మైత్రేయ ఉవాచ
పితృభ్యాం ప్రస్థితే సాధ్వీ పతిమిఙ్గితకోవిదా ।
నిత్యం పర్యచరత్ప్రీత్యా భవానీవ భవం ప్రభుమ్ ॥ ౧ ॥
పితృభ్యాం ప్రస్థితే సాధ్వీ పతిమిఙ్గితకోవిదా ।
నిత్యం పర్యచరత్ప్రీత్యా భవానీవ భవం ప్రభుమ్ ॥ ౧ ॥
విశ్రమ్భేణాత్మశౌచేన గౌరవేణ దమేన చ ।
శుశ్రూషయా సౌహృదేన వాచా మధురయా చ భోః ॥ ౨ ॥
శుశ్రూషయా సౌహృదేన వాచా మధురయా చ భోః ॥ ౨ ॥
విసృజ్య కామం దమ్భం చ ద్వేషం లోభమఘం మదమ్ ।
అప్రమత్తోద్యతా నిత్యం తేజీయాంసమతోషయత్ ॥ ౩ ॥
అప్రమత్తోద్యతా నిత్యం తేజీయాంసమతోషయత్ ॥ ౩ ॥
స వై దేవర్షివర్యస్తాం మానవీం సమనువ్రతామ్ ।
దైవాద్గరీయసః పత్యురాశాసానాం మహాశిషః ॥ ౪ ॥
దైవాద్గరీయసః పత్యురాశాసానాం మహాశిషః ॥ ౪ ॥
కాలేన భూయసా క్షామాం కర్శితాం వ్రతచర్యయా ।
ప్రేమగద్గదయా వాచా పీడితః కృపయాబ్రవీత్ ॥ ౫ ॥
ప్రేమగద్గదయా వాచా పీడితః కృపయాబ్రవీత్ ॥ ౫ ॥
కర్దమ ఉవాచ
తుష్టోఽహమద్య తవ మానవి మానదాయాః
శుశ్రూషయా పరమయా పరయా చ భక్త్యా ।
యో దేహినామయమతీవ సుహృత్స దేహో
నావేక్షితః సముచితః క్షపితుం మదర్థే ॥ ౬ ॥
తుష్టోఽహమద్య తవ మానవి మానదాయాః
శుశ్రూషయా పరమయా పరయా చ భక్త్యా ।
యో దేహినామయమతీవ సుహృత్స దేహో
నావేక్షితః సముచితః క్షపితుం మదర్థే ॥ ౬ ॥
యే మే స్వధర్మనిరతస్య తపఃసమాధి-
విద్యాత్మయోగవిజితా భగవత్ప్రసాదాః ।
తానేవ తే మదనుసేవనయావరుద్ధాన్
దృష్టిం ప్రపశ్య వితరామ్యభయానశోకాన్ ॥ ౭ ॥
విద్యాత్మయోగవిజితా భగవత్ప్రసాదాః ।
తానేవ తే మదనుసేవనయావరుద్ధాన్
దృష్టిం ప్రపశ్య వితరామ్యభయానశోకాన్ ॥ ౭ ॥
అన్యే పునర్భగవతో భ్రువ ఉద్విజృమ్భ-
విభ్రంశితార్థరచనాః కిమురుక్రమస్య ।
సిద్ధాసి భుఙ్క్ష్వ విభవాన్నిజధర్మదోహాన్
దివ్యాన్నరైర్దురధిగాన్నృపవిక్రియాభిః ॥ ౮ ॥
విభ్రంశితార్థరచనాః కిమురుక్రమస్య ।
సిద్ధాసి భుఙ్క్ష్వ విభవాన్నిజధర్మదోహాన్
దివ్యాన్నరైర్దురధిగాన్నృపవిక్రియాభిః ॥ ౮ ॥
ఏవం బ్రువాణమబలాఖిలయోగమాయా-
విద్యావిచక్షణమవేక్ష్య గతాధిరాసీత్ ।
సమ్ప్రశ్రయప్రణయవిహ్వలయా గిరేషద్-
వ్రీడావలోకవిలసద్ధసితాననాహ ॥ ౯ ॥
విద్యావిచక్షణమవేక్ష్య గతాధిరాసీత్ ।
సమ్ప్రశ్రయప్రణయవిహ్వలయా గిరేషద్-
వ్రీడావలోకవిలసద్ధసితాననాహ ॥ ౯ ॥
దేవహూతిరువాచ
రాద్ధం బత ద్విజవృషైతదమోఘయోగ-
