ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତି ସନ୍ଦିଶ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ବାର୍ହିଷଦୈରଭିପୂଜିତଃ ।
ପଶ୍ଯତାଂ ରାଜପୁତ୍ରାଣାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରଃ ॥ ୧ ॥
ଇତି ସନ୍ଦିଶ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ବାର୍ହିଷଦୈରଭିପୂଜିତଃ ।
ପଶ୍ଯତାଂ ରାଜପୁତ୍ରାଣାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରଃ ॥ ୧ ॥
ରୁଦ୍ରଗୀତଂ ଭଗଵତଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଚେତସଃ ।
ଜପନ୍ତସ୍ତେ ତପସ୍ତେପୁର୍ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ଜଲେ ॥ ୨ ॥
ଜପନ୍ତସ୍ତେ ତପସ୍ତେପୁର୍ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ଜଲେ ॥ ୨ ॥
ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଂ କ୍ଷତ୍ତଃ କର୍ମସ୍ଵାସକ୍ତମାନସମ୍ ।
ନାରଦୋଽଧ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କୃପାଲୁଃ ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯତ୍ ॥ ୩ ॥
ନାରଦୋଽଧ୍ଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କୃପାଲୁଃ ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯତ୍ ॥ ୩ ॥
ଶ୍ରେଯସ୍ତ୍ଵଂ କତମଦ୍ରାଜନ୍ କର୍ମଣାତ୍ମନ ଈହସେ । ଦୁଃଖହାନିଃ ସୁଖାଵାପ୍ତିଃ ଶ୍ରେଯସ୍ତନ୍ନେହ ଚେଷ୍ଯତେ ॥ ୪ ॥
ରାଜୋଵାଚ
ନ ଜାନାମି ମହାଭାଗ ପରଂ କର୍ମାପଵିଦ୍ଧଧୀଃ ।
ବ୍ରୂହି ମେ ଵିମଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ଯେନ ମୁଚ୍ଯେଯ କର୍ମଭିଃ ॥ ୫ ॥
ନ ଜାନାମି ମହାଭାଗ ପରଂ କର୍ମାପଵିଦ୍ଧଧୀଃ ।
ବ୍ରୂହି ମେ ଵିମଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ଯେନ ମୁଚ୍ଯେଯ କର୍ମଭିଃ ॥ ୫ ॥
ଗୃହେଷୁ କୂଟଧର୍ମେଷୁ ପୁତ୍ରଦାରଧନାର୍ଥଧୀଃ ।
ନ ପରଂ ଵିନ୍ଦତେ ମୂଢୋ ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ ସଂସାରଵର୍ତ୍ମସୁ ॥ ୬ ॥
ନ ପରଂ ଵିନ୍ଦତେ ମୂଢୋ ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ ସଂସାରଵର୍ତ୍ମସୁ ॥ ୬ ॥
ନାରଦ ଉଵାଚ
ଭୋ ଭୋଃ ପ୍ରଜାପତେ ରାଜନ୍ ପଶୂନ୍ ପଶ୍ଯ
ତ୍ଵଯାଧ୍ଵରେ ।
ସଂଜ୍ଞାପିତାଞ୍ଜୀଵସଙ୍ଘାନ୍ନିର୍ଘୃଣେନ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୭ ॥
ଭୋ ଭୋଃ ପ୍ରଜାପତେ ରାଜନ୍ ପଶୂନ୍ ପଶ୍ଯ
ତ୍ଵଯାଧ୍ଵରେ ।
ସଂଜ୍ଞାପିତାଞ୍ଜୀଵସଙ୍ଘାନ୍ନିର୍ଘୃଣେନ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୭ ॥
