Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૩.૯

(Srimad Bhagavatam Canto 3, Chapter 9 — Brahmā's Prayers and the Lord's Instruction in Gujarati)

Vyasa

Also known as jnato si me dya sucirannanu dehabhajam

Brahmā's Prayers and the Lord's Instruction. Śrīmad Bhāgavatam Canto 3, Chapter 9 — 44 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

બ્રહ્મોવાચ
જ્ઞાતોઽસિ મેઽદ્ય સુચિરાન્નનુ દેહભાજાં
ન જ્ઞાયતે ભગવતો ગતિરિત્યવદ્યમ્ ।
નાન્યત્ત્વદસ્તિ ભગવન્નપિ તન્ન શુદ્ધં
માયાગુણવ્યતિકરાદ્યદુરુર્વિભાસિ ॥ ૧ ॥
રૂપં યદેતદવબોધરસોદયેન
શશ્વન્નિવૃત્તતમસઃ સદનુગ્રહાય ।
આદૌ ગૃહીતમવતારશતૈકબીજં
યન્નાભિપદ્મભવનાદહમાવિરાસમ્ ॥ ૨ ॥
નાતઃ પરં પરમ યદ્ભવતઃ સ્વરૂપ-
માનન્દમાત્રમવિકલ્પમવિદ્ધવર્ચઃ ।
પશ્યામિ વિશ્વસૃજમેકમવિશ્વમાત્મન્
ભૂતેન્દ્રિયાત્મકમદસ્ત ઉપાશ્રિતોઽસ્મિ ॥ ૩ ॥
તદ્વા ઇદં ભુવનમઙ્ગલ મઙ્ગલાય
ધ્યાને સ્મ નો દર્શિતં ત ઉપાસકાનામ્ ।
તસ્મૈ નમો ભગવતેઽનુવિધેમ તુભ્યં
યોઽનાદૃતો નરકભાગ્ભિરસત્પ્રસઙ્ગૈઃ ॥ ૪ ॥
યે તુ ત્વદીયચરણામ્બુજકોશગન્ધં
જિઘ્રન્તિ કર્ણવિવરૈઃ શ્રુતિવાતનીતમ્ ।
ભક્ત્યા ગૃહીતચરણઃ પરયા ચ તેષાં
નાપૈષિ નાથ હૃદયામ્બુરુહાત્સ્વપુંસામ્ ॥ ૫ ॥
તાવદ્ભયં દ્રવિણદેહસુહૃન્નિમિત્તં
શોકઃ સ્પૃહા પરિભવો વિપુલશ્ચ લોભઃ ।
તાવન્મમેત્યસદવગ્રહ આર્તિમૂલં
યાવન્ન તેઽઙ્ઘ્રિમભયં પ્રવૃણીત લોકઃ ॥ ૬ ॥
દૈવેન તે હતધિયો ભવતઃ પ્રસઙ્ગા-
ત્સર્વાશુભોપશમનાદ્વિમુખેન્દ્રિયા યે ।
કુર્વન્તિ કામસુખલેશલવાય દીના
લોભાભિભૂતમનસોઽકુશલાનિ શશ્વત્ ॥ ૭ ॥
ક્ષુત્તૃટ્ત્રિધાતુભિરિમા મુહુરર્દ્યમાનાઃ
શીતોષ્ણવાતવરષૈરિતરેતરાચ્ચ ।
કામાગ્નિનાચ્યુત રુષા ચ સુદુર્ભરેણ
સમ્પશ્યતો મન ઉરુક્રમ સીદતે મે ॥ ૮ ॥
યાવત્પૃથક્ત્વમિદમાત્મન ઇન્દ્રિયાર્થ-
માયાબલં ભગવતો જન ઈશ પશ્યેત્ ।
તાવન્ન સંસૃતિરસૌ પ્રતિસંક્રમેત
વ્યર્થાપિ દુઃખનિવહં વહતી ક્રિયાર્થા ॥ ૯ ॥
અહ્ન્યાપૃતાર્તકરણા નિશિ નિઃશયાના ।
નાનામનોરથધિયા ક્ષણભગ્નનિદ્રાઃ ।
દૈવાહતાર્થરચના ઋષયોઽપિ દેવ
યુષ્મત્પ્રસઙ્ગવિમુખા ઇહ સંસરન્તિ ॥ ૧૦ ॥
ત્વં ભક્તિયોગપરિભાવિતહૃત્સરોજ
આસ્સે શ્રુતેક્ષિતપથો નનુ નાથ પુંસામ્ ।
યદ્યદ્ધિયા ત ઉરુગાય વિભાવયન્તિ
તત્તદ્વપુઃ પ્રણયસે સદનુગ્રહાય ॥ ૧૧ ॥
નાતિપ્રસીદતિ તથોપચિતોપચારૈ-
