ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ଜ୍ଞାତୋଽସି ମେଽଦ୍ଯ ସୁଚିରାନ୍ନନୁ ଦେହଭାଜାଂ
ନ ଜ୍ଞାଯତେ ଭଗଵତୋ ଗତିରିତ୍ଯଵଦ୍ଯମ୍ ।
ନାନ୍ଯତ୍ତ୍ଵଦସ୍ତି ଭଗଵନ୍ନପି ତନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧଂ
ମାଯାଗୁଣଵ୍ଯତିକରାଦ୍ଯଦୁରୁର୍ଵିଭାସି ॥ ୧ ॥
ଜ୍ଞାତୋଽସି ମେଽଦ୍ଯ ସୁଚିରାନ୍ନନୁ ଦେହଭାଜାଂ
ନ ଜ୍ଞାଯତେ ଭଗଵତୋ ଗତିରିତ୍ଯଵଦ୍ଯମ୍ ।
ନାନ୍ଯତ୍ତ୍ଵଦସ୍ତି ଭଗଵନ୍ନପି ତନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧଂ
ମାଯାଗୁଣଵ୍ଯତିକରାଦ୍ଯଦୁରୁର୍ଵିଭାସି ॥ ୧ ॥
ରୂପଂ ଯଦେତଦଵବୋଧରସୋଦଯେନ
ଶଶ୍ଵନ୍ନିଵୃତ୍ତତମସଃ ସଦନୁଗ୍ରହାଯ ।
ଆଦୌ ଗୃହୀତମଵତାରଶତୈକବୀଜଂ
ଯନ୍ନାଭିପଦ୍ମଭଵନାଦହମାଵିରାସମ୍ ॥ ୨ ॥
ଶଶ୍ଵନ୍ନିଵୃତ୍ତତମସଃ ସଦନୁଗ୍ରହାଯ ।
ଆଦୌ ଗୃହୀତମଵତାରଶତୈକବୀଜଂ
ଯନ୍ନାଭିପଦ୍ମଭଵନାଦହମାଵିରାସମ୍ ॥ ୨ ॥
ନାତଃ ପରଂ ପରମ ଯଦ୍ଭଵତଃ ସ୍ଵରୂପ-
ମାନନ୍ଦମାତ୍ରମଵିକଲ୍ପମଵିଦ୍ଧଵର୍ଚଃ ।
ପଶ୍ଯାମି ଵିଶ୍ଵସୃଜମେକମଵିଶ୍ଵମାତ୍ମନ୍
ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯାତ୍ମକମଦସ୍ତ ଉପାଶ୍ରିତୋଽସ୍ମି ॥ ୩ ॥
ମାନନ୍ଦମାତ୍ରମଵିକଲ୍ପମଵିଦ୍ଧଵର୍ଚଃ ।
ପଶ୍ଯାମି ଵିଶ୍ଵସୃଜମେକମଵିଶ୍ଵମାତ୍ମନ୍
ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯାତ୍ମକମଦସ୍ତ ଉପାଶ୍ରିତୋଽସ୍ମି ॥ ୩ ॥
ତଦ୍ଵା ଇଦଂ ଭୁଵନମଙ୍ଗଲ ମଙ୍ଗଲାଯ
ଧ୍ଯାନେ ସ୍ମ ନୋ ଦର୍ଶିତଂ ତ ଉପାସକାନାମ୍ ।
ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେଽନୁଵିଧେମ ତୁଭ୍ଯଂ
ଯୋଽନାଦୃତୋ ନରକଭାଗ୍ଭିରସତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗୈଃ ॥ ୪ ॥
ଧ୍ଯାନେ ସ୍ମ ନୋ ଦର୍ଶିତଂ ତ ଉପାସକାନାମ୍ ।
ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେଽନୁଵିଧେମ ତୁଭ୍ଯଂ
ଯୋଽନାଦୃତୋ ନରକଭାଗ୍ଭିରସତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗୈଃ ॥ ୪ ॥
ଯେ ତୁ ତ୍ଵଦୀଯଚରଣାମ୍ବୁଜକୋଶଗନ୍ଧଂ
ଜିଘ୍ରନ୍ତି କର୍ଣଵିଵରୈଃ ଶ୍ରୁତିଵାତନୀତମ୍ ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୃହୀତଚରଣଃ ପରଯା ଚ ତେଷାଂ
ନାପୈଷି ନାଥ ହୃଦଯାମ୍ବୁରୁହାତ୍ସ୍ଵପୁଂସାମ୍ ॥ ୫ ॥
ଜିଘ୍ରନ୍ତି କର୍ଣଵିଵରୈଃ ଶ୍ରୁତିଵାତନୀତମ୍ ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୃହୀତଚରଣଃ ପରଯା ଚ ତେଷାଂ