మాయాధిపే త్వయి విభో తదవైమి భర్తః ।
యస్తేఽభ్యధాయి సమయః సకృదఙ్గసఙ్గో
భూయాద్గరీయసి గుణః ప్రసవః సతీనామ్ ॥ ౧౦ ॥
రాద్ధం బత ద్విజవృషైతదమోఘయోగ-
మాయాధిపే త్వయి విభో తదవైమి భర్తః ।
యస్తేఽభ్యధాయి సమయః సకృదఙ్గసఙ్గో
భూయాద్గరీయసి గుణః ప్రసవః సతీనామ్ ॥ ౧౦ ॥
తత్రేతికృత్యముపశిక్ష యథోపదేశం
యేనైష మే కర్శితోఽతిరిరంసయాత్మా ।
సిద్ధ్యేత తే కృతమనోభవధర్షితాయా
దీనస్తదీశ భవనం సదృశం విచక్ష్వ ॥ ౧౧ ॥
యేనైష మే కర్శితోఽతిరిరంసయాత్మా ।
సిద్ధ్యేత తే కృతమనోభవధర్షితాయా
దీనస్తదీశ భవనం సదృశం విచక్ష్వ ॥ ౧౧ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ప్రియాయాః ప్రియమన్విచ్ఛన్ కర్దమో యోగమాస్థితః ।
విమానం కామగం క్షత్తస్తర్హ్యేవావిరచీకరత్ ॥ ౧౨ ॥
ప్రియాయాః ప్రియమన్విచ్ఛన్ కర్దమో యోగమాస్థితః ।
విమానం కామగం క్షత్తస్తర్హ్యేవావిరచీకరత్ ॥ ౧౨ ॥
సర్వకామదుఘం దివ్యం సర్వరత్నసమన్వితమ్ ।
సర్వర్ద్ధ్యుపచయోదర్కం మణిస్తమ్భైరుపస్కృతమ్ ॥ ౧౩ ॥
సర్వర్ద్ధ్యుపచయోదర్కం మణిస్తమ్భైరుపస్కృతమ్ ॥ ౧౩ ॥
దివ్యోపకరణోపేతం సర్వకాలసుఖావహమ్ ।
పట్టికాభిః పతాకాభిర్విచిత్రాభిరలంకృతమ్ ॥ ౧౪ ॥
పట్టికాభిః పతాకాభిర్విచిత్రాభిరలంకృతమ్ ॥ ౧౪ ॥
స్రగ్భిర్విచిత్రమాల్యాభిర్మఞ్జుశిఞ్జత్షడఙ్ఘ్రిభిః ।
దుకూలక్షౌమకౌశేయైర్నానావస్రైర్విరాజితమ్ ॥ ౧౫ ॥
దుకూలక్షౌమకౌశేయైర్నానావస్రైర్విరాజితమ్ ॥ ౧౫ ॥
ఉపర్యుపరి విన్యస్తనిలయేషు పృథక్పృథక్ ।
క్షిప్తైః కశిపుభిః కాన్తం పర్యఙ్కవ్యజనాసనైః ॥ ౧౬ ॥
క్షిప్తైః కశిపుభిః కాన్తం పర్యఙ్కవ్యజనాసనైః ॥ ౧౬ ॥
తత్ర తత్ర వినిక్షిప్తనానాశిల్పోపశోభితమ్ ।
మహామరకతస్థల్యా జుష్టం విద్రుమవేదిభిః ॥ ౧౭ ॥
మహామరకతస్థల్యా జుష్టం విద్రుమవేదిభిః ॥ ౧౭ ॥
ద్వాఃసు విద్రుమదేహల్యా భాతం వజ్రకపాటవత్ ।
శిఖరేష్విన్ద్రనీలేషు హేమకుమ్భైరధిశ్రితమ్ ॥ ౧౮ ॥
శిఖరేష్విన్ద్రనీలేషు హేమకుమ్భైరధిశ్రితమ్ ॥ ౧౮ ॥
చక్షుష్మత్పద్మరాగాగ్ర్యైర్వజ్రభిత్తిషు నిర్మితైః ।
జుష్టం విచిత్రవైతానైర్మహార్హైర్హేమతోరణైః ॥ ౧౯ ॥
జుష్టం విచిత్రవైతానైర్మహార్హైర్హేమతోరణైః ॥ ౧౯ ॥
హంసపారావతవ్రాతైస్తత్ర తత్ర నికూజితమ్ ।
కృత్రిమాన్ మన్యమానైః స్వానధిరుహ్యాధిరుహ్య చ ॥ ౨౦ ॥