રારાધિતઃ સુરગણૈર્હૃદિબદ્ધકામૈઃ ।
યત્સર્વભૂતદયયાસદલભ્યયૈકો
નાનાજનેષ્વવહિતઃ સુહૃદન્તરાત્મા ॥ ૧૨ ॥
પુંસામતો વિવિધકર્મભિરધ્વરાદ્યૈ-
ર્દાનેન ચોગ્રતપસા પરિચર્યયા ચ ।
આરાધનં ભગવતસ્તવ સત્ક્રિયાર્થો
ધર્મોઽર્પિતઃ કર્હિચિદ્મ્રિયતે ન યત્ર ॥ ૧૩ ॥
શશ્વત્સ્વરૂપમહસૈવ નિપીતભેદ-
મોહાય બોધધિષણાય નમઃ પરસ્મૈ ।
વિશ્વોદ્ભવસ્થિતિલયેષુ નિમિત્તલીલા-
રાસાય તે નમ ઇદં ચકૃમેશ્વરાય ॥ ૧૪ ॥
યસ્યાવતારગુણકર્મવિડમ્બનાનિ
નામાનિ યેઽસુવિગમે વિવશા ગૃણન્તિ ।
તેઽનૈકજન્મશમલં સહસૈવ હિત્વા
સંયાન્ત્યપાવૃતામૃતં તમજં પ્રપદ્યે ॥ ૧૫ ॥
યો વા અહં ચ ગિરિશશ્ચ વિભુઃ સ્વયં ચ
સ્થિત્યુદ્ભવપ્રલયહેતવ આત્મમૂલમ્ ।
ભિત્ત્વા ત્રિપાદ્વવૃધ એક ઉરુપ્રરોહ-
સ્તસ્મૈ નમો ભગવતે ભુવનદ્રુમાય ॥ ૧૬ ॥
લોકો વિકર્મનિરતઃ કુશલે પ્રમત્તઃ
કર્મણ્યયં ત્વદુદિતે ભવદર્ચને સ્વે ।
યસ્તાવદસ્ય બલવાનિહ જીવિતાશાં
સદ્યશ્છિનત્ત્યનિમિષાય નમોઽસ્તુ તસ્મૈ ॥ ૧૭ ॥
યસ્માદ્બિભેમ્યહમપિ દ્વિપરાર્ધધિષ્ણ્ય-
મધ્યાસિતઃ સકલલોકનમસ્કૃતં યત્ ।
તેપે તપો બહુસવોઽવરુરુત્સમાન-
સ્તસ્મૈ નમો ભગવતેઽધિમખાય તુભ્યમ્ ॥ ૧૮ ॥
તિર્યઙ્મનુષ્યવિબુધાદિષુ જીવયોનિ-
ષ્વાત્મેચ્છયાત્મકૃતસેતુપરીપ્સયા યઃ ।
રેમે નિરસ્તવિષયોઽપ્યવરુદ્ધદેહ-
સ્તસ્મૈ નમો ભગવતે પુરુષોત્તમાય ॥ ૧૯ ॥
યોઽવિદ્યયાનુપહતોઽપિ દશાર્ધવૃત્ત્યા
નિદ્રામુવાહ જઠરીકૃતલોકયાત્રઃ ।
અન્તર્જલેઽહિકશિપુસ્પર્શાનુકૂલાં
ભીમોર્મિમાલિનિ જનસ્ય સુખં વિવૃણ્વન્ ॥ ૨૦ ॥
યન્નાભિપદ્મભવનાદહમાસમીડ્ય
લોકત્રયોપકરણો યદનુગ્રહેણ ।
તસ્મૈ નમસ્ત ઉદરસ્થભવાય યોગ-
નિદ્રાવસાનવિકસન્નલિનેક્ષણાય ॥ ૨૧ ॥
સોઽયં સમસ્તજગતાં સુહૃદેક આત્મા
સત્ત્વેન યન્મૃડયતે ભગવાન્ ભગેન ।
તેનૈવ મે દૃશમનુસ્પૃશતાદ્યથાહં
સ્રક્ષ્યામિ પૂર્વવદિદં પ્રણતપ્રિયોઽસૌ ॥ ૨૨ ॥
એષ પ્રપન્નવરદો રમયાત્મશક્ત્યા
યદ્યત્કરિષ્યતિ ગૃહીતગુણાવતારઃ ।
તસ્મિન્ સ્વવિક્રમમિદં સૃજતોઽપિ ચેતો
યુઞ્જીત કર્મશમલં ચ યથા વિજહ્યામ્ ॥ ૨૩ ॥
નાભિહૃદાદિહ સતોઽમ્ભસિ યસ્ય પુંસો
વિજ્ઞાનશક્તિરહમાસમનન્તશક્તેઃ ।
રૂપં વિચિત્રમિદમસ્ય વિવૃણ્વતો મે
મા રીરિષીષ્ટ નિગમસ્ય ગિરાં વિસર્ગઃ ॥ ૨૪ ॥
સોઽસાવદભ્રકરુણો ભગવાન્ વિવૃદ્ધ-
પ્રેમસ્મિતેન નયનામ્બુરુહં વિજૃમ્ભન્ ।
ઉત્થાય વિશ્વવિજયાય ચ નો વિષાદં
માધ્વ્યા ગિરાપનયતાત્પુરુષઃ પુરાણઃ ॥ ૨૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
