শ্ৰীশুক উৱাচ
ত এৱং শংসতো ধৰ্মং ৱচঃ পত্যুৰচেতসঃ ।
নৈৱাগৃহ্ণন্ত সম্ভ্ৰান্তাঃ পলাযনপৰা নৃপ ॥ ১ ॥
ত এৱং শংসতো ধৰ্মং ৱচঃ পত্যুৰচেতসঃ ।
নৈৱাগৃহ্ণন্ত সম্ভ্ৰান্তাঃ পলাযনপৰা নৃপ ॥ ১ ॥
ৱিশীৰ্যমাণাং পৃতনামাসুৰীমসুৰৰ্ষভঃ ।
কালানুকূলৈস্ত্ৰিদশৈঃ কাল্যমানামনাথৱত্ ॥ ২ ॥
কালানুকূলৈস্ত্ৰিদশৈঃ কাল্যমানামনাথৱত্ ॥ ২ ॥
দৃষ্ট্ৱাতপ্যত সঙ্কুদ্ধ ইন্দ্ৰশত্ৰুৰমৰ্ষিতঃ ।
তান্ নিৱাৰ্যৌজসা ৰাজন্ নিৰ্ভৰ্ত্স্যেদমুৱাচ হ ॥ ৩ ॥
তান্ নিৱাৰ্যৌজসা ৰাজন্ নিৰ্ভৰ্ত্স্যেদমুৱাচ হ ॥ ৩ ॥
কিং ৱ উচ্চৰিতৈৰ্মাতুৰ্ধাৱদ্ভিঃ পৃষ্ঠতো হতৈঃ ।
ন হি ভীতৱধঃ শ্লাঘ্যো ন স্ৱৰ্গ্যঃ শূৰমানিনাম্ ॥ ৪ ॥
ন হি ভীতৱধঃ শ্লাঘ্যো ন স্ৱৰ্গ্যঃ শূৰমানিনাম্ ॥ ৪ ॥
যদি ৱঃ প্ৰধনে শ্ৰদ্ধা সাৰং ৱা ক্ষুল্লকা হৃদি ।
অগ্ৰে তিষ্ঠত মাত্ৰং মে ন চেদ গ্ৰাম্যসুখে স্পৃহা ॥ ৫ ॥
অগ্ৰে তিষ্ঠত মাত্ৰং মে ন চেদ গ্ৰাম্যসুখে স্পৃহা ॥ ৫ ॥
এৱং সুৰগণান্ ক্ৰুদ্ধো ভীষযন্ ৱপুষা ৰিপূন্ ।
ৱ্যনদত্ সুমহাপ্ৰাণো যেন লোকা ৱিচেতসঃ ॥ ৬ ॥
ৱ্যনদত্ সুমহাপ্ৰাণো যেন লোকা ৱিচেতসঃ ॥ ৬ ॥
তেন দেৱগণাঃ সৰ্ৱে ৱৃত্ৰৱিস্ফোটনেন ৱৈ ।
নিপেতুৰ্মূৰ্চ্ছিতা ভূমৌ যথৈৱাশনিনা হতাঃ ॥ ৭ ॥
নিপেতুৰ্মূৰ্চ্ছিতা ভূমৌ যথৈৱাশনিনা হতাঃ ॥ ৭ ॥
মমৰ্দ পদ্ভ্যাং সুৰসৈন্যমাতুৰং
নিমীলিতাক্ষং ৰণৰঙ্গদুৰ্মদঃ ।
গাং কম্পযন্নুদ্যতশূল ওজসা
নালং ৱনং যূথপতিৰ্যথোন্মদঃ ॥ ৮ ॥
নিমীলিতাক্ষং ৰণৰঙ্গদুৰ্মদঃ ।
গাং কম্পযন্নুদ্যতশূল ওজসা
নালং ৱনং যূথপতিৰ্যথোন্মদঃ ॥ ৮ ॥
ৱিলোক্য তং ৱজ্ৰধৰোঽত্যমৰ্ষিতঃ
স্ৱশত্ৰৱেঽভিদ্ৰৱতে মহাগদাম্ ।
চিক্ষেপ তামাপততীং সুদুঃসহাং
জগ্ৰাহ ৱামেন কৰেণ লীলযা ॥ ৯ ॥