కృత్రిమాన్ మన్యమానైః స్వానధిరుహ్యాధిరుహ్య చ ॥ ౨౦ ॥
విహారస్థానవిశ్రామసంవేశప్రాఙ్గణాజిరైః ।
యథోపజోషం రచితైర్విస్మాపనమివాత్మనః ॥ ౨౧ ॥
యథోపజోషం రచితైర్విస్మాపనమివాత్మనః ॥ ౨౧ ॥
ఈదృగ్గృహం తత్పశ్యన్తీం నాతిప్రీతేన చేతసా ।
సర్వభూతాశయాభిజ్ఞః ప్రావోచత్కర్దమః స్వయమ్ ॥ ౨౨ ॥
సర్వభూతాశయాభిజ్ఞః ప్రావోచత్కర్దమః స్వయమ్ ॥ ౨౨ ॥
నిమజ్జ్యాస్మిన్ హృదే భీరు విమానమిదమారుహ ।
ఇదం శుక్లకృతం తీర్థమాశిషాం యాపకం నృణామ్ ॥ ౨౩ ॥
ఇదం శుక్లకృతం తీర్థమాశిషాం యాపకం నృణామ్ ॥ ౨౩ ॥
సా తద్భర్తుః సమాదాయ వచః కువలయేక్షణా ।
సరజం బిభ్రతీ వాసో వేణీభూతాంశ్చ మూర్ధజాన్ ॥ ౨౪ ॥
సరజం బిభ్రతీ వాసో వేణీభూతాంశ్చ మూర్ధజాన్ ॥ ౨౪ ॥
అఙ్గం చ మలపఙ్కేన సంఛన్నం శబలస్తనమ్ ।
ఆవివేశ సరస్వత్యాః సరః శివజలాశయమ్ ॥ ౨౫ ॥
ఆవివేశ సరస్వత్యాః సరః శివజలాశయమ్ ॥ ౨౫ ॥
సాన్తఃసరసి వేశ్మస్థాః శతాని దశ కన్యకాః ।
సర్వాః కిశోరవయసో దదర్శోత్పలగన్ధయః ॥ ౨౬ ॥
సర్వాః కిశోరవయసో దదర్శోత్పలగన్ధయః ॥ ౨౬ ॥
తాం దృష్ట్వా సహసోత్థాయ ప్రోచుః ప్రాఞ్జలయః స్త్రియః ।
వయం కర్మకరీస్తుభ్యం శాధి నః కరవామ కిమ్ ॥ ౨౭ ॥
వయం కర్మకరీస్తుభ్యం శాధి నః కరవామ కిమ్ ॥ ౨౭ ॥
స్నానేన తాం మహార్హేణ స్నాపయిత్వా మనస్వినీమ్ ।
దుకూలే నిర్మలే నూత్నే దదురస్యై చ మానదాః ॥ ౨౮ ॥
దుకూలే నిర్మలే నూత్నే దదురస్యై చ మానదాః ॥ ౨౮ ॥
భూషణాని పరార్ధ్యాని వరీయాంసి ద్యుమన్తి చ ।
అన్నం సర్వగుణోపేతం పానం చైవామృతాసవమ్ ॥ ౨౯ ॥
అన్నం సర్వగుణోపేతం పానం చైవామృతాసవమ్ ॥ ౨౯ ॥
అథాదర్శే స్వమాత్మానం స్రగ్విణం విరజామ్బరమ్ ।
విరజం కృతస్వస్త్యయనం కన్యాభిర్బహుమానితమ్ ॥ ౩౦ ॥
విరజం కృతస్వస్త్యయనం కన్యాభిర్బహుమానితమ్ ॥ ౩౦ ॥
స్నాతం కృతశిరఃస్నానం సర్వాభరణభూషితమ్ ।
నిష్కగ్రీవం వలయినం కూజత్కాఞ్చననూపురమ్ ॥ ౩౧ ॥
నిష్కగ్రీవం వలయినం కూజత్కాఞ్చననూపురమ్ ॥ ౩౧ ॥
శ్రోణ్యోరధ్యస్తయా కాఞ్చ్యా కాఞ్చన్యా బహురత్నయా ।
హారేణ చ మహార్హేణ రుచకేన చ భూషితమ్ ॥ ౩౨ ॥
హారేణ చ మహార్హేణ రుచకేన చ భూషితమ్ ॥ ౩౨ ॥
సుదతా సుభ్రువా శ్లక్ష్ణస్నిగ్ధాపాఙ్గేన చక్షుషా ।
పద్మకోశస్పృధా నీలైరలకైశ్చ లసన్ముఖమ్ ॥ ౩౩ ॥