ଏତେ ତ୍ଵାଂ ସମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ସ୍ମରନ୍ତୋ ଵୈଶସଂ
ତଵ ।
ସମ୍ପରେତମ୍ ଅଯଃକୂଟୈଶ୍ଛିନ୍ଦନ୍ତ୍ଯୁତ୍ଥିତମନ୍ଯଵଃ ॥ ୮ ॥
ତଵ ।
ସମ୍ପରେତମ୍ ଅଯଃକୂଟୈଶ୍ଛିନ୍ଦନ୍ତ୍ଯୁତ୍ଥିତମନ୍ଯଵଃ ॥ ୮ ॥
ଅତ୍ର ତେ କଥଯିଷ୍ଯେଽମୁମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ।
ପୁରଞ୍ଜନସ୍ଯ ଚରିତଂ ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ ॥ ୯ ॥
ପୁରଞ୍ଜନସ୍ଯ ଚରିତଂ ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ ॥ ୯ ॥
ଆସୀତ୍ପୁରଞ୍ଜନୋ ନାମ ରାଜା ରାଜନ୍ ବୃହଚ୍ଛ୍ରଵାଃ ।
ତସ୍ଯାଵିଜ୍ଞାତନାମାସୀତ୍ସଖାଵିଜ୍ଞାତଚେଷ୍ଟିତଃ ॥ ୧୦ ॥
ତସ୍ଯାଵିଜ୍ଞାତନାମାସୀତ୍ସଖାଵିଜ୍ଞାତଚେଷ୍ଟିତଃ ॥ ୧୦ ॥
ସୋଽନ୍ଵେଷମାଣଃ ଶରଣଂ ବଭ୍ରାମ ପୃଥିଵୀଂ ପ୍ରଭୁଃ ।
ନାନୁରୂପଂ ଯଦାଵିନ୍ଦଦଭୂତ୍ସ ଵିମନା ଇଵ ॥ ୧୧ ॥
ନାନୁରୂପଂ ଯଦାଵିନ୍ଦଦଭୂତ୍ସ ଵିମନା ଇଵ ॥ ୧୧ ॥
ନ ସାଧୁ ମେନେ ତାଃ ସର୍ଵା ଭୂତଲେ ଯାଵତୀଃ
ପୁରଃ ।
କାମାନ୍ କାମଯମାନୋଽସୌ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯୋପପତ୍ତଯେ ॥ ୧୨ ॥
ପୁରଃ ।
କାମାନ୍ କାମଯମାନୋଽସୌ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯୋପପତ୍ତଯେ ॥ ୧୨ ॥
ସ ଏକଦା ହିମଵତୋ ଦକ୍ଷିଣେଷ୍ଵଥ ସାନୁଷୁ ।
ଦଦର୍ଶ ନଵଭିର୍ଦ୍ଵାର୍ଭିଃ ପୁରଂ ଲକ୍ଷିତଲକ୍ଷଣାମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଦଦର୍ଶ ନଵଭିର୍ଦ୍ଵାର୍ଭିଃ ପୁରଂ ଲକ୍ଷିତଲକ୍ଷଣାମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ପ୍ରାକାରୋପଵନାଟ୍ଟାଲପରିଖୈରକ୍ଷତୋରଣୈଃ ।
ସ୍ଵର୍ଣରୌପ୍ଯାଯସୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସଙ୍କୁଲାଂ ସର୍ଵତୋ ଗୃହୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ସ୍ଵର୍ଣରୌପ୍ଯାଯସୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସଙ୍କୁଲାଂ ସର୍ଵତୋ ଗୃହୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ନୀଲସ୍ଫଟିକଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାମରକତାରୁଣୈଃ ।
କ୍ଲୃପ୍ତହର୍ମ୍ଯସ୍ଥଲୀଂ ଦୀପ୍ତାଂ ଶ୍ରିଯା ଭୋଗଵତୀମିଵ ॥ ୧୫ ॥
କ୍ଲୃପ୍ତହର୍ମ୍ଯସ୍ଥଲୀଂ ଦୀପ୍ତାଂ ଶ୍ରିଯା ଭୋଗଵତୀମିଵ ॥ ୧୫ ॥
ସଭାଚତ୍ଵରରଥ୍ଯାଭିରାକ୍ରୀଡାଯତନାପଣୈଃ ।
ଚୈତ୍ଯଧ୍ଵଜପତାକାଭିର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଵିଦ୍ରୁମଵେଦିଭିଃ ॥ ୧୬ ॥
ଚୈତ୍ଯଧ୍ଵଜପତାକାଭିର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଵିଦ୍ରୁମଵେଦିଭିଃ ॥ ୧୬ ॥
