ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൫.൨൫

ശ്രീശുക ഉവാച
തസ്യ മൂലദേശേ ത്രിംശദ്യോജനസഹസ്രാന്തര ആസ്തേ യാ വൈ കലാ ഭഗവതസ്താമസീ സമാഖ്യാതാനന്ത ഇതി സാത്വതീയാ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യയോഃ സങ്കര്ഷണമഹമിത്യഭിമാനലക്ഷണം യം സങ്കര്ഷണമിത്യാചക്ഷതേ ॥ ൧ ॥

യസ്യേദം ക്ഷിതിമണ്ഡലം ഭഗവതോഽനന്തമൂര്തേഃ സഹസ്രശിരസ ഏകസ്മിന്നേവ ശീര്ഷണി ധ്രിയമാണം സിദ്ധാര്ഥ ഇവ ലക്ഷ്യതേ ॥ ൨ ॥

യസ്യ ഹ വാ ഇദം കാലേനോപസഞ്ജിഹീര്ഷതോഽമര്ഷവിരചിതരുചിരഭ്രമദ്ഭ്രുവോരന്തരേണ സാങ്കര്ഷണോ നാമ രുദ്ര ഏകാദശവ്യൂഹസ്ത്ര്യക്ഷസ്ത്രിശിഖം ശൂലമുത്തമ്ഭയന്നുദതിഷ്ഠത് ॥ ൩ ॥

യസ്യാങ്ഘ്രികമലയുഗലാരുണവിശദനഖമണിഷണ്ഡമണ്ഡലേഷ്വഹിപതയഃ സഹ സാത്വതര്ഷഭൈരേകാന്തഭക്തിയോഗേനാവനമന്തഃ സ്വവദനാനി പരിസ്ഫുരത്കുണ്ഡലപ്രഭാമണ്ഡിതഗണ്ഡസ്ഥലാന്യതിമനോഹരാണി പ്രമുദിതമനസഃ ഖലു വിലോകയന്തി ॥ ൪ ॥

യസ്യൈവ ഹി നാഗരാജകുമാര്യ ആശിഷ ആശാസാനാശ്ചാര്വങ്ഗവലയവിലസിതവിശദ
വിപുലധവലസുഭഗരുചിരഭുജരജതസ്തമ്ഭേഷ്വഗുരുചന്ദനകുങ്കുമപങ്കാനുലേപേനാവലിമ്പമാനാസ്തദഭിമര്ശനോന്മഥിതഹൃദയമകരധ്വജാവേശരുചിരലലിതസ്മിതാസ്തദനുരാഗമദമുദിതമദ്
വിഘൂര്ണിതാരുണകരുണാവലോകനയനവദനാരവിന്ദം സവ്രീഡം കില വിലോകയന്തി ॥ ൫ ॥

സ ഏവ ഭഗവാനനന്തോഽനന്തഗുണാര്ണവ ആദിദേവ ഉപസംഹൃതാമര്ഷരോഷവേഗോ ലോകാനാം സ്വസ്തയ ആസ്തേ ॥ ൬ ॥

ധ്യായമാനഃ സുരാസുരോരഗസിദ്ധഗന്ധര്വവിദ്യാധരമുനിഗണൈരനവരതമദമുദിതവികൃതവിഹ്വലലോചനഃ സുലലിതമുഖരികാമൃതേനാപ്യായമാനഃ സ്വപാര്ഷദവിബുധയൂഥപതീനപരിമ്ലാനരാഗനവതുലസികാമോദമധ്വാസവേന മാദ്യന്മധുകരവ്രാതമധുരഗീതശ്രിയം വൈജയന്തീം സ്വാം വനമാലാം നീലവാസാ ഏകകുണ്ഡലോ ഹലകകുദി കൃതസുഭഗസുന്ദരഭുജോ ഭഗവാന്മഹേന്ദ്രോ വാരണേന്ദ്ര ഇവ കാഞ്ചനീം കക്ഷാമുദാരലീലോ ബിഭര്തി ॥ ൭ ॥

യ ഏഷ ഏവമനുശ്രുതോ ധ്യായമാനോ മുമുക്ഷൂണാമനാദികാലകര്മവാസനാഗ്രഥിതമവിദ്യാമയം ഹൃദയഗ്രന്ഥിം സത്ത്വരജസ്തമോമയമന്തര്ഹൃദയം ഗത ആശു നിര്ഭിനത്തി തസ്യാനുഭാവാന് ഭഗവാന് സ്വായമ്ഭുവോ നാരദഃ സഹ തുമ്ബുരുണാ സഭായാം ബ്രഹ്മണഃ സംശ്ലോകയാമാസ ॥ ൮ ॥

ഉത്പത്തിസ്ഥിതിലയഹേതവോഽസ്യ കല്പാഃ
സത്ത്വാദ്യാഃ പ്രകൃതിഗുണാ യദീക്ഷയാഽഽസന് ।
യദ്രൂപം ധ്രുവമകൃതം യദേകമാത്മന്
നാനാധാത്കഥമു ഹ വേദ തസ്യ വര്ത്മ ॥ ൯ ॥

മൂര്തിം നഃ പുരുകൃപയാ ബഭാര സത്ത്വം
സംശുദ്ധം സദസദിദം വിഭാതി തത്ര ।
യല്ലീലാം മൃഗപതിരാദദേഽനവദ്യാ-
മാദാതും സ്വജനമനാംസ്യുദാരവീര്യഃ ॥ ൧൦ ॥

യന്നാമ ശ്രുതമനുകീര്തയേദകസ്മാ-
ദാര്തോ വാ യദി പതിതഃ പ്രലമ്ഭനാദ്വാ ।
ഹന്ത്യംഹഃ സപദി നൃണാമശേഷമന്യം
കം ശേഷാദ്ഭഗവത ആശ്രയേന്മുമുക്ഷുഃ ॥ ൧൧ ॥

മൂര്ധന്യര്പിതമണുവത്സഹസ്രമൂര്ധ്നോ
ഭൂഗോലം സഗിരിസരിത്സമുദ്രസത്ത്വമ് ।
ആനന്ത്യാദനിമിതവിക്രമസ്യ ഭൂമ്നഃ
കോ വീര്യാണ്യധിഗണയേത്സഹസ്രജിഹ്വഃ ॥ ൧൨ ॥

ഏവമ്പ്രഭാവോ ഭഗവാനനന്തോ
ദുരന്തവീര്യോരുഗുണാനുഭാവഃ ।
മൂലേ രസായാഃ സ്ഥിത ആത്മതന്ത്രോ
യോ ലീലയാ ക്ഷ്മാം സ്ഥിതയേ ബിഭര്തി ॥ ൧൩ ॥

ഏതാ ഹ്യേവേഹ നൃഭിരുപഗന്തവ്യാ ഗതയോ യഥാകര്മവിനിര്മിതാ യഥോപദേശമനുവര്ണിതാഃ കാമാന് കാമയമാനൈഃ ॥ ൧൪ ॥

ഏതാവതീര്ഹി രാജന് പുംസഃ പ്രവൃത്തിലക്ഷണസ്യ ധര്മസ്യ വിപാകഗതയ ഉച്ചാവചാ വിസദൃശാ യഥാപ്രശ്നം വ്യാചഖ്യേ കിമന്യത്കഥയാമ ഇതി ॥ ൧൫ ॥