పద్మకోశస్పృధా నీలైరలకైశ్చ లసన్ముఖమ్ ॥ ౩౩ ॥
యదా సస్మార ఋషభమృషీణాం దయితం పతిమ్ ।
తత్ర చాస్తే సహ స్త్రీభిర్యత్రాస్తే స ప్రజాపతిః ॥ ౩౪ ॥
తత్ర చాస్తే సహ స్త్రీభిర్యత్రాస్తే స ప్రజాపతిః ॥ ౩౪ ॥
భర్తుః పురస్తాదాత్మానం స్త్రీసహస్రవృతం తదా ।
నిశామ్య తద్యోగగతిం సంశయం ప్రత్యపద్యత ॥ ౩౫ ॥
నిశామ్య తద్యోగగతిం సంశయం ప్రత్యపద్యత ॥ ౩౫ ॥
స తాం కృతమలస్నానాం విభ్రాజన్తీమపూర్వవత్ ।
ఆత్మనో బిభ్రతీం రూపం సంవీతరుచిరస్తనీమ్ ॥ ౩౬ ॥
ఆత్మనో బిభ్రతీం రూపం సంవీతరుచిరస్తనీమ్ ॥ ౩౬ ॥
విద్యాధరీసహస్రేణ సేవ్యమానాం సువాససమ్ ।
జాతభావో విమానం తదారోహయదమిత్రహన్ ॥ ౩౭ ॥
జాతభావో విమానం తదారోహయదమిత్రహన్ ॥ ౩౭ ॥
తస్మిన్నలుప్తమహిమా ప్రియయానురక్తో
విద్యాధరీభిరుపచీర్ణవపుర్విమానే ।
బభ్రాజ ఉత్కచకుముద్గణవానపీచ్య-
స్తారాభిరావృత ఇవోడుపతిర్నభఃస్థః ॥ ౩౮ ॥
విద్యాధరీభిరుపచీర్ణవపుర్విమానే ।
బభ్రాజ ఉత్కచకుముద్గణవానపీచ్య-
స్తారాభిరావృత ఇవోడుపతిర్నభఃస్థః ॥ ౩౮ ॥
తేనాష్టలోకపవిహారకులాచలేన్ద్ర-
ద్రోణీస్వనఙ్గసఖమారుతసౌభగాసు ।
సిద్ధైర్నుతో ద్యుధునిపాతశివస్వనాసు
రేమే చిరం ధనదవల్లలనావరూథీ ॥ ౩౯ ॥
ద్రోణీస్వనఙ్గసఖమారుతసౌభగాసు ।
సిద్ధైర్నుతో ద్యుధునిపాతశివస్వనాసు
రేమే చిరం ధనదవల్లలనావరూథీ ॥ ౩౯ ॥
వైశ్రమ్భకే సురసనే నన్దనే పుష్పభద్రకే ।
మానసే చైత్రరథ్యే చ స రేమే రామయా రతః ॥ ౪౦ ॥
మానసే చైత్రరథ్యే చ స రేమే రామయా రతః ॥ ౪౦ ॥
భ్రాజిష్ణునా విమానేన కామగేన మహీయసా ।
వైమానికానత్యశేత చరఁల్లోకాన్ యథానిలః ॥ ౪౧ ॥
వైమానికానత్యశేత చరఁల్లోకాన్ యథానిలః ॥ ౪౧ ॥
కిం దురాపాదనం తేషాం పుంసాముద్దామచేతసామ్ ।
యైరాశ్రితస్తీర్థపదశ్చరణో వ్యసనాత్యయః ॥ ౪౨ ॥
యైరాశ్రితస్తీర్థపదశ్చరణో వ్యసనాత్యయః ॥ ౪౨ ॥
ప్రేక్షయిత్వా భువో గోలం పత్న్యై యావాన్ స్వసంస్థయా ।
బహ్వాశ్చర్యం మహాయోగీ స్వాశ్రమాయ న్యవర్తత ॥ ౪౩ ॥
బహ్వాశ్చర్యం మహాయోగీ స్వాశ్రమాయ న్యవర్తత ॥ ౪౩ ॥
విభజ్య నవధాత్మానం మానవీం సురతోత్సుకామ్ ।
రామాం నిరమయన్ రేమే వర్షపూగాన్ముహూర్తవత్ ॥ ౪౪ ॥
రామాం నిరమయన్ రేమే వర్షపూగాన్ముహూర్తవత్ ॥ ౪౪ ॥
తస్మిన్ విమాన ఉత్కృష్టాం శయ్యాం రతికరీం శ్రితా ।