ପୁର୍ଯାସ୍ତୁ ବାହ୍ଯୋପଵନେ ଦିଵ୍ଯଦ୍ରୁମଲତାକୁଲେ ।
ନଦଦ୍ଵିହଙ୍ଗାଲିକୁଲକୋଲାହଲଜଲାଶଯେ ॥ ୧୭ ॥
ନଦଦ୍ଵିହଙ୍ଗାଲିକୁଲକୋଲାହଲଜଲାଶଯେ ॥ ୧୭ ॥
ହିମନିର୍ଝରଵିପ୍ରୁଷ୍ମତ୍କୁସୁମାକରଵାଯୁନା ।
ଚଲତ୍ପ୍ରଵାଲଵିଟପନଲିନୀତଟସମ୍ପଦି ॥ ୧୮ ॥
ଚଲତ୍ପ୍ରଵାଲଵିଟପନଲିନୀତଟସମ୍ପଦି ॥ ୧୮ ॥
ନାନାରଣ୍ଯମୃଗଵ୍ରାତୈରନାବାଧେ ମୁନିଵ୍ରତୈଃ ।
ଆହୂତଂ ମନ୍ଯତେ ପାନ୍ଥୋ ଯତ୍ର କୋକିଲକୂଜିତୈଃ ॥ ୧୯ ॥
ଆହୂତଂ ମନ୍ଯତେ ପାନ୍ଥୋ ଯତ୍ର କୋକିଲକୂଜିତୈଃ ॥ ୧୯ ॥
ଯଦୃଚ୍ଛଯାଗତାଂ ତତ୍ର ଦଦର୍ଶ ପ୍ରମଦୋତ୍ତମାମ୍ ।
ଭୃତ୍ଯୈର୍ଦଶଭିରାଯାନ୍ତୀମେକୈକଶତନାଯକୈଃ ॥ ୨୦ ॥
ଭୃତ୍ଯୈର୍ଦଶଭିରାଯାନ୍ତୀମେକୈକଶତନାଯକୈଃ ॥ ୨୦ ॥
ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷାହିନା ଗୁପ୍ତାଂ ପ୍ରତୀହାରେଣ ସର୍ଵତଃ ।
ଅନ୍ଵେଷମାଣାମୃଷଭମପ୍ରୌଢାଂ କାମରୂପିଣୀମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଅନ୍ଵେଷମାଣାମୃଷଭମପ୍ରୌଢାଂ କାମରୂପିଣୀମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ସୁନାସାଂ ସୁଦତୀଂ ବାଲାଂ ସୁକପୋଲାଂ ଵରାନନାମ୍ ।
ସମଵିନ୍ଯସ୍ତକର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ବିଭ୍ରତୀଂ କୁଣ୍ଡଲଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ସମଵିନ୍ଯସ୍ତକର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ବିଭ୍ରତୀଂ କୁଣ୍ଡଲଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ପିଶଙ୍ଗନୀଵୀଂ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ଶ୍ଯାମାଂ କନକମେଖଲାମ୍ ।
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ କ୍ଵଣଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚଲନ୍ତୀଂ ନୂପୁରୈର୍ଦେଵତାମିଵ ॥ ୨୩ ॥
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ କ୍ଵଣଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚଲନ୍ତୀଂ ନୂପୁରୈର୍ଦେଵତାମିଵ ॥ ୨୩ ॥
ସ୍ତନୌ ଵ୍ଯଞ୍ଜିତକୈଶୋରୌ ସମଵୃତ୍ତୌ ନିରନ୍ତରୌ ।
ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ନିଗୂହନ୍ତୀଂ ଵ୍ରୀଡଯା ଗଜଗାମିନୀମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ନିଗୂହନ୍ତୀଂ ଵ୍ରୀଡଯା ଗଜଗାମିନୀମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ତାମାହ ଲଲିତଂ ଵୀରଃ ସଵ୍ରୀଡସ୍ମିତଶୋଭନାମ୍ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧେନାପାଙ୍ଗପୁଙ୍ଖେନ ସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରେମୋଦ୍ଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରୁଵା ॥ ୨୫ ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧେନାପାଙ୍ଗପୁଙ୍ଖେନ ସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରେମୋଦ୍ଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରୁଵା ॥ ୨୫ ॥