স্ৱশত্ৰৱেঽভিদ্ৰৱতে মহাগদাম্ ।
চিক্ষেপ তামাপততীং সুদুঃসহাং
জগ্ৰাহ ৱামেন কৰেণ লীলযা ॥ ৯ ॥
স ইন্দ্ৰশত্ৰুঃ কুপিতো ভৃশং তযা
মহেন্দ্ৰৱাহং গদযোৰুৱিক্ৰমঃ ।
জঘান কুম্ভস্থল উন্নদন্মৃধে
তত্কৰ্ম সৰ্ৱে সমপূজযন্নৃপ ॥ ১০ ॥
মহেন্দ্ৰৱাহং গদযোৰুৱিক্ৰমঃ ।
জঘান কুম্ভস্থল উন্নদন্মৃধে
তত্কৰ্ম সৰ্ৱে সমপূজযন্নৃপ ॥ ১০ ॥
ঐৰাৱতো ৱৃত্ৰগদাভিমৃষ্টো
ৱিঘূৰ্ণিতোঽদ্ৰিঃ কুলিশাহতো যথা ।
অপাসৰদ্ ভিন্নমুখঃ সহেন্দ্ৰো
মুঞ্চন্নসৃক্ সপ্তধনুৰ্ভৃশাৰ্তঃ ॥ ১১ ॥
ৱিঘূৰ্ণিতোঽদ্ৰিঃ কুলিশাহতো যথা ।
অপাসৰদ্ ভিন্নমুখঃ সহেন্দ্ৰো
মুঞ্চন্নসৃক্ সপ্তধনুৰ্ভৃশাৰ্তঃ ॥ ১১ ॥
ন সন্নৱাহায ৱিষণ্ণচেতসে
প্ৰাযুঙ্ক্ত ভূযঃ স গদাং মহাত্মা ।
ইন্দ্ৰোঽমৃতস্যন্দিকৰাভিমৰ্শ
ৱীতৱ্যথক্ষতৱাহোঽৱতস্থে ॥ ১২ ॥
প্ৰাযুঙ্ক্ত ভূযঃ স গদাং মহাত্মা ।
ইন্দ্ৰোঽমৃতস্যন্দিকৰাভিমৰ্শ
ৱীতৱ্যথক্ষতৱাহোঽৱতস্থে ॥ ১২ ॥
স তং নৃপেন্দ্ৰাহৱকাম্যযা ৰিপুং
ৱজ্ৰাযুধং ভ্ৰাতৃহণং ৱিলোক্য ।
স্মৰংশ্চ তত্কৰ্ম নৃশংসমংহঃ
শোকেন মোহেন হসঞ্জগাদ ॥ ১৩ ॥
ৱজ্ৰাযুধং ভ্ৰাতৃহণং ৱিলোক্য ।
স্মৰংশ্চ তত্কৰ্ম নৃশংসমংহঃ
শোকেন মোহেন হসঞ্জগাদ ॥ ১৩ ॥
শ্ৰীৱৃত্ৰ উৱাচ
দিষ্ট্যা ভৱান্ মে সমৱস্থিতো ৰিপু-
ৰ্যো ব্ৰহ্মহা গুৰুহা ভ্ৰাতৃহা চ ।
দিষ্ট্যানৃণোঽদ্যাহমসত্তম ত্ৱযা
মচ্ছূলনিৰ্ভিন্নদৃষদ্ধৃদাচিৰাত্ ॥ ১৪ ॥
দিষ্ট্যা ভৱান্ মে সমৱস্থিতো ৰিপু-
ৰ্যো ব্ৰহ্মহা গুৰুহা ভ্ৰাতৃহা চ ।
দিষ্ট্যানৃণোঽদ্যাহমসত্তম ত্ৱযা
মচ্ছূলনিৰ্ভিন্নদৃষদ্ধৃদাচিৰাত্ ॥ ১৪ ॥
যো নোঽগ্ৰজস্যাত্মৱিদো দ্ৱিজাতে-
ৰ্গুৰোৰপাপস্য চ দীক্ষিতস্য ।
ৱিশ্ৰভ্য খড্গেন শিৰাংস্যৱৃশ্চত্
পশোৰিৱাকৰুণঃ স্ৱৰ্গকামঃ ॥ ১৫ ॥
