Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൪.൨൫

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 25 — Purañjana and the City of Nine Gates in Malayalam)

Vyasa

Also known as iti sandisya bhagavan barhisadairabhipujita

Purañjana and the City of Nine Gates. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 25 — 62 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 62
മൈത്രേയ ഉവാച
ഇതി സന്ദിശ്യ ഭഗവാന് ബാര്ഹിഷദൈരഭിപൂജിതഃ ।
പശ്യതാം രാജപുത്രാണാം തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരഃ ॥ ൧ ॥
രുദ്രഗീതം ഭഗവതഃ സ്തോത്രം സര്വേ പ്രചേതസഃ ।
ജപന്തസ്തേ തപസ്തേപുര്വര്ഷാണാമയുതം ജലേ ॥ ൨ ॥
പ്രാചീനബര്ഹിഷം ക്ഷത്തഃ കര്മസ്വാസക്തമാനസമ് ।
നാരദോഽധ്യാത്മതത്ത്വജ്ഞഃ കൃപാലുഃ പ്രത്യബോധയത് ॥ ൩ ॥
ശ്രേയസ്ത്വം കതമദ്രാജന് കര്മണാത്മന ഈഹസേ । ദുഃഖഹാനിഃ സുഖാവാപ്തിഃ ശ്രേയസ്തന്നേഹ ചേഷ്യതേ ॥ ൪ ॥
രാജോവാച
ന ജാനാമി മഹാഭാഗ പരം കര്മാപവിദ്ധധീഃ ।
ബ്രൂഹി മേ വിമലം ജ്ഞാനം യേന മുച്യേയ കര്മഭിഃ ॥ ൫ ॥
ഗൃഹേഷു കൂടധര്മേഷു പുത്രദാരധനാര്ഥധീഃ ।
ന പരം വിന്ദതേ മൂഢോ ഭ്രാമ്യന് സംസാരവര്ത്മസു ॥ ൬ ॥
നാരദ ഉവാച
ഭോ ഭോഃ പ്രജാപതേ രാജന് പശൂന് പശ്യ
ത്വയാധ്വരേ ।
സംജ്ഞാപിതാഞ്ജീവസങ്ഘാന്നിര്ഘൃണേന സഹസ്രശഃ ॥ ൭ ॥
ഏതേ ത്വാം സമ്പ്രതീക്ഷന്തേ സ്മരന്തോ വൈശസം
തവ ।
സമ്പരേതമ് അയഃകൂടൈശ്ഛിന്ദന്ത്യുത്ഥിതമന്യവഃ ॥ ൮ ॥
അത്ര തേ കഥയിഷ്യേഽമുമിതിഹാസം പുരാതനമ് ।
പുരഞ്ജനസ്യ ചരിതം നിബോധ ഗദതോ മമ ॥ ൯ ॥
ആസീത്പുരഞ്ജനോ നാമ രാജാ രാജന് ബൃഹച്ഛ്രവാഃ ।
തസ്യാവിജ്ഞാതനാമാസീത്സഖാവിജ്ഞാതചേഷ്ടിതഃ ॥ ൧൦ ॥
സോഽന്വേഷമാണഃ ശരണം ബഭ്രാമ പൃഥിവീം പ്രഭുഃ ।
നാനുരൂപം യദാവിന്ദദഭൂത്സ വിമനാ ഇവ ॥ ൧൧ ॥
ന സാധു മേനേ താഃ സര്വാ ഭൂതലേ യാവതീഃ
പുരഃ ।
കാമാന് കാമയമാനോഽസൌ തസ്യ തസ്യോപപത്തയേ ॥ ൧൨ ॥
സ ഏകദാ ഹിമവതോ ദക്ഷിണേഷ്വഥ സാനുഷു ।
