మైత్రేయ ఉవాచ
ఏవమావిష్కృతాశేషగుణకర్మోదయో మునిమ్ ।
సవ్రీడ ఇవ తం సమ్రాడుపారతమువాచ హ ॥ ౧ ॥
ఏవమావిష్కృతాశేషగుణకర్మోదయో మునిమ్ ।
సవ్రీడ ఇవ తం సమ్రాడుపారతమువాచ హ ॥ ౧ ॥
మనురువాచ
బ్రహ్మాసృజత్స్వముఖతో యుష్మానాత్మపరీప్సయా ।
ఛన్దోమయస్తపోవిద్యాయోగయుక్తానలమ్పటాన్ ॥ ౨ ॥
బ్రహ్మాసృజత్స్వముఖతో యుష్మానాత్మపరీప్సయా ।
ఛన్దోమయస్తపోవిద్యాయోగయుక్తానలమ్పటాన్ ॥ ౨ ॥
తత్త్రాణాయాసృజచ్చాస్మాన్ దోఃసహస్రాత్సహస్రపాత్ ।
హృదయం తస్య హి బ్రహ్మ క్షత్రమఙ్గం ప్రచక్షతే ॥ ౩ ॥
హృదయం తస్య హి బ్రహ్మ క్షత్రమఙ్గం ప్రచక్షతే ॥ ౩ ॥
అతో హ్యన్యోన్యమాత్మానం బ్రహ్మ క్షత్రం చ రక్షతః ।
రక్షతి స్మావ్యయో దేవః స యః సదసదాత్మకః ॥ ౪ ॥
రక్షతి స్మావ్యయో దేవః స యః సదసదాత్మకః ॥ ౪ ॥
తవ సన్దర్శనాదేవచ్ఛిన్నా మే సర్వసంశయాః ।
యత్స్వయం భగవాన్ ప్రీత్యా ధర్మమాహ రిరక్షిషోః ॥ ౫ ॥
యత్స్వయం భగవాన్ ప్రీత్యా ధర్మమాహ రిరక్షిషోః ॥ ౫ ॥
దిష్టయా మే భగవాన్ దృష్టో దుర్దర్శో యోఽకృతాత్మనామ్ ।
దిష్టయా పాదరజః స్పృష్టం శీర్ష్ణా మే భవతః శివమ్ ॥ ౬ ॥
దిష్టయా పాదరజః స్పృష్టం శీర్ష్ణా మే భవతః శివమ్ ॥ ౬ ॥
దిష్టయా త్వయానుశిష్టోఽహం కృతశ్చానుగ్రహో మహాన్ ।
అపావృతైః కర్ణరన్ధ్రైర్జుష్టా దిష్ట్యోశతీర్గిరః ॥ ౭ ॥
అపావృతైః కర్ణరన్ధ్రైర్జుష్టా దిష్ట్యోశతీర్గిరః ॥ ౭ ॥
స భవాన్దుహితృస్నేహపరిక్లిష్టాత్మనో మమ ।
శ్రోతుమర్హసి దీనస్య శ్రావితం కృపయా మునే ॥ ౮ ॥
శ్రోతుమర్హసి దీనస్య శ్రావితం కృపయా మునే ॥ ౮ ॥
ప్రియవ్రతోత్తానపదోః స్వసేయం దుహితా మమ ।
అన్విచ్ఛతి పతిం యుక్తం వయః శీలగుణాదిభిః ॥ ౯ ॥
అన్విచ్ఛతి పతిం యుక్తం వయః శీలగుణాదిభిః ॥ ౯ ॥
యదా తు భవతః శీలశ్రుతరూపవయోగుణాన్ ।
అశృణోన్నారదాదేషా త్వయ్యాసీత్కృతనిశ్చయా ॥ ౧౦ ॥
అశృణోన్నారదాదేషా త్వయ్యాసీత్కృతనిశ్చయా ॥ ౧౦ ॥
తత్ప్రతీచ్ఛ ద్విజాగ్ర్యేమాం శ్రద్ధయోపహృతాం మయా ।