କା ତ୍ଵଂ କଞ୍ଜପଲାଶାକ୍ଷି କସ୍ଯାସୀହ କୁତଃ ସତି ।
ଇମାମୁପ ପୁରୀଂ ଭୀରୁ କିଂ ଚିକୀର୍ଷସି ଶଂସ ମେ ॥ ୨୬ ॥
ଇମାମୁପ ପୁରୀଂ ଭୀରୁ କିଂ ଚିକୀର୍ଷସି ଶଂସ ମେ ॥ ୨୬ ॥
କ ଏତେଽନୁପଥା ଯେ ତ ଏକାଦଶ ମହାଭଟାଃ ।
ଏତା ଵା ଲଲନାଃ ସୁଭ୍ରୁ କୋଽଯଂ ତେଽହିଃ ପୁରଃସରଃ ॥ ୨୭ ॥
ଏତା ଵା ଲଲନାଃ ସୁଭ୍ରୁ କୋଽଯଂ ତେଽହିଃ ପୁରଃସରଃ ॥ ୨୭ ॥
ତ୍ଵଂ ହ୍ରୀର୍ଭଵାନ୍ଯସ୍ଯଥ ଵାଗ୍ରମା ପତିଂ
ଵିଚିନ୍ଵତୀ କିଂ ମୁନିଵଦ୍ରହୋ ଵନେ ।
ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିକାମାପ୍ତସମସ୍ତକାମଂ
କ୍ଵ ପଦ୍ମକୋଶଃ ପତିତଃ କରାଗ୍ରାତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଵିଚିନ୍ଵତୀ କିଂ ମୁନିଵଦ୍ରହୋ ଵନେ ।
ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିକାମାପ୍ତସମସ୍ତକାମଂ
କ୍ଵ ପଦ୍ମକୋଶଃ ପତିତଃ କରାଗ୍ରାତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ନାସାଂ ଵରୋର୍ଵନ୍ଯତମା ଭୁଵିସ୍ପୃକ୍
ପୁରୀମିମାଂ ଵୀରଵରେଣ ସାକମ୍ ।
ଅର୍ହସ୍ଯଲଙ୍କର୍ତୁମଦଭ୍ରକର୍ମଣା
ଲୋକଂ ପରଂ ଶ୍ରୀରିଵ ଯଜ୍ଞପୁଂସା ॥ ୨୯ ॥
ପୁରୀମିମାଂ ଵୀରଵରେଣ ସାକମ୍ ।
ଅର୍ହସ୍ଯଲଙ୍କର୍ତୁମଦଭ୍ରକର୍ମଣା
ଲୋକଂ ପରଂ ଶ୍ରୀରିଵ ଯଜ୍ଞପୁଂସା ॥ ୨୯ ॥
ଯଦେଷ ମାପାଙ୍ଗଵିଖଣ୍ଡିତେନ୍ଦ୍ରିଯଂ
ସଵ୍ରୀଡଭାଵସ୍ମିତଵିଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରୁଵା ।
ତ୍ଵଯୋପସୃଷ୍ଟୋ ଭଗଵାନ୍ମନୋଭଵଃ
ପ୍ରବାଧତେଽଥାନୁଗୃହାଣ ଶୋଭନେ ॥ ୩୦ ॥
ସଵ୍ରୀଡଭାଵସ୍ମିତଵିଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରୁଵା ।
ତ୍ଵଯୋପସୃଷ୍ଟୋ ଭଗଵାନ୍ମନୋଭଵଃ
ପ୍ରବାଧତେଽଥାନୁଗୃହାଣ ଶୋଭନେ ॥ ୩୦ ॥
ତ୍ଵଦାନନଂ ସୁଭ୍ରୁ ସୁତାରଲୋଚନଂ
ଵ୍ଯାଲମ୍ବିନୀଲାଲକଵୃନ୍ଦସଂଵୃତମ୍ ।
ଉନ୍ନୀଯ ମେ ଦର୍ଶଯ ଵଲ୍ଗୁଵାଚକଂ
ଯଦ୍ଵ୍ରୀଡଯା ନାଭିମୁଖଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ॥ ୩୧ ॥
ଵ୍ଯାଲମ୍ବିନୀଲାଲକଵୃନ୍ଦସଂଵୃତମ୍ ।
ଉନ୍ନୀଯ ମେ ଦର୍ଶଯ ଵଲ୍ଗୁଵାଚକଂ
ଯଦ୍ଵ୍ରୀଡଯା ନାଭିମୁଖଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ॥ ୩୧ ॥
ନାରଦ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଥଂ ପୁରଞ୍ଜନଂ ନାରୀ ଯାଚମାନମଧୀରଵତ୍ ।