న చాబుధ్యత తం కాలం పత్యాపీచ్యేన సఙ్గతా ॥ ౪౫ ॥
న చాబుధ్యత తం కాలం పత్యాపీచ్యేన సఙ్గతా ॥ ౪౫ ॥
ఏవం యోగానుభావేన దమ్పత్యో రమమాణయోః ।
శతం వ్యతీయుః శరదః కామలాలసయోర్మనాక్ ॥ ౪౬ ॥
శతం వ్యతీయుః శరదః కామలాలసయోర్మనాక్ ॥ ౪౬ ॥
తస్యామాధత్త రేతస్తాం భావయన్నాత్మనాత్మవిత్ ।
నోధా విధాయ రూపం స్వం సర్వసఙ్కల్పవిద్విభుః ॥ ౪౭ ॥
నోధా విధాయ రూపం స్వం సర్వసఙ్కల్పవిద్విభుః ॥ ౪౭ ॥
అతః సా సుషువే సద్యో దేవహూతిః స్త్రియః ప్రజాః ।
సర్వాస్తాశ్చారుసర్వాఙ్గ్యో లోహితోత్పలగన్ధయః ॥ ౪౮ ॥
సర్వాస్తాశ్చారుసర్వాఙ్గ్యో లోహితోత్పలగన్ధయః ॥ ౪౮ ॥
పతిం సా ప్రవ్రజిష్యన్తం తదాలక్ష్యోశతీబహిః ।
స్మయమానా విక్లవేన హృదయేన విదూయతా ॥ ౪౯ ॥
స్మయమానా విక్లవేన హృదయేన విదూయతా ॥ ౪౯ ॥
లిఖన్త్యధోముఖీ భూమిం పదా నఖమణిశ్రియా ।
ఉవాచలలితాం వాచం నిరుధ్యాశ్రుకలాం శనైః ॥ ౫౦ ॥
ఉవాచలలితాం వాచం నిరుధ్యాశ్రుకలాం శనైః ॥ ౫౦ ॥
దేవహూతిరువాచ
సర్వం తద్భగవాన్మహ్యముపోవాహ ప్రతిశ్రుతమ్ ।
అథాపి మే ప్రపన్నాయా అభయం దాతుమర్హసి ॥ ౫౧ ॥
సర్వం తద్భగవాన్మహ్యముపోవాహ ప్రతిశ్రుతమ్ ।
అథాపి మే ప్రపన్నాయా అభయం దాతుమర్హసి ॥ ౫౧ ॥
బ్రహ్మన్దుహితృభిస్తుభ్యం విమృగ్యాః పతయః సమాః ।
కశ్చిత్స్యాన్మే విశోకాయ త్వయి ప్రవ్రజితే వనమ్ ॥ ౫౨ ॥
కశ్చిత్స్యాన్మే విశోకాయ త్వయి ప్రవ్రజితే వనమ్ ॥ ౫౨ ॥
ఏతావతాలం కాలేన వ్యతిక్రాన్తేన మే ప్రభో ।
ఇన్ద్రియార్థప్రసఙ్గేన పరిత్యక్తపరాత్మనః ॥ ౫౩ ॥
ఇన్ద్రియార్థప్రసఙ్గేన పరిత్యక్తపరాత్మనః ॥ ౫౩ ॥
ఇన్ద్రియార్థేషు సజ్జన్త్యా ప్రసఙ్గస్త్వయి మే కృతః ।
అజానన్త్యా పరం భావం తథాప్యస్త్వభయాయ మే ॥ ౫౪ ॥
అజానన్త్యా పరం భావం తథాప్యస్త్వభయాయ మే ॥ ౫౪ ॥
సఙ్గో యః సంసృతేర్హేతురసత్సు విహితోఽధియా ।
స ఏవ సాధుషు కృతో నిఃసఙ్గత్వాయ కల్పతే ॥ ౫౫ ॥
స ఏవ సాధుషు కృతో నిఃసఙ్గత్వాయ కల్పతే ॥ ౫౫ ॥
నేహ యత్కర్మ ధర్మాయ న విరాగాయ కల్పతే ।
న తీర్థపదసేవాయై జీవన్నపి మృతో హి సః ॥ ౫౬ ॥
న తీర్థపదసేవాయై జీవన్నపి మృతో హి సః ॥ ౫౬ ॥
సాహం భగవతో నూనం వఞ్చితా మాయయా దృఢమ్ ।
యత్త్వాం విముక్తిదం ప్రాప్య న ముముక్షేయ బన్ధనాత్ ॥ ౫౭ ॥
యత్త్వాం విముక్తిదం ప్రాప్య న ముముక్షేయ బన్ధనాత్ ॥ ౫౭ ॥