ৰ্গুৰোৰপাপস্য চ দীক্ষিতস্য ।
ৱিশ্ৰভ্য খড্গেন শিৰাংস্যৱৃশ্চত্
পশোৰিৱাকৰুণঃ স্ৱৰ্গকামঃ ॥ ১৫ ॥
শ্ৰীহ্ৰীদযাকীৰ্তিভিৰুজ্ঝিতং ত্ৱাং
স্ৱকৰ্মণা পুৰুষাদৈশ্চ গৰ্হ্যম্ ।
কৃচ্ছ্ৰেণ মচ্ছূলৱিভিন্নদেহ-
মস্পৃষ্টৱহ্নিং সমদন্তি গৃধ্ৰাঃ ॥ ১৬ ॥
স্ৱকৰ্মণা পুৰুষাদৈশ্চ গৰ্হ্যম্ ।
কৃচ্ছ্ৰেণ মচ্ছূলৱিভিন্নদেহ-
মস্পৃষ্টৱহ্নিং সমদন্তি গৃধ্ৰাঃ ॥ ১৬ ॥
অন্যেঽনু যে ত্ৱেহ নৃশংসমজ্ঞা
যদুদ্যতাস্ত্ৰাঃ প্ৰহৰন্তি মহ্যম্ ।
তৈৰ্ভূতনাথান্ সগণান্ নিশাত
ত্ৰিশূলনিৰ্ভিন্নগলৈৰ্যজামি ॥ ১৭ ॥
যদুদ্যতাস্ত্ৰাঃ প্ৰহৰন্তি মহ্যম্ ।
তৈৰ্ভূতনাথান্ সগণান্ নিশাত
ত্ৰিশূলনিৰ্ভিন্নগলৈৰ্যজামি ॥ ১৭ ॥
অথো হৰে মে কুলিশেন ৱীৰ
হৰ্তা প্ৰমথ্যৈৱ শিৰো যদীহ ।
তত্ৰানৃণো ভূতবলিং ৱিধায
মনস্ৱিনাং পাদৰজঃ প্ৰপত্স্যে ॥ ১৮ ॥
হৰ্তা প্ৰমথ্যৈৱ শিৰো যদীহ ।
তত্ৰানৃণো ভূতবলিং ৱিধায
মনস্ৱিনাং পাদৰজঃ প্ৰপত্স্যে ॥ ১৮ ॥
সুৰেশ কস্মান্ন হিনোষি ৱজ্ৰং
পুৰঃ স্থিতে ৱৈৰিণি ময্যমোঘম্ ।
মা সংশযিষ্ঠা ন গদেৱ ৱজ্ৰঃ
স্যান্নিষ্ফলঃ কৃপণাৰ্থেৱ যাচ্ঞা ॥ ১৯ ॥
পুৰঃ স্থিতে ৱৈৰিণি ময্যমোঘম্ ।
মা সংশযিষ্ঠা ন গদেৱ ৱজ্ৰঃ
স্যান্নিষ্ফলঃ কৃপণাৰ্থেৱ যাচ্ঞা ॥ ১৯ ॥
নন্ৱেষ ৱজ্ৰস্তৱ শক্ৰ তেজসা
হৰেৰ্দধীচেস্তপসা চ তেজিতঃ ।
তেনৈৱ শত্ৰুং জহি ৱিষ্ণুযন্ত্ৰিতো
যতো হৰিৰ্ৱিজযঃ শ্ৰীৰ্গুণাস্ততঃ ॥ ২০ ॥
হৰেৰ্দধীচেস্তপসা চ তেজিতঃ ।
তেনৈৱ শত্ৰুং জহি ৱিষ্ণুযন্ত্ৰিতো
যতো হৰিৰ্ৱিজযঃ শ্ৰীৰ্গুণাস্ততঃ ॥ ২০ ॥
অহং সমাধায মনো যথাহ নঃ
সঙ্কৰ্ষণস্তচ্চৰণাৰৱিন্দে ।
ত্ৱদ্ৱজ্ৰৰংহোলুলিতগ্ৰাম্যপাশো
গতিং মুনেৰ্যাম্যপৱিদ্ধলোকঃ ॥ ২১ ॥
সঙ্কৰ্ষণস্তচ্চৰণাৰৱিন্দে ।
