શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૫.૭

શ્રીશુક ઉવાચ
ભરતસ્તુ મહાભાગવતો યદા ભગવતાવનિતલપરિપાલનાય સઞ્ચિન્તિતસ્તદનુશાસનપરઃ પઞ્ચજનીં વિશ્વરૂપદુહિતરમુપયેમે ॥ ૧ ॥

તસ્યામુ હ વા આત્મજાન્ કાર્ત્સ્ન્યેનાનુરૂપાનાત્મનઃ પઞ્ચ જનયામાસ ભૂતાદિરિવ ભૂતસૂક્ષ્માણિ સુમતિં રાષ્ટ્રભૃતં સુદર્શનમાવરણં ધૂમ્રકેતુમિતિ ॥ ૨ ॥

અજનાભં નામૈતદ્વર્ષં ભારતમિતિ યત આરભ્ય વ્યપદિશન્તિ ॥ ૩ ॥

સ બહુવિન્મહીપતિઃ પિતૃપિતામહવદુરુવત્સલતયા સ્વે સ્વે કર્મણિ વર્તમાનાઃ પ્રજાઃ સ્વધર્મમનુવર્તમાનઃ પર્યપાલયત્ ॥ ૪ ॥

ઈજે ચ ભગવન્તં યજ્ઞક્રતુરૂપં ક્રતુભિરુચ્ચાવચૈઃ શ્રદ્ધયાઽઽહૃતાગ્નિહોત્રદર્શપૂર્ણમાસચાતુર્માસ્યપશુસોમાનાં પ્રકૃતિવિકૃતિભિરનુસવનં ચાતુર્હોત્રવિધિના ॥ ૫ ॥

સમ્પ્રચરત્સુ નાનાયાગેષુ વિરચિતાઙ્ગક્રિયેષ્વપૂર્વં યત્તત્ક્રિયાફલં ધર્માખ્યં પરે બ્રહ્મણિ યજ્ઞપુરુષે સર્વદેવતાલિઙ્ગાનાં મન્ત્રાણામર્થનિયામકતયા સાક્ષાત્કર્તરિ પરદેવતાયાં ભગવતિ વાસુદેવ એવ ભાવયમાન આત્મનૈપુણ્યમૃદિતકષાયો હવિઃષ્વધ્વર્યુભિર્ગૃહ્યમાણેષુ સ યજમાનો યજ્ઞભાજો દેવાંસ્તાન્ પુરુષાવયવેષ્વભ્યધ્યાયત્ ॥ ૬ ॥

એવં કર્મવિશુદ્ધ્યા વિશુદ્ધસત્ત્વસ્યાન્તર્હૃદયાકાશશરીરે બ્રહ્મણિ ભગવતિ વાસુદેવે મહાપુરુષરૂપોપલક્ષણે શ્રીવત્સકૌસ્તુભવનમાલારિદરગદાદિભિરુપલક્ષિતે નિજપુરુષહૃલ્લિખિતેનાત્મનિ પુરુષરૂપેણ વિરોચમાન ઉચ્ચૈસ્તરાં ભક્તિરનુદિનમેધમાનરયાજાયત ॥ ૭ ॥

એવં વર્ષાયુતસહસ્રપર્યન્તાવસિતકર્મનિર્વાણાવસરોઽધિભુજ્યમાનં સ્વતનયેભ્યો રિક્થં પિતૃપૈતામહં યથાદાયં વિભજ્ય સ્વયં સકલસમ્પન્નિકેતાત્સ્વનિકેતાત્ પુલહાશ્રમં પ્રવવ્રાજ ॥ ૮ ॥

યત્ર હ વાવ ભગવાન્ હરિરદ્યાપિ તત્રત્યાનાં નિજજનાનાં વાત્સલ્યેન સન્નિધાપ્યત ઇચ્છારૂપેણ ॥ ૯ ॥

યત્રાશ્રમપદાન્યુભયતોનાભિભિર્દૃષચ્ચક્રૈશ્ચક્રનદી નામ સરિત્પ્રવરા સર્વતઃ પવિત્રીકરોતિ ॥ ૧૦ ॥

તસ્મિન્ વાવ કિલ સ એકલઃ પુલહાશ્રમોપવને વિવિધકુસુમકિસલયતુલસિકામ્બુભિઃ કન્દમૂલફલોપહારૈશ્ચ સમીહમાનો ભગવત આરાધનં વિવિક્ત ઉપરતવિષયાભિલાષ ઉપભૃતોપશમઃ પરાં નિર્વૃતિમવાપ ॥ ૧૧ ॥

તયેત્થમવિરતપુરુષપરિચર્યયા ભગવતિ પ્રવર્ધમાનાનુરાગભરદ્રુતહૃદયશૈથિલ્યઃ પ્રહર્ષવેગેનાત્મન્યુદ્ભિદ્યમાનરોમપુલકકુલક ઔત્કણ્ઠ્યપ્રવૃત્તપ્રણયબાષ્પનિરુદ્ધાવલોકનયન એવં નિજરમણારુણચરણારવિન્દાનુધ્યાનપરિચિતભક્તિયોગેન પરિપ્લુતપરમાહ્લાદગમ્ભીરહૃદયહ્રદાવગાઢધિષણસ્તામપિ ક્રિયમાણાં ભગવત્સપર્યાં ન સસ્માર ॥ ૧૨ ॥

ઇત્થં ધૃતભગવદ્વ્રત ઐણેયાજિનવાસસાનુસવનાભિષેકાર્દ્રકપિશકુટિલજટાકલાપેન ચ વિરોચમાનઃ સૂર્યર્ચા ભગવન્તં હિરણ્મયં પુરુષમુજ્જિહાને સૂર્યમણ્ડલેઽભ્યુપતિષ્ઠન્નેતદુ હોવાચ ॥ ૧૩ ॥

પરોરજઃ સવિતુર્જાતવેદો
દેવસ્ય ભર્ગો મનસેદં જજાન ।
સુરેતસાદઃ પુનરાવિશ્ય ચષ્ટે
હંસં ગૃધ્રાણં નૃષદ્રિઙ્ગિરામિમઃ ॥ ૧૪ ॥