ନାପୈଷି ନାଥ ହୃଦଯାମ୍ବୁରୁହାତ୍ସ୍ଵପୁଂସାମ୍ ॥ ୫ ॥
ତାଵଦ୍ଭଯଂ ଦ୍ରଵିଣଦେହସୁହୃନ୍ନିମିତ୍ତଂ
ଶୋକଃ ସ୍ପୃହା ପରିଭଵୋ ଵିପୁଲଶ୍ଚ ଲୋଭଃ ।
ତାଵନ୍ମମେତ୍ଯସଦଵଗ୍ରହ ଆର୍ତିମୂଲଂ
ଯାଵନ୍ନ ତେଽଙ୍ଘ୍ରିମଭଯଂ ପ୍ରଵୃଣୀତ ଲୋକଃ ॥ ୬ ॥
ଶୋକଃ ସ୍ପୃହା ପରିଭଵୋ ଵିପୁଲଶ୍ଚ ଲୋଭଃ ।
ତାଵନ୍ମମେତ୍ଯସଦଵଗ୍ରହ ଆର୍ତିମୂଲଂ
ଯାଵନ୍ନ ତେଽଙ୍ଘ୍ରିମଭଯଂ ପ୍ରଵୃଣୀତ ଲୋକଃ ॥ ୬ ॥
ଦୈଵେନ ତେ ହତଧିଯୋ ଭଵତଃ ପ୍ରସଙ୍ଗା-
ତ୍ସର୍ଵାଶୁଭୋପଶମନାଦ୍ଵିମୁଖେନ୍ଦ୍ରିଯା ଯେ ।
କୁର୍ଵନ୍ତି କାମସୁଖଲେଶଲଵାଯ ଦୀନା
ଲୋଭାଭିଭୂତମନସୋଽକୁଶଲାନି ଶଶ୍ଵତ୍ ॥ ୭ ॥
ତ୍ସର୍ଵାଶୁଭୋପଶମନାଦ୍ଵିମୁଖେନ୍ଦ୍ରିଯା ଯେ ।
କୁର୍ଵନ୍ତି କାମସୁଖଲେଶଲଵାଯ ଦୀନା
ଲୋଭାଭିଭୂତମନସୋଽକୁଶଲାନି ଶଶ୍ଵତ୍ ॥ ୭ ॥
କ୍ଷୁତ୍ତୃଟ୍ତ୍ରିଧାତୁଭିରିମା ମୁହୁରର୍ଦ୍ଯମାନାଃ
ଶୀତୋଷ୍ଣଵାତଵରଷୈରିତରେତରାଚ୍ଚ ।
କାମାଗ୍ନିନାଚ୍ଯୁତ ରୁଷା ଚ ସୁଦୁର୍ଭରେଣ
ସମ୍ପଶ୍ଯତୋ ମନ ଉରୁକ୍ରମ ସୀଦତେ ମେ ॥ ୮ ॥
ଶୀତୋଷ୍ଣଵାତଵରଷୈରିତରେତରାଚ୍ଚ ।
କାମାଗ୍ନିନାଚ୍ଯୁତ ରୁଷା ଚ ସୁଦୁର୍ଭରେଣ
ସମ୍ପଶ୍ଯତୋ ମନ ଉରୁକ୍ରମ ସୀଦତେ ମେ ॥ ୮ ॥
ଯାଵତ୍ପୃଥକ୍ତ୍ଵମିଦମାତ୍ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥ-
ମାଯାବଲଂ ଭଗଵତୋ ଜନ ଈଶ ପଶ୍ଯେତ୍ ।
ତାଵନ୍ନ ସଂସୃତିରସୌ ପ୍ରତିସଂକ୍ରମେତ
ଵ୍ଯର୍ଥାପି ଦୁଃଖନିଵହଂ ଵହତୀ କ୍ରିଯାର୍ଥା ॥ ୯ ॥
ମାଯାବଲଂ ଭଗଵତୋ ଜନ ଈଶ ପଶ୍ଯେତ୍ ।
ତାଵନ୍ନ ସଂସୃତିରସୌ ପ୍ରତିସଂକ୍ରମେତ
ଵ୍ଯର୍ଥାପି ଦୁଃଖନିଵହଂ ଵହତୀ କ୍ରିଯାର୍ଥା ॥ ୯ ॥
ଅହ୍ନ୍ଯାପୃତାର୍ତକରଣା ନିଶି ନିଃଶଯାନା ।
ନାନାମନୋରଥଧିଯା କ୍ଷଣଭଗ୍ନନିଦ୍ରାଃ ।
ଦୈଵାହତାର୍ଥରଚନା ଋଷଯୋଽପି ଦେଵ
ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗଵିମୁଖା ଇହ ସଂସରନ୍ତି ॥ ୧୦ ॥
ନାନାମନୋରଥଧିଯା କ୍ଷଣଭଗ୍ନନିଦ୍ରାଃ ।
ଦୈଵାହତାର୍ଥରଚନା ଋଷଯୋଽପି ଦେଵ
ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗଵିମୁଖା ଇହ ସଂସରନ୍ତି ॥ ୧୦ ॥
ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତିଯୋଗପରିଭାଵିତହୃତ୍ସରୋଜ
ଆସ୍ସେ ଶ୍ରୁତେକ୍ଷିତପଥୋ ନନୁ ନାଥ ପୁଂସାମ୍ ।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଧିଯା ତ ଉରୁଗାଯ ଵିଭାଵଯନ୍ତି
ତତ୍ତଦ୍ଵପୁଃ ପ୍ରଣଯସେ ସଦନୁଗ୍ରହାଯ ॥ ୧୧ ॥
