শ্ৰীশুক উৱাচ
তস্য মূলদেশে ত্ৰিংশদ্যোজনসহস্ৰান্তৰ আস্তে যা ৱৈ কলা ভগৱতস্তামসী সমাখ্যাতানন্ত ইতি সাত্ৱতীযা দ্ৰষ্টৃদৃশ্যযোঃ সঙ্কৰ্ষণমহমিত্যভিমানলক্ষণং যং সঙ্কৰ্ষণমিত্যাচক্ষতে ॥ ১ ॥
তস্য মূলদেশে ত্ৰিংশদ্যোজনসহস্ৰান্তৰ আস্তে যা ৱৈ কলা ভগৱতস্তামসী সমাখ্যাতানন্ত ইতি সাত্ৱতীযা দ্ৰষ্টৃদৃশ্যযোঃ সঙ্কৰ্ষণমহমিত্যভিমানলক্ষণং যং সঙ্কৰ্ষণমিত্যাচক্ষতে ॥ ১ ॥
যস্যেদং ক্ষিতিমণ্ডলং ভগৱতোঽনন্তমূৰ্তেঃ সহস্ৰশিৰস একস্মিন্নেৱ শীৰ্ষণি ধ্ৰিযমাণং সিদ্ধাৰ্থ ইৱ লক্ষ্যতে ॥ ২ ॥
যস্য হ ৱা ইদং কালেনোপসঞ্জিহীৰ্ষতোঽমৰ্ষৱিৰচিতৰুচিৰভ্ৰমদ্ভ্ৰুৱোৰন্তৰেণ সাঙ্কৰ্ষণো নাম ৰুদ্ৰ একাদশৱ্যূহস্ত্ৰ্যক্ষস্ত্ৰিশিখং শূলমুত্তম্ভযন্নুদতিষ্ঠত্ ॥ ৩ ॥
যস্যাঙ্ঘ্ৰিকমলযুগলাৰুণৱিশদনখমণিষণ্ডমণ্ডলেষ্ৱহিপতযঃ সহ সাত্ৱতৰ্ষভৈৰেকান্তভক্তিযোগেনাৱনমন্তঃ স্ৱৱদনানি পৰিস্ফুৰত্কুণ্ডলপ্ৰভামণ্ডিতগণ্ডস্থলান্যতিমনোহৰাণি প্ৰমুদিতমনসঃ খলু ৱিলোকযন্তি ॥ ৪ ॥
যস্যৈৱ হি নাগৰাজকুমাৰ্য আশিষ আশাসানাশ্চাৰ্ৱঙ্গৱলযৱিলসিতৱিশদ
ৱিপুলধৱলসুভগৰুচিৰভুজৰজতস্তম্ভেষ্ৱগুৰুচন্দনকুঙ্কুমপঙ্কানুলেপেনাৱলিম্পমানাস্তদভিমৰ্শনোন্মথিতহৃদযমকৰধ্ৱজাৱেশৰুচিৰললিতস্মিতাস্তদনুৰাগমদমুদিতমদ্
ৱিঘূৰ্ণিতাৰুণকৰুণাৱলোকনযনৱদনাৰৱিন্দং সৱ্ৰীডং কিল ৱিলোকযন্তি ॥ ৫ ॥
ৱিপুলধৱলসুভগৰুচিৰভুজৰজতস্তম্ভেষ্ৱগুৰুচন্দনকুঙ্কুমপঙ্কানুলেপেনাৱলিম্পমানাস্তদভিমৰ্শনোন্মথিতহৃদযমকৰধ্ৱজাৱেশৰুচিৰললিতস্মিতাস্তদনুৰাগমদমুদিতমদ্
ৱিঘূৰ্ণিতাৰুণকৰুণাৱলোকনযনৱদনাৰৱিন্দং সৱ্ৰীডং কিল ৱিলোকযন্তি ॥ ৫ ॥
স এৱ ভগৱাননন্তোঽনন্তগুণাৰ্ণৱ আদিদেৱ উপসংহৃতামৰ্ষৰোষৱেগো লোকানাং স্ৱস্তয আস্তে ॥ ৬ ॥
ধ্যাযমানঃ সুৰাসুৰোৰগসিদ্ধগন্ধৰ্ৱৱিদ্যাধৰমুনিগণৈৰনৱৰতমদমুদিতৱিকৃতৱিহ্ৱললোচনঃ সুললিতমুখৰিকামৃতেনাপ্যাযমানঃ স্ৱপাৰ্ষদৱিবুধযূথপতীনপৰিম্লানৰাগনৱতুলসিকামোদমধ্ৱাসৱেন মাদ্যন্মধুকৰৱ্ৰাতমধুৰগীতশ্ৰিযং ৱৈজযন্তীং স্ৱাং ৱনমালাং নীলৱাসা এককুণ্ডলো হলককুদি কৃতসুভগসুন্দৰভুজো ভগৱান্মহেন্দ্ৰো ৱাৰণেন্দ্ৰ ইৱ কাঞ্চনীং কক্ষামুদাৰলীলো বিভৰ্তি ॥ ৭ ॥