ദദര്ശ നവഭിര്ദ്വാര്ഭിഃ പുരം ലക്ഷിതലക്ഷണാമ് ॥ ൧൩ ॥
പ്രാകാരോപവനാട്ടാലപരിഖൈരക്ഷതോരണൈഃ ।
സ്വര്ണരൌപ്യായസൈഃ ശൃങ്ഗൈഃ സങ്കുലാം സര്വതോ ഗൃഹൈഃ ॥ ൧൪ ॥
നീലസ്ഫടികവൈദൂര്യമുക്താമരകതാരുണൈഃ ।
ക്ലൃപ്തഹര്മ്യസ്ഥലീം ദീപ്താം ശ്രിയാ ഭോഗവതീമിവ ॥ ൧൫ ॥
സഭാചത്വരരഥ്യാഭിരാക്രീഡായതനാപണൈഃ ।
ചൈത്യധ്വജപതാകാഭിര്യുക്താം വിദ്രുമവേദിഭിഃ ॥ ൧൬ ॥
പുര്യാസ്തു ബാഹ്യോപവനേ ദിവ്യദ്രുമലതാകുലേ ।
നദദ്വിഹങ്ഗാലികുലകോലാഹലജലാശയേ ॥ ൧൭ ॥
ഹിമനിര്ഝരവിപ്രുഷ്മത്കുസുമാകരവായുനാ ।
ചലത്പ്രവാലവിടപനലിനീതടസമ്പദി ॥ ൧൮ ॥
നാനാരണ്യമൃഗവ്രാതൈരനാബാധേ മുനിവ്രതൈഃ ।
ആഹൂതം മന്യതേ പാന്ഥോ യത്ര കോകിലകൂജിതൈഃ ॥ ൧൯ ॥
യദൃച്ഛയാഗതാം തത്ര ദദര്ശ പ്രമദോത്തമാമ് ।
ഭൃത്യൈര്ദശഭിരായാന്തീമേകൈകശതനായകൈഃ ॥ ൨൦ ॥
പഞ്ചശീര്ഷാഹിനാ ഗുപ്താം പ്രതീഹാരേണ സര്വതഃ ।
അന്വേഷമാണാമൃഷഭമപ്രൌഢാം കാമരൂപിണീമ് ॥ ൨൧ ॥
സുനാസാം സുദതീം ബാലാം സുകപോലാം വരാനനാമ് ।
സമവിന്യസ്തകര്ണാഭ്യാം ബിഭ്രതീം കുണ്ഡലശ്രിയമ് ॥ ൨൨ ॥
പിശങ്ഗനീവീം സുശ്രോണീം ശ്യാമാം കനകമേഖലാമ് ।
പദ്ഭ്യാം ക്വണദ്ഭ്യാം ചലന്തീം നൂപുരൈര്ദേവതാമിവ ॥ ൨൩ ॥
സ്തനൌ വ്യഞ്ജിതകൈശോരൌ സമവൃത്തൌ നിരന്തരൌ ।
വസ്ത്രാന്തേന നിഗൂഹന്തീം വ്രീഡയാ ഗജഗാമിനീമ് ॥ ൨൪ ॥
താമാഹ ലലിതം വീരഃ സവ്രീഡസ്മിതശോഭനാമ് ।
സ്നിഗ്ധേനാപാങ്ഗപുങ്ഖേന സ്പൃഷ്ടഃ പ്രേമോദ്ഭ്രമദ്ഭ്രുവാ ॥ ൨൫ ॥
കാ ത്വം കഞ്ജപലാശാക്ഷി കസ്യാസീഹ കുതഃ സതി ।
ഇമാമുപ പുരീം ഭീരു കിം ചികീര്ഷസി ശംസ മേ ॥ ൨൬ ॥
ക ഏതേഽനുപഥാ യേ ത ഏകാദശ മഹാഭടാഃ ।
ഏതാ വാ ലലനാഃ സുഭ്രു കോഽയം തേഽഹിഃ പുരഃസരഃ ॥ ൨൭ ॥
ത്വം ഹ്രീര്ഭവാന്യസ്യഥ വാഗ്രമാ പതിം
വിചിന്വതീ കിം മുനിവദ്രഹോ വനേ ।
ത്വദങ്ഘ്രികാമാപ്തസമസ്തകാമം
ക്വ പദ്മകോശഃ പതിതഃ കരാഗ്രാത് ॥ ൨൮ ॥
നാസാം വരോര്വന്യതമാ ഭുവിസ്പൃക്
പുരീമിമാം വീരവരേണ സാകമ് ।
അര്ഹസ്യലങ്കര്തുമദഭ്രകര്മണാ
ലോകം പരം ശ്രീരിവ യജ്ഞപുംസാ ॥ ൨൯ ॥
യദേഷ മാപാങ്ഗവിഖണ്ഡിതേന്ദ്രിയം