సర్వాత్మనానురూపాం తే గృహమేధిషు కర్మసు ॥ ౧౧ ॥
సర్వాత్మనానురూపాం తే గృహమేధిషు కర్మసు ॥ ౧౧ ॥
ఉద్యతస్య హి కామస్య ప్రతివాదో న శస్యతే ।
అపి నిర్ముక్తసఙ్గస్య కామరక్తస్య కిం పునః ॥ ౧౨ ॥
అపి నిర్ముక్తసఙ్గస్య కామరక్తస్య కిం పునః ॥ ౧౨ ॥
య ఉద్యతమనాదృత్య కీనాశమభియాచతే ।
క్షీయతే తద్యశః స్ఫీతం మానశ్చావజ్ఞయా హతః ॥ ౧౩ ॥
క్షీయతే తద్యశః స్ఫీతం మానశ్చావజ్ఞయా హతః ॥ ౧౩ ॥
అహం త్వాశృణవం విద్వన్ వివాహార్థం సముద్యతమ్ ।
అతస్త్వముపకుర్వాణః ప్రత్తాం ప్రతిగృహాణ మే ॥ ౧౪ ॥
అతస్త్వముపకుర్వాణః ప్రత్తాం ప్రతిగృహాణ మే ॥ ౧౪ ॥
ఋషిరువాచ
బాఢముద్వోఢుకామోఽహమప్రత్తా చ తవాత్మజా ।
ఆవయోరనురూపోఽసావాద్యో వైవాహికో విధిః ॥ ౧౫ ॥
బాఢముద్వోఢుకామోఽహమప్రత్తా చ తవాత్మజా ।
ఆవయోరనురూపోఽసావాద్యో వైవాహికో విధిః ॥ ౧౫ ॥
కామః స భూయాన్నరదేవ తేఽస్యాః
పుత్ర్యాః సమామ్నాయవిధౌ ప్రతీతః ।
క ఏవ తే తనయాం నాద్రియేత
స్వయైవ కాన్త్యా క్షిపతీమివ శ్రియమ్ ॥ ౧౬ ॥
పుత్ర్యాః సమామ్నాయవిధౌ ప్రతీతః ।
క ఏవ తే తనయాం నాద్రియేత
స్వయైవ కాన్త్యా క్షిపతీమివ శ్రియమ్ ॥ ౧౬ ॥
యాం హర్మ్యపృష్ఠే క్వణదఙ్ఘ్రిశోభాం
విక్రీడతీం కన్దుకవిహ్వలాక్షీమ్ ।
విశ్వావసుర్న్యపతత్స్వాద్విమానా-
ద్విలోక్య సమ్మోహవిమూఢచేతాః ॥ ౧౭ ॥
విక్రీడతీం కన్దుకవిహ్వలాక్షీమ్ ।
విశ్వావసుర్న్యపతత్స్వాద్విమానా-
ద్విలోక్య సమ్మోహవిమూఢచేతాః ॥ ౧౭ ॥
తాం ప్రార్థయన్తీం లలనాలలామ-
మసేవితశ్రీచరణైరదృష్టామ్ ।
వత్సాం మనోరుచ్చపదః స్వసారం
కో నానుమన్యేత బుధోఽభియాతామ్ ॥ ౧౮ ॥
మసేవితశ్రీచరణైరదృష్టామ్ ।
వత్సాం మనోరుచ్చపదః స్వసారం
కో నానుమన్యేత బుధోఽభియాతామ్ ॥ ౧౮ ॥
అతో భజిష్యే సమయేన సాధ్వీం
యావత్తేజో బిభృయాదాత్మనో మే ।
అతో ధర్మాన్ పారమహంస్యముఖ్యాన్
శుక్లప్రోక్తాన్ బహు మన్యేఽవిహింస్రాన్ ॥ ౧౯ ॥
యావత్తేజో బిభృయాదాత్మనో మే ।
అతో ధర్మాన్ పారమహంస్యముఖ్యాన్
శుక్లప్రోక్తాన్ బహు మన్యేఽవిహింస్రాన్ ॥ ౧౯ ॥