ଅଭ୍ଯନନ୍ଦତ ତଂ ଵୀରଂ ହସନ୍ତୀ ଵୀର ମୋହିତା ॥ ୩୨ ॥
ଇତ୍ଥଂ ପୁରଞ୍ଜନଂ ନାରୀ ଯାଚମାନମଧୀରଵତ୍ ।
ଅଭ୍ଯନନ୍ଦତ ତଂ ଵୀରଂ ହସନ୍ତୀ ଵୀର ମୋହିତା ॥ ୩୨ ॥
ନ ଵିଦାମ ଵଯଂ ସମ୍ଯକ୍କର୍ତାରଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।
ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ପରସ୍ଯାପି ଗୋତ୍ରଂ ନାମ ଚ ଯତ୍କୃତମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ପରସ୍ଯାପି ଗୋତ୍ରଂ ନାମ ଚ ଯତ୍କୃତମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଇହାଦ୍ଯ ସନ୍ତମାତ୍ମାନଂ ଵିଦାମ ନ ତତଃ ପରମ୍ ।
ଯେନେଯଂ ନିର୍ମିତା ଵୀର ପୁରୀ ଶରଣମାତ୍ମନଃ ॥ ୩୪ ॥
ଯେନେଯଂ ନିର୍ମିତା ଵୀର ପୁରୀ ଶରଣମାତ୍ମନଃ ॥ ୩୪ ॥
ଏତେ ସଖାଯଃ ସଖ୍ଯୋ ମେ ନରା ନାର୍ଯଶ୍ଚ ମାନଦ ।
ସୁପ୍ତାଯାଂ ମଯି ଜାଗର୍ତି ନାଗୋଽଯଂ ପାଲଯନ୍ ପୁରୀମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ସୁପ୍ତାଯାଂ ମଯି ଜାଗର୍ତି ନାଗୋଽଯଂ ପାଲଯନ୍ ପୁରୀମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଗତୋଽସି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗ୍ରାମ୍ଯାନ୍ କାମାନଭୀପ୍ସସେ ।
ଉଦ୍ଵହିଷ୍ଯାମି ତାଂସ୍ତେଽହଂ ସ୍ଵବନ୍ଧୁଭିରରିନ୍ଦମ ॥ ୩୬ ॥
ଉଦ୍ଵହିଷ୍ଯାମି ତାଂସ୍ତେଽହଂ ସ୍ଵବନ୍ଧୁଭିରରିନ୍ଦମ ॥ ୩୬ ॥
ଇମାଂ ତ୍ଵମଧିତିଷ୍ଠସ୍ଵ ପୁରୀଂ ନଵମୁଖୀଂ ଵିଭୋ ।
ମଯୋପନୀତାନ୍ ଗୃହ୍ଣାନଃ କାମଭୋଗାନ୍ ଶତଂ ସମାଃ ॥ ୩୭ ॥
ମଯୋପନୀତାନ୍ ଗୃହ୍ଣାନଃ କାମଭୋଗାନ୍ ଶତଂ ସମାଃ ॥ ୩୭ ॥
କଂ ନୁ ତ୍ଵଦନ୍ଯଂ ରମଯେ ହ୍ଯରତିଜ୍ଞମକୋଵିଦମ୍ ।
ଅସମ୍ପରାଯାଭିମୁଖମଶ୍ଵସ୍ତନଵିଦଂ ପଶୁମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଅସମ୍ପରାଯାଭିମୁଖମଶ୍ଵସ୍ତନଵିଦଂ ପଶୁମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଧର୍ମୋ ହ୍ଯତ୍ରାର୍ଥକାମୌ ଚ ପ୍ରଜାନନ୍ଦୋଽମୃତଂ ଯଶଃ ।
ଲୋକା ଵିଶୋକା ଵିରଜା ଯାନ୍ନ କେଵଲିନୋ ଵିଦୁଃ ॥ ୩୯ ॥
ଲୋକା ଵିଶୋକା ଵିରଜା ଯାନ୍ନ କେଵଲିନୋ ଵିଦୁଃ ॥ ୩୯ ॥
ପିତୃଦେଵର୍ଷିମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଭୂତାନାମାତ୍ମନଶ୍ଚ ହ ।
କ୍ଷେମ୍ଯଂ ଵଦନ୍ତି ଶରଣଂ ଭଵେଽସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଗୃହାଶ୍ରମଃ ॥ ୪୦ ॥
କ୍ଷେମ୍ଯଂ ଵଦନ୍ତି ଶରଣଂ ଭଵେଽସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଗୃହାଶ୍ରମଃ ॥ ୪୦ ॥
କା ନାମ ଵୀର ଵିଖ୍ଯାତଂ ଵଦାନ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍ ।