સ્વસમ્ભવં નિશામ્યૈવં તપોવિદ્યાસમાધિભિઃ ।
યાવન્મનોવચઃ સ્તુત્વા વિરરામ સ ખિન્નવત્ ॥ ૨૬ ॥
અથાભિપ્રેતમન્વીક્ષ્ય બ્રહ્મણો મધુસૂદનઃ ।
વિષણ્ણચેતસં તેન કલ્પવ્યતિકરામ્ભસા ॥ ૨૭ ॥
લોકસંસ્થાનવિજ્ઞાન આત્મનઃ પરિખિદ્યતઃ ।
તમાહાગાધયા વાચા કશ્મલં શમયન્નિવ ॥ ૨૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
મા વેદગર્ભ ગાસ્તન્દ્રીં સર્ગ ઉદ્યમમાવહ ।
તન્મયાપાદિતં હ્યગ્રે યન્માં પ્રાર્થયતે ભવાન્ ॥ ૨૯ ॥
ભૂયસ્ત્વં તપ આતિષ્ઠ વિદ્યાં ચૈવ મદાશ્રયામ્ ।
તાભ્યામન્તર્હૃદિ બ્રહ્મન્ લોકાન્દ્રક્ષ્યસ્યપાવૃતાન્ ॥ ૩૦ ॥
તત આત્મનિ લોકે ચ ભક્તિયુક્તઃ સમાહિતઃ ।
દ્રષ્ટાસિ માં તતં બ્રહ્યન્મયિ લોકાંસ્ત્વમાત્મનઃ ॥ ૩૧ ॥
યદા તુ સર્વભૂતેષુ દારુષ્વગ્નિમિવ સ્થિતમ્ ।
પ્રતિચક્ષીત માં લોકો જહ્યાત્તર્હ્યેવ કશ્મલમ્ ॥ ૩૨ ॥
યદા રહિતમાત્માનં ભૂતેન્દ્રિયગુણાશયૈઃ ।
સ્વરૂપેણ મયોપેતં પશ્યન્ સ્વારાજ્યમૃચ્છતિ ॥ ૩૩ ॥
નાનાકર્મવિતાનેન પ્રજા બહ્વીઃ સિસૃક્ષતઃ ।
નાત્માવસીદત્યસ્મિંસ્તે વર્ષીયાન્મદનુગ્રહઃ ॥ ૩૪ ॥
ઋષિમાદ્યં ન બધ્નાતિ પાપીયાંસ્ત્વાં રજોગુણઃ ।
યન્મનો મયિ નિર્બદ્ધં પ્રજાઃ સંસૃજતોઽપિ તે ॥ ૩૫ ॥
જ્ઞાતોઽહં ભવતા ત્વદ્ય દુર્વિજ્ઞેયોઽપિ દેહિનામ્ ।
યન્માં ત્વં મન્યસેઽયુક્તં ભૂતેન્દ્રિયગુણાત્મભિઃ ॥ ૩૬ ॥
તુભ્યં મદ્વિચિકિત્સાયામાત્મા મે દર્શિતોઽબહિઃ ।
નાલેન સલિલે મૂલં પુષ્કરસ્ય વિચિન્વતઃ ॥ ૩૭ ॥
યચ્ચકર્થાઙ્ગ મતસ્તોત્રં મત્કથાભ્યુદયાઙ્કિતમ્ ।
યદ્વા તપસિ તે નિષ્ઠા સ એષ મદનુગ્રહઃ ॥ ૩૮ ॥
પ્રીતોઽહમસ્તુ ભદ્રં તે લોકાનાં વિજયેચ્છયા ।
યદસ્તૌષીર્ગુણમયં નિર્ગુણં માનુવર્ણયન્ ॥ ૩૯ ॥
ય એતેન પુમાન્નિત્યં સ્તુત્વા સ્તોત્રેણ માં ભજેત્ ।
તસ્યાશુ સમ્પ્રસીદેયં સર્વકામવરેશ્વરઃ ॥ ૪૦ ॥
પૂર્તેન તપસા યજ્ઞૈર્દાનૈર્યોગસમાધિના ।
રાદ્ધં નિઃશ્રેયસં પુંસાં મત્પ્રીતિસ્તત્ત્વવિન્મતમ્ ॥ ૪૧ ॥
અહમાત્માત્મનાં ધાતઃ પ્રેષ્ઠઃ સન્ પ્રેયસામપિ ।
અતો મયિ રતિં કુર્યાદ્દેહાદિર્યત્કૃતે પ્રિયઃ ॥ ૪૨ ॥
સર્વવેદમયેનેદમાત્મનાત્માત્મયોનિના ।
પ્રજાઃ સૃજ યથાપૂર્વં યાશ્ચ મય્યનુશેરતે ॥ ૪૩ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
તસ્મા એવં જગત્સ્રષ્ટ્રે પ્રધાનપુરુષેશ્વરઃ ।
વ્યજ્યેદં સ્વેન રૂપેણ કઞ્જનાભસ્તિરોદધે ॥ ૪૪ ॥

Explore More