Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৩.৫

(Srimad Bhagavatam Canto 3, Chapter 5 — Vidura Approaches Maitreya on the Ganges Bank in Assamese)

Vyasa

Also known as dvari dyunadya rsabha kurunam

Vidura Approaches Maitreya on the Ganges Bank. Śrīmad Bhāgavatam Canto 3, Chapter 5 — 51 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

শ্ৰী শুক উৱাচ
দ্ৱাৰি দ্যুনদ্যা ঋষভঃ কুৰূণাং
মৈত্ৰেযমাসীনমগাধবোধম্ ।
ক্ষত্তোপসৃত্যাচ্যুতভাৱসিদ্ধঃ
পপ্ৰচ্ছ সৌশীল্যগুণাভিতৃপ্তঃ ॥ ১ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
সুখায কৰ্মাণি কৰোতি লোকো
ন তৈঃ সুখং ৱান্যদুপাৰমং ৱা ।
ৱিন্দেত ভূযস্তত এৱ দুঃখং
যদত্ৰ যুক্তং ভগৱান্ ৱদেন্নঃ ॥ ২ ॥
জনস্য কৃষ্ণাদ্ৱিমুখস্য দৈৱা-
দধৰ্মশীলস্য সুদুঃখিতস্য ।
অনুগ্ৰহাযেহ চৰন্তি নূনং
ভূতানি ভৱ্যানি জনাৰ্দনস্য ॥ ৩ ॥
তত্সাধুৱৰ্যাদিশ ৱৰ্ত্ম শং নঃ
সংৰাধিতো ভগৱান্ যেন পুংসাম্ ।
হৃদি স্থিতো যচ্ছতি ভক্তিপূতে
জ্ঞানং সতত্ত্ৱাধিগমং পুৰাণম্ ॥ ৪ ॥
কৰোতি কৰ্মাণি কৃতাৱতাৰো
যান্যাত্মতন্ত্ৰো ভগৱাংস্ত্ৰ্যধীশঃ ।
যথা সসৰ্জাগ্ৰ ইদং নিৰীহঃ
সংস্থাপ্য ৱৃত্তিং জগতো ৱিধত্তে ॥ ৫ ॥
যথা পুনঃ স্ৱে খ ইদং নিৱেশ্য
শেতে গুহাযাং স নিৱৃত্তৱৃত্তিঃ ।
যোগেশ্ৱৰাধীশ্ৱৰ এক এত-
দনুপ্ৰৱিষ্টো বহুধা যথাসীত্ ॥ ৬ ॥
ক্ৰীডন্ ৱিধত্তে দ্ৱিজগোসুৰাণাং
ক্ষেমায কৰ্মাণ্যৱতাৰভেদৈঃ ।
মনো ন তৃপ্যত্যপি শৃণ্ৱতাং নঃ
সুশ্লোকমৌলেশ্চৰিতামৃতানি ॥ ৭ ॥
যৈস্তত্ত্ৱভেদৈৰধিলোকনাথো
লোকানলোকান্ সহ লোকপালান্ ।
অচীক্লৃপদ্যত্ৰ হি সৰ্ৱসত্ত্ৱ-
নিকাযভেদোঽধিকৃতঃ প্ৰতীতঃ ॥ ৮ ॥
যেন প্ৰজানামুত আত্মকৰ্ম-
ৰূপাভিধানাং য ভিদাং ৱ্যধত্ত ।
নাৰাযণো ৱিশ্ৱসৃগাত্মযোনি-
ৰেতচ্চ নো ৱৰ্ণয ৱিপ্ৰৱৰ্য ॥ ৯ ॥
