રાજોવાચ
યદેતદ્ભગવત આદિત્યસ્ય મેરું ધ્રુવં ચ પ્રદક્ષિણેન પરિક્રામતો રાશીનામભિમુખં પ્રચલિતં ચાપ્રદક્ષિણં ભગવતોપવર્ણિતમમુષ્ય વયં કથમનુમિમીમહીતિ ॥ ૧ ॥
યદેતદ્ભગવત આદિત્યસ્ય મેરું ધ્રુવં ચ પ્રદક્ષિણેન પરિક્રામતો રાશીનામભિમુખં પ્રચલિતં ચાપ્રદક્ષિણં ભગવતોપવર્ણિતમમુષ્ય વયં કથમનુમિમીમહીતિ ॥ ૧ ॥
સ હોવાચ
યથા કુલાલચક્રેણ ભ્રમતા સહ ભ્રમતાં તદાશ્રયાણાં પિપીલિકાદીનાં ગતિરન્યૈવ પ્રદેશાન્તરેષ્વપ્યુપલભ્યમાનત્વાદેવં નક્ષત્રરાશિભિરુપલક્ષિતેન કાલચક્રેણ ધ્રુવં મેરું ચ પ્રદક્ષિણેન પરિધાવતા સહ પરિધાવમાનાનાં તદાશ્રયાણાં સૂર્યાદીનાં ગ્રહાણાં ગતિરન્યૈવ નક્ષત્રાન્તરે રાશ્યન્તરે ચોપલભ્યમાનત્વાત્ ॥ ૨ ॥
યથા કુલાલચક્રેણ ભ્રમતા સહ ભ્રમતાં તદાશ્રયાણાં પિપીલિકાદીનાં ગતિરન્યૈવ પ્રદેશાન્તરેષ્વપ્યુપલભ્યમાનત્વાદેવં નક્ષત્રરાશિભિરુપલક્ષિતેન કાલચક્રેણ ધ્રુવં મેરું ચ પ્રદક્ષિણેન પરિધાવતા સહ પરિધાવમાનાનાં તદાશ્રયાણાં સૂર્યાદીનાં ગ્રહાણાં ગતિરન્યૈવ નક્ષત્રાન્તરે રાશ્યન્તરે ચોપલભ્યમાનત્વાત્ ॥ ૨ ॥
સ એષ ભગવાનાદિપુરુષ એવ સાક્ષાન્નારાયણો લોકાનાં સ્વસ્તય આત્માનં ત્રયીમયં કર્મવિશુદ્ધિનિમિત્તં કવિભિરપિ ચ વેદેન વિજિજ્ઞાસ્યમાનો દ્વાદશધા વિભજ્ય ષટ્સુ વસન્તાદિષ્વૃતુષુ યથોપજોષમૃતુગુણાન્ વિદધાતિ ॥ ૩ ॥
તમેતમિહ પુરુષાસ્ત્રય્યા વિદ્યયા વર્ણાશ્રમાચારાનુપથા ઉચ્ચાવચૈઃ કર્મભિરામ્નાતૈર્યોગવિતાનૈશ્ચ શ્રદ્ધયા યજન્તોઽઞ્જસા શ્રેયઃ સમધિગચ્છન્તિ ॥ ૪ ॥
અથ સ એષ આત્મા લોકાનાં દ્યાવાપૃથિવ્યોરન્તરેણ નભોવલયસ્ય કાલચક્રગતો દ્વાદશ માસાન્ ભુઙ્ક્તે રાશિસંજ્ઞાન્ સંવત્સરાવયવાન્માસઃ પક્ષદ્વયં દિવા નક્તં ચેતિ સપાદર્ક્ષદ્વયમુપદિશન્તિ યાવતા ષષ્ઠમંશં ભુઞ્જીત સ વૈ ઋતુરિત્યુપદિશ્યતે સંવત્સરાવયવઃ ॥ ૫ ॥
અથ ચ યાવતાર્ધેન નભોવીથ્યાં પ્રચરતિ તં કાલમયનમાચક્ષતે ॥ ૬ ॥
અથ ચ યાવન્નભોમણ્ડલં સહ દ્યાવાપૃથિવ્યોર્મણ્ડલાભ્યાં કાર્ત્સ્ન્યેન સ હ ભુઞ્જીત તં કાલં સંવત્સરં પરિવત્સરમિડાવત્સરમનુવત્સરં વત્સરમિતિ ભાનોર્માન્દ્યશૈઘ્ર્યસમગતિભિઃ સમામનન્તિ ॥ ૭ ॥