ত্ৱদ্ৱজ্ৰৰংহোলুলিতগ্ৰাম্যপাশো
গতিং মুনেৰ্যাম্যপৱিদ্ধলোকঃ ॥ ২১ ॥
পুংসাং কিলৈকান্তধিযাং স্ৱকানাং
যাঃ সম্পদো দিৱি ভূমৌ ৰসাযাম্ ।
ন ৰাতি যদ্দ্ৱেষ উদ্ৱেগ আধি-
ৰ্মদঃ কলিৰ্ৱ্যসনং সম্প্ৰযাসঃ ॥ ২২ ॥
যাঃ সম্পদো দিৱি ভূমৌ ৰসাযাম্ ।
ন ৰাতি যদ্দ্ৱেষ উদ্ৱেগ আধি-
ৰ্মদঃ কলিৰ্ৱ্যসনং সম্প্ৰযাসঃ ॥ ২২ ॥
ত্ৰৈৱৰ্গিকাযাসৱিঘাতমস্মত্-
পতিৰ্ৱিধত্তে পুৰুষস্য শক্ৰ ।
ততোঽনুমেযো ভগৱত্প্ৰসাদো
যো দুৰ্লভোঽকিঞ্চনগোচৰোঽন্যৈঃ ॥ ২৩ ॥
পতিৰ্ৱিধত্তে পুৰুষস্য শক্ৰ ।
ততোঽনুমেযো ভগৱত্প্ৰসাদো
যো দুৰ্লভোঽকিঞ্চনগোচৰোঽন্যৈঃ ॥ ২৩ ॥
অহং হৰে তৱ পাদৈকমূল-
দাসানুদাসো ভৱিতাস্মি ভূযঃ ।
মনঃ স্মৰেতাসুপতেৰ্গুণাংস্তে
গৃণীত ৱাক্ কৰ্ম কৰোতু কাযঃ ॥ ২৪ ॥
দাসানুদাসো ভৱিতাস্মি ভূযঃ ।
মনঃ স্মৰেতাসুপতেৰ্গুণাংস্তে
গৃণীত ৱাক্ কৰ্ম কৰোতু কাযঃ ॥ ২৪ ॥
ন নাকপৃষ্ঠং ন চ পাৰমেষ্ঠ্যং
ন সাৰ্ৱভৌমং ন ৰসাধিপত্যম্ ।
ন যোগসিদ্ধীৰপুনৰ্ভৱং ৱা
সমঞ্জস ত্ৱা ৱিৰহয্য কাঙ্ক্ষে ॥ ২৫ ॥
ন সাৰ্ৱভৌমং ন ৰসাধিপত্যম্ ।
ন যোগসিদ্ধীৰপুনৰ্ভৱং ৱা
সমঞ্জস ত্ৱা ৱিৰহয্য কাঙ্ক্ষে ॥ ২৫ ॥
অজাতপক্ষা ইৱ মাতৰং খগাঃ
স্তন্যং যথা ৱত্সতৰাঃ ক্ষুধাৰ্তাঃ ।
প্ৰিযং প্ৰিযেৱ ৱ্যুষিতং ৱিষণ্ণা
মনোঽৰৱিন্দাক্ষ দিদৃক্ষতে ত্ৱাম্ ॥ ২৬ ॥
স্তন্যং যথা ৱত্সতৰাঃ ক্ষুধাৰ্তাঃ ।
প্ৰিযং প্ৰিযেৱ ৱ্যুষিতং ৱিষণ্ণা
মনোঽৰৱিন্দাক্ষ দিদৃক্ষতে ত্ৱাম্ ॥ ২৬ ॥
মমোত্তমশ্লোকজনেষু সখ্যং
সংসাৰচক্ৰে ভ্ৰমতঃ স্ৱকৰ্মভিঃ ।
ত্ৱন্মাযযাত্মাত্মজদাৰগেহে-
ষ্ৱাসক্তচিত্তস্য ন নাথ ভূযাত্ ॥ ২৭ ॥
সংসাৰচক্ৰে ভ্ৰমতঃ স্ৱকৰ্মভিঃ ।
ত্ৱন্মাযযাত্মাত্মজদাৰগেহে-
ষ্ৱাসক্তচিত্তস্য ন নাথ ভূযাত্ ॥ ২৭ ॥