ଆସ୍ସେ ଶ୍ରୁତେକ୍ଷିତପଥୋ ନନୁ ନାଥ ପୁଂସାମ୍ ।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଧିଯା ତ ଉରୁଗାଯ ଵିଭାଵଯନ୍ତି
ତତ୍ତଦ୍ଵପୁଃ ପ୍ରଣଯସେ ସଦନୁଗ୍ରହାଯ ॥ ୧୧ ॥
ନାତିପ୍ରସୀଦତି ତଥୋପଚିତୋପଚାରୈ-
ରାରାଧିତଃ ସୁରଗଣୈର୍ହୃଦିବଦ୍ଧକାମୈଃ ।
ଯତ୍ସର୍ଵଭୂତଦଯଯାସଦଲଭ୍ଯଯୈକୋ
ନାନାଜନେଷ୍ଵଵହିତଃ ସୁହୃଦନ୍ତରାତ୍ମା ॥ ୧୨ ॥
ରାରାଧିତଃ ସୁରଗଣୈର୍ହୃଦିବଦ୍ଧକାମୈଃ ।
ଯତ୍ସର୍ଵଭୂତଦଯଯାସଦଲଭ୍ଯଯୈକୋ
ନାନାଜନେଷ୍ଵଵହିତଃ ସୁହୃଦନ୍ତରାତ୍ମା ॥ ୧୨ ॥
ପୁଂସାମତୋ ଵିଵିଧକର୍ମଭିରଧ୍ଵରାଦ୍ଯୈ-
ର୍ଦାନେନ ଚୋଗ୍ରତପସା ପରିଚର୍ଯଯା ଚ ।
ଆରାଧନଂ ଭଗଵତସ୍ତଵ ସତ୍କ୍ରିଯାର୍ଥୋ
ଧର୍ମୋଽର୍ପିତଃ କର୍ହିଚିଦ୍ମ୍ରିଯତେ ନ ଯତ୍ର ॥ ୧୩ ॥
ର୍ଦାନେନ ଚୋଗ୍ରତପସା ପରିଚର୍ଯଯା ଚ ।
ଆରାଧନଂ ଭଗଵତସ୍ତଵ ସତ୍କ୍ରିଯାର୍ଥୋ
ଧର୍ମୋଽର୍ପିତଃ କର୍ହିଚିଦ୍ମ୍ରିଯତେ ନ ଯତ୍ର ॥ ୧୩ ॥
ଶଶ୍ଵତ୍ସ୍ଵରୂପମହସୈଵ ନିପୀତଭେଦ-
ମୋହାଯ ବୋଧଧିଷଣାଯ ନମଃ ପରସ୍ମୈ ।
ଵିଶ୍ଵୋଦ୍ଭଵସ୍ଥିତିଲଯେଷୁ ନିମିତ୍ତଲୀଲା-
ରାସାଯ ତେ ନମ ଇଦଂ ଚକୃମେଶ୍ଵରାଯ ॥ ୧୪ ॥
ମୋହାଯ ବୋଧଧିଷଣାଯ ନମଃ ପରସ୍ମୈ ।
ଵିଶ୍ଵୋଦ୍ଭଵସ୍ଥିତିଲଯେଷୁ ନିମିତ୍ତଲୀଲା-
ରାସାଯ ତେ ନମ ଇଦଂ ଚକୃମେଶ୍ଵରାଯ ॥ ୧୪ ॥
ଯସ୍ଯାଵତାରଗୁଣକର୍ମଵିଡମ୍ବନାନି
ନାମାନି ଯେଽସୁଵିଗମେ ଵିଵଶା ଗୃଣନ୍ତି ।
ତେଽନୈକଜନ୍ମଶମଲଂ ସହସୈଵ ହିତ୍ଵା
ସଂଯାନ୍ତ୍ଯପାଵୃତାମୃତଂ ତମଜଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୧୫ ॥
ନାମାନି ଯେଽସୁଵିଗମେ ଵିଵଶା ଗୃଣନ୍ତି ।
ତେଽନୈକଜନ୍ମଶମଲଂ ସହସୈଵ ହିତ୍ଵା
ସଂଯାନ୍ତ୍ଯପାଵୃତାମୃତଂ ତମଜଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୧୫ ॥
ଯୋ ଵା ଅହଂ ଚ ଗିରିଶଶ୍ଚ ଵିଭୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଚ
ସ୍ଥିତ୍ଯୁଦ୍ଭଵପ୍ରଲଯହେତଵ ଆତ୍ମମୂଲମ୍ ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିପାଦ୍ଵଵୃଧ ଏକ ଉରୁପ୍ରରୋହ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେ ଭୁଵନଦ୍ରୁମାଯ ॥ ୧୬ ॥
ସ୍ଥିତ୍ଯୁଦ୍ଭଵପ୍ରଲଯହେତଵ ଆତ୍ମମୂଲମ୍ ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିପାଦ୍ଵଵୃଧ ଏକ ଉରୁପ୍ରରୋହ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେ ଭୁଵନଦ୍ରୁମାଯ ॥ ୧୬ ॥
ଲୋକୋ ଵିକର୍ମନିରତଃ କୁଶଲେ ପ୍ରମତ୍ତଃ
କର୍ମଣ୍ଯଯଂ ତ୍ଵଦୁଦିତେ ଭଵଦର୍ଚନେ ସ୍ଵେ ।