য এষ এৱমনুশ্ৰুতো ধ্যাযমানো মুমুক্ষূণামনাদিকালকৰ্মৱাসনাগ্ৰথিতমৱিদ্যামযং হৃদযগ্ৰন্থিং সত্ত্ৱৰজস্তমোমযমন্তৰ্হৃদযং গত আশু নিৰ্ভিনত্তি তস্যানুভাৱান্ ভগৱান্ স্ৱাযম্ভুৱো নাৰদঃ সহ তুম্বুৰুণা সভাযাং ব্ৰহ্মণঃ সংশ্লোকযামাস ॥ ৮ ॥
উত্পত্তিস্থিতিলযহেতৱোঽস্য কল্পাঃ
সত্ত্ৱাদ্যাঃ প্ৰকৃতিগুণা যদীক্ষযাঽঽসন্ ।
যদ্ৰূপং ধ্ৰুৱমকৃতং যদেকমাত্মন্
নানাধাত্কথমু হ ৱেদ তস্য ৱৰ্ত্ম ॥ ৯ ॥
সত্ত্ৱাদ্যাঃ প্ৰকৃতিগুণা যদীক্ষযাঽঽসন্ ।
যদ্ৰূপং ধ্ৰুৱমকৃতং যদেকমাত্মন্
নানাধাত্কথমু হ ৱেদ তস্য ৱৰ্ত্ম ॥ ৯ ॥
মূৰ্তিং নঃ পুৰুকৃপযা বভাৰ সত্ত্ৱং
সংশুদ্ধং সদসদিদং ৱিভাতি তত্ৰ ।
যল্লীলাং মৃগপতিৰাদদেঽনৱদ্যা-
মাদাতুং স্ৱজনমনাংস্যুদাৰৱীৰ্যঃ ॥ ১০ ॥
সংশুদ্ধং সদসদিদং ৱিভাতি তত্ৰ ।
যল্লীলাং মৃগপতিৰাদদেঽনৱদ্যা-
মাদাতুং স্ৱজনমনাংস্যুদাৰৱীৰ্যঃ ॥ ১০ ॥
যন্নাম শ্ৰুতমনুকীৰ্তযেদকস্মা-
দাৰ্তো ৱা যদি পতিতঃ প্ৰলম্ভনাদ্ৱা ।
হন্ত্যংহঃ সপদি নৃণামশেষমন্যং
কং শেষাদ্ভগৱত আশ্ৰযেন্মুমুক্ষুঃ ॥ ১১ ॥
দাৰ্তো ৱা যদি পতিতঃ প্ৰলম্ভনাদ্ৱা ।
হন্ত্যংহঃ সপদি নৃণামশেষমন্যং
কং শেষাদ্ভগৱত আশ্ৰযেন্মুমুক্ষুঃ ॥ ১১ ॥
মূৰ্ধন্যৰ্পিতমণুৱত্সহস্ৰমূৰ্ধ্নো
ভূগোলং সগিৰিসৰিত্সমুদ্ৰসত্ত্ৱম্ ।
আনন্ত্যাদনিমিতৱিক্ৰমস্য ভূম্নঃ
কো ৱীৰ্যাণ্যধিগণযেত্সহস্ৰজিহ্ৱঃ ॥ ১২ ॥
ভূগোলং সগিৰিসৰিত্সমুদ্ৰসত্ত্ৱম্ ।
আনন্ত্যাদনিমিতৱিক্ৰমস্য ভূম্নঃ
কো ৱীৰ্যাণ্যধিগণযেত্সহস্ৰজিহ্ৱঃ ॥ ১২ ॥
এৱম্প্ৰভাৱো ভগৱাননন্তো
দুৰন্তৱীৰ্যোৰুগুণানুভাৱঃ ।
মূলে ৰসাযাঃ স্থিত আত্মতন্ত্ৰো
যো লীলযা ক্ষ্মাং স্থিতযে বিভৰ্তি ॥ ১৩ ॥
দুৰন্তৱীৰ্যোৰুগুণানুভাৱঃ ।
মূলে ৰসাযাঃ স্থিত আত্মতন্ত্ৰো
যো লীলযা ক্ষ্মাং স্থিতযে বিভৰ্তি ॥ ১৩ ॥
এতা হ্যেৱেহ নৃভিৰুপগন্তৱ্যা গতযো যথাকৰ্মৱিনিৰ্মিতা যথোপদেশমনুৱৰ্ণিতাঃ কামান্ কামযমানৈঃ ॥ ১৪ ॥
এতাৱতীৰ্হি ৰাজন্ পুংসঃ প্ৰৱৃত্তিলক্ষণস্য ধৰ্মস্য ৱিপাকগতয উচ্চাৱচা ৱিসদৃশা যথাপ্ৰশ্নং ৱ্যাচখ্যে কিমন্যত্কথযাম ইতি ॥ ১৫ ॥