એવં ચન્દ્રમા અર્કગભસ્તિભ્ય ઉપરિષ્ટાલ્લક્ષયોજનત ઉપલભ્યમાનોઽર્કસ્ય સંવત્સરભુક્તિં પક્ષાભ્યાં માસભુક્તિં સપાદર્ક્ષાભ્યાં દિનેનૈવ પક્ષભુક્તિમગ્રચારી દ્રુતતરગમનો ભુઙ્ક્તે ॥ ૮ ॥
અથ ચાપૂર્યમાણાભિશ્ચ કલાભિરમરાણાં ક્ષીયમાણાભિશ્ચ કલાભિઃ પિતૃણામહોરાત્રાણિ પૂર્વપક્ષાપરપક્ષાભ્યાં વિતન્વાનઃ સર્વજીવનિવહપ્રાણો જીવશ્ચૈકમેકં નક્ષત્રં ત્રિંશતા મુહૂર્તૈર્ભુઙ્ક્તે ॥ ૯ ॥
ય એષ ષોડશકલઃ પુરુષો ભગવાન્મનોમયોઽન્નમયોઽમૃતમયો દેવપિતૃમનુષ્યભૂતપશુપક્ષિસરીસૃપવીરુધાં પ્રાણાપ્યાયનશીલત્વાત્સર્વમય ઇતિ વર્ણયન્તિ ॥ ૧૦ ॥
તત ઉપરિષ્ટાત્દ્વિ્લક્ષયોજનતો નક્ષત્રાણિ મેરું દક્ષિણેનૈવ કાલાયન ઈશ્વરયોજિતાનિ સહાભિજિતાષ્ટાવિંશતિઃ ॥ ૧૧ ॥
તત ઉપરિષ્ટાદુશના દ્વિલક્ષયોજનત ઉપલભ્યતે પુરતઃ પશ્ચાત્સહૈવ વાર્કસ્ય શૈઘ્ર્યમાન્દ્યસામ્યાભિર્ગતિભિરર્કવચ્ચરતિ લોકાનાં નિત્યદાનુકૂલ એવ પ્રાયેણ વર્ષયંશ્ચારેણાનુમીયતે સ વૃષ્ટિવિષ્ટમ્ભગ્રહોપશમનઃ ॥ ૧૨ ॥
ઉશનસા બુધો વ્યાખ્યાતસ્તત ઉપરિષ્ટાદ્વિલક્ષયોજનતો બુધઃ સોમસુત ઉપલભ્યમાનઃ પ્રાયેણ શુભકૃદ્યદાર્કાદ્ વ્યતિરિચ્યેત તદાતિવાતાભ્રપ્રાયાનાવૃષ્ટ્યાદિભયમાશંસતે ॥ ૧૩ ॥
અત ઊર્ધ્વમઙ્ગારકોઽપિ યોજનલક્ષદ્વિતય ઉપલભ્યમાનસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ પક્ષૈરેકૈકશો રાશીન્દ્વાદશાનુભુઙ્ક્તે યદિ ન વક્રેણાભિવર્તતે પ્રાયેણાશુભગ્રહોઽઘશંસઃ ॥ ૧૪ ॥
તત ઉપરિષ્ટાદ્વિલક્ષયોજનાન્તરગતા ભગવાન્ બૃહસ્પતિરેકૈકસ્મિન્ રાશૌ પરિવત્સરં પરિવત્સરં ચરતિ યદિ ન વક્રઃ સ્યાત્પ્રાયેણાનુકૂલો બ્રાહ્મણકુલસ્ય ॥ ૧૫ ॥
તત ઉપરિષ્ટાદ્યોજનલક્ષદ્વયાત્પ્રતીયમાનઃ શનૈશ્ચર એકૈકસ્મિન્ રાશૌ ત્રિંશન્માસાન્ વિલમ્બમાનઃ સર્વાનેવાનુપર્યેતિ તાવદ્ભિરનુવત્સરૈઃ પ્રાયેણ હિ સર્વેષામશાન્તિકરઃ ॥ ૧૬ ॥
તત ઉત્તરસ્માદૃષય એકાદશલક્ષયોજનાન્તર ઉપલભ્યન્તે ય એવ લોકાનાં શમનુભાવયન્તો ભગવતો વિષ્ણોર્યત્પરમં પદં પ્રદક્ષિણં પ્રક્રમન્તિ ॥ ૧૭ ॥