পৰাৱৰেষাং ভগৱন্ ৱ্ৰতানি
শ্ৰুতানি মে ৱ্যাসমুখাদভীক্ষ্ণম্ ।
অতৃপ্নুম ক্ষুল্লসুখাৱহানাং
তেষামৃতে কৃষ্ণকথামৃতৌঘাত্ ॥ ১০ ॥
কস্তৃপ্নুযাত্তীৰ্থপদোঽভিধানাত্
সত্ৰেষু ৱঃ সূৰিভিৰীড্যমানাত্ ।
যঃ কৰ্ণনাডীং পুৰুষস্য যাতো
ভৱপ্ৰদাং গেহৰতিং ছিনত্তি ॥ ১১ ॥
মুনিৰ্ৱিৱক্ষুৰ্ভগৱদ্গুণানাং
সখাপি তে ভাৰতমাহ কৃষ্ণঃ ।
যস্মিন্নৃণাং গ্ৰাম্যসুখানুৱাদৈ-
ৰ্মতিৰ্গৃহীতা নু হৰেঃ কথাযাম্ ॥ ১২ ॥
সা শ্ৰদ্দধানস্য ৱিৱৰ্ধমানা
ৱিৰক্তিমন্যত্ৰ কৰোতি পুংসঃ ।
হৰেঃ পদানুস্মৃতিনিৰ্ৱৃতস্য
সমস্তদুঃখাপ্যযমাশু ধত্তে ॥ ১৩ ॥
তাঞ্ছোচ্যশোচ্যানৱিদোঽনুশোচে
হৰেঃ কথাযাং ৱিমুখানঘেন ।
ক্ষিণোতি দেৱোঽনিমিষস্তু যেষা-
মাযুৰ্ৱৃথাৱাদগতিস্মৃতীনাম্ ॥ ১৪ ॥
তদস্য কৌষাৰৱ শৰ্মদাতু-
ৰ্হৰেঃ কথামেৱ কথাসু সাৰম্ ।
উদ্ধৃত্য পুষ্পেভ্য ইৱাৰ্তবন্ধো
শিৱায নঃ কীৰ্তয তীৰ্থকীৰ্তেঃ ॥ ১৫ ॥
স ৱিশ্ৱজন্মস্থিতিসংযমাৰ্থে
কৃতাৱতাৰঃ প্ৰগৃহীতশক্তিঃ ।
চকাৰ কৰ্মাণ্যতিপূৰুষাণি
যানীশ্ৱৰঃ কীৰ্তয তানি মহ্যম্ ॥ ১৬ ॥
শ্ৰী শুক উৱাচ
স এৱং ভগৱান্ পৃষ্টঃ ক্ষত্ত্ৰা কৌষাৰৱো মুনিঃ ।
পুংসাং নিঃশ্ৰেযসাৰ্থেন তমাহ বহুমানযন্ ॥ ১৭ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
সাধু পৃষ্টং ত্ৱযা সাধো লোকান্ সাধ্ৱনুগৃহ্ণতা ।
কীৰ্তিং ৱিতন্ৱতা লোকে আত্মনোঽধোক্ষজাত্মনঃ ॥ ১৮ ॥
নৈতচ্চিত্ৰং ত্ৱযি ক্ষত্তৰ্বাদৰাযণৱীৰ্যজে ।
গৃহীতোঽনন্যভাৱেন যত্ত্ৱযা হৰিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ১৯ ॥
মাণ্ডৱ্যশাপাদ্ভগৱান্ প্ৰজাসংযমনো যমঃ ।
ভ্ৰাতুঃ ক্ষেত্ৰে ভুজিষ্যাযাং জাতঃ সত্যৱতীসুতাত্ ॥ ২০ ॥
ভৱান্ ভগৱতো নিত্যং সম্মতঃ সানুগস্য হ ।
যস্য জ্ঞানোপদেশায মাদিশদ্ভগৱান্ ৱ্ৰজন্ ॥ ২১ ॥
অথ তে ভগৱল্লীলা যোগমাযোৰুবৃংহিতাঃ ।
ৱিশ্ৱস্থিত্যুদ্ভৱান্তাৰ্থা ৱৰ্ণযাম্যনুপূৰ্ৱশঃ ॥ ২২ ॥