యతోఽభవద్విశ్వమిదం విచిత్రం
సంస్థాస్యతే యత్ర చ వావతిష్ఠతే ।
ప్రజాపతీనాం పతిరేష మహ్యం
పరం ప్రమాణం భగవాననన్తః ॥ ౨౦ ॥
సంస్థాస్యతే యత్ర చ వావతిష్ఠతే ।
ప్రజాపతీనాం పతిరేష మహ్యం
పరం ప్రమాణం భగవాననన్తః ॥ ౨౦ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
స ఉగ్రధన్వన్నియదేవాబభాషే
ఆసీచ్చ తూష్ణీమరవిన్దనాభమ్ ।
ధియోపగృహ్ణన్ స్మితశోభితేన
ముఖేన చేతో లులుభే దేవహూత్యాః ॥ ౨౧ ॥
స ఉగ్రధన్వన్నియదేవాబభాషే
ఆసీచ్చ తూష్ణీమరవిన్దనాభమ్ ।
ధియోపగృహ్ణన్ స్మితశోభితేన
ముఖేన చేతో లులుభే దేవహూత్యాః ॥ ౨౧ ॥
సోఽనుజ్ఞాత్వా వ్యవసితం మహిష్యా దుహితుః స్ఫుటమ్ ।
తస్మై గుణగణాఢ్యాయ దదౌ తుల్యాం ప్రహర్షితః ॥ ౨౨ ॥
తస్మై గుణగణాఢ్యాయ దదౌ తుల్యాం ప్రహర్షితః ॥ ౨౨ ॥
శతరూపా మహారాజ్ఞీ పారిబర్హాన్మహాధనాన్ ।
దమ్పత్యోః పర్యదాత్ప్రీత్యా భూషావాసః పరిచ్ఛదాన్ ॥ ౨౩ ॥
దమ్పత్యోః పర్యదాత్ప్రీత్యా భూషావాసః పరిచ్ఛదాన్ ॥ ౨౩ ॥
ప్రత్తాం దుహితరం సమ్రాట్ సదృక్షాయ గతవ్యథః ।
ఉపగుహ్య చ బాహుభ్యామౌత్కణ్ఠ్యోన్మథితాశయః ॥ ౨౪ ॥
ఉపగుహ్య చ బాహుభ్యామౌత్కణ్ఠ్యోన్మథితాశయః ॥ ౨౪ ॥
అశక్నువంస్తద్విరహం ముఞ్చన్ బాష్పకలాం ముహుః ।
ఆసిఞ్చదమ్బ వత్సేతి నేత్రోదైర్దుహితుః శిఖాః ॥ ౨౫ ॥
ఆసిఞ్చదమ్బ వత్సేతి నేత్రోదైర్దుహితుః శిఖాః ॥ ౨౫ ॥
ఆమన్త్ర్య తం మునివరమనుజ్ఞాతః సహానుగః ।
ప్రతస్థే రథమారుహ్య సభార్యః స్వపురం నృపః ॥ ౨౬ ॥
ప్రతస్థే రథమారుహ్య సభార్యః స్వపురం నృపః ॥ ౨౬ ॥
ఉభయోఋర్షికుల్యాయాః సరస్వత్యాః సురోధసోః ।
ఋషీణాముపశాన్తానాం పశ్యన్నాశ్రమసమ్పదః ॥ ౨౭ ॥
ఋషీణాముపశాన్తానాం పశ్యన్నాశ్రమసమ్పదః ॥ ౨౭ ॥
తమాయాన్తమభిప్రేత్య బ్రహ్మావర్తాత్ప్రజాః పతిమ్ ।
గీతసంస్తుతివాదిత్రైః ప్రత్యుదీయుః ప్రహర్షితాః ॥ ౨౮ ॥
గీతసంస్తుతివాదిత్రైః ప్రత్యుదీయుః ప్రహర్షితాః ॥ ౨౮ ॥
బర్హిష్మతీ నామ పురీ సర్వసమ్పత్సమన్వితా ।