സവ്രീഡഭാവസ്മിതവിഭ്രമദ്ഭ്രുവാ ।
ത്വയോപസൃഷ്ടോ ഭഗവാന്മനോഭവഃ
പ്രബാധതേഽഥാനുഗൃഹാണ ശോഭനേ ॥ ൩൦ ॥
ത്വദാനനം സുഭ്രു സുതാരലോചനം
വ്യാലമ്ബിനീലാലകവൃന്ദസംവൃതമ് ।
ഉന്നീയ മേ ദര്ശയ വല്ഗുവാചകം
യദ്വ്രീഡയാ നാഭിമുഖം ശുചിസ്മിതേ ॥ ൩൧ ॥
നാരദ ഉവാച
ഇത്ഥം പുരഞ്ജനം നാരീ യാചമാനമധീരവത് ।
അഭ്യനന്ദത തം വീരം ഹസന്തീ വീര മോഹിതാ ॥ ൩൨ ॥
ന വിദാമ വയം സമ്യക്കര്താരം പുരുഷര്ഷഭ ।
ആത്മനശ്ച പരസ്യാപി ഗോത്രം നാമ ച യത്കൃതമ് ॥ ൩൩ ॥
ഇഹാദ്യ സന്തമാത്മാനം വിദാമ ന തതഃ പരമ് ।
യേനേയം നിര്മിതാ വീര പുരീ ശരണമാത്മനഃ ॥ ൩൪ ॥
ഏതേ സഖായഃ സഖ്യോ മേ നരാ നാര്യശ്ച മാനദ ।
സുപ്തായാം മയി ജാഗര്തി നാഗോഽയം പാലയന് പുരീമ് ॥ ൩൫ ॥
ദിഷ്ട്യാഗതോഽസി ഭദ്രം തേ ഗ്രാമ്യാന് കാമാനഭീപ്സസേ ।
ഉദ്വഹിഷ്യാമി താംസ്തേഽഹം സ്വബന്ധുഭിരരിന്ദമ ॥ ൩൬ ॥
ഇമാം ത്വമധിതിഷ്ഠസ്വ പുരീം നവമുഖീം വിഭോ ।
മയോപനീതാന് ഗൃഹ്ണാനഃ കാമഭോഗാന് ശതം സമാഃ ॥ ൩൭ ॥
കം നു ത്വദന്യം രമയേ ഹ്യരതിജ്ഞമകോവിദമ് ।
അസമ്പരായാഭിമുഖമശ്വസ്തനവിദം പശുമ് ॥ ൩൮ ॥
ധര്മോ ഹ്യത്രാര്ഥകാമൌ ച പ്രജാനന്ദോഽമൃതം യശഃ ।
ലോകാ വിശോകാ വിരജാ യാന്ന കേവലിനോ വിദുഃ ॥ ൩൯ ॥
പിതൃദേവര്ഷിമര്ത്യാനാം ഭൂതാനാമാത്മനശ്ച ഹ ।
ക്ഷേമ്യം വദന്തി ശരണം ഭവേഽസ്മിന് യദ്ഗൃഹാശ്രമഃ ॥ ൪൦ ॥
കാ നാമ വീര വിഖ്യാതം വദാന്യം പ്രിയദര്ശനമ് ।
ന വൃണീത പ്രിയം പ്രാപ്തം മാദൃശീ ത്വാദൃശം പതിമ് ॥ ൪൧ ॥
കസ്യാ മനസ്തേ ഭുവി ഭോഗിഭോഗയോഃ
സ്ത്രിയാ ന സജ്ജേദ്ഭുജയോര്മഹാഭുജ ।
യോഽനാഥവര്ഗാധിമലം ഘൃണോദ്ധത
സ്മിതാവലോകേന ചരത്യപോഹിതുമ് ॥ ൪൨ ॥
നാരദ ഉവാച
ഇതി തൌ ദമ്പതീ തത്ര സമുദ്യ സമയം മിഥഃ ।
താം പ്രവിശ്യ പുരീം രാജന്മുമുദാതേ ശതം സമാഃ ॥ ൪൩ ॥
ഉപഗീയമാനോ ലലിതം തത്ര തത്ര ച ഗായകൈഃ ।
ക്രീഡന് പരിവൃതഃ സ്ത്രീഭിര്ഹ്രദിനീമാവിശച്ഛുചൌ ॥ ൪൪ ॥
സപ്തോപരി കൃതാ ദ്വാരഃ പുരസ്തസ്യാസ്തു ദ്വേ അധഃ ।
പൃഥഗ്വിഷയഗത്യര്ഥം തസ്യാം യഃ കശ്ചനേശ്വരഃ ॥ ൪൫ ॥
പഞ്ച ദ്വാരസ്തു പൌരസ്ത്യാ ദക്ഷിണൈകാ തഥോത്തരാ ।