ଯସ୍ତାଵଦସ୍ଯ ବଲଵାନିହ ଜୀଵିତାଶାଂ
ସଦ୍ଯଶ୍ଛିନତ୍ତ୍ଯନିମିଷାଯ ନମୋଽସ୍ତୁ ତସ୍ମୈ ॥ ୧୭ ॥
କର୍ମଣ୍ଯଯଂ ତ୍ଵଦୁଦିତେ ଭଵଦର୍ଚନେ ସ୍ଵେ ।
ଯସ୍ତାଵଦସ୍ଯ ବଲଵାନିହ ଜୀଵିତାଶାଂ
ସଦ୍ଯଶ୍ଛିନତ୍ତ୍ଯନିମିଷାଯ ନମୋଽସ୍ତୁ ତସ୍ମୈ ॥ ୧୭ ॥
ଯସ୍ମାଦ୍ବିଭେମ୍ଯହମପି ଦ୍ଵିପରାର୍ଧଧିଷ୍ଣ୍ଯ-
ମଧ୍ଯାସିତଃ ସକଲଲୋକନମସ୍କୃତଂ ଯତ୍ ।
ତେପେ ତପୋ ବହୁସଵୋଽଵରୁରୁତ୍ସମାନ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେଽଧିମଖାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ମଧ୍ଯାସିତଃ ସକଲଲୋକନମସ୍କୃତଂ ଯତ୍ ।
ତେପେ ତପୋ ବହୁସଵୋଽଵରୁରୁତ୍ସମାନ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେଽଧିମଖାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯଵିବୁଧାଦିଷୁ ଜୀଵଯୋନି-
ଷ୍ଵାତ୍ମେଚ୍ଛଯାତ୍ମକୃତସେତୁପରୀପ୍ସଯା ଯଃ ।
ରେମେ ନିରସ୍ତଵିଷଯୋଽପ୍ଯଵରୁଦ୍ଧଦେହ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ॥ ୧୯ ॥
ଷ୍ଵାତ୍ମେଚ୍ଛଯାତ୍ମକୃତସେତୁପରୀପ୍ସଯା ଯଃ ।
ରେମେ ନିରସ୍ତଵିଷଯୋଽପ୍ଯଵରୁଦ୍ଧଦେହ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମୋ ଭଗଵତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ॥ ୧୯ ॥
ଯୋଽଵିଦ୍ଯଯାନୁପହତୋଽପି ଦଶାର୍ଧଵୃତ୍ତ୍ଯା
ନିଦ୍ରାମୁଵାହ ଜଠରୀକୃତଲୋକଯାତ୍ରଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଜଲେଽହିକଶିପୁସ୍ପର୍ଶାନୁକୂଲାଂ
ଭୀମୋର୍ମିମାଲିନି ଜନସ୍ଯ ସୁଖଂ ଵିଵୃଣ୍ଵନ୍ ॥ ୨୦ ॥
ନିଦ୍ରାମୁଵାହ ଜଠରୀକୃତଲୋକଯାତ୍ରଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଜଲେଽହିକଶିପୁସ୍ପର୍ଶାନୁକୂଲାଂ
ଭୀମୋର୍ମିମାଲିନି ଜନସ୍ଯ ସୁଖଂ ଵିଵୃଣ୍ଵନ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଯନ୍ନାଭିପଦ୍ମଭଵନାଦହମାସମୀଡ୍ଯ
ଲୋକତ୍ରଯୋପକରଣୋ ଯଦନୁଗ୍ରହେଣ ।
ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତ ଉଦରସ୍ଥଭଵାଯ ଯୋଗ-
ନିଦ୍ରାଵସାନଵିକସନ୍ନଲିନେକ୍ଷଣାଯ ॥ ୨୧ ॥
ଲୋକତ୍ରଯୋପକରଣୋ ଯଦନୁଗ୍ରହେଣ ।
ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତ ଉଦରସ୍ଥଭଵାଯ ଯୋଗ-
ନିଦ୍ରାଵସାନଵିକସନ୍ନଲିନେକ୍ଷଣାଯ ॥ ୨୧ ॥
ସୋଽଯଂ ସମସ୍ତଜଗତାଂ ସୁହୃଦେକ ଆତ୍ମା
ସତ୍ତ୍ଵେନ ଯନ୍ମୃଡଯତେ ଭଗଵାନ୍ ଭଗେନ ।