న్యపతన్ యత్ర రోమాణి యజ్ఞస్యాఙ్గం విధున్వతః ॥ ౨౯ ॥
న్యపతన్ యత్ర రోమాణి యజ్ఞస్యాఙ్గం విధున్వతః ॥ ౨౯ ॥
కుశాః కాశాస్త ఏవాసన్ శశ్వద్ధరితవర్చసః ।
ఋషయో యైః పరాభావ్య యజ్ఞఘ్నాన్ యజ్ఞమీజిరే ॥ ౩౦ ॥
ఋషయో యైః పరాభావ్య యజ్ఞఘ్నాన్ యజ్ఞమీజిరే ॥ ౩౦ ॥
కుశకాశమయం బర్హిరాస్తీర్య భగవాన్మనుః ।
అయజద్యజ్ఞపురుషం లబ్ధా స్థానం యతో భువమ్ ॥ ౩౧ ॥
అయజద్యజ్ఞపురుషం లబ్ధా స్థానం యతో భువమ్ ॥ ౩౧ ॥
బర్హిష్మతీం నామ విభుర్యాం నిర్విశ్య సమావసత్ ।
తస్యాం ప్రవిష్టో భవనం తాపత్రయవినాశనమ్ ॥ ౩౨ ॥
తస్యాం ప్రవిష్టో భవనం తాపత్రయవినాశనమ్ ॥ ౩౨ ॥
సభార్యః సప్రజః కామాన్ బుభుజేఽన్యావిరోధతః ।
సఙ్గీయమానసత్కీర్తిః సస్త్రీభిః సురగాయకైః ।
ప్రత్యూషేష్వనుబద్ధేన హృదా శృణ్వన్ హరేః కథాః ॥ ౩౩ ॥
సఙ్గీయమానసత్కీర్తిః సస్త్రీభిః సురగాయకైః ।
ప్రత్యూషేష్వనుబద్ధేన హృదా శృణ్వన్ హరేః కథాః ॥ ౩౩ ॥
నిష్ణాతం యోగమాయాసు మునిం స్వాయమ్భువం మనుమ్ ।
యదాభ్రంశయితుం భోగా న శేకుర్భగవత్పరమ్ ॥ ౩౪ ॥
యదాభ్రంశయితుం భోగా న శేకుర్భగవత్పరమ్ ॥ ౩౪ ॥
అయాతయామాస్తస్యాసన్ యామాఃస్వాన్తరయాపనాః ।
శృణ్వతో ధ్యాయతో విష్ణోః కుర్వతో బ్రువతః కథాః ॥ ౩౫ ॥
శృణ్వతో ధ్యాయతో విష్ణోః కుర్వతో బ్రువతః కథాః ॥ ౩౫ ॥
స ఏవం స్వాన్తరం నిన్యే యుగానామేకసప్తతిమ్ ।
వాసుదేవప్రసఙ్గేన పరిభూతగతిత్రయః ॥ ౩౬ ॥
వాసుదేవప్రసఙ్గేన పరిభూతగతిత్రయః ॥ ౩౬ ॥
శారీరా మానసా దివ్యా వైయాసే యే చ మానుషాః ।
భౌతికాశ్చ కథం క్లేశా బాధన్తే హరిసంశ్రయమ్ ॥ ౩౭ ॥
భౌతికాశ్చ కథం క్లేశా బాధన్తే హరిసంశ్రయమ్ ॥ ౩౭ ॥
యః పృష్టో మునిభిః ప్రాహ ధర్మాన్నానావిదాఞ్ఛుభాన్ ।
నృణాం వర్ణాశ్రమాణాం చ సర్వభూతహితః సదా ॥ ౩౮ ॥
నృణాం వర్ణాశ్రమాణాం చ సర్వభూతహితః సదా ॥ ౩౮ ॥
ఏతత్త ఆదిరాజస్య మనోశ్చరితమద్భుతమ్ ।
వర్ణితం వర్ణనీయస్య తదపత్యోదయం శృణు ॥ ౩౯ ॥
వర్ణితం వర్ణనీయస్య తదపత్యోదయం శృణు ॥ ౩౯ ॥