ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൫.൨൨

രാജോവാച
യദേതദ്ഭഗവത ആദിത്യസ്യ മേരും ധ്രുവം ച പ്രദക്ഷിണേന പരിക്രാമതോ രാശീനാമഭിമുഖം പ്രചലിതം ചാപ്രദക്ഷിണം ഭഗവതോപവര്ണിതമമുഷ്യ വയം കഥമനുമിമീമഹീതി ॥ ൧ ॥

സ ഹോവാച
യഥാ കുലാലചക്രേണ ഭ്രമതാ സഹ ഭ്രമതാം തദാശ്രയാണാം പിപീലികാദീനാം ഗതിരന്യൈവ പ്രദേശാന്തരേഷ്വപ്യുപലഭ്യമാനത്വാദേവം നക്ഷത്രരാശിഭിരുപലക്ഷിതേന കാലചക്രേണ ധ്രുവം മേരും ച പ്രദക്ഷിണേന പരിധാവതാ സഹ പരിധാവമാനാനാം തദാശ്രയാണാം സൂര്യാദീനാം ഗ്രഹാണാം ഗതിരന്യൈവ നക്ഷത്രാന്തരേ രാശ്യന്തരേ ചോപലഭ്യമാനത്വാത് ॥ ൨ ॥

സ ഏഷ ഭഗവാനാദിപുരുഷ ഏവ സാക്ഷാന്നാരായണോ ലോകാനാം സ്വസ്തയ ആത്മാനം ത്രയീമയം കര്മവിശുദ്ധിനിമിത്തം കവിഭിരപി ച വേദേന വിജിജ്ഞാസ്യമാനോ ദ്വാദശധാ വിഭജ്യ ഷട്സു വസന്താദിഷ്വൃതുഷു യഥോപജോഷമൃതുഗുണാന് വിദധാതി ॥ ൩ ॥

തമേതമിഹ പുരുഷാസ്ത്രയ്യാ വിദ്യയാ വര്ണാശ്രമാചാരാനുപഥാ ഉച്ചാവചൈഃ കര്മഭിരാമ്നാതൈര്യോഗവിതാനൈശ്ച ശ്രദ്ധയാ യജന്തോഽഞ്ജസാ ശ്രേയഃ സമധിഗച്ഛന്തി ॥ ൪ ॥

അഥ സ ഏഷ ആത്മാ ലോകാനാം ദ്യാവാപൃഥിവ്യോരന്തരേണ നഭോവലയസ്യ കാലചക്രഗതോ ദ്വാദശ മാസാന് ഭുങ്ക്തേ രാശിസംജ്ഞാന് സംവത്സരാവയവാന്മാസഃ പക്ഷദ്വയം ദിവാ നക്തം ചേതി സപാദര്ക്ഷദ്വയമുപദിശന്തി യാവതാ ഷഷ്ഠമംശം ഭുഞ്ജീത സ വൈ ഋതുരിത്യുപദിശ്യതേ സംവത്സരാവയവഃ ॥ ൫ ॥

അഥ ച യാവതാര്ധേന നഭോവീഥ്യാം പ്രചരതി തം കാലമയനമാചക്ഷതേ ॥ ൬ ॥

അഥ ച യാവന്നഭോമണ്ഡലം സഹ ദ്യാവാപൃഥിവ്യോര്മണ്ഡലാഭ്യാം കാര്ത്സ്ന്യേന സ ഹ ഭുഞ്ജീത തം കാലം സംവത്സരം പരിവത്സരമിഡാവത്സരമനുവത്സരം വത്സരമിതി ഭാനോര്മാന്ദ്യശൈഘ്ര്യസമഗതിഭിഃ സമാമനന്തി ॥ ൭ ॥

ഏവം ചന്ദ്രമാ അര്കഗഭസ്തിഭ്യ ഉപരിഷ്ടാല്ലക്ഷയോജനത ഉപലഭ്യമാനോഽര്കസ്യ സംവത്സരഭുക്തിം പക്ഷാഭ്യാം മാസഭുക്തിം സപാദര്ക്ഷാഭ്യാം ദിനേനൈവ പക്ഷഭുക്തിമഗ്രചാരീ ദ്രുതതരഗമനോ ഭുങ്ക്തേ ॥ ൮ ॥