ତେନୈଵ ମେ ଦୃଶମନୁସ୍ପୃଶତାଦ୍ଯଥାହଂ
ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵଵଦିଦଂ ପ୍ରଣତପ୍ରିଯୋଽସୌ ॥ ୨୨ ॥
ସତ୍ତ୍ଵେନ ଯନ୍ମୃଡଯତେ ଭଗଵାନ୍ ଭଗେନ ।
ତେନୈଵ ମେ ଦୃଶମନୁସ୍ପୃଶତାଦ୍ଯଥାହଂ
ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵଵଦିଦଂ ପ୍ରଣତପ୍ରିଯୋଽସୌ ॥ ୨୨ ॥
ଏଷ ପ୍ରପନ୍ନଵରଦୋ ରମଯାତ୍ମଶକ୍ତ୍ଯା
ଯଦ୍ଯତ୍କରିଷ୍ଯତି ଗୃହୀତଗୁଣାଵତାରଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵଵିକ୍ରମମିଦଂ ସୃଜତୋଽପି ଚେତୋ
ଯୁଞ୍ଜୀତ କର୍ମଶମଲଂ ଚ ଯଥା ଵିଜହ୍ଯାମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଯଦ୍ଯତ୍କରିଷ୍ଯତି ଗୃହୀତଗୁଣାଵତାରଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵଵିକ୍ରମମିଦଂ ସୃଜତୋଽପି ଚେତୋ
ଯୁଞ୍ଜୀତ କର୍ମଶମଲଂ ଚ ଯଥା ଵିଜହ୍ଯାମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ନାଭିହୃଦାଦିହ ସତୋଽମ୍ଭସି ଯସ୍ଯ ପୁଂସୋ
ଵିଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରହମାସମନନ୍ତଶକ୍ତେଃ ।
ରୂପଂ ଵିଚିତ୍ରମିଦମସ୍ଯ ଵିଵୃଣ୍ଵତୋ ମେ
ମା ରୀରିଷୀଷ୍ଟ ନିଗମସ୍ଯ ଗିରାଂ ଵିସର୍ଗଃ ॥ ୨୪ ॥
ଵିଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରହମାସମନନ୍ତଶକ୍ତେଃ ।
ରୂପଂ ଵିଚିତ୍ରମିଦମସ୍ଯ ଵିଵୃଣ୍ଵତୋ ମେ
ମା ରୀରିଷୀଷ୍ଟ ନିଗମସ୍ଯ ଗିରାଂ ଵିସର୍ଗଃ ॥ ୨୪ ॥
ସୋଽସାଵଦଭ୍ରକରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ ଵିଵୃଦ୍ଧ-
ପ୍ରେମସ୍ମିତେନ ନଯନାମ୍ବୁରୁହଂ ଵିଜୃମ୍ଭନ୍ ।
ଉତ୍ଥାଯ ଵିଶ୍ଵଵିଜଯାଯ ଚ ନୋ ଵିଷାଦଂ
ମାଧ୍ଵ୍ଯା ଗିରାପନଯତାତ୍ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ ॥ ୨୫ ॥
ପ୍ରେମସ୍ମିତେନ ନଯନାମ୍ବୁରୁହଂ ଵିଜୃମ୍ଭନ୍ ।
ଉତ୍ଥାଯ ଵିଶ୍ଵଵିଜଯାଯ ଚ ନୋ ଵିଷାଦଂ
ମାଧ୍ଵ୍ଯା ଗିରାପନଯତାତ୍ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ ॥ ୨୫ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ସ୍ଵସମ୍ଭଵଂ ନିଶାମ୍ଯୈଵଂ ତପୋଵିଦ୍ଯାସମାଧିଭିଃ ।
ଯାଵନ୍ମନୋଵଚଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଵିରରାମ ସ ଖିନ୍ନଵତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସ୍ଵସମ୍ଭଵଂ ନିଶାମ୍ଯୈଵଂ ତପୋଵିଦ୍ଯାସମାଧିଭିଃ ।