ভগৱানেক আসেদমগ্ৰ আত্মাত্মনাং ৱিভুঃ ।
আত্মেচ্ছানুগতাৱাত্মা নানামত্যুপলক্ষণঃ ॥ ২৩ ॥
স ৱা এষ তদা দ্ৰষ্টা নাপশ্যদ্ দৃশ্যমেকৰাট্ ।
মেনেঽসন্তমিৱাত্মানং সুপ্তশক্তিৰসুপ্তদৃক্ ॥ ২৪ ॥
সা ৱা এতস্য সংদ্ৰষ্টুঃ শক্তিঃ সদসদাত্মিকা ।
মাযা নাম মহাভাগ যযেদং নিৰ্মমে ৱিভুঃ ॥ ২৫ ॥
কালৱৃত্ত্যা তু মাযাযাং গুণময্যামধোক্ষজঃ ।
পুৰুষেণাত্মভূতেন ৱীৰ্যমাধত্ত ৱীৰ্যৱান্ ॥ ২৬ ॥
ততোঽভৱন্ মহত্তত্ত্ৱমৱ্যক্তাত্কালচোদিতাত্ ।
ৱিজ্ঞানাত্মাত্মদেহস্থং ৱিশ্ৱং ৱ্যঞ্জংস্তমোনুদঃ ॥ ২৭ ॥
সোঽপ্যংশগুণকালাত্মা ভগৱদ্দৃষ্টিগোচৰঃ ।
আত্মানং ৱ্যকৰোদাত্মা ৱিশ্ৱস্যাস্য সিসৃক্ষযা ॥ ২৮ ॥
মহত্তত্ত্ৱাদ্ৱিকুৰ্ৱাণাদহংতত্ত্ৱং ৱ্যজাযত ।
কাৰ্যকাৰণকৰ্ত্ৰাত্মা ভূতেন্দ্ৰিযমনোমযঃ ।
ৱৈকাৰিকস্তৈজসশ্চ তামসশ্চেত্যহং ত্ৰিধা ॥ ২৯ ॥
অহংতত্ত্ৱাদ্ৱিকুৰ্ৱাণান্মনো ৱৈকাৰিকাদভূত্ ।
ৱৈকাৰিকাশ্চ যে দেৱা অৰ্থাভিৱ্যঞ্জনং যতঃ ॥ ৩০ ॥
তৈজসানীন্দ্ৰিযাণ্যেৱ জ্ঞানকৰ্মমযানি চ ॥ ৩১ ॥
তামসো ভূতসূক্ষ্মাদিৰ্যতঃ খং লিঙ্গমাত্মনঃ ॥ ৩২ ॥
কালমাযাংশযোগেন ভগৱদ্ৱীক্ষিতং নভঃ ।
নভসোঽনুসৃতং স্পৰ্শং ৱিকুৰ্ৱন্নিৰ্মমেঽনিলম্ ॥ ৩৩ ॥
অনিলোঽপি ৱিকুৰ্ৱাণো নভসোৰুবলান্ৱিতঃ ।
সসৰ্জ ৰূপতন্মাত্ৰং জ্যোতিৰ্লোকস্য লোচনম্ ॥ ৩৪ ॥
অনিলেনান্ৱিতং জ্যোতিৰ্ৱিকুৰ্ৱত্পৰৱীক্ষিতম্ ।
আধত্তাম্ভো ৰসমযং কালমাযাংশযোগতঃ ॥ ৩৫ ॥
জ্যোতিষাম্ভোঽনুসংসৃষ্টং ৱিকুৰ্ৱদ্ব্ৰহ্মৱীক্ষিতম্ ।
মহীং গন্ধগুণামাধাত্কালমাযাংশযোগতঃ ॥ ৩৬ ॥
ভূতানাং নভ আদীনাং যদ্যদ্ভৱ্যাৱৰাৱৰম্ ।
তেষাং পৰানুসংসৰ্গাদ্যথাসংখ্যং গুণান্ ৱিদুঃ ॥ ৩৭ ॥
এতে দেৱাঃ কলা ৱিষ্ণোঃ কালমাযাংশলিঙ্গিনঃ ।
নানাত্ৱাত্স্ৱক্ৰিযানীশাঃ প্ৰোচুঃ প্ৰাঞ্জলযো ৱিভুম্ ॥ ৩৮ ॥
দেৱা ঊচুঃ
নমাম তে দেৱ পদাৰৱিন্দং
প্ৰপন্নতাপোপশমাতপত্ৰম্ ।
যন্মূলকেতা যতযোঽঞ্জসোৰু-
