ధన్యం యశస్యం పదమాయురాశిషామ్ ।
ప్రాణేన్ద్రియాణాం యుధి శౌర్యవర్ధనం
నారాయణోఽన్తే గతిరఙ్గ శృణ్వతామ్ ॥ ౩౮ ॥