പശ്ചിമേ ദ്വേ അമൂഷാം തേ നാമാനി നൃപ വര്ണയേ ॥ ൪൬ ॥
ഖദ്യോതാവിര്മുഖീ ച പ്രാഗ്ദ്വാരാവേകത്ര നിര്മിതേ ।
വിഭ്രാജിതം ജനപദം യാതി താഭ്യാം ദ്യുമത്സഖഃ ॥ ൪൭ ॥
നലിനീ നാലിനീ ച പ്രാഗ്ദ്വാരാവേകത്ര നിര്മിതേ ।
അവധൂതസഖസ്താഭ്യാം വിഷയം യാതി സൌരഭമ് ॥ ൪൮ ॥
മുഖ്യാ നാമ പുരസ്താദ് ദ്വാസ്തയാപണബഹൂദനൌ ।
വിഷയൌ യാതി പുരരാഡ്രസജ്ഞവിപണാന്വിതഃ ॥ ൪൯ ॥
പിതൃഹൂര്നൃപ പുര്യാ ദ്വാര്ദക്ഷിണേന പുരഞ്ജനഃ ।
രാഷ്ട്രം ദക്ഷിണപഞ്ചാലം യാതി ശ്രുതധരാന്വിതഃ ॥ ൫൦ ॥
ദേവഹൂര്നാമ പുര്യാ ദ്വാ ഉത്തരേണ പുരഞ്ജനഃ ।
രാഷ്ട്രമുത്തരപഞ്ചാലം യാതി ശ്രുതധരാന്വിതഃ ॥ ൫൧ ॥
ആസുരീ നാമ പശ്ചാദ് ദ്വാസ്തയാ യാതി പുരഞ്ജനഃ ।
ഗ്രാമകം നാമ വിഷയം ദുര്മദേന സമന്വിതഃ ॥ ൫൨ ॥
നിഋര്തിര്നാമ പശ്ചാദ് ദ്വാസ്തയാ യാതി പുരഞ്ജനഃ ।
വൈശസം നാമ വിഷയം ലുബ്ധകേന സമന്വിതഃ ॥ ൫൩ ॥
അന്ധാവമീഷാം പൌരാണാം നിര്വാക്പേശസ്കൃതാവുഭൌ ।
അക്ഷണ്വതാമധിപതിസ്താഭ്യാം യാതി കരോതി ച ॥ ൫൪ ॥
സ യര്ഹ്യന്തഃപുരഗതോ വിഷൂചീനസമന്വിതഃ ।
മോഹം പ്രസാദം ഹര്ഷം വാ യാതി ജായാത്മജോദ്ഭവമ് ॥ ൫൫ ॥
ഏവം കര്മസു സംസക്തഃ കാമാത്മാ വഞ്ചിതോഽബുധഃ ।
മഹിഷീ യദ്യദീഹേത തത്തദേവാന്വവര്തത ॥ ൫൬ ॥
ക്വചിത്പിബന്ത്യാം പിബതി മദിരാം മദവിഹ്വലഃ ।
അശ്നന്ത്യാം ക്വചിദശ്നാതി ജക്ഷത്യാം സഹ ജക്ഷിതി ॥ ൫൭ ॥
ക്വചിദ്ഗായതി ഗായന്ത്യാം രുദത്യാം രുദതി ക്വചിത് ।
ക്വചിദ്ധസന്ത്യാം ഹസതി ജല്പന്ത്യാമനു ജല്പതി ॥ ൫൮ ॥
ക്വചിദ്ധാവതി ധാവന്ത്യാം തിഷ്ഠന്ത്യാമനു തിഷ്ഠതി ।
അനു ശേതേ ശയാനായാമന്വാസ്തേ ക്വചിദാസതീമ് ॥ ൫൯ ॥
ക്വചിച്ഛൃണോതി ശൃണ്വന്ത്യാം പശ്യന്ത്യാമനു പശ്യതി ।
ക്വചിജ്ജിഘ്രതി ജിഘ്രന്ത്യാം സ്പൃശന്ത്യാം സ്പൃശതി ക്വചിത് ॥ ൬൦ ॥
ക്വചിച്ച ശോചതീം ജായാമനുശോചതി ദീനവത് ।
അനു ഹൃഷ്യതി ഹൃഷ്യന്ത്യാം മുദിതാമനു മോദതേ ॥ ൬൧ ॥
വിപ്രലബ്ധോ മഹിഷ്യൈവം സര്വപ്രകൃതിവഞ്ചിതഃ ।
നേച്ഛന്നനുകരോത്യജ്ഞഃ ക്ലൈബ്യാത്ക്രീഡാമൃഗോ യഥാ ॥ ൬൨ ॥

Explore More