ଯାଵନ୍ମନୋଵଚଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଵିରରାମ ସ ଖିନ୍ନଵତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଅଥାଭିପ୍ରେତମନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମଧୁସୂଦନଃ ।
ଵିଷଣ୍ଣଚେତସଂ ତେନ କଲ୍ପଵ୍ଯତିକରାମ୍ଭସା ॥ ୨୭ ॥
ଵିଷଣ୍ଣଚେତସଂ ତେନ କଲ୍ପଵ୍ଯତିକରାମ୍ଭସା ॥ ୨୭ ॥
ଲୋକସଂସ୍ଥାନଵିଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମନଃ ପରିଖିଦ୍ଯତଃ ।
ତମାହାଗାଧଯା ଵାଚା କଶ୍ମଲଂ ଶମଯନ୍ନିଵ ॥ ୨୮ ॥
ତମାହାଗାଧଯା ଵାଚା କଶ୍ମଲଂ ଶମଯନ୍ନିଵ ॥ ୨୮ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ମା ଵେଦଗର୍ଭ ଗାସ୍ତନ୍ଦ୍ରୀଂ ସର୍ଗ ଉଦ୍ଯମମାଵହ ।
ତନ୍ମଯାପାଦିତଂ ହ୍ଯଗ୍ରେ ଯନ୍ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ଭଵାନ୍ ॥ ୨୯ ॥
ମା ଵେଦଗର୍ଭ ଗାସ୍ତନ୍ଦ୍ରୀଂ ସର୍ଗ ଉଦ୍ଯମମାଵହ ।
ତନ୍ମଯାପାଦିତଂ ହ୍ଯଗ୍ରେ ଯନ୍ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ଭଵାନ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ତପ ଆତିଷ୍ଠ ଵିଦ୍ଯାଂ ଚୈଵ ମଦାଶ୍ରଯାମ୍ ।
ତାଭ୍ଯାମନ୍ତର୍ହୃଦି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଲୋକାନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯପାଵୃତାନ୍ ॥ ୩୦ ॥
ତାଭ୍ଯାମନ୍ତର୍ହୃଦି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଲୋକାନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯପାଵୃତାନ୍ ॥ ୩୦ ॥
ତତ ଆତ୍ମନି ଲୋକେ ଚ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସମାହିତଃ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟାସି ମାଂ ତତଂ ବ୍ରହ୍ଯନ୍ମଯି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ଵମାତ୍ମନଃ ॥ ୩୧ ॥
ଦ୍ରଷ୍ଟାସି ମାଂ ତତଂ ବ୍ରହ୍ଯନ୍ମଯି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ଵମାତ୍ମନଃ ॥ ୩୧ ॥
ଯଦା ତୁ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଦାରୁଷ୍ଵଗ୍ନିମିଵ ସ୍ଥିତମ୍ ।