সংসাৰদুঃখং বহিৰুত্ক্ষিপন্তি ॥ ৩৯ ॥
ধাতৰ্যদস্মিন্ ভৱ ঈশ জীৱা-
স্তাপত্ৰযেণাভিহতা ন শৰ্ম ।
আত্মন্লভন্তে ভগৱংস্তৱাঙ্ঘ্ৰি-
চ্ছাযাং সৱিদ্যামত আশ্ৰযেম ॥ ৪০ ॥
মাৰ্গন্তি যত্তে মুখপদ্মনীডৈ-
শ্ছন্দঃসুপৰ্ণৈঋৰ্ষযো ৱিৱিক্তে ।
যস্যাঘমৰ্ষোদসৰিদ্ৱৰাযাঃ
পদং পদং তীৰ্থপদঃ প্ৰপন্নাঃ ॥ ৪১ ॥
যচ্ছ্ৰদ্ধযা শ্ৰুতৱত্যা য ভক্ত্যা
সংমৃজ্যমানে হৃদযেঽৱধায ।
জ্ঞানেন ৱৈৰাগ্যবলেন ধীৰা
ৱ্ৰজেম তত্তেঽঙ্ঘ্ৰিসৰোজপীঠম্ ॥ ৪২ ॥
ৱিশ্ৱস্য জন্মস্থিতিসংযমাৰ্থে
কৃতাৱতাৰস্য পদাম্বুজং তে ।
ৱ্ৰজেম সৰ্ৱে শৰণং যদীশ
স্মৃতং প্ৰযচ্ছত্যভযং স্ৱপুংসাম্ ॥ ৪৩ ॥
যত্সানুবন্ধেঽসতি দেহগেহে
মমাহমিত্যূঢদুৰাগ্ৰহাণাম্ ।
পুংসাং সুদূৰং ৱসতোঽপি পুৰ্যাং
ভজেম তত্তে ভগৱন্ পদাব্জম্ ॥ ৪৪ ॥
তান্ ৱৈ হ্যসদ্ৱৃত্তিভিৰক্ষিভিৰ্যে
পৰাহৃতান্তৰ্মনসঃ পৰেশ ।
অথো ন পশ্যন্ত্যুৰুগায নূনং
যে তে পদন্যাসৱিলাসলক্ষ্যাঃ ॥ ৪৫ ॥
পানেন তে দেৱ কথাসুধাযাঃ
প্ৰৱৃদ্ধভক্ত্যা ৱিশদাশযা যে ।
ৱৈৰাগ্যসাৰং প্ৰতিলভ্য বোধং
যথাঞ্জসান্ৱীযুৰকুণ্ঠধিষ্ণ্যম্ ॥ ৪৬ ॥
তথাপৰে চাত্মসমাধিযোগ-
বলেন জিত্ৱা প্ৰকৃতিং বলিষ্ঠাম্ ।
ত্ৱামেৱ ধীৰাঃ পুৰুষং ৱিশন্তি
তেষাং শ্ৰমঃ স্যান্ন তু সেৱযা তে ॥ ৪৭ ॥
তত্তে ৱযং লোকসিসৃক্ষযাদ্য
ত্ৱযানুসৃষ্টাস্ত্ৰিভিৰাত্মভিঃ স্ম ।
সৰ্ৱে ৱিযুক্তাঃ স্ৱৱিহাৰতন্ত্ৰং
ন শক্নুমস্তত্প্ৰতিহৰ্তৱে তে ॥ ৪৮ ॥
যাৱদ্বলিং তেঽজ হৰাম কালে
যথা ৱযং চান্নমদাম যত্ৰ ।
যথোভযেষাং ত ইমে হি লোকা
বলিং হৰন্তোঽন্নমদন্ত্যনূহাঃ ॥ ৪৯ ॥
ত্ৱং নঃ সুৰাণামসি সান্ৱযানাং
কূটস্থ আদ্যঃ পুৰুষঃ পুৰাণঃ ।
ত্ৱং দেৱ শক্ত্যাং গুণকৰ্মযোনৌ
ৰেতস্ত্ৱজাযাং কৱিমাদধেঽজঃ ॥ ৫০ ॥
ততো ৱযং মত্প্ৰমুখা যদৰ্থে
বভূৱিমাত্মন্ কৰৱাম কিং তে ।
ত্ৱং নঃ স্ৱচক্ষুঃ পৰিদেহি শক্ত্যা
দেৱ ক্ৰিযাৰ্থে যদনুগ্ৰহাণাম্ ॥ ৫১ ॥

Explore More