അഥ ചാപൂര്യമാണാഭിശ്ച കലാഭിരമരാണാം ക്ഷീയമാണാഭിശ്ച കലാഭിഃ പിതൃണാമഹോരാത്രാണി പൂര്വപക്ഷാപരപക്ഷാഭ്യാം വിതന്വാനഃ സര്വജീവനിവഹപ്രാണോ ജീവശ്ചൈകമേകം നക്ഷത്രം ത്രിംശതാ മുഹൂര്തൈര്ഭുങ്ക്തേ ॥ ൯ ॥

യ ഏഷ ഷോഡശകലഃ പുരുഷോ ഭഗവാന്മനോമയോഽന്നമയോഽമൃതമയോ ദേവപിതൃമനുഷ്യഭൂതപശുപക്ഷിസരീസൃപവീരുധാം പ്രാണാപ്യായനശീലത്വാത്സര്വമയ ഇതി വര്ണയന്തി ॥ ൧൦ ॥

തത ഉപരിഷ്ടാത്ദ്വി്ലക്ഷയോജനതോ നക്ഷത്രാണി മേരും ദക്ഷിണേനൈവ കാലായന ഈശ്വരയോജിതാനി സഹാഭിജിതാഷ്ടാവിംശതിഃ ॥ ൧൧ ॥

തത ഉപരിഷ്ടാദുശനാ ദ്വിലക്ഷയോജനത ഉപലഭ്യതേ പുരതഃ പശ്ചാത്സഹൈവ വാര്കസ്യ ശൈഘ്ര്യമാന്ദ്യസാമ്യാഭിര്ഗതിഭിരര്കവച്ചരതി ലോകാനാം നിത്യദാനുകൂല ഏവ പ്രായേണ വര്ഷയംശ്ചാരേണാനുമീയതേ സ വൃഷ്ടിവിഷ്ടമ്ഭഗ്രഹോപശമനഃ ॥ ൧൨ ॥

ഉശനസാ ബുധോ വ്യാഖ്യാതസ്തത ഉപരിഷ്ടാദ്വിലക്ഷയോജനതോ ബുധഃ സോമസുത ഉപലഭ്യമാനഃ പ്രായേണ ശുഭകൃദ്യദാര്കാദ് വ്യതിരിച്യേത തദാതിവാതാഭ്രപ്രായാനാവൃഷ്ട്യാദിഭയമാശംസതേ ॥ ൧൩ ॥

അത ഊര്ധ്വമങ്ഗാരകോഽപി യോജനലക്ഷദ്വിതയ ഉപലഭ്യമാനസ്ത്രിഭിസ്ത്രിഭിഃ പക്ഷൈരേകൈകശോ രാശീന്ദ്വാദശാനുഭുങ്ക്തേ യദി ന വക്രേണാഭിവര്തതേ പ്രായേണാശുഭഗ്രഹോഽഘശംസഃ ॥ ൧൪ ॥

തത ഉപരിഷ്ടാദ്വിലക്ഷയോജനാന്തരഗതാ ഭഗവാന് ബൃഹസ്പതിരേകൈകസ്മിന് രാശൌ പരിവത്സരം പരിവത്സരം ചരതി യദി ന വക്രഃ സ്യാത്പ്രായേണാനുകൂലോ ബ്രാഹ്മണകുലസ്യ ॥ ൧൫ ॥

തത ഉപരിഷ്ടാദ്യോജനലക്ഷദ്വയാത്പ്രതീയമാനഃ ശനൈശ്ചര ഏകൈകസ്മിന് രാശൌ ത്രിംശന്മാസാന് വിലമ്ബമാനഃ സര്വാനേവാനുപര്യേതി താവദ്ഭിരനുവത്സരൈഃ പ്രായേണ ഹി സര്വേഷാമശാന്തികരഃ ॥ ൧൬ ॥

തത ഉത്തരസ്മാദൃഷയ ഏകാദശലക്ഷയോജനാന്തര ഉപലഭ്യന്തേ യ ഏവ ലോകാനാം ശമനുഭാവയന്തോ ഭഗവതോ വിഷ്ണോര്യത്പരമം പദം പ്രദക്ഷിണം പ്രക്രമന്തി ॥ ൧൭ ॥