ପ୍ରତିଚକ୍ଷୀତ ମାଂ ଲୋକୋ ଜହ୍ଯାତ୍ତର୍ହ୍ଯେଵ କଶ୍ମଲମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ପ୍ରତିଚକ୍ଷୀତ ମାଂ ଲୋକୋ ଜହ୍ଯାତ୍ତର୍ହ୍ଯେଵ କଶ୍ମଲମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଯଦା ରହିତମାତ୍ମାନଂ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାଶଯୈଃ ।
ସ୍ଵରୂପେଣ ମଯୋପେତଂ ପଶ୍ଯନ୍ ସ୍ଵାରାଜ୍ଯମୃଚ୍ଛତି ॥ ୩୩ ॥
ସ୍ଵରୂପେଣ ମଯୋପେତଂ ପଶ୍ଯନ୍ ସ୍ଵାରାଜ୍ଯମୃଚ୍ଛତି ॥ ୩୩ ॥
ନାନାକର୍ମଵିତାନେନ ପ୍ରଜା ବହ୍ଵୀଃ ସିସୃକ୍ଷତଃ ।
ନାତ୍ମାଵସୀଦତ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ତେ ଵର୍ଷୀଯାନ୍ମଦନୁଗ୍ରହଃ ॥ ୩୪ ॥
ନାତ୍ମାଵସୀଦତ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ତେ ଵର୍ଷୀଯାନ୍ମଦନୁଗ୍ରହଃ ॥ ୩୪ ॥
ଋଷିମାଦ୍ଯଂ ନ ବଧ୍ନାତି ପାପୀଯାଂସ୍ତ୍ଵାଂ ରଜୋଗୁଣଃ ।
ଯନ୍ମନୋ ମଯି ନିର୍ବଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜାଃ ସଂସୃଜତୋଽପି ତେ ॥ ୩୫ ॥
ଯନ୍ମନୋ ମଯି ନିର୍ବଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜାଃ ସଂସୃଜତୋଽପି ତେ ॥ ୩୫ ॥
ଜ୍ଞାତୋଽହଂ ଭଵତା ତ୍ଵଦ୍ଯ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯୋଽପି ଦେହିନାମ୍ ।
ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେଽଯୁକ୍ତଂ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାତ୍ମଭିଃ ॥ ୩୬ ॥
ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେଽଯୁକ୍ତଂ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାତ୍ମଭିଃ ॥ ୩୬ ॥
ତୁଭ୍ଯଂ ମଦ୍ଵିଚିକିତ୍ସାଯାମାତ୍ମା ମେ ଦର୍ଶିତୋଽବହିଃ ।
ନାଲେନ ସଲିଲେ ମୂଲଂ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ଵତଃ ॥ ୩୭ ॥
ନାଲେନ ସଲିଲେ ମୂଲଂ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ଵତଃ ॥ ୩୭ ॥
ଯଚ୍ଚକର୍ଥାଙ୍ଗ ମତସ୍ତୋତ୍ରଂ ମତ୍କଥାଭ୍ଯୁଦଯାଙ୍କିତମ୍ ।
ଯଦ୍ଵା ତପସି ତେ ନିଷ୍ଠା ସ ଏଷ ମଦନୁଗ୍ରହଃ ॥ ୩୮ ॥
ଯଦ୍ଵା ତପସି ତେ ନିଷ୍ଠା ସ ଏଷ ମଦନୁଗ୍ରହଃ ॥ ୩୮ ॥
ପ୍ରୀତୋଽହମସ୍ତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଲୋକାନାଂ ଵିଜଯେଚ୍ଛଯା ।