ନ ଵୃଣୀତ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମାଦୃଶୀ ତ୍ଵାଦୃଶଂ ପତିମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ନ ଵୃଣୀତ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମାଦୃଶୀ ତ୍ଵାଦୃଶଂ ପତିମ୍ ॥ ୪୧ ॥
କସ୍ଯା ମନସ୍ତେ ଭୁଵି ଭୋଗିଭୋଗଯୋଃ
ସ୍ତ୍ରିଯା ନ ସଜ୍ଜେଦ୍ଭୁଜଯୋର୍ମହାଭୁଜ ।
ଯୋଽନାଥଵର୍ଗାଧିମଲଂ ଘୃଣୋଦ୍ଧତ
ସ୍ମିତାଵଲୋକେନ ଚରତ୍ଯପୋହିତୁମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ସ୍ତ୍ରିଯା ନ ସଜ୍ଜେଦ୍ଭୁଜଯୋର୍ମହାଭୁଜ ।
ଯୋଽନାଥଵର୍ଗାଧିମଲଂ ଘୃଣୋଦ୍ଧତ
ସ୍ମିତାଵଲୋକେନ ଚରତ୍ଯପୋହିତୁମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ନାରଦ ଉଵାଚ
ଇତି ତୌ ଦମ୍ପତୀ ତତ୍ର ସମୁଦ୍ଯ ସମଯଂ ମିଥଃ ।
ତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୁରୀଂ ରାଜନ୍ମୁମୁଦାତେ ଶତଂ ସମାଃ ॥ ୪୩ ॥
ଇତି ତୌ ଦମ୍ପତୀ ତତ୍ର ସମୁଦ୍ଯ ସମଯଂ ମିଥଃ ।
ତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୁରୀଂ ରାଜନ୍ମୁମୁଦାତେ ଶତଂ ସମାଃ ॥ ୪୩ ॥
ଉପଗୀଯମାନୋ ଲଲିତଂ ତତ୍ର ତତ୍ର ଚ ଗାଯକୈଃ ।
କ୍ରୀଡନ୍ ପରିଵୃତଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ହ୍ରଦିନୀମାଵିଶଚ୍ଛୁଚୌ ॥ ୪୪ ॥
କ୍ରୀଡନ୍ ପରିଵୃତଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ହ୍ରଦିନୀମାଵିଶଚ୍ଛୁଚୌ ॥ ୪୪ ॥
ସପ୍ତୋପରି କୃତା ଦ୍ଵାରଃ ପୁରସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଦ୍ଵେ ଅଧଃ ।
ପୃଥଗ୍ଵିଷଯଗତ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯାଂ ଯଃ କଶ୍ଚନେଶ୍ଵରଃ ॥ ୪୫ ॥
ପୃଥଗ୍ଵିଷଯଗତ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯାଂ ଯଃ କଶ୍ଚନେଶ୍ଵରଃ ॥ ୪୫ ॥
ପଞ୍ଚ ଦ୍ଵାରସ୍ତୁ ପୌରସ୍ତ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣୈକା ତଥୋତ୍ତରା ।
ପଶ୍ଚିମେ ଦ୍ଵେ ଅମୂଷାଂ ତେ ନାମାନି ନୃପ ଵର୍ଣଯେ ॥ ୪୬ ॥
ପଶ୍ଚିମେ ଦ୍ଵେ ଅମୂଷାଂ ତେ ନାମାନି ନୃପ ଵର୍ଣଯେ ॥ ୪୬ ॥
ଖଦ୍ଯୋତାଵିର୍ମୁଖୀ ଚ ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ଵାରାଵେକତ୍ର ନିର୍ମିତେ ।
ଵିଭ୍ରାଜିତଂ ଜନପଦଂ ଯାତି ତାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଯୁମତ୍ସଖଃ ॥ ୪୭ ॥
ଵିଭ୍ରାଜିତଂ ଜନପଦଂ ଯାତି ତାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଯୁମତ୍ସଖଃ ॥ ୪୭ ॥
ନଲିନୀ ନାଲିନୀ ଚ ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ଵାରାଵେକତ୍ର ନିର୍ମିତେ ।
ଅଵଧୂତସଖସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଵିଷଯଂ ଯାତି ସୌରଭମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ଅଵଧୂତସଖସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଵିଷଯଂ ଯାତି ସୌରଭମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ମୁଖ୍ଯା ନାମ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଦ୍ଵାସ୍ତଯାପଣବହୂଦନୌ ।
ଵିଷଯୌ ଯାତି ପୁରରାଡ୍ରସଜ୍ଞଵିପଣାନ୍ଵିତଃ ॥ ୪୯ ॥
ଵିଷଯୌ ଯାତି ପୁରରାଡ୍ରସଜ୍ଞଵିପଣାନ୍ଵିତଃ ॥ ୪୯ ॥
ପିତୃହୂର୍ନୃପ ପୁର୍ଯା ଦ୍ଵାର୍ଦକ୍ଷିଣେନ ପୁରଞ୍ଜନଃ ।
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଦକ୍ଷିଣପଞ୍ଚାଲଂ ଯାତି ଶ୍ରୁତଧରାନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୦ ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଦକ୍ଷିଣପଞ୍ଚାଲଂ ଯାତି ଶ୍ରୁତଧରାନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୦ ॥
ଦେଵହୂର୍ନାମ ପୁର୍ଯା ଦ୍ଵା ଉତ୍ତରେଣ ପୁରଞ୍ଜନଃ ।
ରାଷ୍ଟ୍ରମୁତ୍ତରପଞ୍ଚାଲଂ ଯାତି ଶ୍ରୁତଧରାନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୧ ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରମୁତ୍ତରପଞ୍ଚାଲଂ ଯାତି ଶ୍ରୁତଧରାନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୧ ॥
ଆସୁରୀ ନାମ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦ୍ଵାସ୍ତଯା ଯାତି ପୁରଞ୍ଜନଃ ।
ଗ୍ରାମକଂ ନାମ ଵିଷଯଂ ଦୁର୍ମଦେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୨ ॥
ଗ୍ରାମକଂ ନାମ ଵିଷଯଂ ଦୁର୍ମଦେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୨ ॥
ନିଋର୍ତିର୍ନାମ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦ୍ଵାସ୍ତଯା ଯାତି ପୁରଞ୍ଜନଃ ।
ଵୈଶସଂ ନାମ ଵିଷଯଂ ଲୁବ୍ଧକେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୩ ॥
ଵୈଶସଂ ନାମ ଵିଷଯଂ ଲୁବ୍ଧକେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୫୩ ॥
ଅନ୍ଧାଵମୀଷାଂ ପୌରାଣାଂ ନିର୍ଵାକ୍ପେଶସ୍କୃତାଵୁଭୌ ।
ଅକ୍ଷଣ୍ଵତାମଧିପତିସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯାତି କରୋତି ଚ ॥ ୫୪ ॥
ଅକ୍ଷଣ୍ଵତାମଧିପତିସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯାତି କରୋତି ଚ ॥ ୫୪ ॥
ସ ଯର୍ହ୍ଯନ୍ତଃପୁରଗତୋ ଵିଷୂଚୀନସମନ୍ଵିତଃ ।