ଯଦସ୍ତୌଷୀର୍ଗୁଣମଯଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ମାନୁଵର୍ଣଯନ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଯଦସ୍ତୌଷୀର୍ଗୁଣମଯଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ମାନୁଵର୍ଣଯନ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଯ ଏତେନ ପୁମାନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ମାଂ ଭଜେତ୍ ।
ତସ୍ଯାଶୁ ସମ୍ପ୍ରସୀଦେଯଂ ସର୍ଵକାମଵରେଶ୍ଵରଃ ॥ ୪୦ ॥
ତସ୍ଯାଶୁ ସମ୍ପ୍ରସୀଦେଯଂ ସର୍ଵକାମଵରେଶ୍ଵରଃ ॥ ୪୦ ॥
ପୂର୍ତେନ ତପସା ଯଜ୍ଞୈର୍ଦାନୈର୍ଯୋଗସମାଧିନା ।
ରାଦ୍ଧଂ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ପୁଂସାଂ ମତ୍ପ୍ରୀତିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିନ୍ମତମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ରାଦ୍ଧଂ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ପୁଂସାଂ ମତ୍ପ୍ରୀତିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିନ୍ମତମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଅହମାତ୍ମାତ୍ମନାଂ ଧାତଃ ପ୍ରେଷ୍ଠଃ ସନ୍ ପ୍ରେଯସାମପି ।
ଅତୋ ମଯି ରତିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେହାଦିର୍ଯତ୍କୃତେ ପ୍ରିଯଃ ॥ ୪୨ ॥
ଅତୋ ମଯି ରତିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେହାଦିର୍ଯତ୍କୃତେ ପ୍ରିଯଃ ॥ ୪୨ ॥
ସର୍ଵଵେଦମଯେନେଦମାତ୍ମନାତ୍ମାତ୍ମଯୋନିନା ।
ପ୍ରଜାଃ ସୃଜ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଯାଶ୍ଚ ମଯ୍ଯନୁଶେରତେ ॥ ୪୩ ॥
ପ୍ରଜାଃ ସୃଜ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଯାଶ୍ଚ ମଯ୍ଯନୁଶେରତେ ॥ ୪୩ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ତସ୍ମା ଏଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟ୍ରେ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ଵରଃ ।
ଵ୍ଯଜ୍ଯେଦଂ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ କଞ୍ଜନାଭସ୍ତିରୋଦଧେ ॥ ୪୪ ॥
ତସ୍ମା ଏଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟ୍ରେ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ଵରଃ ।
ଵ୍ଯଜ୍ଯେଦଂ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ କଞ୍ଜନାଭସ୍ତିରୋଦଧେ ॥ ୪୪ ॥