ମୋହଂ ପ୍ରସାଦଂ ହର୍ଷଂ ଵା ଯାତି ଜାଯାତ୍ମଜୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ମୋହଂ ପ୍ରସାଦଂ ହର୍ଷଂ ଵା ଯାତି ଜାଯାତ୍ମଜୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଏଵଂ କର୍ମସୁ ସଂସକ୍ତଃ କାମାତ୍ମା ଵଞ୍ଚିତୋଽବୁଧଃ ।
ମହିଷୀ ଯଦ୍ଯଦୀହେତ ତତ୍ତଦେଵାନ୍ଵଵର୍ତତ ॥ ୫୬ ॥
ମହିଷୀ ଯଦ୍ଯଦୀହେତ ତତ୍ତଦେଵାନ୍ଵଵର୍ତତ ॥ ୫୬ ॥
କ୍ଵଚିତ୍ପିବନ୍ତ୍ଯାଂ ପିବତି ମଦିରାଂ ମଦଵିହ୍ଵଲଃ ।
ଅଶ୍ନନ୍ତ୍ଯାଂ କ୍ଵଚିଦଶ୍ନାତି ଜକ୍ଷତ୍ଯାଂ ସହ ଜକ୍ଷିତି ॥ ୫୭ ॥
ଅଶ୍ନନ୍ତ୍ଯାଂ କ୍ଵଚିଦଶ୍ନାତି ଜକ୍ଷତ୍ଯାଂ ସହ ଜକ୍ଷିତି ॥ ୫୭ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ଗାଯତି ଗାଯନ୍ତ୍ଯାଂ ରୁଦତ୍ଯାଂ ରୁଦତି କ୍ଵଚିତ୍ ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଧସନ୍ତ୍ଯାଂ ହସତି ଜଲ୍ପନ୍ତ୍ଯାମନୁ ଜଲ୍ପତି ॥ ୫୮ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ଧସନ୍ତ୍ଯାଂ ହସତି ଜଲ୍ପନ୍ତ୍ଯାମନୁ ଜଲ୍ପତି ॥ ୫୮ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ଧାଵତି ଧାଵନ୍ତ୍ଯାଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାମନୁ ତିଷ୍ଠତି ।
ଅନୁ ଶେତେ ଶଯାନାଯାମନ୍ଵାସ୍ତେ କ୍ଵଚିଦାସତୀମ୍ ॥ ୫୯ ॥
ଅନୁ ଶେତେ ଶଯାନାଯାମନ୍ଵାସ୍ତେ କ୍ଵଚିଦାସତୀମ୍ ॥ ୫୯ ॥
କ୍ଵଚିଚ୍ଛୃଣୋତି ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାମନୁ ପଶ୍ଯତି ।
କ୍ଵଚିଜ୍ଜିଘ୍ରତି ଜିଘ୍ରନ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶନ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶତି କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୬୦ ॥
କ୍ଵଚିଜ୍ଜିଘ୍ରତି ଜିଘ୍ରନ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶନ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶତି କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୬୦ ॥
କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ଶୋଚତୀଂ ଜାଯାମନୁଶୋଚତି ଦୀନଵତ୍ ।
ଅନୁ ହୃଷ୍ଯତି ହୃଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ମୁଦିତାମନୁ ମୋଦତେ ॥ ୬୧ ॥
ଅନୁ ହୃଷ୍ଯତି ହୃଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ମୁଦିତାମନୁ ମୋଦତେ ॥ ୬୧ ॥
ଵିପ୍ରଲବ୍ଧୋ ମହିଷ୍ଯୈଵଂ ସର୍ଵପ୍ରକୃତିଵଞ୍ଚିତଃ ।
ନେଚ୍ଛନ୍ନନୁକରୋତ୍ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଲୈବ୍ଯାତ୍କ୍ରୀଡାମୃଗୋ ଯଥା ॥ ୬୨ ॥
ନେଚ୍ଛନ୍ନନୁକରୋତ୍ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଲୈବ୍ଯାତ୍କ୍ରୀଡାମୃଗୋ ଯଥା ॥ ୬୨ ॥